EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Trang Sử Việt: Ngô Đình Khả

13/01/201700:01:00(Xem: 5102)
NGÔ ĐÌNH KHẢ
(1857-1923)
     Ông Ngô Đình Khả quê làng Đại Phong, huyện Phong Lộc, tỉnh Quảng Bình, phụ thân là ông Giacôbê Ngô Đình Niêm. Ông Ngô Đình Khả xuất thân trong một gia đình theo đạo Thiên Chúa giáo lâu đời, nên tên ông còn gọi là Micae Ngô Đình Khả. 
     Thuở nhỏ, ông được phụ thân cho đi giúp lễ với một vị linh mục người Pháp ở họ đạo Mỹ Duyệt Hạ (thuộc Lệ Thuỷ). Vị linh mục này bảo trợ cho ông Khả vào tu tại Tiểu Chủng Viện An Ninh, thuộc tỉnh Quảng Trị. Năm 1870, ông được Linh mục Caspar (tên tiếng Việt là Lộc) cho đi học chữ Pháp và Latin ở trường dòng truyền giáo Pénang (Mã Lai) cùng khoá với Nguyễn Hữu Bài.
 
     Sau khi tốt nghiệp về nước làm thông ngôn tại Toà Khâm sứ Huế cho Pierre Rheinart. Năm 1885, giữ chức An phủ sứ Quảng Bình, lo việc bình định và chiêu an lực lượng nghĩa quân, văn thân, dưới quyền đại tá người Pháp là Duvillier.          Năm 1896, ông được phong Thái thường Tự Khanh; ông đã kiến nghị thành lập trường Quốc Học, được vua Thành Thái và Toàn quyền Rousseau đồng ý và giao cho ông tổ chức trường Quốc Học, lúc ấy gọi là trường Cao đẳng Tiểu học (École Primaire Supérieure), ông làm Trưởng giáo. Đây là trường trung học Pháp Việt đầu tiên ở Trung Kỳ, dạy từ tiểu học đến bậc tú tài chuyên khoa. Hai năm sau, tức năm 1898, vua Thành Thái phong ông làm Thượng Thư Phụ đạo Đại thần. Đến năm 1902, thì được thăng hàm Hiệp tá Đại học sĩ. 
 
     Năm 1905, ông được đề cử Tổng quản cấm thành bảo vệ vua Thành Thái. Hai năm sau, thì thực dân Pháp thấy vua Thành Thái có cử chỉ chống lại Pháp, nên Khâm sứ Pháp là Ferdinand Levéque và bọn thực dân vận động quần thần đòi truất vua Thành Thái, ông kiên quyết không chịu ký tên vào tờ biểu quyết này. Vì vậy, dân gian có câu truyền tụng: “Đày vua không Khả, Đào mả không Bài”. Bài là Nguyễn Hữu Bài.      
     Sau biến cố trên, Ngô Đình Khả bị người Pháp nghi kỵ rằng ông ủng hộ vua Thành Thái, mà Pháp nghi vua Thành Thái ngầm ủng hộ Kỳ Ngoại Hầu Cường Để toan tính xuất dương, do Việt Nam Quang Phục hội của Phan Bội Châu chủ xướng. Ngoài ra, lúc ấy Khâm sứ Levéque ở Huế lại không ưa ông Ngô Đình Khả về phương diện tôn giáo (ông là đạo dòng, Levéque có chân trong Hội Tam điển có lập trường chống Dòng Tên), nên họ tạo ra nhiều cớ để giáng ông xuống 3 cấp và buộc ông về hưu non. Sau khi về hưu, ông sống tại Phú Cam (Huế) thời gian sau ông mất ở đó. 
 
     Ông Ngô Đình Khả là phụ thân của một số nhân vật quan trọng trong chính quyền miền Nam Việt Nam. Vợ ông là bà Phạm Thị Thân, ông bà có tất cả 9 người con, gồm có:
 1- Ngô Đình Khôi (1885-1945), Tổng đốc tỉnh Quảng Nam, năm 1945, bị Việt Minh bắt và giết cùng với Phạm Quỳnh.
 2- Bà Ngô Đình Thị Giao (?-1944) gọi là bà Thừa Tùng.  
 3- Ngô Đình Thục (1897-1984): Giám mục. 
 4- Ngô Đình Diệm (1901-1963): Cựu Tổng thống VNCH.
 5- Elizabeth Ngô Đình Thị Hiệp (1903-2005). Bà là thân mẫu của Giám mục Nguyễn Văn Thuận (1928-2002). 
 6- Ngô Đình Thị Hoàng (thường được gọi là Bà Cả Lễ).
 7- Ngô Đình Nhu (1910-1963): Cựu cố vấn Đệ nhất VNCH.
 8- Ngô Đình Cẩn (1912-1964): Cố vấn ở miền Trung.
 9- Ngô Đình Luyện (1914-1990): Kỹ sư và làm đại sứ của VNCH tại Anh quốc. 
 
