Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Vua Thành Thái: Nguyễn Phúc Bửu Lân

03/01/201700:01:00(Xem: 5875)
VUA THÀNH THÁI: NGUYỄN PHÚC BỬU LÂN
(1879 - 1954)
 
Nguyễn Phúc Bửu Lân là vua thứ 10 của nhà Nguyễn. Ông là con thứ 7 của vua Dục Đức, lúc vua cha bị thảm sát, ông được 4 tuổi, mẹ đưa về sống ở Quảng Điền, Thừa Thiên.
 
Vua Đồng Khánh mất năm 1889, có con là Bửu Đảo mới 3 tuổi, không thể nối ngôi. Bà Tôn Nữ Thiện Niệm là cô ruột của Bửu Lân, bà là vợ của Diệp Văn Cương. Diệp Văn Cương đang làm bí thư và thông ngôn, lại thăm dò ý kiến Tổng sứ Pháp là Pierre Paul Rheinartt: “Triều đình Huế muốn tôn Hoàng tử Bửu Lân lên ngôi”; Rheinart đồng ý. 
      Bửu Lân lên ngôi ngày 31-12-1889, niên hiệu Thành Thái. Lúc ấy vua mới 10 tuổi, nên có hai phụ chính đại thần là Nguyễn Trọng Hợp và Trương Quang Đán, sau đấy Trương Như Cương thay thế Trọng Hợp, Trương Như Cương là người thân Pháp.
 
Vua Thành Thái là người cầu tiến, yêu nước và chống Pháp. Vua học chữ Nho, tiếng Pháp, còn cho các con của vua theo học chữ Pháp. Vua nghĩ rằng muốn chống Pháp, phải hiểu Pháp, nên cắt tóc ngắn, mặc âu phục, làm quen với văn minh Tây phương. 
      Vua có đầu óc tự cường dân tộc. Thế nên, vua tìm đọc sách tân thư, chữ Hán và Nhật. Vua Thành Thái gần gũi dân và thương dân. Vua đã để ý đến cả các loại vũ khí, nên bảo họa sĩ Lê Văn Miến (tốt nghiệp Trường Mỹ thuật Paris) vẽ cho vua các khẩu súng của Pháp. Vua Thành Thái làm thơ không nhiều, nhưng rất sâu sắc.
 
Có lần, cầu Long Biên ở Hà Nội, khi xây dựng xong lấy tên Toàn quyền Pháp là Doumer, Hoàng Cao Khải trình danh sách xin nhà vua ban thưởng cho những người có công. Vua cười nhạt: “Trẫm có biết mặt mũi những đứa nào đâu?!”. 
  
      Những người Pháp đến gặp vua, không được vua tôn trọng vì vậy Pháp có thành kiến với vua. 
      Mặc dù, thời Thành Thái đang có toan tính chống quân xâm lược Pháp nhưng đã có những công trình mới được xây dựng tại kinh đô Huế: Bệnh viện, trường Quốc học, chợ Đông Ba, cầu Trường Tiền... đều được xây dựng vào thời gian vua Thành Thái trị vì. 
 
Sự cải cách đất nước và toan tính chống Pháp của vua Thành Thái, Pháp thấy được nên lo ngại và tìm cách đối phó. Để che mắt Pháp, vua phải giả như một người mất trí. Khi các bản vẽ vũ khí của vua bị phát hiện, vua Thành Thái giả điên, cào cấu các bà cung phi và xé nát các bản vẽ. Lợi dụng cơ hội này, Pháp vu là vua bị điên, ép thoái vị, nhường ngôi cho con vì lý do sức khoẻ. Khâm sứ Pháp còn nói thẳng là đã biết nhà vua có ý đồ chống Pháp nên không để ông ở ngôi được. Nếu vua Thành Thái muốn tại vị thì vua phải ký vào một tờ giấy xin lỗi và tuyên bố với quốc dân là có âm mưu chống lại nước Pháp, nay xin thành thực hồi tâm, nhưng vua đã ném tờ cáo thảo sẵn ấy xuống đất, từ chối.
 
