Hôm nay,  

Đài Loan Giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ

07/12/201600:00:00(Xem: 6202)

Donald Trump là một con diều hâu về an ninh và là doanh gia đặt ra luật chơi khác cho Trung Quốc

Việc Tổng thống Tân cử Hoa Kỳ là ông Donald Trump vừa nói chuyện điện thoại hôm mùng hai với Tổng thống Đài Loan là bà Thái Anh Văn đã gây nhiều nguồn dư luận sôi nổi vì vị trí của Đài Loan trong quan hệ giữa hai nền kinh tế đứng đầu thế giới là Hoa Kỳ và Trung Quốc. Bối cảnh của vụ này là gì và hậu quả sẽ ra sao cho tình hình Đông Á? Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu vấn đề này…

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do và Nguyên Lam xin kính chào chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa. Thưa ông, cuộc điện đàm hôm mùng hai vừa qua giữa Tổng thống Tân cử Donald Trump của Hoa Kỳ với Tổng thống Đài Loan là bà Thái Anh Văn đã gây chấn động vì có thể khiến lãnh đạo Bắc Kinh khó chịu, với nhiều hậu quả ảnh hưởng tới quan hệ giữa hai nền kinh tế đứng đầu thế giới là Hoa Kỳ và Trung Quốc. Giữa những phản ứng trái ngược, kỳ này, tiết mục Diễn đàn Kinh tế của chúng ta sẽ tìm hiểu về hồ sơ rắc rối đó, ông nghĩ sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi xin đề nghị là chúng ta phải tạm gác qua một bên cuộc điện đàm của ông Donald Trump với bà Thái Anh Văn mà tìm hiểu bối cảnh trước đó, từ gần đến xa.

- Chuyện gần mà báo chí ít quan tâm là từ nhiều tháng nay, Bắc Kinh gia tăng áp lực với Đài Loan mặc dù Đài Loan có hơn 23 triệu dân và một hệ thống dân chủ với nền kinh tế thuộc loại tiên tiến, một năm sản xuất gần 600 tỷ đô la và có lợi tức bình quân một đầu người là 25 nghìn đồng, là giàu gấp bẩy lần người dân trong Trung Hoa lục địa. Một thí dụ nhỏ là Đài Loan có mặt trong hội nghị hàng năm của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Á Châu Thái Bình Dương APEC. Mùng năm Tháng 10 vừa rồi, bà Thái Anh Văn đề cử ông James Soong, tên chính thức là Tống Sở Du, làm đại diện tham dự Thượng đỉnh của APEC tại thủ đô Lima của Peru dù trước đó Bắc Kinh quyết liệt phản đối. Đài Loan tham dự APEC với tư cách là một nền kinh tế, dưới tên gọi là “Trung Quốc Đài Bắc” chứ cũng chẳng là một quốc gia độc lập mà đi đâu cũng bị Bắc Kinh chặn đầu và tìm cách cô lập. Sau cùng, ông Tống Sở Du vẫn tham dự Hội nghị APEC vào tháng trước mà chẳng ai nói tới. Người ta cũng chẳng nói đến việc hôm 23 tháng trước, Bắc Kinh đã chỉ thị cho Hong Kong ngăn cản một chiến hạm vận tải từ Đài Loan tới Singapore sau khi gâp áp lực cho nhiều quốc gia Trung Mỹ hay Nam Mỹ như Cộng hòa Dominican, Panama hay El Salvador phải đoạn giao với Đài Loan nếu muốn làm ăn với Trung Quốc….

Nguyên Lam: Khi theo dõi chuyện này, ông thấy Bắc Kinh lặng lẽ can thiệp vào quan hệ của nhiều nước khác để gây khó khăn cho Đài Loan trước khi có vụ điện đàm giữa ông Donald Trump và bà Thái Anh Văn. Nếu nhìn vào bối cảnh xa thì sự thể đó là gì mà Bắc Kinh có thể lấn lướt Đài Loan như vậy?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Người ta có ấn tượng sai là Trung Quốc tạm ngưng khuấy động vùng biển Đông Bắc Á và Đông Nam Á vì củng cố được thế lực kinh tế và chính trị trong khu vực. Thật ra, lãnh đạo Bắc Kinh vẫn gây khó cho các lân bang trong vùng, lại tiếp tục bành trướng ra nhiều nơi khác, kể cả Trung Nam Mỹ và Phi Châu. Nhìn vào bối cảnh xa thì Đài Loan đã ra đời từ năm 1912 dưới tên gọi là Trung Hoa Dân Quốc và là nền cộng hòa đầu tiên của dân Trung Hoa. Sau khi thất trận trong cuộc chiến Quốc Cộng giữa Quốc Dân Đảng và Cộng Sản Đảng vào năm 1949, Quốc Dân Đảng dạt qua Đài Loan và duy trì sự hiện hữu của Trung Hoa Dân Quốc dù vẫn bị Trung Cộng uy hiếp và tấn công để đòi thống nhất dưới chế độ cộng sản. Trong khi Trung Cộng bị khủng hỏang dưới thời cai trị của Mao Trạch Đông thì Đài Loan cải cách kinh tế từ những năm 60 rồi chính trị từ những năm 80 của thế kỷ trước, để trở thành một nước dân chủ phú cường thuộc loại tiến bộ nhất Đông Á.

