Hôm nay,  

Phản hồi tuyên bố: “Thủy điện không khiến dòng Mekong sẽ chết”

07/03/201710:16:00(Xem: 6130)

February 28, 2017

Lời giới thiệu: Trong những năm qua Mekong Delta đang chết vì khát, vì mặn và nông ngư dân ngày càng cơ cực vẫn cứ nghèo. Lào ngang nhiên vi phạm Hiệp Định 1995 và thủ tục PNPCA, họ đơn phương xây hai đập (Xayaburi Don Sahong) và sắp ba đập (Pak Beng) thuỷ điện trên dòng chính. Mekong Delta đã mất 50% phù sa vì các đập ở Vân Nam Trung Quốc và sẽ mất thêm 25% nữa từ Lào. Trước cái chết dần mòn của vựa lúa và tôm cá VN, Trung Quốc và Thái Lan sẽ được hưởng lợi nhiều nhất, trong khi Lào hưởng ít hơn và tự biến mình thành con nợ dài lâu chịu ơn Trung Quốc vì những dự án thủy điện “made in China” của họ. Mọi nguy hại đổ hết lên lưng dân cư hạ du và có một người Việt tuyên bố: “Thủy điện không khiến dòng Mekong sẽ chết”

http://nguoidothi.vn/vn/news/chuyen-hom-nay/tin-tuc-thoi-su-noi-bat/7016/dien-dan-tham-van-khu-vuc-thuy-dien-khong-khien-dong-mekong-se-chet-.ndt

TS Phan du học Belarus ranking dưới cả Hà Nội, học hàm thụ một phần MBA của Open University UK không hơn mấy và làm CEO của Mekong River Secrateriat. Theo tuyên bố "Mekong sẽ không chết" với báo NĐT, ông còn cổ xúy chúng ta phải "hiểu rõ" như thế, Ts Phan này là:

  • Quán quân thủy điện Mekong.

  • Biện hộ cho Lào, Thái Lan và Trung Quốc.

  • Phản lại quyền lợi tổ quốc, sih kế của hang chục triệu dân cư Cam Bốt và Việt Nam.


Kẻ phản bội này là anh của ông Phạm Bình Minh, người đại diện VN ký kết kết gia nhập tổ chức Lancang Mekong Cooperation Framework do Trung Quốc và Thái Lan chủ xướng, họ đã cùng nhau đặt các quốc gia lưu vực Mekong nằm trong bàn tay Trung Quốc.

Sau đây là nhận xét và phản hồi của Viet Ecology Foundation về lời tuyên bố “Thủy điện không khiến dòng Mekong sẽ chết” qua trao đổi của phóng viên Lê Quỳnh, tạp chí Người Đô Thị với TS (Vật lý Belarus) Phạm Tuấn Phan, Giám đốc (CEO) điều hành Ban Thư ký Ủy hội sông Mekong (UHSMK, MRC Secretariat), tại Diễn đàn khu vực (Stakeholders Forum) và dự án thủy điện Pak Beng tổ chức tại Luang Prabang, Lào vào ngày 22.2.2017.


 First Vietnamese appointed as CEO of Mekong River Commission, pham tuan phan, environmental news, sci-tech news, vietnamnet bridge, english news, Vietnam news, news Vietnam, vietnamnet news, Vietnam net news, Vietnam latest news, Vietnam breaking news, banner pakbang

TS Phạm Tuấn Phan

Ký giả Lê Quỳnh (LQ) đã đặt những câu hỏi rất sâu sắc và quan trọng đối với dân cư lưu vực để ông Giám Đốc điều hành của UHSMK trả lời. Viet Ecology (VEF) nhận thấy ông CEO trả lời như một nhà quán quân (champion) cho phe khai thác thủy điện (prodam); chưa từng có người CEO tiền nhiệm nào bênh vực thủy điện đến như thế. Sau đây là phản biện của VEF trước công luận:      
     

LQ: Ông đánh giá như thế nào về dự án thủy điện Pak Beng?

CEO: Theo quy trình, chúng tôi có một tháng để xem xét các tài liệu của dự án có đầy đủ không, và 6 tháng sau, chúng tôi xem xét về kĩ thuật của dự án. Cho nên đến giờ phút này, chúng tôi chưa thể có đánh giá nào. Sau 3-4 tháng nữa, chúng tôi sẽ có buổi tham vấn thứ hai toàn vùng với dự án này. Lúc đó mới đó đánh giá nhất định.

