Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nói Chuyện Về Dân Việt Tị Nạn Với Dân Biểu Stephanie Murphy

14/02/201700:00:00(Xem: 3731)

Hoàng Anh Tuấn
(Giáo sư Hoàng Anh Tuấn dạy sử và nhân văn tại trường Pepperdine University ở Nam Cali.)

Hôm chiều Chủ Nhật ngày 29 tháng 1 qua, tức mùng hai năm Đinh Dậu, tôi hân hạnh tham dự một buổi nói chuyện về lịch sử người Việt tị nạn tại đại học Rollins College nơi thành phố Orlando bên Florida. Buổi trình bầy này được tổ chức bởi giáo sư môn kịch Marianne DiQuattro. Ngoài việc dậy hai lớp về lịch sử kịch trong khóa này, giáo sư DiQuattro còn đạo diễn vở kịch có tên là A Piece of My Heart, dịch ra tiếng Việt là Một Mảnh Tim Tôi.

Vở kịch này được kịch giả Shirley Lauro soạn và ra đời năm 1988, đến giờ là một trong những kịch về chiến tranh Việt Nam thành công và được diễn nhiều nhất tại Hoa Kỳ. Kịch có hai màn, nói về sáu phụ nữ người Mỹ qua Việt Nam trong thập niên 1960. Bốn cô là y tá quân đội hay Hồng Thập Tự, một cô làm chuyên viên phân tích tình báo, và một cô ca sĩ đi hát giải trí cho lính Hoa Kỳ. Một trong sáu cô là người da đen, một cô người lai nửa trắng nửa Á châu, còn bốn cô kia người da trắng. Trong màn một, các cô lên đường qua Việt Nam vào lứa tuổi hai mươi, và còn công tác khi biến cố Tết Mậu Thân xảy ra. Còn màn hai thì diễn tả đời sống các cô sau khi trở về Hoa Kỳ.

Các đại học Mỹ thường có quỹ để mời các giáo sư, học giả, hay chuyên môn gia từ nơi khác đến giúp chương trình này hay tổ chức kia. Nhờ một quỹ tương tự của Rollins, giáo sư DiQuattro mời tôi đến trường hai ngày trong vai trò giáo sư thỉnh giảng ngắn hạn. Trong vai trò này, tôi có trách nhiệm ba việc khác nhau trong hai ngày tại Rollins: hướng dẫn thảo luận vở kịch này trong một lớp học; tham dự một buổi thảo luận cho các học sinh diễn viên của vở kịch; và trình bầy một giảng thuyết đến công chúng về chiến tranh và người tị nạn Việt Nam.

blank
Tác giả cùng dân biểu Murphy sau buổi nói chuyện, mặc áo có chữ R của Rollins College. Bên trái là cô Quỳnh Như của báo Trẻ Orlando, bên phải là cô Vi Ma từ văn phòng thương mại người Mỹ gốc Á Châu tại trung Florida. ~ pc Nhu Nguyen

Cũng vì ngẫu nhiên, đại học Rollins cũng là nơi mà bà dân biểu gốc Việt Stephanie Murphy từng dậy bán thời gian trước khi thắng cử hồi tháng mười một. Tên Việt của bà là Đặng Thị Ngọc Dung, khi qua Mỹ lấy tên Stephanie, rồi sau đó lấy chồng người da trắng ông Sean Murphy, nên bây giờ tên bà là Stephanie Murphy. (Cũng có lúc tên bà được ghi là Stephanie Dang Murphy.) Vừa vì chủ đề buổi nói chuyện phù hợp với dân biểu Murphy, vừa vì liên hệ của bà với đại học Rollins, nên tôi đề nghị với giáo sư DiQuattro mời bà đến tham dự. Dù bộn rộn với công việc mới tại Quốc Hội cũng như gia đình với hai con còn bé, dân biểu Murphy vui vẻ đồng ý đến tham dự buổi nói chuyện hôm đó.

