Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Con gà trong văn hoá và hội họa Đông, Tây

31/01/201700:02:00(Xem: 6849)
Con gà trong văn hoá và hội họa Đông, Tây
 
Trịnh Thanh Thủy

Năm Đinh Dậu đến làm những người cầm tinh con gà xao xuyến vì đó là năm tuổi. Nó còn làm nhiều người hồi hộp trông chờ một sự đổi mới vì có vận hạn xấu trong năm cũ. Trong âm lịch, người Trung Hoa và người Việt gọi năm 2017 là năm con gà, nhưng tiếng Anh và tiếng Pháp lại gọi là năm con gà trống, “Year of the rooster” và “Année du coq”. Tôi cũng lấy làm lạ tại sao người Âu lại dùng từ “gà trống” là một từ khẳng định rõ giới tính của con gà thay vì “gà” là một từ nói chung chung không phân biệt trống mái? Không biết trong quá trình dịch thuật từ Á sang Âu thế nào mà con gà trong 12 con giáp khi sang bên Âu châu nó biến thành con “rooster” hay con “coq” mà không phải là con “chicken” hay con “poulet”. Thắc mắc, tôi đi tìm hiểu thêm, lại khám phá ra rằng từ “rooster” không phải là tiếng Anh (British English) nguyên thủy mà lại là tiếng Anh Mỹ(American English) mới được phát minh sau này, của những người Puritan từ Anh Cát Lợi di cư qua Bắc Mỹ trong công cuộc đi tìm một tôn giáo mới. Họ muốn tránh dùng chữ “cock” có nghĩa con gà trống, một từ tiếng lóng ám chỉ một vật có ngữ nghĩa thô tục. Đã vậy “cock” tiếng Anh phát âm giông giống “coq” của tiếng Pháp. Có một chi tiết là lạ, tiếng American English chỉ dùng “rooster” trong cách gọi của “Luna Year”, còn những từ khác liên hệ đến gà trống lại vẫn dùng chữ “cock”, như cock-fighting(cuộc chọi gà).

Khi xem những đồ hình đã hoạ các con vật trong 12 con giáp, tôi thấy rõ ràng hình vẽ con vật tượng trưng cho năm gà là hình con gà trống. Tôi chợt nghĩ, à có lẽ đây là lý do tại sao người Âu Châu, vì tính thích chính xác, nên khi dịch thuật, họ dịch thẳng “năm con gà” thành “năm con gà trống”(Rooster year) chăng?

Thắc mắc này, làm tôi liên tưởng đến thế giới hội hoạ vẽ gà của Âu và Á vì hai biểu tượng: Sự cao quý và cái đẹp của sắc màu. 1-Gà Trống trong quan niệm Phương Đông và Phong Thủy, nó là biểu tượng của sự cao quý. 2-Trong khoa bói toán có viết “Người tuổi Dậu là người ưa cái đẹp, đặc biệt là phái nữ, họ luôn chú ý đến cách ăn mặc trang điểm. Họ cực kỳ mẫn cảm với màu sắc hơn hẳn người khác trong lĩnh vực phối màu.”

Á Đông và tranh gà

Người Trung Hoa xem trọng Phong Thủy và họ cũng xem trọng gà trống nên gà trống trong hội hoạ được vẽ rất nhiều. Họ quan niệm, treo tranh gà trống đem tới vinh hoa phú quý, công danh, giải trừ “Đào hoa sát” cho gia chủ. Gà trống với hình ảnh tượng trưng cho ngũ đức: mào gà màu đỏ thể hiện văn đức; bước chân oai vệ, dáng đi đĩnh đạc thể hiện võ đức; khi gặp địch là chiến đấu bảo vệ đồng loại thể hiện dũng đức, khi tìm thức ăn gọi bạn đến ăn cùng thể hiện nhân đức; gà trống gáy báo buổi sáng thể hiện tín đức.

Trước hết tôi xin giới thiệu đến các bạn một bức tranh gà trống được vẽ bởi một hoạ sĩ Trung Hoa nổi tiếng là Xu Beihong(徐悲鴻, 1895-1953). Ông chuyên vẽ tranh chim và ngựa bằng mực tàu và là người đầu tiên thể hiện rõ sự cần thiết của các biểu hiện nghệ thuật, phản ánh một Trung Quốc hiện đại vào đầu thế kỷ 20. Ông cũng được coi là một trong những người đầu tiên tạo ra các bức tranh sơn dầu bất hủ với chủ đề sử thi Trung Quốc.


blank

Pic 1. Gà trống trên mỏm đá của Xu Beihong (1951), mực và màu trên giấy.


Ngoài tranh gà, người Trung Hoa còn coi trọng đồ sứ có hình hoạ với chủ đề “gà”. Vào năm 2014, một “chén gà” đời Minh đã được bán với giá US$36.3 million, tức 281.200.000 đô la Hồng Kông qua cuộc đấu giá của nhà Sotheby tại Hồng Kông. “Chén gà” này đã lập một kỷ lục cao nhất  đối với sứ Trung Quốc từng được bán đấu giá. Chủ nhân mới của nó là nhà sưu tập Liu Yiqian, người Thượng Hải.