Có một điều vui mừng, chúng ta đã có ngày đầu tiên cho quá trình tham vấn là ngày 20.12.2016. Hai lần tham vấn trước khó xác định được như vậy. Diễn đàn ngày hôm nay là một bước phát triển mới trong 3 lần tham vấn. Tôi nghĩ đây là điều đáng lưu ý hơn là kết quả đánh giá như thế nào về Pak Beng trên dòng Mekong trong thời điểm này.

VEF: Tham vấn khu vực (PNPCA) là một thủ tục có cam kết quốc tế, các nước thành viên MRC phải tuân thủ cho mọi dự án trên dòng chính và UHSMK có phận sự tổ chức các diễn đàn khu vực duyệt xét các dự án đó. Thủ tục PNPCA bắt đầu từ bước Thông báo trước (Prior Notification), Tham vấn trước (Prior Consultation) và phải đạt Thỏa thuận (Agreement) mới có phép thi hành. PNPCA có ghi rõ nguyên tắc: “Tham vấn trước không phải là quyền phủ quyết sử dụng nước hoặc là quyền đơn phương sử dụng nước của bất kỳ quốc gia ven sông nào mà không xét đến quyền của các quốc gia ven sông khác.”

Cho đến nay, UHSMK chưa có thỏa thuận cho một dự án nào vượt qua cả ba giai đoạn PNPCA này cả. Lào đã ngang nhiên đơn phương xây đập Xayaburi, khởi công xây Don Sahong và đang xúc tiến Pak Beng. Lào chỉ làm thông báo và thảo luận nhưng không tham vấn, không chấp nhận bất chấp các phản biện và công nhận tác động tiêu cực nghiêm trọng xuyên biên giới xuống lân bang. Trước các vi phạm PNPCA rõ ràng của Lào và chúng ta không thể nào chia sẻ “điều vui mừng” kịch tính mà ông CEO đã phát biểu.

LQ: Việc xuất hiện ngày càng nhiều dự án thủy điện trên dòng chính sông Mekong đặt ra thách thức gì với các nước ở hạ lưu Mekong, cũng như trong việc sử dụng nguồn nước một cách bền vững và có lợi cho các bên?

CEO: Các thủy điện trên sông Mekong không khiến dòng Mekong sẽ chết. Tôi nghĩ chúng ta nên hiểu rõ điều này trước đã.

Đúng là các đập trên sông Mekong sẽ gây ra những ảnh hưởng nhất định với hệ sinh thái toàn lưu vực sông Mekong. Việc đó thì chúng ta đã có một nghiên cứu ở ĐBSCL do Ủy ban sông Mekong VN thực hiện. Kết quả cho thấy các đập trên song Mekong sẽ có những ảnh hưởng nhất định.

Còn nghiên cứu và diễn đàn hôm nay sẽ đưa ra phương pháp luận để nghiên cứu toàn bộ lưu vực sông Mekong, từ đó xem xét tất cả tác động tiêu cực lẫn tích cực trên dòng chính sông Mekong.

VEF: Ông CEO đã kết luận và còn khuyến cáo dân cư nên hiểu rõ: “Các thủy điện trên sông Mekong không khiến dòng Mekong sẽ chết” là nhận định sai lầm vô trách nhiệm. Nghiên cứu Mekong (Mekong Delta Study hay MDS) do VN thực hiện mà ông trích dẫn chỉ duyệt xét các đập trên hạ lưu vực và kết luận rằng sẽ gây tai hại nghiêm trọng cho Mekong Deta. Nghiên cứu MDS này bị các chuyên gia Việt Nam phản đối nặng nề vì chưa hòan chỉnh và Viet Ecology Foundation cũng cho rằng còn nhiều tác động tích lũy quan trọng khác MDS không xét đến. Tuy vậy, điều quan trọng là MDS không hề có kết luận là “thủy điện không làm Mekong chết” như ông CEO tự cho mình hiểu rõ và tuyên bố.

LQ: Ông có nghĩ ý kiến của các bên liên quan tại diễn đàn này có thể tạo một áp lực cho Chính phủ Lào thay đổi một chút về thiết kế đập, cũng như hạn chế những tác động tiêu cực của đập Pak Beng?

CEO: Câu hỏi này sẽ dễ đưa tôi vào một cái bẫy (cười). Nhưng tôi nghĩ diễn đàn này chính là diễn đàn của xã hội dân sự, của các tổ chức nghiên cứu, tổ chức phi chính phủ để nêu lên những mối quan ngại, lo lắng, cũng như những đóng góp cho Chính phủ Lào, MRC, và cho cả những nhà phát triển làm đập này. Đây là điều rất tốt.