Khi tôi bay vào Orlando sáng mùng hai tết, bầu trời âm u và mưa nhiều. Nhưng đến chiều thì trời hết mưa và ấm lại. Buổi nói chuyện được tổ chức tại rạp hát của đại học, một tòa nhà xây hơn tám mươi năm nên có lối cổ cổ. Có trên hai trăm người đến tham dự, kể cả hai đại diện cho tờ báo tiếng Việt tại cộng đồng Orlando. Có một số học sinh ở trường, nhưng đa số là người Mỹ trung niên trở lên. Chắc một phần vì cuộc đời họ gắn liền với chiến tranh Việt Nam, và một phần vì họ muốn nghe dân biểu Murphy nói chuyện.

Sau lời giới thiệu của giáo sư DiQuattro, tôi giảng thuyết chừng nửa tiếng về người tị nạn Việt Nam. Tôi mở đầu với câu chuyện trong truyền thuyết Hy Lạp và La Mã, về chiến tranh thần thoại giữa quân đội người gốc Hy Lạp và quân đội thành Troy. Theo truyền thuyết mấy ngàn năm này, thành Troy hùng dũng chống trả những tấn công của quân đội Hy Lạp. Còn người thành Troy thì gọi là Trojans trong tiếng Anh. Vì có tiếng anh hùng, nên một số trường tại Hoa Kỳ, như đại học USC tại Los Angeles, lấy Trojans làm tên biểu tượng cho trường mình.

blank
Buổi nói chuyện -- pc Nhu Nguyen.

Dù anh dũng chiến đấu, nhưng bị lừa nên cuối cùng thành Troy bị quân đội Hy Lạp tàn phá hoàn toàn. Dân chúng bị giết hại gần hết, chỉ có một số nhỏ đi thoát lên tầu lênh đênh qua những vùng khác. Nghe như thế, chắc độc giả thấy một hai điểm hao hao như lịch sử chế độ VNCH. Dù thời đại thế kỷ 20 khác xa truyền thuyết Hy Lạp, nhưng vẫn có lúc tâm trạng giống nhau vì thời đại nào cũng có chiến tranh và tàn phá.

Trong số người sống sót ra biển, có người anh hùng Aeneas. Mẹ anh đã chết chỉ còn cha già yếu, nên Aeneas bế ông ra tàu và chỉ đường cho con trai và vợ mình theo. Nhưng rủi ro là vợ anh không đi kịp nên chết trên con đường nạn. Truyền thuyết Aeneas bế cha chạy loạn rất quen thuộc trong văn hóa Tây Phương, nên nhiều họa sĩ từng vẽ tranh hay nắn tượng về câu chuyện này. Một thí dụ là tấm hình của Federico Baracci, họa sĩ người Ý vào thế kỷ thứ mười sáu. Hình cho thấy Aeneas vẫn còn mặc áo trận, bế cha cùng vợ con trong khi thành Troy đăng cháy và dân Trojan đang bị lích Hy Lạp giết hại đằng sau. Còn cha anh thì cầm tượng của hai ông thần nhà, nghĩa là ông mang đi một biểu hiện phù mạng thể hiện cho tổ tiên gia đình.

Người Mỹ quen thuộc với truyền thuyết Aeneas như người Việt biết chuyện Triệu Vân xông pha cứu A Đẩu con Lưu Bị trong Tam Quốc Chí. Nên người viết dùng câu chuyện Aeneas để thể hiện quan trọng của gia đình trong lịch sử người tị nạn Việt Nam. Người Việt tị nạn quá quen thuộc với chuyện gia đình xa cách, ly tán, phân ly. Khi đất nước chia đôi năm 1954, một số gia đình người Việt đã bị chia cắt rồi. Sau 1975, phần phân tán, chia ly cao hơn không biết mấy trăm phần trăm nữa. Có gia đình may mắn đi thoát trong tháng tư đen hay vượt biên trong những năm sau đó. Nhưng đại đa số người tị nạn bị phân tán và chia ly gia đình, thường là cha hay anh trai lớn đi trước, còn mẹ và các chị em gái thì sau này mới vượt biên hay qua nước ngoài theo diện đoàn tụ. Còn những gia đình ở Việt Nam mà có cha trong trại cải tạo thì đương nhiên là ly tán nhiều năm.