               Cảm niệm: Ông Ngô Đình Khả
  
       Ngô Đình Khả, mộ đạo, thương đời! 
               Triều chính lo toan, giúp giống nòi!
       Quốc học miệt mài, tha thiết dựng
       Học sinh nhung nhớ, khó khăn vơi!
       Một lòng nhiệt huyết, dù hung hiểm 
       Quyết chí kiên cường, dẫu thiệt thòi
       Tích đức, đời sau chan chứa phúc!
              “Đày vua không Khả” nể nang hoài?!
 
Nguyễn Lộc Yên


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đây là lần đầu tiên tôi nhìn thấy những cầu thủ đồng hương tranh tài. Thiệt không có gì để có thể phàn nàn. Các em chơi rất tới, rất hết mình, và rất đáng ngợi khen. Đây cũng là lần đầu tiên tôi được nghe những lời bình, bằng tiếng mẹ đẻ, trong một trận túc cầu. Bình luận viên hay nhắc đi nhắc lại những cụm từ rất nặng nề: xử lý tình huống, quật khởi, nỗ lực kiên cường, phương cách đá, tham gia lấy bóng, khoảng cách lợi thế, sự tiếp cận, sự thay người, toả sáng…
Herschel Walker vừa chấm dứt hi vọng tái tranh cử tổng thống của Trump. Herschel Walker loạng choạng, lầm bầm, lóng ngóng cuối cùng đã thất bại trong cuộc đua vào Thượng viện Georgia. Nhưng trong khi Walker có thể sẽ rời khỏi chính trường và chìm vào tình trạng mờ mịt, người đàn ông đã lôi kéo ông Walker vào cuộc đua và áp đặt một ứng cử viên rõ ràng không đủ tiêu chuẩn vào Đảng Cộng Hòa Georgia, hiện đang gặp khó khăn trong việc giải quyết thiệt hại...
Theo Phật Học Từ Điển của Thiện Phúc, “Chánh Niệm (Sammasati/Phạn, Samyaksmrti/ Sankrit, Right mindfulness /Anh Ngữ ) là , ”Nhớ đúng, nghĩ đúng là giai đoạn thứ bảy trong Bát Thánh Đạo. Nhìn vào hay quán vào thân tâm để luôn tỉnh thức.
Người dân Nam Bộ thường phê bình kẻ nói một đường làm một nẻo là “xạo ke”. Sau ngày 30/04/1975, đảng Cộng sản thu đất nước về một mối, nhưng không làm như đã hứa khiến dân Nam Bộ lại phải gọi Nhà nước Xã hội Chủ nghĩa là “xạo hết chỗ nói”...
Một phong trào biểu tình chống chế độ và chống Xi, do dân chúng và phần đông giới trẻ, sinh viên các Đại học, phát động hôm 24/11/22, nhiều người cho là lớn nhứt từ 33 năm nay. Dân chúng các thành phố lớn, sinh viên từ nhiều Đại học xuống đường tố cáo biện pháp ác ôn « Zéro Covid » của Xi chống dịch Vũ Hán là giết người, trong lúc thế giới cũng chống dịch nhưng không ai làm như vậy...
Coi như là hết thuốc! Bây giờ thì tôi hiểu thế nào là một nhà tù lớn. Tuy không có chấn song nhưng kẻ ở bên trong cũng hoàn toàn bị cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài...
Đến hôm nay thứ sáu 2 tháng 12 giải túc cầu thế giới năm 2022 đã đi được nửa đoạn đường. Cũng như bất kỳ một cuộc tranh đua thể thao nào phải có kẻ thắng người thua. Kẻ thắng thì vui mừng hớn hở vì đã đem lại vinh quang cho xứ sở và dân tộc mình. Kẻ thua thì viện lý do nầy hay lý do khác vì mình đã bị xử ép để tránh sự chỉ trích của những người hâm mộ. Nhưng đó là những sự kiện thường tình lúc nào cũng xẩy ra.
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...