Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Vua Thành Thái: Nguyễn Phúc Bửu Lân

03/01/201700:01:00(Xem: 4260)
VUA THÀNH THÁI: NGUYỄN PHÚC BỬU LÂN
(1879 - 1954)
 
Nguyễn Phúc Bửu Lân là vua thứ 10 của nhà Nguyễn. Ông là con thứ 7 của vua Dục Đức, lúc vua cha bị thảm sát, ông được 4 tuổi, mẹ đưa về sống ở Quảng Điền, Thừa Thiên.
 
Vua Đồng Khánh mất năm 1889, có con là Bửu Đảo mới 3 tuổi, không thể nối ngôi. Bà Tôn Nữ Thiện Niệm là cô ruột của Bửu Lân, bà là vợ của Diệp Văn Cương. Diệp Văn Cương đang làm bí thư và thông ngôn, lại thăm dò ý kiến Tổng sứ Pháp là Pierre Paul Rheinartt: “Triều đình Huế muốn tôn Hoàng tử Bửu Lân lên ngôi”; Rheinart đồng ý. 
      Bửu Lân lên ngôi ngày 31-12-1889, niên hiệu Thành Thái. Lúc ấy vua mới 10 tuổi, nên có hai phụ chính đại thần là Nguyễn Trọng Hợp và Trương Quang Đán, sau đấy Trương Như Cương thay thế Trọng Hợp, Trương Như Cương là người thân Pháp.
 
Vua Thành Thái là người cầu tiến, yêu nước và chống Pháp. Vua học chữ Nho, tiếng Pháp, còn cho các con của vua theo học chữ Pháp. Vua nghĩ rằng muốn chống Pháp, phải hiểu Pháp, nên cắt tóc ngắn, mặc âu phục, làm quen với văn minh Tây phương. 
      Vua có đầu óc tự cường dân tộc. Thế nên, vua tìm đọc sách tân thư, chữ Hán và Nhật. Vua Thành Thái gần gũi dân và thương dân. Vua đã để ý đến cả các loại vũ khí, nên bảo họa sĩ Lê Văn Miến (tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Paris) vẽ cho vua các khẩu súng của Pháp. Vua Thành Thái làm thơ không nhiều, nhưng rất sâu sắc.
 
Có lần, cầu Long Biên ở Hà Nội, khi xây dựng xong lấy tên Toàn quyền Pháp là Doumer, Hoàng Cao Khải trình danh sách xin nhà vua ban thưởng cho những người có công. Vua cười nhạt: “Trẫm có biết mặt mũi những đứa nào đâu?!”. 
  
      Những người Pháp đến gặp vua, không được vua tôn trọng vì vậy Pháp có thành kiến với vua. 
      Mặc dù, thời Thành Thái đang có toan tính chống quân xâm lược Pháp nhưng đã có những công trình mới được xây dựng tại kinh đô Huế: Bệnh viện, trường Quốc học, chợ Đông Ba, cầu Trường Tiền... đều được xây dựng vào thời gian vua Thành Thái trị vì. 
 
Sự cải cách đất nước và toan tính chống Pháp của vua Thành Thái, Pháp thấy được nên lo ngại và tìm cách đối phó. Để che mắt Pháp, vua phải giả như một người mất trí. Khi các bản vẽ vũ khí của vua bị phát hiện, vua Thành Thái giả điên, cào cấu các bà cung phi và xé nát các bản vẽ. Lợi dụng cơ hội này, Pháp vu là vua bị điên, ép thoái vị, nhường ngôi cho con vì lý do sức khoẻ. Khâm sứ Pháp còn nói thẳng là đã biết nhà vua có ý đồ chống Pháp nên không để ông ở ngôi được. Nếu vua Thành Thái muốn tại vị thì vua phải ký vào một tờ giấy xin lỗi và tuyên bố với quốc dân là có âm mưu chống lại nước Pháp, nay xin thành thực hồi tâm, nhưng vua đã ném tờ cáo thảo sẵn ấy xuống đất, từ chối.
 