Ngoài chuyện xa cách gia đình, người viết nói về tinh thần quốc gia dân tộc của người Việt lớn lên trong chế độ VNCH. Tôi giải thích với khán giả là tinh thần quốc gia của người tị nạn khác với lối tinh thần dân tộc của Đảng Cộng Sản, nên người tị nạn thời 1975 cũng như sau đó thường nghi vấn và chống lại chế độ cộng sản. Những sự kiện sau 1975 như trại cải tạo, kinh tế mới, và chống tư sản tăng cao tinh thần chống cộng. Nhưng văn hóa dưới chế độ VNCH làm nền tảng cho tư tưởng quốc gia vô cộng sản rồi, chứ không phải sau 1975 mới có tư tưởng này.

Tóm lại là lịch sử người tị nạn Việt Nam tại Hoa Kỳ trong thời gian sau 1975 có hai mặt. Một mặt là gia đình phân tán chia ly; một mặt là tâm trạng người quốc gia yêu nước nhưng lúc đó lại mất đất nước thân yêu không cộng sản. Đây là hai khía cạnh cần sâu đậm nghiên cứu hơn về lịch sử hơn bốn mươi năm tị nạn và di dân.

Sau bài giảng thuyết của tôi, dân biểu Murphy đọc một bài ngắn hơn về kinh nghiệm tị nạn và lớn lên ở Hoa Kỳ của gia đình bà. Khi lên thuyền tị nạn năm 1979, bà chưa tới một tuổi. Sau một thời gian ở đảo tị nạn, gia đình đến vùng Virginia, nơi nhiều người Việt định cư sau biến cố tháng tư đen. Bà nói là cha mẹ bà rất quan trọng về học vấn cho các con, khuyết khích bà và anh trai cố gắng học đường vì nó là bước thang xã hội. Điều này không gì lạ với người Việt tị nạn và di dân.

Sau trung học, dân biểu Murphy học môn chính trị tại đại học William and Mary, cũng ở Virginia. Vì học tiếng Nhật, bà có qua Nhật một khóa học để củng cố ngôn ngữ. Dân biểu kể rằng vì ngôn ngữ Nhật còn sơ sài, bà mới hiểu được những lo âu hay bực bội của cha mẹ ngày xưa, không hiểu rõ tiếng Anh nên phải hỏi con mình, mà nó lại không rành tiếng Việt. Chắc nhiều độc giả lớn tuổi cũng hiểu được tâm trạng như cha mẹ dân biểu Murphy ngày xưa. Ngôn ngữ là một cản trở to lớn với người tị nạn lớn tuổi, chồng chất một lo âu trên những lo âu về chia cắt gia đình hay niềm đau mất nước lúc đó.

blank
Buổi nói chuyện -- pc Nhu Nguyen.

Sau biến cố ngày 11 tháng 9, dân biểu Murphy quyết định đi chuyên môn ngành an ninh quốc gia. Bà lấy bằng cao học về môn này tại đại học Georgetown ở Washington, DC, rồi nhận việc làm cho Bộ Quốc Phòng của chính phủ George W. Bush. Tới năm 2008 thì bà rời chính quyền và đi vào thương mại, điều hành cho hãng Sungate Capital tại khu vực Orlando có quận mang tên Cam y như Quận Cam bên nam Cali.

Dù dân biểu không nhắc trong bài đọc, chúng ta nên biết là trong thời gian này bà là thành viên của đảng Cộng Hòa, sau nay mới đổi qua đảng Dân Chủ. Nói về việc này, bà cũng hao hao như cựu dân biểu Loretta Sanchez tại Quận Cam ở nam Cali: lúc đầu là thành viên Cộng Hòa, đến giữa thập niên 1990 đổi qua Dân Chủ. Dù bà Murphy không có kinh nghiệm chính trị, đảng Dân Chủ tại trung Florida kêu gọi bà ra ứng cử năm ngoái.