Tôi cũng rất mừng là hôm nay, những đối tác như tổ chức Sông ngòi quốc tế cũng đến. Trong khi trước đó, theo tôi hiểu thì họ không định đến, vì nếu đến nghĩa là họ sẽ làm cho mọi người hiểu rằng họ công nhận đập Pak Beng. Điều này không đúng. Tôi nghĩ diễn đàn này là một bước rất tốt để tiếp nhận những “sức ép”, đóng góp đó của toàn xã hội. 

VEF: Xem câu hỏi chính đáng của LQ về việc tham vấn và áp lực cần điều chỉnh dự án như một cái bẫy là rất thiếu hiểu biết về mục đích của PNPCA và thiếu ý thức trách nhiệm. CEO lãnh đạo UHSMK không thể mừng (lại mừng) và nói linh tinh như thế. Có lẽ Hội Đồng UHSMK (MRC Council) phải trắc nghiệm trình độ, kiến thức và khả năng suy tư độc lập của các ứng viên CEO về Thỏa Hiệp sông Mekong và thủ tục PNPCA.

LQ: Cũng có ý kiến việc Lào đã kí kết với các nhà đầu tư rồi thì những hội nghị như thế này chỉ xem là một ý kiến tham khảo thôi, chứ đã quyết định hết rồi. Ông nghĩ như thế nào?

CEO: Lo lắng này chúng tôi cũng biết. Vì thế tôi nghĩ rằng, sự tham gia của Tổ chức Sông ngòi quốc tế (International River – IR) trong diễn đàn lần này chứng tỏ lo lắng đó không hoàn toàn đúng. Vì IR là tổ chức phi chính phủ thường phản đối những dự án như thế này.

Thật ra nếu như nhìn lại dự án Xayaburi, thì những đóng góp của nó thực tế giúp cho Chính phủ Lào đã thay đổi. Bên xây dựng đập Xayaburi cũng phải thay đổi thiết kế. Theo số liệu, họ phải thêm vào hơn 400 triệu USD. Đó chính là kết quả từ sự đóng góp của mọi người về chuyện cần phải xây đập như thế nào.

Giờ theo ý kiến chung, đập Xayaburi như là một mô hình kiểu mẫu cho tất cả các đập trên dòng chính Mekong. Hiện nó giúp cho việc di chuyển của cá lên thượng nguồn cũng như từ thượng nguồn xuống hạ nguồn tốt hơn. Trong 400 triệu USD đó, họ đã dùng để cải tiến xả phù sa như thế nào cho hiệu quả hơn; làm cho giao thông thủy tốt hơn. Tất nhiên hiệu quả của nó như thế nào thì cần có thời gian theo dõi.

Đúng là Chính phủ Lào họ phê duyệt dự án Pak Beng nhưng tôi nghĩ không có nghĩa mọi việc đã an bài. Nếu như mọi việc đã an bài thì tổ chức diễn đàn như thế này làm gì, vì nó tốn kém nhiều công sức và chi phí. Nhưng chúng tôi vẫn tiến hành làm, đó là điều mà các thành viên mong muốn. Cũng như các nhà phát triển hỗ trợ cho lưu vực sông Mekong đều mong muốn làm.

VEF: CEO của UHSMK đã không khuyến cáo Lào ngưng dự án nào, không áp chế Lào thuân thủ PNPCA mà ngược lại, ông CEO lại trấn an dân cư là việc phê duyệt xong đập Pak Beng không có nghĩa là việc đã an bài. Ông làm cho dân vốn phải lo lắng về Lào và nay còn phải lo lắng về thái độ yêu chuộng thủy điện và thiên vị Lào của ông và cả UHSMK nữa.      
     

LQ: Quy trình tham vấn PNPCA với dự án Don Sahong trước đây đã không đạt được sự đồng thuận từ các nước hạ lưu Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Tuy nhiên sau đó Lào vẫn xây dựng Don Sahong, và thông tin được biết hiện Don Sahong đã xây dựng được khoảng 30%. Vậy quy trình PNPCA có hiệu quả với kế hoạch xây dựng thủy điện trên dòng chính Mekong không?

CEO: Riêng Don Sahong tôi chưa có thể trả lời cụ thể, nhưng Xayaburi thì như tôi nói, nó có tác dụng.

Với Don Sahong, những nhà phát triển, xây dựng Don Sahong họ có trình bày trong buổi tôi tham quan, họ bỏ ra 140.000USD/năm để cải thiện việc đánh bắt cá quanh vùng Don Sahong. Có những lưới đánh bắt cá không hợp pháp thì họ tháo gỡ. Có một báo cáo là lượng cá ở Don Sahong tăng gấp đôi. Tôi nghĩ đây là chuyện tích cực, tất nhiên cũng cần xem xét báo cáo này có đúng hay không.

