Hôm nay,  
Việt Báo Online

Trang Sử Việt: Nguyễn Lộ Trạch

09/09/201600:01:00(Xem: 3883)
Trang Sử Việt: Nguyễn Lộ Trạch
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của mỗi nhân vật. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt. Trang Sử Việt đăng trên Vietbao Online thứ Ba và thứ Sáu hằng tuần).
________________ 
 NGUYỄN LỘ TRẠCH
(1853 - 1895)
 
    Nguyễn Lộ Trạch là một chí sĩ yêu nước coi thường danh lợi, quê Thừa Thiên, tự Kỳ Nhân, hiệu Kỳ Am, biệt hiệu Kỳ Ưu. Ông là con Tuần phủ Nguyễn Quốc Uy. Ông kết hôn với Trần Thị Nhàn là con gái đại thần Trần Tiễn Thành. Ông đã đọc nhiều sách tân thư và các bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ nên ảnh hưởng mạnh mẽ về canh tân đất nước. 
  
    Năm 1877, nhân dịp kỳ thi Đình mà đề thi hỏi về thời sự, Nguyễn Lộ Trạch viết bài: “Thời vụ sách I”, nội dung khẩn thiết xin vua Tự Đức cải cách xứ sở theo tân tiến của thế giới, nội dung sâu sắc đã gây tiếng vang lớn lúc bấy giờ, triều đình lại không quan tâm đến thỉnh cầu này. Năm 1882, quân Pháp đánh chiếm Hà Nội lần thứ hai, ông lo lắng cho đất nước, nên viết “Thời vụ sách II” gồm 5 điều căn bản: 
  
1- Dời đô đến Thanh Hóa, dùng địa thế hiểm yếu giữ nước.
2- Lập chiến khu và đồn điền sẵn sàng để dùng khi cần. 
3- Ngoại giao với châu Âu nhất là nước Đức và Anh, họ ghét Pháp để kiềm chế Pháp, như thế “hợp tung thời Chiến quốc”. 
4- Khuyến khích người Việt học cơ khí tân tiến Tây phương. 
5- Sắm sửa vũ khí mới, tuyển mộ và tập luyện quân sĩ.
  
     Năm 1884, Phụ chính đại thần Nguyễn Văn Tường mời ông và Phạm Phú Đường (con trai Phạm Phú Thứ) đến trình bày những luận điểm căn bản trong kế sách chống ngoại xâm. Ông dâng thư (Thư đứng tên cùng Phạm Phú Đường) lên Phụ chính đại thần. Nhưng đến tháng 7-1885, kinh thành Huế thất thủ nên “Thời vụ sách II” bị rơi vào quên lãng.
 
     Năm 1892, thời vua Thành Thái, nhân kỳ thi Đình có đề tài “Đại thế toàn cầu”, ông viết “Thiên hạ đại thế luận” gồm có:
 
 - Dã tâm xâm lược của Pháp không thay đổi, nếu chúng ta sợ sệt cầu hòa với Pháp, Pháp vẫn không ngừng xâm lược. Khi chúng ta khiêu khích Pháp, Pháp cũng không tiến quân mạnh hơn. Nay nhà vua và triều đình chỉ còn cách: “Từ bỏ hẳn tệ quan liêu, tham nhũng, bỏ thói chuộng hư danh... thì may ra một ngày kia sẽ giữ vững được nghiệp lớn”. 
 
 - Cần tu chỉnh gấp về chính trị và giáo dục theo tân tiến, để đất nước được thăng tiến, thịnh vượng và bền vững. Thế mà, triều đình Huế vẫn lơ là?! U uất trước cảnh nước nhà bị giặc Pháp xâm lược, ông bôn ba gặp các chí sĩ: Phan Bội Châu, Nguyễn Thượng Hiền, Trương Gia Mô... Để bàn bạc kế sách quang phục xứ sở. Các sĩ phu: Trần Quí Cáp, Phan Chu Trinh... rất hâm mộ ông. Huỳnh Thúc Kháng đã thán phục ông: “Một nhà chí sĩ và một văn hào của Việt Nam”.
   