Nguyên Lam: Như vậy thưa ông, mọi việc thay đổi từ khi nào mà ngày nay người ta cho rằng một vụ khủng hoảng đang manh nha vì cú điện đàm của ông Trump?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Mọi sự chỉ thay đổi từ năm 1972, khi Hoa Kỳ mở cửa cho Trung Cộng trở về hội nhập vào cộng đồng thế giới trong mục đích ly gián quan hệ giữa Trung Cộng và Liên bang Xô viết vào thời Chiến tranh lạnh. Kế tiếp thì Hoa Kỳ công nhận Trung Cộng và đoạn giao với Trung Hoa Dân Quốc nên từ năm 1979 Đài Loan phải nhường ghế Hội viên Thường trực của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cho Trung Cộng. Tuy nhiên, khi ấy Quốc hội Mỹ vẫn muốn Đài Loan khỏi bị Bắc Kinh thôn tính nên biểu quyết bộ luật Taiwan Relation Act năm 1979, và các chính quyền nối tiếp đều duy trì một phạm trù ngoại giao nhập nhằng, rằng chỉ công nhận một nước Trung Hoa - với hàm ý nhưng không công khai chính thức - là Đài Loan thuộc về Trung Quốc. Khi cần thu hồi lại Hong Kong và Ma Cao, lãnh đạo Bắc Kinh thời đó là Đặng Tiểu Bình tiếp tục sử dụng khái niệm nhập nhằng ấy qua khẩu hiệu “nhất quốc lưỡng chế`” là một quốc gia có hai chế độ, chế độ tự do tại Hong Kong, Ma Cao và Đài Loan, và chế độ cộng sản tại Hoa lục, với hứa hẹn thống nhất sau này. Từ hơn 40 năm qua tám đời Tổng thống, Hoa Kỳ vẫn duy trì sự huyền hoặc ngoại giao là chỉ công nhận Trung Cộng, nhưng vẫn duy trì quan hệ kinh tế lẫn an ninh với Đài Loan, là một nước dân chủ không có độc lập. Cụ thể thì họ tránh tiếp xúc trực tiếp với lãnh đạo của Đài Loan để khỏi làm Bắc Kinh phật ý.

Nguyên Lam: Ngày nay, khi ông Donald Trump và bà Thái Anh Văn trực tiếp nói chuyện điện thoại thì nhiều người cho rằng Bắc Kinh sẽ giận dữ và Tổng thống Tân cử của Mỹ có thể đã gây rủi ro trong quan hệ với Trung Quốc. Ông nghĩ sao về chuyện này?


Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi thiển nghĩ rằng vấn đề là cách đánh giá lợi và hại lẫn cả nhiều rủi ro trong quan hệ an ninh và kinh tế giữa các nước. Chuyện ngoại giao chỉ là… ngoại giao, là ngôn ngữ, có khi chẳng có thực chất hay thực lực. Giới bình luận cứ phê phán ông Trump là lấy rủi ro vì dám vi phạm một nguyên tắc ngoại giao với Bắc Kinh, họ không có trí nhớ!