Khâm sứ Lévêque tuyên bố phế truất ngôi vua Thành Thái và quản thúc trong Đại nội. Một Hội đồng Phụ chính do Trương Như Cương cầm đầu được thành lập. Ngày 3-9-1907, Pháp bảo triều thần vào điện Càn thành dâng vua “Dự thảo thoái vị” lấy lý do sức khoẻ, có chữ ký của các đại thần (trừ Ngô Đình Khả). Xem xong bản dự thảo, vua cười nhạt, ghi hai chữ “phê chuẩn” rồi quay lưng đi vào bên trong.
 
Ngày 12-9-1907, Pháp cho áp giải vua vào Sài Gòn, quản thúc tại Cap Saint Jacques (ở Vũng Tàu), đến năm 1916 thì đày vua đến đảo Réunion. Gia đình cựu hoàng thuê một căn nhà ở thành phố Saint Denis tại đảo. Thành Thái và Hoàng phi Chí Lạc dạy các con tiếng Việt và nhạc dân tộc: Đàn cò, sáo trúc... Tháng 5-1945, cựu hoàng được trở về nước, cùng gia đình sống ở Villa Anna tại Cap Saint Jacques. Năm 1953, ông được về Huế thăm lăng tẩm cha mẹ. Ông mất ngày 24-3-1954, hưởng thọ 75 tuổi, an táng nơi cạnh An Lăng (Huế) là nơi lăng vua cha Dục Đức (1884) đã được an táng ở đấy.
 
Cảm phục: Vua Thành Thái
  
Vua Thành Thái, khí tiết hào hùng!
Lo lắng chống Tây, tâm nấu nung
Lưu luyến giang sơn, nên sốt sắng
Vấn vương Lạc Việt, há ung dung?!
Tự do nòi giống, sao nhân nhượng?
Độc lập quê hương, phải vẫy vùng!
Đày đọa đảo xa, nhung nhớ nước 
Giữ gìn truyền thống, giữ kiên trung!
 