Điều này cho thấy việc tham vấn có tác dụng, nhất là đối với Lào. Có những nước trên thượng nguồn sông Mekong còn không đưa ra Quy trình tham vấn (Trung Quốc – PV), mà cứ việc xây. Tôi nghĩ xã hội dân sự nên nhìn việc tham vấn là rất tích cực về phía những nước trong MRC.

VEF: Câu hỏi quan trọng của LQ đánh giá hiệu quả của thủ tục PNPCA mà các nước đã cam kết nhưng ông CEO đã không trả lời câu hỏi này, ông không nói việc Lào đã vi phạm thủ tục PCNPCA và sự bất lực của UHSMK với Lào. Ông CEO lại bảo vệ đập Xayaburi, cổ xúy cho đập Don Sahong như thế, ở vị trí lãnh đạo UHSMK, ông là mối nguy hiểm cho uy tín UHSMK, cho môi sinh và dân cư lưu vực họ sẽ phải gánh chịu tất cả tác động thủy điện và thiệt thòi.    

LQ: Quan điểm của Ủy hội sông Mekong quốc tế như thế nào về Quy trình tham vấn PNPCA đối với Don Sahong được xem như là đã thất bại?

CEO: Tôi không nghĩ nó thất bại. Như hôm nay chúng ta đã thấy, nó là một bước tiến bộ so với Xayaburi, vì một diễn đàn toàn khu vực đã được tiến hành, trong khi trước đó Xayaburi thì không có. Còn Pak Beng thì có đến hai diễn đàn khu vực.

Tôi làm giám đốc điều hành MRC mới một năm nay, sau khi Don Sahong và Xayaburi đã làm rồi, nên tôi không thể trả lời nó có thất bại hay không, vì tôi không rõ lắm. Nhưng theo nội bộ chúng tôi đánh giá thì Don Sahong không thất bại. 

VEF: Trong khi UHSMK vẫn còn đang Nghiên cứu Phát triển bền vững và tác động thủy điện và còn phải tổ chức thêm hai diễn dàn khu vực cho Pak Beng, nên chưa thể có kết luận và đồng thuận nào; ông CEO đã không thấy việc Lào không đạt được thỏa thuận nào là thất bại chung mà còn tự đánh giá việc tiếp diễn các màn kịch tham vấn cho có lệ với Lào trong khu vực là một bước tiến bộ.

Tóm lại:

1. Khi chưa đánh giá được chất lượng kết quả tham vấn thì phát biểu "vui mừng" là ngớ ngẩn.

2. Khái niệm "dòng sông chết" chưa rõ ràng nhưng người dân ở hạ lưu "khốn đốn đến chết" là điều đã thấy. 

Kết luận:

Hiệp Định Phát Triển Bền Vững sông Mekong ký kết năm 1995, việc thay thế ông CEO đang đương nhiệm của UHSMK là điều cần làm ngay bây giờ để cảnh cáo Lào và các viên chức UHSMK phải nghiêm chỉnh tuân thủ PNPCA và Hiệp Định 1995. Đã qua 22 năm, HDSMK thất bại không gây dựng hợp tác phát triển bền vững; UHSMK cần một lãnh đạo CEO mới có kiến thức khoa học, bản lãnh pháp lý quốc tế để dẫn UHSMK vào lộ trình hợp tác với ý thức trách nhiệm và bền vững.  
            

Nguồn tham khảo:

  1. http://nguoidothi.vn/vn/news/chuyen-hom-nay/tin-tuc-thoi-su-noi-bat/7016/dien-dan-tham-van-khu-vuc-thuy-dien-khong-khien-dong-mekong-se-chet-.ndt

  2. http://www.mrcmekong.org/news-and-events/news/welcome-speech-by-the-mrcs-ceo-at-the-regional-stakeholder-forum-on-council-study-and-pak-beng-hydropower-project/

  3. http://www.mrcmekong.org/home/SearchForm?Search=PNPCA&action_results=

  4. http://www.mrcmekong.org/working-with-mrc/employment/regional-consultant-for-a-study-on-sustainable-management-and-development-of-the-mekong-river/