- Chúng ta không quên là bán đảo Triều Tiên ngày nay vẫn có hai nước là Bắc Hàn Cộng sản, hung hăng và đói rét, và Nam Hàn thịnh vượng theo chế độ dân chủ. Nếu chấp vào ý thức hệ cứ tạm gọi là quốc cộng, tự do và cộng sản, thì Bắc Hàn là đồng chí của Cộng sản Nga và Tầu và Nam Hàn mới là đối thủ hoặc tay sai của Hoa Kỳ Nhật Bản như họ vẫn nói. Vậy mà năm 1991 cả Tầu và Nga đều đồng ý nhận Nam Hàn và Bắc Hàn vào làm hội viên Liên Hiệp Quốc chứ không bắt các nước phải chọn một trong hai chế độ này. Khi Liên Xô tan rã và Chiến tranh lạnh kết thúc, Bắc Kinh lập tức công nhận và thiết lập bang giao với Nam Hàn từ năm 1992. Tức là quyền lợi kinh tế lấn át quan hệ ngoại giao, khiến ngày nay Nam Hàn là bạn hàng quan trọng của Trung Quốc.

- Khi nhớ lại, ta thấy Bắc Kinh cũng tự mâu thuẫn với sự nhập nhằng ngoại giao của họ khi cứ đòi phong tỏa hay trừng phạt quốc gia nào có quan hệ với Đài Loan. Chuyện Đài Loan chỉ là tự ái cho thần dân u mê của Bắc Kinh thấy ra thế lực của đảng Cộng sản khiến một siêu cường như Hoa Kỳ cũng sẵn sàng bỏ rơi Đài Loan. Khốn nỗi, Hoa Kỳ cũng biết đánh giá rủi ro và đi nước đôi nên vẫn bán võ khí và có luật lệ bảo vệ Đài Loan.

Nguyên Lam: Như vậy thì thưa ông phải chăng Chính quyền Donald Trump sắp tới chỉ xác nhận một sự thật che giấu dưới huyền thoại ngoại giao là “nhất quốc lưỡng chế”? Sự thể rồi sẽ ra sao, thưa ông?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chúng ta biết rằng sau khi đắc cử vào Tháng Giêng rồi làm Tổng thống vào Tháng Năm bà Thái Anh Văn của đảng Dân Tiến không tiếp tục chính sách thân Bắc Kinh của vị tiền nhiệm là ông Mã Anh Cửu thuộc Quốc Dân Đảng. Nhưng bà cũng thận trọng không đoạn tuyệt với Bắc Kinh hoặc muốn Đài Loan tuyên bố độc lập như nhiều người lo sợ. Bà còn lặng lẽ từ bỏ một chủ trương khi tranh cử năm ngoái là Đài Loan sẽ không tranh chấp về chủ quyền trên các quần đảo tại Đông Nam Á, cụ thể là đảo Ba Bình mà Quốc Dân Đảng đã chiếm của Việt Nam cách nay đúng 70 năm vào ngày 12 Tháng 12 năm 1946. Đài Loan cố duy trì chính sách ôn hòa để dồn ưu tiên vào kinh tế dù vẫn bị Bắc Kinh thường xuyên uy hiếp như chúng ta vừa nhắc tới. Đấy là phần Đài Loan. Sau khi ông Trump đắc cử thì một cơ hội đã mở ra cho Đài Loan trong khi Bắc Kinh lại gây sức ép với Chính quyền Hong Kong để thu hẹp quyền tự do của Hong Kong, tức là phủ nhận tư cách “nhất quốc lưỡng chế” của mình.

Nguyên Lam: Và phải chăng Tổng thống Tân cử Donald Trump đã nhân cơ hội đó mà trực tiếp nói chuyện điện thoại để gây khó cho Bắc Kinh thưa ông?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thật ra, người ta có thể đánh giá sai nhân vật này như kẻ ăn nói thiếu suy nghĩ và có cử chỉ bốc đồng khi vi phạm nguyên tắc ngoại giao nhập nhằng của Hoa Kỳ từ hơn 40 năm qua với Trung Cộng. Trước hết, trong dư luận Hoa Kỳ thuộc cả hai đảng, vẫn còn nhiều người giữ cảm tình với Đài Loan và không muốn đảo quốc này bị Bắc Kinh thôn tính. Thứ hai, có một trào lưu rất mạnh trong xã hội Hoa Kỳ ngày nay là nước Mỹ phải ưu tiên bảo vệ quyền lợi của mình, ta có thể gọi đó là “chủ nghĩa quốc gia Hoa Kỳ”, mà ông Trump khéo cảm nhận được và trở thành một biểu tượng. Trong khi ấy, vì nhiều khó khăn nội bộ, lãnh đạo Bắc Kinh là Chủ tịch Tập Cận Bình cũng đề cao chủ nghĩa dân tộc Đại Hán để vuốt ve tự ái quốc dân và củng cố quyền lực của mình. Khung cảnh đó khiến quan hệ giữa Mỹ và Tầu đang đi vào một khúc quanh khi nhiều người Mỹ nghĩ là Bắc Kinh trục lợi qua buôn bán với Hoa Kỳ làm họ bị thiệt thòi, lại còn nhân đó uy hiếp các lân bang về quân sự. Quyết định của ông Trump là điều không đáng ngạc nhiên.