Cũng như bà Sanchez hai mươi năm trước có đối thủ là một dân biểu kỳ cựu trong Hạ Nghị Viện, đối thủ của bà Murphy làm dân biểu Quốc Hội 24 năm. Nhưng hai bà đều thắng với một phần phiếu nhỏ. Rồi cũng như bà Sanchez, dân biểu Murphy là thành viên trong ủy ban Quân Đội của Hạ Nghị Viện vì bà có kinh nghiệm về quốc phòng. Còn ủy ban thứ hai của dân biểu là ủy ban Tiểu Thương, có thể vì bà có kinh nghiệm thương mại khi điều hành hãng Sungate Capital.

Một điều đặc biệt là trước khi phát biểu, dân biểu Murphy nói là buổi nói chuyện hôm này là về hàn lâm và lịch sử chứ không phải về chính trị bây giờ. Dù chống sắc lệnh hành pháp về di trú của tổng thống Trump, bà yêu cầu khán giả chú trọng về lịch sử hơn là các vấn đề sôi nổi về người tị nạn đang tranh cãi trong chính quyền cũng như dân chúng Hoa Kỳ. Nếu ai muốn nói chuyện này, bà xin họ gặp bà sau buổi nói chuyện.

Sau bài đọc, dân biểu Murphy và tôi ngồi trên sân khấu trả lời các câu hỏi về người tị nạn Việt Nam. Giáo sư DiQuattro cũng ngồi trên sân khấu điều hành mục này trong buổi nói chuyện. Vì lời yêu cầu tế nhị của dân biểu Murphy, nên khán giả không ai hỏi về những tranh cãi chính trị bây giờ, hay mang tên tổng thống đương kim ra một lần, mà chú trọng về chủ đề chính là chiến tranh Việt Nam, người tị nạn Việt Nam, và nước Việt từ 1975 đến nay. Có nhiều và đủ loại câu hỏi từ người về hưu đến học sinh Rollins, tôi không nhớ hết. Nhưng nói chung thì phần này sôi nổi, chứng tỏ là nhiều người Mỹ vẫn tò mò về lịch sử của người tị nạn Việt Nam.

Đây là lý do tôi xin khuyến khích các gia đình Việt Nam giữ lại các tài liệu, báo chí, sách vở hồi xưa, và nhất là thư từ thời đó vì thư từ là tài liệu quý giá vô cùng. Nếu quý vị có thiện chí giúp người nghiên cứu, xin gởi tài liệu đến các cơ quan dự trữ như The Vietnam Archives tại đại học Texas Tech University, hoặc liên lạc với người viết qua email: tuan.hoang@pepperdine.edu.

Người viết chân thành cảm ơn dân biểu Murphy có mặt hôm đó; giáo sư DiQuattro tổ chức sắp xếp; cô Chelsea Hilend, giám đốc tiếp thị rạp hát, lo về chi tiết cho buổi nói chuyện; và cô Quyên Như của báo Trẻ Orlando cung cấp hình. Vở kịch A Piece of My Heart sẽ được trình diễn tại rạp hát Annie Russell Theatre tại đại học Rollins từ ngày 17 đến ngày 25 tháng 2.

Xin đến trang trong blog www.tuannyriver.com  để coi thêm hình ảnh. https://tuannyriver.com/2017/02/13/buoi-noi-chuyen-ve-nguoi-viet-ti-nan-voi-dan-bieu-stephanie-murphy/ 

