Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Nguyễn Khuyến

21/10/201600:01:00(Xem: 2771)
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
  
NGUYỄN KHUYẾN
(1835 - 1909)
  
    Nguyễn Khuyến còn tên là Nguyễn Thắng, quê làng Yên Đỗ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Hiệu Quế Sơn, người ta thường gọi ông là Yên Đỗ. Nguyễn Khuyến nổi tiếng là người thông minh, hiếu học. Năm 1864, ông đỗ đầu Cử nhân.
    Năm 1865, ông thi Hội bị hỏng, ở lại kinh đô học trường Quốc tử giám, đến năm 1871, ông đỗ đầu kỳ thi Hội rồi đỗ đầu kỳ thi Đình, nên người ta gọi ông là Tam nguyên Yên Đỗ. Năm 1873, ông làm Đốc học, rồi thăng Án sát tỉnh Thanh Hóa. Năm 1877, ông làm Bố chính tỉnh Quảng Ngãi.   
  
    Năm 1878, triều đình triệu ông về kinh giữ chức Toản tu Quốc sử quán. Nguyễn Khuyến làm quan nổi tiếng thanh liêm, chính trực. Ông thấy quân Pháp tấn công chiếm Nam kỳ, rồi tấn công Bắc kỳ và đang uy hiếp kinh đô Huế, xét thấy không giúp gì được cho đất nước nên buồn bã xin từ quan về làng Yên Đỗ, sống đạm bạc trong cảnh thanh bần.
    Ông thấy nước nhà bị giặc Pháp xâm chiếm, buồn đời, hận mình không đủ sức giữ gìn đất nước, trong bài “Tự Trào”. Ông tự cười cợt chính mình, trong nỗi ngậm ngùi, xót xa: 
  
     Cũng chẳng giàu mà cũng chẳng sang
     Chẳng gầy chẳng béo cũng làng nhàng!
     Cờ đang nửa cuộc không còn nước
     Bạc đánh ba quan đã chạy làng!
     Há miệng nói ra gàn bát sách
     Mềm môi chén mãi tít cung thang
     Nghĩ mình lại gớm cho mình nhỉ?
     Thế cũng bia xanh cũng lọng vàng 
  
     Ông để lại các tác phẩm: Quế Sơn thi tập; Yên Đỗ thi tập và những câu đối; Hát ả đào; Văn tế... Các tác phẩm của ông có khi viết bằng chữ Nho tự dịch ra chữ Nôm hay ngược lại, đến nay đã sưu tập được khoảng 800 bài đủ các thể loại. 
  
 *- Thiết nghĩ: Nhà thơ Nguyễn Khuyến sử dụng cả chữ Hán và chữ Nôm, ông đã làm nhiều thể loại: Hát nói, cổ phong, lục bát, văn sách, văn tế, câu đối... Tuy nhiên, thể thơ thất ngôn bát cú được ông sáng tác nhiều hơn hết.  
     Thơ trào phúng của Yên Đỗ nhẹ nhàng không táo bạo như thơ trào phúng của Hồ Xuân Hương, không thẳng thừng như thơ trào phúng của Trần Tế Xương. Thơ trào phúng của Yên Đỗ dù qua lăng kính trào lộng nhưng sâu sắc, kín đáo. Thi sĩ Yên Đỗ châm biếm bọn quan tham, bọn đạo đức giả rất độc đáo vừa hóm hỉnh vừa thâm thúy. Thi sĩ Yên Đỗ là bậc thầy về thể loại thơ trào lộng khi châm biếm những thói hư, tật xấu của người đời. Bài thơ “Tiến sĩ giấy” phản ánh xã hội đương thời, chê trách cả phong kiến lẫn thực dân:
   
        Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng
Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
   
     Thơ trữ tình của thi sĩ Yên Đỗ dạt dào cảm xúc, lòng ông chứa chan tình tự dân tộc và quê hương. Nỗi niềm của ông thiết tha phong cảnh ở thôn quê và ngậm ngùi xót thương người dân nghèo bị cơ cực dưới thời thực dân Pháp. Tâm tư  ấy đã thổ lộ trong bài thơ “Chốn quê” rất chân thành:
   
Năm nay cày cấy vẫn chân thua
Chiêm mất đằng chiêm mùa mất mùa
Phần thuế quan Tây, phần trả nợ
Nửa công đứa ở nửa thuê bò.
    