Nguyên Lam: Nhiều nhà quan sát đã bình luận rằng các vị Tổng thống tân nhậm của Hoa Kỳ như Ronald Reagan, hay George H.W. Bush hay Bill Clinton đều có lập trường gay gắt với Bắc Kinh về số phận của Đài Loan hay về các lý do nhân quyền, nhưng sau cùng thì quan hệ giữa hai nước vẫn trở lại quy luật “làm ăn bình thường” vì quyền lợi kinh tế. Thưa ông, liệu rằng Tổng thống Donald Trump có là như vậy không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chúng ta chưa thể biết hết mọi chuyện và có lẽ những người trong cuộc ở tại thủ đô Washington hay Bắc Kinh và Đài Bắc cũng vậy. Tuy nhiên, hoàn cảnh ngày nay hết còn như xưa. Đầu tiên, Liên Xô đã tan rã và Liên bang Nga hết là mối nguy như trước. Thứ hai, Trung Quốc đang thách đố quyền lợi của Hoa Kỳ và an ninh của nhiều nước đồng minh tại Đông Á. Thứ ba, dù là người dân Mỹ không muốn Hoa Kỳ tiếp tục yểm trợ các đồng minh và nạn khủng bố Hồi giáo với cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đang là mối quan tâm, Hoa Kỳ cũng không thể bỏ ngỏ khu vực Đông Á và ban tham mưu của ông Trump đã công khai nói về chuyện đó. Vì vậy, chúng ta nên nghĩ rằng Donald Trump là một con diều hâu về an ninh và là doanh gia đặt ra luật chơi khác cho Trung Quốc, qua việc thương thuyết lại quan hệ kinh tế và dứt khoát ngăn ngừa sự bành trướng của Bắc Kinh. Chuyện Đài Loan chỉ là mặt nổi khi đảo quốc này đang bị uy hiếp trước sự thản nhiên của thiên hạ.

Nguyên Lam: Ban Việt ngữ đài Á Châu Tự Do và Nguyên Lam xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc phỏng vấn kỳ này.