Ý kiến bạn đọc
17/02/201706:54:01
Khách
Nói về dân Việt tỵ nạn như vậy diễn giả có nói về thời gian Biden và Browns CA hiện nay không muốn cho người VN vào Mỹ tỵ nạn chăng ? Sao ngày xưa cấm cản mà bây giờ lại ra sức bảo vệ người nhập cư không hợp lệ cứ sống phây phây đừng sợ Trump, xin diễn giả hỏi giúp.
15/02/201706:15:45
Khách
Tuấn,
Bài viết hay lắm! Xin chúc mừng.
John
14/02/201717:00:41
Khách
Phủ bênh phủ , Huyện bênh Huyện , không hơn không kém . Viết "Theo Đơn Đặt Hàng " mà ! Ai đặt hàng ?
Thế "nà " thế "lào" ?
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đúng 51 năm sau của ngày bi thảm Tết Mậu Thân 1968, là đã có Một vành khăn tang khoát trên đầu toàn thể quân nhân Thiết giáp binh Quân Lực Việt nam Cộng hòa năm xưa, thì nay lại có một trang sách mới tươi sáng đã được mỡ ra cho một Hậu duệ của binh chủng Thiết giáp. Đó là sự vinh thăng của tân Phó Đề đốc Nguyễn Từ Huấn.Quả đúng với câu; Hổ phụ sinh hổ tử vậy!
Tôi đi lòng vòng mấy nước Á Châu nhưng không đâu mà cảm thấy gần gũi như ở Indonesia. Đất nước này nghèo quá. Dân chúng, phần lớn, cũng lam lũ và khốn khó y như dân Việt vậy. Đã vậy, khí hậu (đôi nơi ) cũng dịu dàng như Cao Nguyên Lâm Viên khiến cho tôi (đôi lúc) cứ ngỡ là đã được trở lại quê nhà.
Tin nữ thẩm phán Ruth Bader Ginsburg của Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ vừa qua đời cuối tuần qua đã gây xúc động cho nhiều người dân Mỹ. Để hiểu hơn về di sản và đóng góp của bà cho đất nước và người dân Mỹ ra sao, có lẽ cần nhìn lại quá trình của phong trào nữ quyền tại Hoa Kỳ cùng những điều bà đã góp phần tranh đấu và bảo vệ trong vài chục năm qua.
Mỗi độ thu sang, lá vàng lá úa xác xao rụng rơi trong gió, như âm vang ai oán của điệu vãn than cuối cùng, đang cuốn trôi vào định luật vô thường của vũ trụ, rồi hóa kiếp về cùng cát bụi, đắm chìm trong sương khói của thời gian…
Như hôm nay, bái biệt anh, em xin gửi theo lời tri ơn anh chị. Anh chị đã biến em thành một người may mắn hiếm hoi trên thế gian. Mấy ai trong nhân loại được có cổ thụ trong vườn và cổ thụ trong đời.
Nhân dịp lễ trung thu sắp đến xin kể câu chuyện “Chú Cuội Ngồi Gốc Cây Đa” đã được một cô giáo ở trường tiểu học kể cho đám học trò nghe cách đây hơn nửa thế kỷ.
Hoá ra “chế độ hồ sơ lý lịch” là sáng tác của bác Mao, và có nguồn gốc ở tận bên Tầu cơ đấy. Thật là qúi hoá. Khi qua đến nước ta, bác Hồ vận dụng sáng tạo thêm chút xíu cho hợp với văn hoá (“đậm đà bản sắc”) Việt Nam nên hồ sơ lý lịch không chỉ tính “cho đến hết đời” mà còn kéo dài cho đến đời con và đời cháu luôn.
Trong Tù Binh và Hòa Bình, được viết ngay khi các sự kiện đang xẩy ra, Nhà Văn Phan Nhật Nam qua một lăng kính đặc thù giúp người đọc thấy được cuộc chiến khắc nghiệt sau khi quân đội Mỹ rút lui và nỗi tuyệt vọng của Miền Nam trước nỗ lực ngăn chặn chiến thắng cuối cùng của cộng sản.(lời giới thiệu của Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ, Ông James Webb)
Các nhà lập quốc Mỹ và Adam Smith, Roosevelt-Keynes và Reagan-Friedman sống cùng giai đoạn nên phải đối diện với những thách đố chung vào các khúc quanh lịch sử: cách mạng cơ khí, cách mạng Nga 1917, Đại Khủng Hoảng 1929, Hitler thập niên1930, Chiến Tranh Lạnh và Việt Nam 1950-80, toàn cầu hóa 1990…
Chính vì vậy, điểm lại một số chương trình dân sinh này là điều cần thiết và để thấy rằng hành trình phát triển của cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ đã có được, bên cạnh sự cố gắng thì một phần cũng nhờ vào các chính sách, sự trợ giúp bước đầu từ nhiều đời tổng thống tiền nhiệm khác nhau trong suốt 45 năm qua.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.