     Thơ tả cảnh của thi sĩ Yên Đỗ cảm xúc cảnh nông thôn làng nước thật đậm đà. Đặc biệt cảnh mùa thu lưu luyến rất thiết tha, cảnh thu trong thơ ông không ràng buộc bởi những ước lệ mà êm ái gần gũi. Ông đã gởi gấm tâm tư trong các bài thơ: Thu ẩm, Thu điếu, Thu vịnh... biểu đạt trọn vẹn cái nét độc đáo của cảnh thu, như bài thơ “Thu điếu”:
   
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo 
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo 
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí 
Lá vàng trước gió sẽ đưa vèo... 
  
        Cảm niệm: Nguyễn Khuyến
   
Tam nguyên Yên Đỗ, mến thiên nhiên    
        Non nước điêu linh, luống muộn phiền
        Hận Pháp xâm lăng, lòng khắc khoải 
        Thương quê thao thức, khó khăn yên!
  
Nguyễn Lộc Yên


.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hoạt động chính trị nội bộ cộng đồng gốc Việt vốn không được truyền thông dòng chính để tâm, ngoại trừ dăm báo chí địa phương vẫn thường đưa tin về các ứng viên gốc Việt ra tranh cử hay thắng cử vào các chức vụ dân cử địa phương trong mỗi mùa bầu cử.
Vào ngày 16/10/2020, một nam giáo viên Pháp dạy lịch sử đã cho học trò cả lớp xem những bức hý họa châm biếm Nhà Tiên Tri Mohammad để chứng tỏ quyền tự do ngôn luận đã bị chặt đầu ở một địa điểm gần trường học của ông ở ngoại ô Paris.
Việt Nam có chu kỳ lịch sử năm trăm năm: 500 năm thịnh, 500 năm suy. Dân tộc ta đang ở cuối thời kỳ suy thoái năm trăm năm vừa qua (hậu Lê, Nguyễn, Tây thuộc, Cộng sản thuộc), đang tiến dần vào giai đoạn chuyển tiếp sang 500 năm hưng thịnh sẽ tới (Đại Việt 2000).
OECD dự đoán đến cuối năm 2021 GDP Trung Quốc tăng trưởng 10% trong khi GDP Hoa Kỳ chỉ trở lại bằng năm 2019 [1], trong lúc Âu Châu và Nhật Bản mất thêm nhiều năm nửa mới phục hồi. Như vậy nếu thương chiến tái khởi động hiệp 2 thì Trung Quốc vừa ở thế mạnh hơn trước lại càng dễ dàng chia rẽ các nước Tây Phương.
Nếu các cuộc thăm dò dư luận phản ảnh trung thực trên lá phiếu cử tri thì cựu Phó Tổng thống Dân chủ Joe Biden sẽ là Tổng thống Mỹ thứ 46 sau cuộc bầu cử ngày 3/11 (2020).
Kinh nghiệm của tôi với chế độ cộng sản tuy ngắn nhưng (chắc) đủ. Ngay sau khi họ chiếm được miền Nam, những sợi giây thun ở đây cũng đã lật đật thun nhỏ ngay lại. Những trang sách hay những cái bao ni lông cũng thế, cũng đang trắng tinh liền vội vã biến thành sắc mầu đen xỉn.
Bàn chuyện ma quỷ là một việc vô cùng nguy hiểm vì đây là một vấn đề rất nhạy cảm được thiên hạ liệt vào loại mê tín dị đoan. Tin ma hay không tin ma là quyền tự do của mỗi người. Xin đừng phán xét.
Tôi đến thăm nhà sách Tú Quỳnh từ sáng sớm thứ Bảy 18 tháng 10, 2020, cốt để nhìn lại một nơi chốn thân quen của người Việt tị nạn ở Quận Cam, trước khi nó đóng cửa vĩnh viễn. Cơn lốc đại dịch Covid 19 chưa qua mà hậu quả thảm hại đã giáng xuống khắp nơi từ nhân mạng tới tài chánh và bao nhiêu món ăn tinh thần cũng theo đó mà ra đi.
Nhân khi đọc bài Thành Tựu Niết bàn của Cư sỹ Nguyên giác Phan Tấn Hải, chúng tôi xin phép kết hợp với thuyết big bang của Stephen Hawking và tiến trình giác ngộ của Đức Phật, và sự sống và chết theo Phật giáo để luận bàn về Niết bàn, giải đáp thắc mắc đức Phật chết rồi đi về đâu? Đây chỉ là khởi niệm mới lạ, biết đâu tương lai sẽ có người chứng minh được.
Phiên toà xử người dân Đồng Tâm cùng cái án tử hình, chung thân dành cho con cháu cụ Kình đã phủ xuống tâm trạng u ám cho tất cả chúng ta. Nhưng sự việc không dừng ở đó, công an đã bắt giam nhà báo Phạm Đoan Trang, đồng tác giả của ấn bản “Báo Cáo Đồng Tâm”.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.