Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Chính giới cánh tả bất lực trước các vấn đề toàn cầu hoá và mị dân

26/09/201611:33:00(Xem: 3344)
Chính giới cánh tả bất lực trước
các vấn đề toàn cầu hoá và mị dân
   
Dano Rodrik
Đỗ Kim Thêm dịch
.

Khi thế giới chao đảo từ cú sốc của nước Anh quyết định ra khỏi Liên Âu, thì hai giới chính khách và kinh tế ngộ ra rằng họ đã đánh giá quá thấp về sự mong manh chính trị của các hình thức hiện nay về toàn cầu hóa. Cuộc nổi loạn của quần chúng dường như đang thể hiện qua các hình thức đa dạng và trùng lấp nhau: khẳng định lại các bản sắc địa phương và quốc gia, đòi hỏi nhiều kiểm soát hơn về dân chủ và trách nhiệm giải trình, từ bỏ các chính đảng trung dung, và không tin cậy nơi các giới thượng lưu và chuyên gia.
.

Phản ứng dữ dội này có thể dự đoán được. Một số nhà kinh tế, trong đó có tôi, đã cảnh báo về những hậu quả của toàn cầu hóa kinh tế là nó đã đẩy ra ngoài các giới hạn của các định chế nhằm điều tiết, tạo ổn định và hợp pháp cho thị trường. Việc thổi phòng toàn cầu hóa trong lĩnh vực thương mại và tài chính nhằm tạo ra các thị trường thế giới hội nhập không biên giới đã làm phân hoá các xã hội trong nước.
.

Điều ngạc nhiên lớn hơn là khuynh hướng thiên về cánh hữu rõ rệt trong các phản ứng chính trị thành hình. Tại châu Âu, số người dân theo chủ thuyết dân tộc và người dân bản địa theo lối chánh trị mị dân đã tăng lên đáng kể, trong khi giới cánh tả chỉ thắng thế ở một vài nơi như Hy Lạp và Tây Ban Nha. Tại Hoa Kỳ, người mị dân cánh hữu như Donald Trump đã tìm cách thắng thế để đẩy lui giới quyền thế cố hữu của Đảng Cộng Hòa, trong khi Bernie Sanders, người theo cành tả, đã không thể vượt qua được Hillary Clinton, người theo phái trung dung.
.

Khi tinh thần đồng thuận về việc tạo ra một nền tảng chính trị mới đang nổi lên và được thừa nhận miễn cưỡng, thì toàn cầu hóa làm nổi bật các vấn đề phân chia giai cấp giữa những người có kỹ năng và nguồn lực với những người không có, khi người có biết cách tận dụng được lợi thế của các thị trường toàn cầu. Sự cách biệt về thu nhập và giai cấp, trái ngược với sự phân chia theo bản sắc dựa trên chủng tộc, sắc tộc hay tôn giáo, nó có truyền thống làm cho giới cánh tả mạnh hơn. Vậy thì tại sao giới cánh tả không thể vượt qua được các thách thức quan trọng về chính trị trước trào lưu toàn cầu hóa?

Câu trả lời là phong trào nhập cư đã làm lu mờ các "cú sốc" khác của toàn cầu hoá. Các mối đe dọa của các dòng người nhập cư và tị nạn từ các nước nghèo với truyền thống văn hóa rất khác nhau đã làm cho sự phân chia theo bản sắc trầm trọng thêm, tình trạng này làm cho chính giới cực hữu đặc biệt khai thác. Vì vậy, không phải là bất ngờ khi chính giới cánh hữu từ Trump cho đến Marine Le Pen đều đề ra môt thông điệp để tái khẳng định quốc gia với một nội dung phong phú theo một biểu tượng chống Hồi giáo.
.

Nền dân chủ tại các nước Mỹ La tinh đã đem lại một sự tương phản đáng kể. Những nước này đã trải nghiệm về toàn cầu hoá mà chủ yếu là do các cú sốc về thương mại và đầu tư nước ngoài, chứ không phải là do vấn đề nhập cư. Toàn cầu hóa đã trở thành đồng nghĩa với cái gọi là chính sách đồng thuận Washington và mở cửa trong lĩnh vực tài chính. Nhập cư từ Trung Đông hoặc châu Phi vẫn còn hạn chế và có ít tầm quan trọng về chính trị. Vì vậy, các phản ứng theo tinh thần mị dân ở Mỹ La tinh theo hình thức thuộc về phe cánh tả, thí dụ như tại Brazil, Bolivia, Ecuador, và tai hại nhất là tại Venezuela.