     Năm 1895, trên đường bôn ba lo vận nước, ông bị bệnh mất tại Bình Định. Các tác phẩm của Nguyễn Lộ Trạch: Kỳ Am dã thoại (Những lời quê mùa của Kỳ Am), Kỳ Am thi văn toàn tập... phần lớn đều bằng chữ Hán và bị thất lạc, chỉ còn: Kỳ Am Nguyễn Lộ Trạch di văn. Và những bài văn còn lại của Kỳ Am Nguyễn Lộ Trạch, do người đời sau góp nhặt. Trong đó có Quỳ Ưu lục và một số thư từ và 15 bài thơ.
  
 *- Thiết nghĩ: Nguyễn Lộ Trạch đã tiếp tục kế sách canh tân đất nước của Nguyễn Trường Tộ. Lòng nhiệt huyết của ông đã quên cả công danh và mọi sự thách đố trước mắt. Nguyễn Lộ Trạch đã nhân một kỳ thi Đình có đề ra hỏi về thời sự, ông dâng bản “Thời vụ sách I” nêu những canh tân cấp bách và thiết yếu cho nước nhà, nhưng triều đình lại lơ là?!       
 
      Lòng tha thiết canh tân xứ sở luôn thôi thúc ông, nên vào năm 1882, ông lại viết bản điều trần “Thời Vụ Sách II”, khẩn thiết đề nghị vua Tự Đức sớm canh tân đất nước, cải tổ quân đội và sửa đổi về chính trị, để kịp thời đối phó với thực dân Pháp đang âm mưu xâm lược Việt Nam. Khi ông thấy thực dân Pháp đã manh nha nuốt trọn 3 tỉnh miền Tây Nam Bộ. Ông lại nghiền ngẫm và tiên đoán chính xác rằng thực dân Pháp còn tham vọng muốn đánh chiếm cả Bắc Kỳ. 
     Trong khi đấy, triều đình Huế lại nhu nhược, đa số chủ trương cầu hoà với Pháp hoặc cầu viện quân Tàu; cả hai điều này đều bất lợi cho nước ta?! Nguyễn Lộ Trạch là một nhà canh tân ưu tú và là một nhà chính trị lỗi lạc vậy?!
 
Cảm phục: Nguyễn Lộ Trạch
  
Nguyễn Lộ Trạch, lo toan núi sông!
Quốc gia quang phục, thiết tha lòng!
Canh tân ngẫm nghĩ, luôn mong mỏi
Đáng tiếc, triều đình hờ hững trông?!
Nguyễn Lộc Yên  

.
.