Ý kiến bạn đọc
07/12/201621:54:20
Khách
Dưới thời TT Trump, TQ tan và Đài Loan không thể mất !
Võ Trump chưa có đối thủ, Tập Cận Bình với Trump chỉ là hạng xoàng !
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tôi may mắn được bằng hữu gửi cho cuốn băng ghi âm buổi nói chuyện (“Định Hướng Tương Lai Với Thế Hệ Tăng Sĩ Trẻ Ngày Nay”) của Thích Tuệ Sỹ, tại chùa Từ Hiếu. Khi đề cập đến sự “căng thẳng” giữa quý vị sư tăng bên Viện Hóa Đạo và nhà đương cuộc Hà Nội, về quyết định khai sinh ra Giáo Hội Phật Giáo Quốc Doanh – vào năm 1981 – Hòa Thượng có nhắc lại lời phát ngôn (rất độc đáo và thú vị) của một vị tướng lãnh trong của lực lượng công an
Nỗi buồn tận huyệt của những đầu óc cải cách lớn nhất của dân tộc cũng giống như nỗi lòng của người mẹ khi thấy đàn con ngày càng suy kiệt. Mà những thách thức họ từng đối phó cũng chính là chướng ngại của người mẹ vì sự nhỏ nhen, ghen tuông của những thứ “cha/dượng” nhỏ nhen, thậm chí chỉ đơn thuần là thứ tiểu nhân mơ làm cha, làm dượng.
Nhà báo thạo tin nội bộ đảng CSVN. Huy Đức (Trương Huy San, Osin Huy Đức) và Luật sư Trần Đình Triển, chuyên bênh vực Dân oan bị bắt tạm giam, theo tin chính thức của nhà nước CSVN ngày 07/06/2024...
Quý vị nghĩ sao nếu có người nói với quý vị rằng chính phủ và giới truyền thông Hoa Kỳ đang bị kiểm soát bởi một băng nhóm bí mật, nhóm người này tôn thờ ma quỷ và đứng sau hàng loạt các vụ bắt cóc trẻ em? Theo một cuộc khảo sát gần đây, 17% người dân Hoa Kỳ tin rằng thuyết âm mưu này là có thật.
Ngày 30 tháng 5, một bồi thẩm đoàn ở New York kết luận, cựu Tống thống Donald Trump phạm tất cả 34 tội danh. Đây là một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ, khi lần đầu tiên một cựu tổng thống bị tuyên án nhiều tội đại hình trong một vụ án hình sự. Ông Trump bị kết tội làm làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu các khoản khoản thanh toán tiền bịt miệng cho cựu ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels, nhằm mục đích ém nhẹm các thông tin bất lợi trước cuộc bầu cử năm 2016, để cử tri bỏ phiếu cho ông ta.
Hôm rồi, cháu Út hỏi: Người mình hay nói “phải sống đàng hoàng tử tế”. Thế nào là “đàng hoàng”, hả bố ? Tôi lúng túng không biết trả lời sao cho gọn gàng và dễ hiểu nên đành phải kể lại cho con nghe mẩu chuyện ngăn ngắn, của một nhà báo lẫy lừng (Anh Ba Sàm) đọc được qua Thông Tấn Xã Vỉa Hè: “Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo!”
Nếu cái gì cũng có bước khởi đầu của nó thì -- ngoài công việc thường ngày là quan sát hành động của từng con người để có một phán xét cuối cùng vào thời điểm thích hợp -- đâu là việc làm đầu tiên của Thượng Đế? Câu trả lời, theo một câu chuyện chỉ để cười chơi, rất thích hợp với bộ máy chuyên tạo nên cảnh rối ren hỗn loạn trên đất nước chúng ta. Cái câu chuyện về một cảnh trà dư tửu hậu khi những nhà chức nghiệp cãi nhau rằng nghề của ai có trước, dựa trên những tín lý từ bộ kinh Cựu Uớc, đặc biệt là chương Sáng Thế Ký.
Đảng CSVN có nhiều chứng bệnh lây nhiễm trong thời kỳ “đổi mới” như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và chia rẽ, nhưng 3 chứng “nhận vơ”, “lười lao động” và “lười làm việc” của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên đã khiến Đảng lo sợ.
Bất ngờ sáng 30/05/24, TT Biden tuyên bố bỏ giới hạn sử dụng võ khí của Huê Kỳ cung cấp cho Ukraine đánh Nga. Đồng thời, Âu châu đã thỏa thuận một quyết định mới quan trọng là bỏ giới hạn đỏ, gởi huấn luyện viên quân sự qua Ukraine giúp quân đội Ukraine, cho phép Ukraine sử dụng các loại võ khí mạnh và có tầm hoạt động xa tới lãnh thổ Nga nhằm những mục tiêu quân sự. Riêng Anh đã bước tới trước, một số quân đội Anh đang hoạt động tại Ukraine.
“Que Sera Sera,” ca khúc này luôn gắn bó với tâm tư của cậu bé bảy tuổi. Đi xem xi-nê với mẹ, sau này mới biết là phim The Man Who Knew Too Much, về nhà tôi nhớ mãi cái giai điệu vui tươi và đôi môi nhảy múa, khi nữ diễn viên hát đoạn que sera sera. “Chuyện gì đến sẽ đến,” một câu nói đầy thơ mộng đối với cậu bé, rồi dần dần lớn lên biến thành câu nói chấp nhận chuyện ngày mai ‘Life is a crazy ride, and nothing is guaranteed. (Đời là chuyến đi điên rồ, không có gì bảo đảm. ‘Eminem’.) Dường như, có một chút bất cần, không quan tâm chuyện gì sẽ xảy đến. Tưởng chỉ là như vậy, ai ngờ, câu nói bỗng đứng dựng lên, lớn tiếng hỏi: “Chuyện gì đến sẽ đến là sao?” Đúng, “sẽ đến” thuộc về tương lai, thuộc về bí mật, nhưng “chuyện gì đến,” một phần đã bị khám phá, tìm thấy, công bố. Chúng ta, con người hiện tại, thế kỷ 21, may mắn có một khoa học khá trung thực và năng nổ, mở ra cho sự hiểu biết còn kém cỏi, nhiều nơi quá khứ còn tối tăm và nhiều nơi chờ ánh sánh rọi tới.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.