Câu chuyện cũng tương tự như trong hai trường hợp ngoại lệ chính để làm hồi sinh giới cánh hữu ở châu Âu, đó là Hy Lạp và Tây Ban Nha. Tại Hy Lạp, các đường lối rạng nứt chủ yếu trong chính trị là các chính sách tiết kiệm được áp đặt bởi các định chế châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Tại Tây Ban Nha, gần đây hầu hết những người nhập cư đến từ các nước Mỹ La tinh có nền văn hóa tương tự. Ở cả hai nước, giới cánh cực hữu thiếu đất dụng võ mà họ đã có ở nơi khác
.

Nhưng kinh nghiệm ở châu Mỹ La tinh và Nam châu Âu cho thấy có lẽ là một điểm yếu kém chính của giới cánh tả, đó là họ không có một chương trình rõ ràng để tân trang cho chủ nghĩa tư bản và toàn cầu hoá trong thế kỷ XXI. Từ Syriza của Hy Lạp cho đến Đảng Lao Động của Brazil, giới cánh tả đã thất bại trong việc đưa ra các ý tưởng có cơ sở về mặt kinh tế và được phổ cập về mặt chính trị, nó vượt ra ngoài các chính sách cải thiện như chuyển giao các thu nhập.

Các nhà kinh tế và nhà kỹ trị thuộc cánh tả chịu một phần lớn của lời cáo buộc. Thay vì đóng góp cho một chương trình như vậy, họ từ bỏ quá dễ dàng những chủ thuyết nền tảng cho nền kinh tế thị trường và chấp nhận các nguyên tắc của nó. Tệ hơn nữa, trong các thời điểm quan trọng họ đã lãnh đạo và thổi phòng phong trào chống toàn cầu hóa.
.

Các đề cao việc tự do luân chuyển nguồn vốn tư bản - đặc biệt là các loại vốn trong ngắn hạn - như là một chuẩn mực trong chính sách của Liên Âu, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), và Qũy Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã lập luận đó là một quyết định sinh tử nhất cho nền kinh tế toàn cầu trong những thập kỷ gần đây. Như giáo sư Rawi Abdelal của trường Harvard Business School đã chỉ ra rằng nỗ lực này được khởi xướng vào cuối thập niên 1980 và đầu những năm 1990 không phải là do các nhà lập thuyết về thị trường tự do, nhưng bởi các chuyên gia người Pháp như Jacques Delors (thuộc Ủy ban châu Âu) và Henri Chavranski (thuộc OECD), họ là những người có liên quan chặt chẽ với Đảng Xã hội Pháp. Tương tự như vậy, ở Mỹ, giới kỹ trị kết hợp với Đảng Dân Chủ theo trường phái kinh tế của Keynes nhiều hơn, chẳng hạn như Lawrence Summers, người đứng đầu phụ trách việc bãi bỏ các quy định về kiểm soát tài chính.
.

Sau khi các thử nghiệm của Mitterrand về biện pháp can thiệp theo cách của Keynes đã thất bại vào những năm đầu của 1980, giới kỹ trị thuộc Đảng Xã hội Pháp dường như đã kết luận rằng việc quản lý kinh tế nội địa đã không khả thi và không có thể có các giải pháp thực sự tương ứng nào khác để thay thế trước trào lưư toàn cầu hóa về tài chính. Liều thuốc tốt nhất mà họ có thể thực hiện là ban hành các quy định trên toàn châu Âu và cho toàn cầu, thay vì cho phép các cường quốc như Đức hay Mỹ áp đặt các luật riêng của họ.
.

Các tin vui là khoảng trống về mặt trí thức trong chính giới cánh tả đang được lấp đầy, và không còn lý do nào để tin vào sự thống trị của "giải pháp mà không có các lựa chọn khác thay thế." Chính khách cánh tả ngày càng ít có lý do để dựa vào các hỏa lực mạnh trong kinh tế học có sức thu phục.

Chúng ta hãy xét đến một số ví dụ như Anat Admati và Simon Johnson, họ đã chủ trương cải cách triệt để về ngân hàng; Thomas Piketty và Tony Atkinson đã đề xuất một phương thức phong phú của các chính sách để đối phó với sự bất bình đẳng ở cấp quốc gia; Mariana Mazzucato và Ha- Joon Chang đã viết một cách sâu rộng về cách triển khai các khu vực công cộng để thúc đẩy công cuộc đổi mới toàn diện; Joseph Stiglitz và José Antonio Ocampo đã đề xuất cải cách toàn cầu; Brad DeLong, Jeffrey Sachs và Lawrence Summers (họ rất giống nhau!) đã lập luận cho việc đầu tư công lâu dài trong cơ sở hạ tầng và các nền kinh tế xanh. Có đủ các yếu tố ở đây để xây dựng một đối sách thích ứng theo chương trình của cánh tả.
 