18/10/2019(Xem: 210)
Cũng như thời gian bà con ta đã từng sống với ngục tù Cộng Sản, các nạn nhơn của chế độ Cộng Sản – một chế độ coi thường nhơn quyền, coi thường tình thương nhơn loại, nên chế độ đối đãi người tù thường đặt vào hạng chót.
18/10/2019(Xem: 355)
Cường độ sợ Tầu và miệt thị Trí thức đã gia tăng trong ngôn ngữ và hành động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và của Ban Chấp hành Trung ương đảng CSVN.
18/10/2019(Xem: 310)
Thế là gã thành thi sĩ, sau bao nhiêu năm đăng rải rác trên báo. Giờ gã in riêng cho mình một tập. Bạn bè, người thân chúc mừng nhiều lắm.
17/10/2019(Xem: 269)
Tuyển tập Thong Dong Khắp Mọi Nẻo Đường của Tiến Sĩ Bạch Xuân Phẻ (Cư sĩ Tâm Thường Định) tập trung nhiều bài viết trong nhiều chủ đề -- Giáo Dục, Quê Hương, Đạo Pháp, Văn Học Nghệ Thuật
17/10/2019(Xem: 486)
Tôi cũng là người may mắn, vì nếu rời Oakland sớm hơn chút nữa thì xe của tôi cũng đã nằm dưới đường xa lộ Cypress hai tầng bị xập khi động đất, làm 42 người thiệt mạng
17/10/2019(Xem: 586)
Phong trào thơ mới ra đời sau năm 1930, thi sĩ không còn bị gò bó trong những nguyên tắc phức tạp của thơ Đường, thi sĩ tự do diễn đạt cảm nghĩ và cảm xúc của mình.
17/10/2019(Xem: 349)
Sau ba năm lưu lạc nơi xứ người, bài thơ Đêm, Nhớ Trăng Sài Gòn của nhà thơ Du Tử Lê sáng tác năm 1978, mang nỗi buồn xót xa của kẻ mất quê hương, nhớ lại hình ảnh xa xưa với bao kỷ niệm đã in sâu trông tâm khảm
17/10/2019(Xem: 1081)
Cũng chẳng có gì lạ. Tự nhiên, con người sẽ làm đủ mọi cách có thể làm được để sống… sống lâu hơn, để khỏi chết sớm.
17/10/2019(Xem: 1026)
Trong sự phát triển của Hà Nội, Sài Gòn ngày nay gồm đủ những cái bậy từ tầng lớp lãnh đạo: ăn bậy nhũng lạm cả trăm ngàn tỷ; ngủ bậy không một cán bộ cộng sản nào không trụy lạc
17/10/2019(Xem: 776)
Mấy hôm nay tiệm sao mà như cái nồi áp suất, chỉ chờ chực một tí lửa là bung lên ngay. Người nào cũng mặt mày bí xị, chẳng ai nói với ai tiếng nào; hổng ưa nhau nhưng vì cơm áo nên ai cũng phải ngày ngày đến đây để…kiếm cơm, để xụ mặt.
16/10/2019(Xem: 390)
Sách do Ni sư Thích Nữ Giới Hương biên soạn - Sách này sẽ nằm trong nhóm 300 đầu sách triển lãm tại Hội Chợ Sách tại San Jose vào ngày 19/10/2019.
16/10/2019(Xem: 971)
Chính sách liên tục thay đổi, nội bộ các đảng chính trị liên tục bất đồng, các đảng chính trị liên tục tranh cãi, luận tội, truất phế, là đặc tính nổi bật trong sinh hoạt chính trị tại Hoa Kỳ.
16/10/2019(Xem: 708)
Lào đã rất khôn ngoan hiểu rõ rằng từ nay 2007, trên thực tế – de facto, mọi phản đối của Việt Nam nếu có cũng chỉ là chiếu lệ... Hà Nội bị chi phối bởi các nhóm lợi ích, và đã bị khuất phục và quy hàng trước chiến lược thủy điện của Lào
16/10/2019(Xem: 1032)
Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh việc “chỉnh đốn Đảng … để lấy lại niềm tin và tình thương yêu, quý trọng của nhân dân.” Sao không “chỉnh cái mả mẹ đốn cái mả cha của chúng mày đi” cho nó xong chuyện!
16/10/2019(Xem: 1084)
Chúng ta đang sống trong thời cách mạng thông tin. Nơi đó, lợi và hại cùng đi bên nhau, thiện và ác cùng sinh khởi dễ dàng từ một bàn phím. Chiến trường có khi hiện ngay trên màn hình vi tính, đao kiếm là những ngón tay quẹt trên điện thoại
Tin công nghệ
