Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tuồng Phụng Kiều Lý Đán Giới thiệu cảnh bốn

04/06/201700:01:00(Xem: 4421)

Tuồng Phụng Kiều Lý Đán

Giới thiệu cảnh bốn
 

Nguyễn Văn Sâm


blank

Tuồng Phụng Kiều - Lý Đán 鳯嬌李旦 in ra lưu thế đã được 115 năm rồi. Thời gian được viết ra phải là trước nữa. Hơn một thế kỷ, bao nhiêu biến thiên của cuộc đời, bao nhiêu thay đổi trong văn chương, bao nhiêu là quan cảm mới trong sự thưởng ngoạn. Nhân vật hoàng tử đã đi ra ngoài câu chuyện, thế vào là một người bình thường nào đó lắm khi còn không cần cả một cái tên. Vị quan to, ông vua già, cái ngai vàng mục nát cũng đã đi ra khỏi bối cảnh của những gì nhà văn viết ra cả hơn nửa thế kỷ nay rồi. Sự tranh chấp về quyền lực dưới danh nghĩa chánh thống và tiếm quyền của hai dòng họ, cũng là những điều gì xa lạ với quần chúng – ngoài các tuồng cải lương hay những bộ phim tràng giang đại hải du nhập từ phương Bắc. Càng xa lạ hơn nữa là cách nói nửa Hán nửa Việt trong tuồng. Càng gây ngạc nhiên là nhân vật nói về mình, than vãn hay diễn tả một điều về cảm xúc, về nội tâm lại được nói ra bằng những câu thuần Hán. Tác giả tuồng không viết về hành động, không mô tả cử chỉ của bất cứ nhân vật nào mà gói ghém hành động và cử chỉ bằng lời nói của chính nhơn vật đó hay một nhân vật khác. Tuồng là như vậy. Đó là sản phẩm của thời đại nó ra đời, thời đại đó tuồng đã làm vui thính chúng và khán giả lúc đó. Tuồng nói chung đã cung cấp cho họ khoái cảm thưởng ngoạn nghệ thuật để làm tròn vai trò văn hóa của mình. Ta lạ lẫm với tuồng vì thời gian xa cách giữa ta và tuồng quá lớn, và vì như đã nói, tuồng đã xong vai trò và bây giờ nó đang tan biến dầu bất cứ sự cố gắng vực dậy nào

CẢNH BỐN

(Nhà Hồ Phát đãi tiệc, mẹ con Phụng Kiều bị cấm lai vãng sảnh đường)

 

An Nhơn:

Con coi lấy đó mà coi!

Thôi vật này quá tốt,

Trên thế chỉn không!

Vẻn vi ám lộ song long,

Lòe loẹt hào quang nhứt đóa đi con.

Xem của này cũng lạ,

Dầu chẳng phải (PKLĐ_8a) vương công hầu bá,

Cũng là quốc thích hoàng thân.

Nãi hữu thử chí trân,

Chớ dân gia một thử bửu[1] đi con.

Phụng Kiều:

Thưa mẹ!

Con nghe chàng phân khứ tựu[2],

Dường lòng có nghi nan.

Tôi định Tiến Hưng này là:

Thị thái tử Đường hoàng[3],

Nãi vương hậu sở sản[4] chớ chẳng không đâu mẹ.

An Nhơn:

Chuyện ấy thị phi[5] chưa hản,

Lậu tình ắt mắc họa tai[6].

Con! Giờ thì mẹ con ta phải để đó,

Lòng dặn lòng chớ khá hở môi,

Dạ chử dạ mựa đừng sơ lậu[7].

A hoàn:

Vưng Viên ngoại truyền lai tẩu tẩu[8],

Cùng Viện quân phó dữ tiểu thơ.

Mai Mã gia nghinh tứ anh thơ,

Người dạy gạo trắng một thăng cho đó.

Người lại dạy An Nhơn cùng tiểu thư rằng:

Phận áo quần chẳng có,

Đừng léo hánh đường trung[9].

Còn một cân gai giúp cho xong,

Nơi sài thất khá tua ẩn mặt đó!

An Nhơn:

Thôi! Cực khổ khôn cùng cực khổ,

Thẹn lòng quá đỗi thẹn lòng.

Kham thán dã thiên công,

Ai ta hồ thời vận[10]!

 

 



[1] Người dân không có thứ của báu nầy.

[2] Khứ tựu去就: Sau trước.

[3] Là hoàng tử nhà Đường. Tôi định 碎定: tôi cho rằng, đoán rằng.

[4] Là con do vương hậu sanh ra.

[5] Thị phi 是非: Phải hay không phải. Trúng trật.

[6] Chuyện bay ra ngoài thì mình mang họa. Lậu tình 漏情: Lộ chuyện.

[7] Giữ trong lòng đừng cho ai biết. Chử dạ 字胣: Giữ trong lòng, trong dạ. Khăn khăn. Bản Nôm viết từ chử 渚 bằng chữ 字, theo âm địa phương miền Nam. Hai mẹ con bàn với nhau về Tiến Hưng. Cả hai đều ngờ đó là hoàng tử, con vua Đường.

[8] Theo lời dạy của viên ngoại…. cho nên tẩu tẩu 嫂嫂 là tiếng gọi chị dâu (của viên ngoại).

[9] Đừng lãn vãn ở nhà lớn. Chữ léo hánh 𠮩哼không phải dễ thấy trong văn bản. Rất quí.