 

blank

Pic 2. Chén gà $36.3 triệu đô


Hàn Quốc cũng là một quốc gia trong khối Châu Á. Hoạ sĩ Jang Seung(1843-1897, thường được gọi theo tên bút danh của mình, Owon), là một họa sĩ của những năm cuối triều đại Joseon ở Hàn Quốc. Ông là một trong số ít các họa sĩ giữ một vị trí có cấp bậc trong triều đại Joseon. Được nhiều người gọi là "cha đẻ của hội họa hiện đại Hàn Quốc". Đây là bức “Gà Trống” của ông.


blank

Pic 3. Gà Trống của Owon, 140.2x43.2


Thực ra trong bức tranh gà trống của thế kỷ thứ 19 này của Owon, chúng ta thấy bên dưới anh gà trống oai phong lẫm liệt đang nghiêng đầu được vẽ rõ nét, là một chị gà mái trắng với nét hoạ trông rất mờ nhạt. Đó là cách hoạ sĩ Owon tôn vinh anh gà trống lên trong chủ đề một cách rõ rệt.


Đối với nền mỹ thuật Nhật Bản, người Việt chúng ta ít được tiếp cận nhiều như của Trung Hoa. Tuy nhiên khi nhìn vào kỹ thuật vẽ tranh gà của họ, bạn sẽ không khỏi ngạc nhiên với đường nét rất sắc sảo trong tranh gà của họa sĩ Ito Jakuchu. Itō Jakuchū (伊藤 若 冲, 1716-1800) . Ông là một họa sĩ Nhật Bản trong giai đoạn giữa Edo, khi Nhật Bản đã đóng cửa với thế giới bên ngoài. Phần lớn tranh ông có chủ đề xoay quanh văn hoá truyền thống Nhật Bản, đặc biệt là gà và các loài chim khác. Nhiều tác phẩm truyền thống khác của ông hiển thị việc ông đã thử nghiệm nhiều quan điểm, và phong cách rất hiện đại khác.

blank

Pic 4. Trống và mái của Ito  


Việt Nam ta ảnh hưởng văn hoá Trung Hoa, cũng vẽ tranh gà và thường là gà trống. Đặc biệt hơn, ngày xưa chúng ta có tranh gà, lợn Đông Hồ được vẽ và trang trí cho ngày Tết. Các nghệ nhân làng Đông Hồ hay vẽ gà, lợn vào tranh, nhưng không tả thực như nó vốn có mà đã cách điệu rất nhiều. Màu sắc, đường nét rất thô mộc, dân dã nhưng mang tính ước lệ cao. Những con gà được vẽ mang cả một bầu tâm tư, khát vọng của những người nông dân mong ước. Thời thịnh đạt của tranh Đông Hồ vào thế kỷ 17, 18.


blank

Pic 5. Tranh Đông Hồ- Gà trống thư hùng


Tây Âu và tranh gà


Ngày xưa nghệ Thuật vẽ tranh động vật của phương Tây so với phương Đông xem ra rất khác biệt. Sự khác biệt từ, lối vẽ, dụng cụ vẽ, (bút lông, mực, giấy, lụa, cọ, sơn, vải bố), cho đến quan niệm và mối tương quan giữa con người, thần thánh và con vật. Trong khuôn khổ bài viết nhỏ này tôi không thể phân tích kỹ và tỉ mỉ về những sự khác biệt này. Mong bạn đọc xem tranh và nhận được sự khác biệt có sẵn trong tranh.

Hoạ sĩ Aelbert Jacobsz Cuyp (1620-1691) là một trong những họa sĩ phong cảnh Hà Lan hàng đầu trong thời Hoàng Kim của Hà Lan (Dutch Golden Age) vào thế kỷ 17. Đây là một bức vẽ gà trống rất nổi tiếng của ông, chúng ta thấy được chân dung những chú gà trống được miêu tả giống như thực, như đang đứng trước mặt bạn vậy.

blank

Pic 6. Gà Trống của Aelbert Cuyp


Cuối cùng, tôi xin giới thiệu đến bạn một bức tranh gà trống được vẽ bởi Marc Chagall vào thế kỷ 20.

Marc Chagall(1887-1985), là một nghệ sĩ Nga-Pháp gốc Do Thái. Ông nổi tiếng với óc sáng tạo và trí tưởng tượng siêu thực. Các sáng tác của Chagall mang đầy chất thơ và tràn ngập tính hài hước, thể hiện khả năng tưởng tượng  Nhà phê bình nghệ thuật Robert Hughes gọi Chagall là "nghệ sĩ Do thái tinh túy của thế kỷ XX."

blank

Pic 7. Gà trống của Marc Chagall, 1929, sơn dầu trên bố.
 

Xuân về, xin chúc các bạn đọc một năm Đinh Dậu nhiều sức khoẻ, thành công và hạnh phúc.


Trịnh Thanh Thủy


Tài liệu tham khảo

The $36 Million Ming Dynasty-era Bowl

http://blogs.wsj.com/scene/2014/04/08/the-36-million-ming-dynasty-era-bowl/






Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
Họ sống thêm được bao lâu nữa thì chỉ có Trời mới biết. Và chắc ngay cả đến Trời cũng không thể trả lời câu hỏi (thượng dẫn) của nhà văn Thận Nhiên: Sao sau bao nhiêu xương máu đổ xuống nơi này mà người dân Q.B vẫn phải lặn hụp mò ốc (dưới ao) cứ như thể là họ vẫn còn đang sống trong cảnh tối tăm, giữa Đêm Trường Trung Cổ vậy?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.