Tháng 10/2019, hãng hàng không Qantas Airways của Australia sẽ khai thác một chuyến bay thương mại dài nhất trong lịch sử. Dự kiến, máy bay sẽ cất cánh ở New York vào ngày 18/10/2019, chuyến bay sẽ vượt qua 16,200 km trong suốt 19 giờ 30 phút để hạ cánh ở Sydney.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Mozilla đang xuất bản các giai thoại về việc xem YouTube có thể trở nên tồi tệ như thế nào, thông qua một trang web riêng.
Apple đã rất thành công trong kinh doanh thiết bị đeo với Apple Watch, chiếc smartwatch phổ biến nhất trên thế giới. Công ty cũng sản xuất một trong những thiết bị đeo tai (ear-worn devices) bán chạy nhất thế giới – AirPods. Chuyên gia phân tích uy tín Ming-Chi Kuo còn tiết lộ rằng Apple Glass AR sẽ chính thức ra mắt vào đầu năm 2020.
Lúc 10 giờ của một buổi sáng cuối tháng 11/2017, nhân viên ngân hàng tại Freiburg, Đức phát hiện thấy hệ thống báo cây ATM đã gặp lỗi. Vụ việc được trình báo lên cơ quan chức năng, và theo lời người trong cuộc, cái máy ATM đã bị nhiễm một loại malware có tên là “Cutlet Maker”, có khả năng ép máy ATM nhả ra tất cả tiền có trong máy.
Khoảng giữa tháng 10/2019, trận lũ lụt ở Nhật Bản từ bão Hagibis đã phá huỷ 1/3 đoàn tàu cao tốc tương lai có giá trị khoảng 32.8 tỷ Yên (300 triệu USD)
Từ lâu, ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị điện tử như smartphone, laptop, tivi... đã bị buộc tội là nguyên nhân gây mất ngủ, thậm chí tổn thương mắt. Ánh sáng xanh có bước sóng ngắn, có nghĩa là nó mang năng lượng cao và có thể làm hỏng các mô tế bào thị giác.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Bộ Tư pháp Mỹ cho biết đã triệt phá thành công một trong các trang web khai thác trẻ em lớn nhất trên Dark Web.
Khoảng giữa tháng 10/2019, hãng nước ngọt Coca Cola thông báo đã sản xuất thành công lô vỏ chai đầu tiên làm từ nhựa của các loại chất thải nhựa đang trôi nổi trên các đại dương.
Khoảng giữa tháng 10/2019, trang Bloomberg đưa tin nhà sáng lập Faraday Future - Jia Yueting đã nộp đơn xin phá sản tại tòa án Delaware.
Ứng dụng chia sẻ video nổi tiếng TikTok đã mở một văn phòng tại Mountain View, California – cách trụ sở chính của Facebook chỉ vài phút đi bộ. TikTok dường như đang tiếp cận đến "lãnh thổ" của Facebook - theo đúng nghĩa đen.
Khoảng giữa tháng 10/2019, bộ đôi Pixel 4 và Pixel 4 XL đã được Google ra mắt trong sự kiện tối qua. Bộ đôi smartphone mới của Google có một số nâng cấp, đặc biệt là camera, và thay đổi về thiết kế
Khoảng giữa tháng 10/2019, trong sự kiện ra mắt loạt sản phẩm mới của Google, bên cạnh bộ đôi Pixel 4 mới, hãng cũng giới thiệu một chiếc Pixelbook Go mới.
Các công ty công nghệ đang lên như Uber và WeWork liên tục xuất hiện trên các mặt báo thời gian qua, nhưng không phải vì lý do tăng trưởng hay một sự đột phá nào về doanh thu nào.
Khoảng giữa tháng 10/2019, Purdue Pharma, hãng sản xuất ra loại thuốc OxyContin, loại thuốc giảm đau được cho là nguyên nhân của vấn nạn lạm dụng thuốc giảm đau ở Mỹ đã đệ đơn xin phá sản
Trong ngành hàng không, nữ giới chỉ chiếm số ít ở các mảng như phi công, kỹ sư, thợ máy và nhiều công việc chuyên môn khác. Tuy nhiên, trước sự thiếu hụt về nhân lực chuyên nghiệp, một giải pháp được đưa ra đó là khuyến khích nữ giới tham gia ngành hàng không, vì đây vẫn là nguồn nhân lực dồi giào chưa được khai phá. Khoảng giữa tháng 10/2019, Ủy ban hàng không liên bang (FAA) đã thành lập Ban cố vấn hàng không dành cho phụ nữ nhằm thực hiện chính sách mới.