Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Vua Duy Tân: Nguyễn Phúc Vĩnh San

06/01/201700:01:00(Xem: 4208)
VUA DUY TÂN: NGUYỄN PHÚC VĨNH  SAN
(1900  - 1945)
 
Năm 1907, Pháp truất phế vua Thành Thái, đưa Hoàng tử Nguyễn Phúc Vĩnh San 8 tuổi lên ngôi ngày 5-9-1907, niên hiệu Duy Tân. Khâm sứ Pháp là Fernand Lévecque không chọn Hoàng tử lớn tuổi, mà chọn Vĩnh San trẻ tuổi làm vua để dễ bề thao túng?! Fernand Lévecque lầm, một nhà báo Pháp đã viết: “...Un jour de trône a complètement changé la figure d’un enfant de 8 ans” (Một ngày lên ngai vàng đã thay đổi hoàn toàn bộ mặt của cậu bé lên 8)!. Vua Duy Tân dù mới 8 tuổi nhưng chống Pháp còn quyết liệt hơn vua cha. 
 
Có một lần tay vua bị dơ, quan hầu đem đến thau nước rửa tay, vua hỏi: “Tay dơ lấy nước mà rửa, nước dơ lấy gì để rửa”. Lần khác, vua ngồi câu cá ở bến Phú Văn Lâu, ra câu đối với thầy học là Nguyễn Hữu Bài: “Ngồi trên nước không ngăn được nước, trót buông câu nên lỡ phải lần”, Nguyễn Hữu Bài đối lại: “Nghĩ đời mà ngán cho đời, đành nhắm mắt đến đâu hay đó”, vua nói: “Hoá ra thầy là người bó tay trước thời cuộc”. 
     Để kiểm soát vua Duy Tân, Pháp cho lập 6 phụ chính đại thần: Tôn Thất Hân, Nguyễn Hữu Bài, Cao Xuân Dục, Lê Trinh, Miên Lịch, Huỳnh Côn và tiến sĩ sinh học pháp là Ebérhard lo việc dạy học và theo dõi vua Duy Tân.
  
Hai nhà cách mạng của Việt Nam Quang Phục Hội là Trần Cao Vân và Thái Phiên, nhờ Phạm Hữu Khánh đưa cho vua một bức thư. Xem thư xong, vua hẹn sẽ câu cá ở Hậu hồ để gặp. Sau khi mật bàn việc tổng khởi nghĩa đánh Pháp, vua chủ động và quyết định tổng tấn công tại các tỉnh miền Trung, dự định sẽ bùng nổ vào 1 giờ sáng đêm 3 tháng 5, rạng ngày 4-5-1916. 
 
Vua Duy Tân giả thường dân, rời Hoàng cung cùng hai yếu nhân khởi nghĩa cũng là người hộ vệ là Tôn Thất Đề và Nguyễn Quang Siêu xuống thuyền tại bến Thương Bạc, ngược lên dòng sông Lợi Nông đến đầm Hà Trung, sẽ phát lệnh khai chiến bằng một tiếng súng thần công. Nhưng sự việc đã bị lộ nên cuộc khởi nghĩa thất bại. Khâm sứ Pháp tại Huế thuyết phục vua trở lại ngai vàng, vua nói: “Các ông muốn bắt buộc tôi phải làm vua nước Nam thì hãy coi tôi như là một vị vua đã trưởng thành và có quyền tự do hành động, nhất là quyền tự do trao đổi tin tức và ý kiến với chính phủ Pháp”. Không thuyết phục được vua Duy Tân, Pháp đày ông đến đảo Réunion là thuộc địa Pháp ở Châu Phi. 

 
     Trần Cao Vân, Thái Phiên, Tôn Thất Đề, Nguyễn Quang Siêu và một số người yêu nước khác bị xử tử ở An Hoà (Huế). 
 
     Có một thời gian ông phục vụ trong quân đội Pháp để chống lại Đức quốc. Ngày 14-12-1945, Charles de Gaulle tiếp Duy Tân. Trong tập “Hồi ký chiến tranh” tướng de Gaulle ghi: “...Tôi sẽ tiếp Cựu hoàng (Duy Tân) và sẽ cùng ông xem xét chúng tôi sẽ làm được những gì? Đó là một nhân vật đầy cương nghị. Mặc dù bị lưu đày ròng rã 30 năm trời, hình ảnh của ông không hề phai mờ dân tộc Việt Nam trong tâm hồn!” Sau đấy, hai bên thảo luận độc lập cho Việt Nam.
 