Khâm sứ Lévêque tuyên bố phế truất ngôi vua Thành Thái và quản thúc trong Đại nội. Một Hội đồng Phụ chính do Trương Như Cương cầm đầu được thành lập. Ngày 3-9-1907, Pháp bảo triều thần vào điện Càn thành dâng vua “Dự thảo thoái vị” lấy lý do sức khoẻ, có chữ ký của các đại thần (trừ Ngô Đình Khả). Xem xong bản dự thảo, vua cười nhạt, ghi hai chữ “phê chuẩn” rồi quay lưng đi vào bên trong.
 
Ngày 12-9-1907, Pháp cho áp giải vua vào Sài Gòn, quản thúc tại Cap Saint Jacques (ở Vũng Tàu), đến năm 1916 thì đày vua đến đảo Réunion. Gia đình cựu hoàng thuê một căn nhà ở thành phố Saint Denis tại đảo. Thành Thái và Hoàng phi Chí Lạc dạy các con tiếng Việt và nhạc dân tộc: Đàn cò, sáo trúc... Tháng 5-1945, cựu hoàng được trở về nước, cùng gia đình sống ở Villa Anna tại Cap Saint Jacques. Năm 1953, ông được về Huế thăm lăng tẩm cha mẹ. Ông mất ngày 24-3-1954, hưởng thọ 75 tuổi, an táng nơi cạnh An Lăng (Huế) là nơi lăng vua cha Dục Đức (1884) đã được an táng ở đấy.
 
Cảm phục: Vua Thành Thái
  
Vua Thành Thái, khí tiết hào hùng!
Lo lắng chống Tây, tâm nấu nung
Lưu luyến giang sơn, nên sốt sắng
Vấn vương Lạc Việt, há ung dung?!
Tự do nòi giống, sao nhân nhượng?
Độc lập quê hương, phải vẫy vùng!
Đày đọa đảo xa, nhung nhớ nước 
Giữ gìn truyền thống, giữ kiên trung!
 