[10] Tức mình than thở, trách trời đất. Cảnh nầy có hai phần liên hệ nhau. Hai mẹ con bàn tán về người chồng của cô con gái. Có thể trong trí nghĩ đến một tương lai đẹp của họ thì thực tế cho thấy cảnh phũ phàng: Họ không cho léo hánh đến nhà lớn khi có khách khứa, viện cớ mẹ con nghèo khổ rách rưới. Cảnh nầy có thể làm đề tài cho một truyện ngắn nếu dung nhân vật hiện đại…



Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trước khi hạ cánh an toàn, Bộ Trưởng Quốc Phòng Phùng Quang Thanh đã không quên bầy tỏ sự quan ngại sâu sắc về cái mối tình hữu nghị (rất) mong manh giữa nước ta và nước bạn: “Tôi thấy lo lắng lắm, không biết tuyên truyền thế nào, chứ từ trẻ con đến người già có xu thế ghét Trung Quốc.”
Hôm nay tôi và quý vị là người được đón nhận ngày lễ quốc gia đầu tiên để ghi nhớ ngày Juneteenth. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào lịch sử để ôn và tìm hiểu thêm về ngày này và hi vọng từ đó chúng ta sẽ có những bài học sẽ làm cho cuộc sống ta thêm phần ý nghĩa về tình người cũng như đạo đức.
Cuộc họp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Biden và Putin được báo chí quốc tế quan tâm và tin tức về cuộc họp này được loan tải rộng rãi. Phần tóm lược sau dựa vào các bản tin và bình luận của các cơ quan truyên thông Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc về cuộc họp này.
Một tiểu tiết khá thú vị được ghi nhận trong cuộc gặp gỡ này là TT Biden đã đến biệt thự Villa La Grande, nơi tổ chức cuộc họp sau Putin. Theo bản tin của VOA Anh ngữ, dù Putin đã đến khá đúng giờ, nhưng đây là sắp xếp chu đáo của các nhân viên Bạch Ốc nhằm ngừa sự tái diễn như TT Donald Trump đã bị Putin cho đợi đến 30 phút trong cuộc họp thượng đỉnh tại Helsinki vào năm 2018, dù trước đó Trump đã đến muộn khi đến họp với NATO hay yết kiến Nữ Hoàng Anh.
Nền âm nhạc Việt Nam đã mất đi những khuôn mặt tài hoa, nhân cách… nhưng, rất may đã gởi lại những ca khúc bất tử. Nhạc sĩ tài hoa của nhân loại Johann Sebastian Bach (1865-1750) cho rằng “Âm nhạc có thể giúp tinh thần rũ sạch mọi bụi trần của cuộc sống thường ngày” nên khi “đầu óc vẩn đục” hãy lắng nghe ca khúc của tác giả đã quý mến để rũ sạch bụi trần.
Tôi đã được đọc rất nhiều bài trong “Hoa Cỏ Bên Đường” trước khi chúng được chọn cho vào tuyển tập này. Mấy năm nay, cô Kiều Mỹ Duyên luôn dành cho Bút Tre hân hạnh đăng những bài viết ngắn của cô. Bài nào cũng được độc giả khen tặng, đặc biệt bài “Cho Nhau Thì Giờ” gây tác động sâu sắc đến người đọc.
Dưới thời Việt Nam Cộng hòa ở trong Nam, chuyện tranh luận giữa Chính quyền và người dân về những ưu, khuyết điểm của chế độ chính trị là việc bình thường. Các Dân biểu và Nghị sỹ tại lưỡng viện Quốc hội có quyền chất vấn Thủ tướng và các Bộ trưởng Chính phủ bất kỳ lúc nào thấy cần. Nhưng ở Việt Nam Dân chủ Công hòa miền Bắc trước năm 1975 thì khác. Phê bình đảng cầm quyền là tự mở cửa vào tù. Đại biểu Quốc hội và các Hội đồng Nhân dân các cấp chỉ biết làm việc theo lệnh của Bộ Chính trị và cấp trên.
Nước Úc đã bước vào tiết Thu, khí trời lạnh, những chiếc lá đang đổi sang màu, cơn mưa đầu mùa làm lòng người se lại. Nhận tin báo từ quê nhà Thầy đã viên tịch, lòng con đau nhói vì không về được để đảnh lễ Kim Quan nhục thân Thầy, thọ tang Ân Sư Giáo Dưỡng. Nơi phương trời viễn xứ, con hướng về ngôi Chùa Bình An, Giác Linh Đài tâm tang thọ phục.
Tôi tin vào những điều không thể. Tưởng tượng bạn đang rất căm ghét một con người hay một con vật nào đó. Rồi bỗng dưng một ngày bạn thấy họ là chính mình. Bạn có cảm giác mình biết về họ rõ như biết về những đường chỉ trên bàn tay của mình. Thậm chí, bạn cảm được cái khát khao và thương nó như thương nỗi khát khao của mình ngày nào - đó là cái tình cảm lạ lùng mà tôi dành cho con chuột của con trai tôi.
Nước tìm chỗ trũng thì tiền cũng biết chạy vòng quanh thế giới kiếm lời. Thị trường nhà đất ở Nhật bị sụp vào đầu thập niên 1990 nên tiền chạy sang Đông Nam Á và Đông Âu tìm các con rồng sắp cất cánh. Khi Đông Á và Đông Âu bị khủng hoảng vào cuối thập niên 1990 tiền lại đổ vào Mỹ và Nam Âu bơm thành hai bong bóng địa ốc rồi vỡ tung năm 2007 (Mỹ) và 2010 (Nam Âu).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.