Có một sự khác biệt quan trọng giữa cánh hữu và cánh tả là cánh hữu đào sâu chia rẽ sâu rộng trong xã hội – phân biệt giữa "chúng ta" với "họ" - trong khi giới cánh tả, khi thành công, họ vượt qua những sự phân chia giai cấp qua việc cải cách để nối kết lại nhau. Do đó, có nghịch lý là các làn sóng cải cách trước đó của giới cánh tả - theo chủ thuyết can thiệp của Keynes, dân chủ xã hội, nhà nước phúc lợi –  vừa cứu vớt cho chủ nghĩa tư bản và vừa tạo cho nó thành không cần thiết. Khi họ thiếu một đối sách mới như vậy, một lần nữa, thì họ sẽ mở cửa cho giới mị dân và các nhóm cực hữu, những người này sẽ lãnh đạo thế giới - như họ luôn luôn làm - để phân chia trầm trọng hơn và xung đột thường xuyên hơn.


***

Dano Rodrik là Giáo sư Kinh tế chính trị quốc tế tại John F. Kennedy School thuộc Đại học Harvard. Ông là tác giả The Globalization Paradox: Democracy and the Future of the World Economy. Tác phẩm mới nhất là Economics Rules: The Rights and Wrongs of the Dismal Science. Nguyên tác: The Abdication of the Left. Tựa đề bản dịch là của người dịch.

https://www.project-syndicate.org/commentary/anti-globalization-backlash-from-right-by-dani-rodrik-2016-07

(CTCND) Bài liên quan: John Harris, Does the left have a future? 

https://www.theguardian.com/politics/2016/sep/06/does-the-left-have-a-future

Sách liên quan: Paul Mason, PostCapitalism: A Guide to Our Future, Allen Lane, 2016



.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nhà xuất bản sách của Bolton, chắc sẽ nhận được khoản thu nhập lớn. Riêng Bolton, chưa chắc đã giữ được hai triệu đô la nhuận bút, nếu bị thua kiện vì đã không tôn trọng một số hạn chế trong quy định dành cho viên chức chính quyền viết sách sau khi rời chức vụ. Điều này đã có nhiều tiền lệ. Là một luật gia, chắc chắn Bolton phải biết. Quyết định làm một việc hệ trọng, có ảnh hưởng tới đại sự, mà không nắm chắc về kết quả tài chính, không phải là người hành động vì tiền. Hơn nữa, nếu hồi ký của Bolton có thể giúp nhiều người tỉnh ngộ, nhìn ra sự thật trước tình hình đất nước nhiễu nhương, thì cũng có thể coi việc làm của ông là thái độ can đảm, được thúc đẩy bởi lòng yêu nước. Không nên vội vàng lên án Bolton, khi ông từ chối ra làm chứng trước Hạ Viện, nếu không bị bắt buộc. Nếu có lệnh triệu tập, ông đã tuân theo. Không có lệnh, ông không ra, vì thừa biết, với thành phần nghị sĩ Cộng Hòa hiện tại, dù ra làm chứng, ông cũng chẳng thay đổi được gì. Dân Biểu Schiff nói: “John Bolton,
Thưở sinh thời – khi vui miệng – có lần soạn giả Nguyễn Phương đã kể lại lúc đưa đám cô Năm Phỉ, và chuyện ông Chín Trích đập vỡ cây đàn: “Ngày cô Năm Phỉ mất, người đến viếng tang nghe nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên tiếp bên quan tài… Ông vừa đờn vừa khóc. Đến lúc động quan, trước khi đạo tỳ đến làm lễ di quan, nhạc sĩ Chín Trích đến lậy lần chót, ông khóc lớn:’ Cô Năm đã mất rồi, từ nay Chín Trích sẽ không còn đờn cho ai ca nữa…’ Nói xong ông đập vỡ cây đờn trước quan tài người quá cố. “Việc xảy quá đột ngột và trong hoàn cảnh bi thương của kẻ còn đang khóc thương người mất, mọi người im lặng chia sẻ nỗi đau của gia đình người quá cố và của nhạc sĩ Chín Trích. Khi hạ huyệt thì người nhà của cô Năm Phỉ chôn luôn cây đàn gãy của nhạc sĩ Chín Trích xuống mộ phần của cô Năm Phỉ.” (Thời Báo USA, số 321, 18/02/2011, trang 67)
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.