     Ngày 24-12-1945, Cựu Hoàng chuẩn bị lên phi cơ Lockheed C-60 của Pháp, từ Paris trở về La Réunion. Ngày 26-12-1945, phi cơ rớt gần làng Bassako, thuộc M’Baiki (Trung Phi). Tất cả phi hành đoàn và hành khách đều thiệt mạng. Đây có thể là một vụ mưu sát?!. 
     Việc Cựu Hoàng trở lại Việt Nam sẽ gây khó khăn cho Anh quốc trong việc trao trả các thuộc địa. Ngoài ra, một bạn thân của Duy Tân là E.P Thébault viết trong bài “Destin tragique d’un Empereur d’Annam” vào ngày 17-12-1945: “Mười hôm trước khi tử nạn; Duy Tân có linh cảm tính mạng ông bị đe doạ. Khi cả hai đi ngang vườn Tuileries, Cựu Hoàng nắm tay Tôi nói: Anh bạn già Thébault của tôi ơi! Có cái gì báo với tôi rằng tôi sẽ không trị vì. Anh biết không, nước Anh chống lại việc tôi trở về Việt Nam. Họ đề nghị tặng tôi 30 triệu quan nếu tôi bỏ ý định ấy”.
  
Năm 1987, con trai lớn của Cựu Hoàng là Georges Vĩnh San và gia đình đã đưa hài cốt Cựu Hoàng về nước, làm lễ tại điện Long Ân (Huế) ngày 6-4-1987 và cải táng tại khuôn viên An Lăng, cạnh nơi an nghỉ của vua cha Thành Thái.
  
Cảm kích: Vua Duy Tân
  
Vua Duy Tân, ngẫm nghĩ non sông!
          Chống pháp, toan lo canh cánh lòng!
          Thăm thẳm lưu đày, trông cố quốc?!
          Quê nhà, quang phục thiết tha mong!
 
Nguyễn Lộc Yên


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ngày 6 tháng 1 năm 2021 một cuộc nổi dậy đã xảy ra tại Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn khi hàng trăm người bạo loạn tràn vào Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ khiến cho 5 người chết. Trong khi nhiều người tại Thủ Đô Washington, bề ngoài đi biểu tình chống lại điều mà họ thấy sai lầm rằng cuộc bầu cử bị đánh cắp, sự có mặt của họ -- và các hành động của họ -- phản ảnh một loạt mục tiêu lớn hơn mà các dân quân người Mỹ đang hy vọng đạt được để có thêm hành động cực đoan hơn. Nhiều bài viết bởi các học giả chuyên về phong trào cực đoan bạo động, thượng đẳng da trắng và dân quân giải thích con đường đi xuống mà những người bạo loạn và nổi dậy này tìm cách chiếm lấy nước Mỹ. Báo The Conversation U.S. đã biên soạn các trích đoạn của 5 trong số những bài viết đó, tìm cách giải thích sự rạn nứt đã lan rộng trong xã hội Mỹ. “Những người theo QAnon, Proud Boys và các nhóm cực hữu và cực hữu và dân tộc da trắng kết nối lỏng lẻo khác tập họp tại Washington tưởng rằng họ đang sống trong ý tưởng rất ư kỳ quặc
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
Một nền dân chủ lâu đời, bén rễ hơn ba trăm năm qua của một cường quốc hàng đầu thế giới bỗng dưng trở thành nền “cộng hòa chuối” (banana republic)[1] qua cuộc bầu cử tổng thống 2020, với tố cáo gian lận, kiện tụng rồi trở thành bạo loạn sau đó, tưởng như chỉ có thể xảy ra ở một nước độc tài kém phát triển nào đó ở Nam Mỹ hay mãi tận châu Phi xa xôi. Tại sao lại có thể xảy ra những chuyện kỳ lạ như thế với một nền dân chủ được xem như mẫu mực để thế giới noi theo?
Khi Facebook và Twitter quyết định đóng cửa vĩnh viễn tài khoản của Tổng thống Trump, sau nhiều lần cảnh cáo, dư luận bùng lên tranh luận về quyền tự do phát biểu và Tu chính án Số 1 trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ ngày lên làm lãnh đạo, ông Trump đã dùng tài khoản twitter để nói chuyện thẳng với những ai có kết nối với tài khoản của ông. Twitter của tổng thống có 80 triệu người theo dõi và ông đã dùng nó như là phương tiện phát ngôn chính, vào bất cứ khi nào ông thấy cần, kể cả lúc đêm khuya hay khi trời còn tờ mờ sáng. Ông viết vài hàng về những gì ông suy nghĩ mà chẳng cần tham khảo ý kiến với cố vấn hay những người làm chính sách trong nội các. Ông bốp chát, khinh miệt những người không đồng ý hay chê bai ông. Nhiều lần Twitter và Facebook đã dán lời cảnh báo trước những phát tán của ông, khi cho rằng tổng thống không nói đúng sự thật. Cho tới khi biến cố 6/1 xảy ra, là sự việc nhiều người ủng hộ Tổng thống Trump tràn vào trụ sở Quốc Hội làm loạn,
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đã lên tiếng cảm ơn WHO vì dẫn dắt nỗ lực ứng phó Covid-19, trái ngược với chỉ trích thời ông Trump.
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,