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) có nhiều chứng bệnh nan y vì chúng là máu thịt của cán bộ, đảng viên. Chúng tồn tại và sinh sôi nẩy nở thường xuyên từ thời ông Hồ Chí Minh còn sống. Đứng đầu trong số này là chứng “chủ nghĩa cá nhân” đã đẻ ra tham nhũng, tiêu cực và “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Tôi may mắn được bằng hữu gửi cho cuốn băng ghi âm buổi nói chuyện (“Định Hướng Tương Lai Với Thế Hệ Tăng Sĩ Trẻ Ngày Nay”) của Thích Tuệ Sỹ, tại chùa Từ Hiếu. Khi đề cập đến sự “căng thẳng” giữa quý vị sư tăng bên Viện Hóa Đạo và nhà đương cuộc Hà Nội, về quyết định khai sinh ra Giáo Hội Phật Giáo Quốc Doanh – vào năm 1981 – Hòa Thượng có nhắc lại lời phát ngôn (rất độc đáo và thú vị) của một vị tướng lãnh trong của lực lượng công an
Nỗi buồn tận huyệt của những đầu óc cải cách lớn nhất của dân tộc cũng giống như nỗi lòng của người mẹ khi thấy đàn con ngày càng suy kiệt. Mà những thách thức họ từng đối phó cũng chính là chướng ngại của người mẹ vì sự nhỏ nhen, ghen tuông của những thứ “cha/dượng” nhỏ nhen, thậm chí chỉ đơn thuần là thứ tiểu nhân mơ làm cha, làm dượng.
Nhà báo thạo tin nội bộ đảng CSVN. Huy Đức (Trương Huy San, Osin Huy Đức) và Luật sư Trần Đình Triển, chuyên bênh vực Dân oan bị bắt tạm giam, theo tin chính thức của nhà nước CSVN ngày 07/06/2024...
Quý vị nghĩ sao nếu có người nói với quý vị rằng chính phủ và giới truyền thông Hoa Kỳ đang bị kiểm soát bởi một băng nhóm bí mật, nhóm người này tôn thờ ma quỷ và đứng sau hàng loạt các vụ bắt cóc trẻ em? Theo một cuộc khảo sát gần đây, 17% người dân Hoa Kỳ tin rằng thuyết âm mưu này là có thật.
Ngày 30 tháng 5, một bồi thẩm đoàn ở New York kết luận, cựu Tống thống Donald Trump phạm tất cả 34 tội danh. Đây là một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ, khi lần đầu tiên một cựu tổng thống bị tuyên án nhiều tội đại hình trong một vụ án hình sự. Ông Trump bị kết tội làm làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu các khoản khoản thanh toán tiền bịt miệng cho cựu ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels, nhằm mục đích ém nhẹm các thông tin bất lợi trước cuộc bầu cử năm 2016, để cử tri bỏ phiếu cho ông ta.
Hôm rồi, cháu Út hỏi: Người mình hay nói “phải sống đàng hoàng tử tế”. Thế nào là “đàng hoàng”, hả bố ? Tôi lúng túng không biết trả lời sao cho gọn gàng và dễ hiểu nên đành phải kể lại cho con nghe mẩu chuyện ngăn ngắn, của một nhà báo lẫy lừng (Anh Ba Sàm) đọc được qua Thông Tấn Xã Vỉa Hè: “Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo!”
Nếu cái gì cũng có bước khởi đầu của nó thì -- ngoài công việc thường ngày là quan sát hành động của từng con người để có một phán xét cuối cùng vào thời điểm thích hợp -- đâu là việc làm đầu tiên của Thượng Đế? Câu trả lời, theo một câu chuyện chỉ để cười chơi, rất thích hợp với bộ máy chuyên tạo nên cảnh rối ren hỗn loạn trên đất nước chúng ta. Cái câu chuyện về một cảnh trà dư tửu hậu khi những nhà chức nghiệp cãi nhau rằng nghề của ai có trước, dựa trên những tín lý từ bộ kinh Cựu Uớc, đặc biệt là chương Sáng Thế Ký.
Đảng CSVN có nhiều chứng bệnh lây nhiễm trong thời kỳ “đổi mới” như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và chia rẽ, nhưng 3 chứng “nhận vơ”, “lười lao động” và “lười làm việc” của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên đã khiến Đảng lo sợ.
Bất ngờ sáng 30/05/24, TT Biden tuyên bố bỏ giới hạn sử dụng võ khí của Huê Kỳ cung cấp cho Ukraine đánh Nga. Đồng thời, Âu châu đã thỏa thuận một quyết định mới quan trọng là bỏ giới hạn đỏ, gởi huấn luyện viên quân sự qua Ukraine giúp quân đội Ukraine, cho phép Ukraine sử dụng các loại võ khí mạnh và có tầm hoạt động xa tới lãnh thổ Nga nhằm những mục tiêu quân sự. Riêng Anh đã bước tới trước, một số quân đội Anh đang hoạt động tại Ukraine.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.