Nguyễn Lộc Yên


Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Khi bài này đến với độc giả thì Tổng Bí thư đảng CSVN, Nguyễn Phú Trọng đã vắng mặt gần một tháng mà không có lời giải thích nào của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Lần gần nhất công chúng Việt Nam nhìn thấy ông Trọng là khi ông tiếp Tổng thống Putin thăm Hà Nội ngày 20/06/2024. Sau đó ông đã vắng mặt tại các buổi họp quan trọng...
Không ai biết chắc khi nào một đế chế sẽ sụp đổ. Chẳng ai có thể xác định chính xác thời điểm Đế chế La Mã, Bồ Đào Nha, Ottoman hay Anh kết thúc. Trong bài thơ "Waiting for the Barbarians", nhà thơ Hy lạp Constantine P. Cavafy nhiều lần khẳng định rằng những kẻ man rợ sẽ đến hôm nay. Người ta chờ đợi, như thể đây là chuyện thường nhật như việc một công ty sẽ phá sản, hay một buổi lễ ra trường vậy. Nhưng một đế chế thì sao? Liệu vào thời của mình, nhà thơ Hy Lạp Cavafy có thuộc về một đế chế nào đáng để gọi là đế chế không?
Tôi hoàn toàn (và tuyệt đối) không có năng khiếu hay tham vọng gì ráo trong lãnh vực thơ văn/thi phú. Suốt đời chỉ ước mong sao có sách báo để đọc, để thưởng thức những lời hay ý đẹp của giới văn nhân thi sỹ, là vui thích lắm rồi. Sở thích, cùng niềm vui, tuy giản dị thế thôi nhưng đôi lúc tôi vẫn bị lôi thôi vì những câu cú (vô cùng) tối nghĩa:
Tệ nạn “dưới đẩy lên, trên đùn xuống” và “vô trách nhiệm” không mới trong cán bộ, đảng viên CSVN, nhưng số người “sáng vác ô đi tối vác về” vẫn khơi khơi trong hệ thống cầm quyền mới là điều lạ. Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng từng nói:“Ai không làm thì đứng sang một bên cho người khác làm”, nhưng không ai muốn về vườn vì chứng bệnh nan y “tham quyền cố vị” đã có trong máu thịt Đảng...
Đảng CSVN đang bối rối về câu hỏi: Tại sao phải kiên định Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Cộng sản Hồ Chí Minh để xây dựng đất nước? Lý do đơn giản, vì đảng sợ “dân chủ”, nhát “tự do” và lo phải đối phó với tình trạng “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong nội bộ đảng, đe dọa sự sống còn của chế độ...
BBC ái ngại loan tin: “Hôm 8/6, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) đã phát một video (‘Thông tin xuyên tạc ẩn tu của ông Thích Minh Tuệ’) có độ dài 3 phút 40 giây … Sau khi phóng sự được đăng tải trên các trang báo, cũng như các trang mạng xã hội, có không ít người nghi ngờ về độ chân thực của video”.
Hội nghị thượng đỉnh về hoà bình cho Ukraine tại Bürgenstock, Thụy Sĩ vào ngày 15 và 16 tháng 6 năm 2024 được coi là một thành công khiêm nhường cho Ukraine. 80 nước đã lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ cho chính nghĩa đấu tranh của Ukraine, nhưng tiếp tục phát huy thành quả này sẽ là không chắc chắn.
Cảnh người Mỹ tranh cãi và dọa dẫm kiện tụng liên quan đến “Thập giới” lại làm tôi nghĩ đến “Thập cửu giới” – tức “Mười chín điều đảng viên không được làm” trên đất Việt. Trên phương diện sử học thì “Thập giới”, hay “Mười điều răn”, chính là bộ luật hình sự đầu tiên của nhân loại. Theo Cựu ước thì bộ luật này được Thượng Đế ban cho Nhà tiên tri Moses trên đỉnh núi Sinai để thiết lập trật tự cho cộng đồng Do Thái. Cũng trên phương diện sử học thì Cựu ước chính là một “đại tự sự” – một “câu chuyện lớn” tương tự câu chuyện về Bốn ngàn năm văn hiến hay con Rồng cháu Tiên của chúng ta v.v.. – với ý hướng tạo một bản sắc chung để kết hợp các bộ lạc Do Thái lại với nhau.
Tôi quen Đinh Quang Anh Thái đã lâu, lâu tới cỡ không còn biết là mình đã gặp gỡ y vào cái thuở xa xưa nào nữa. Dù không mấy khi có dịp “giao lưu” (hay “tương tác”) nhưng tôi vẫn nghe thằng chả ra rả hàng ngày, về đủ thứ chuyện trên trời/biển – ròng rã suốt từ thế kỷ này, qua đến thế kỷ kia – và hoàn toàn chưa thấy có dấu hiệu gì là gã sẽ (hay sắp) tắt đài trong tương lai gần cả. Nghề của chàng mà. Tắt tiếng là (dám) treo niêu luôn, chớ đâu phải chuyện chơi. Chỉ có điều hơi bất ngờ là đương sự không chỉ nói nhiều mà viết cũng nhiều không kém. Hết xuất bản Ký 1, Ký 2, rồi tới Ký 3. Nay mai (không chừng) sẽ có Ký 4 và Ký 5 luôn nữa.
Đảng CSVN tiếp tục cãi chầy cãi cối về các quyền tự do tôn giáo, tự do tư tưởng, tự do báo chí, tự do lập hội và tự do biểu tình. Tất cả những quyền này đã được quy định trong Hiến pháp 2013, nhưng khi thi hành thì lại nại cớ “theo pháp luật quy định” với những điều kiện khe khắt để can thiệp thô bạo...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.