Nguyễn Lộc Yên


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua. Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân cử có lúc đã phải nằm xuống ghế, chui xuống bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến một nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên an ninh tại quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có cuộc chiến tranh mang tên “1812 War”.
Mọi người ai cũng hi vọng qua năm mới 2021 Huê kỳ thoát ra khỏi một năm đen tối : có hơn 300 000 người chết vì corona vũ hán, kinh tế khủng hoảng do đại dịch nghiêm trọng không thua hồi năm 1929 tác hại, dân da đen bị kích động vấn đề chủng tộc, cận ngày bầu cử, nổi loạn ở nhiều Tiểu bang, biến Huê kỳ trở thành một nước khủng hoảng và chia rẽ.
Hãy hỏi những người đã mang Cờ Vàng-3 sọc đỏ đi tham gia biểu tình bạo động có biết nhiều người Mỹ và báo chí Mỹ đã cáo buộc những người tấn công vào điện Capitol là “quân khủng bố nội địa” (Domestic Terrorists), hay những kẻ phá hoại (Rioters)? Vì vậy thật khó biết, khi hình ảnh một người leo lên sân thượng của Capitol phất cờ Việt Nam Cộng hòa chiều tối ngày 6/01/2021 được truyền đi khắp Thế giới, trong khi những người biểu tình khác đập phá bên trong, có khiến ai chua xót và đau lòng vì là cờ đã bị xúc phạm ?
Sửa chữa các thiệt hại này trong một sớm một chiều sẽ là chuyện rất khó, nếu không muốn nói là không thể. Trump sẽ không còn là tổng thống nữa, nhưng Trump sẽ vẫn có ảnh hưởng trong đảng Cộng hòa và đất nước. Trong khi thế giới đang ngày càng rối ren và ảnh hưởng của Hoa Kỳ đã suy giảm, Trump đã thúc đẩy đáng kể cả hai xu hướng. Điểm mấu chốt là Trump đang để lại một đất nước và một thế giới trong tình trạng tồi tệ hơn nhiều so với những gì mà Trump được thừa hưởng. Đó là di sản đau buồn của Trump.
Nước Mỹ đang lâm vào Nội Chiến -Civil War-đó là thông điệp mà người Mỹ tìm thấy trên áo của đám người bạo loạn tấn công đập phá điện US Capitol hôm 6-1-2021. Bộ trưởng lâm thời về Nội An của Mỹ vừa từ chúc hôm 9/1, FBI liền cảnh cáo Trump sẽ xách động những cuộc bạo loạn vũ trang trên khắp 50 State Capitols từ ngày 16-1 đến 20-1, US Capitol kể từ ngày 17 đến 20-1, Acting DHS Secy resigns as FBI warns of “Armed Protests” at all 50 State Capitols from Jan-16-20, US Capitol from Jan 17-20.
Bạn đã đến Washington D.C. để tham gia cuộc bạo loạn tại Quốc Hội, đã xông vào tòa quốc hội hay chỉ đơn giản là vượt qua các rào chắn không được phép bước sang hay leo lên bậc thềm tòa quốc hội, nay có thể đang ở nhà và nghĩ rằng mình đã thoát tội. Có phải vậy không?
Nhưng chúng ta không nên có ảo tưởng về những gì mà Tổng thống đắc cử Joe Biden sẽ phải đối mặt khi nhậm chức. Trong nhiệm kỳ tổng thống và một trận đại dịch mà chính quyền sắp mãn nhiệm đã làm rất ít để chống chọi, Trump để lại những vết hằn sâu thẳm. Những tổn thương kinh tế sẽ không thể hàn gắn trong một sớm một chiều, và nếu không có sự hỗ trợ toàn diện vào thời điểm cần thiết quan trọng này – bao gồm hỗ trợ cho các chính quyền địa phương và tiểu bang thiếu ngân khoản – thì nỗi đau sẽ còn kéo dài. Tất nhiên, các đồng minh lâu đời của Mỹ sẽ hoan nghênh sự trở lại thế giới nơi Hoa Kỳ đứng lên đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền, đồng thời hợp tác quốc tế để giải quyết các vấn đề toàn cầu như đại dịch và biến đổi khí hậu. Nhưng, lại một lần nữa, sẽ là ngu ngốc nếu cho rằng thế giới không thay đổi một cách triệt để. Xét cho cùng, Mỹ đã cho thấy mình là một đồng minh không đáng tin cậy. Đúng như vậy, Hiến pháp Hoa Kỳ và 50 tiểu bang đã tồn tại và bảo vệ nền dân chủ thoát ra kh
Một ngày sau khi tạm đóng danh khoản của tổng thống Donald Trump trong 12 tiếng, Twitter đã ra thông báo chính thức đóng vĩnh viễn danh khoản này vì đã tiếp tục tái phạm các quy định và chính sách sử dụng của Twitter sau khi được phép hoạt động lại. Twitter viện dẫn lý do là các tin nhắn ẩn chứa "nguy cơ tiếp tục xách động bạo lực" (risk of further incitement of violence) và "những tái phạm nghiêm trọng" (repeated and severe violations).
Đạo Phật đồng hành với dân tộc đã hơn hai ngàn năm nay. Người Việt tiếp xúc với đạo Phật hầu như đủ các trường phái, pháp môn: Bắc tông, Nam tông, nguyên thủy, mật tông. Trong các tông ấy laị chia chi li hơn nữa như: thiền tông ( của cả Bắc lẫn Nam truyền), tịnh độ, kim cang thừa…
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Trung tâm thủ đô Washington bị phong tỏa sau vụ bạo loạn ở Quốc hội và nguy cơ bạo lực gia tăng tại lễ nhậm chức của ông Biden.
Tổng thống đắc cử Joe Biden dự kiến sẽ công bố đề xuất gói kích thích 1.900 tỷ USD nhằm khôi phục kinh tế Mỹ, tăng tốc phản ứng với đại dịch
Theo thông báo mới của Intel, CEO Bob Swan sẽ từ chức vào ngày 15/02/2021 và được thay thế bởi Pat Gelsinger, CEO đương nhiệm của VMWare.
Thành phố New York sẽ chấm dứt tất cả hợp đồng trị giá 17 triệu USD một năm với Tập đoàn Trump (Trump Organization) vì cuộc bạo loạn ngày 06/01/2021.
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí y khoa The Lancet, nghiên cứu trên bệnh nhân nhập viện vì Covid-19 ở Vũ Hán cho thấy họ vẫn xuất hiện triệu chứng như mệt mỏi hay khó ngủ sau 6 tháng.