Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Nguyễn Quang Bích

26/08/201600:01:00(Xem: 3343)
NGUYỄN QUANG BÍCH
(1832 - 1890)
   
     Nguyễn Quang Bích, nguyên là Ngô Quang Bích tự Hàm Hy, hiệu Ngư Phong, quê Thái Bình. Ông là dòng dõi Ngô Quyền và khai quốc công thần Ngô Từ (ông ngoại vua Lê Thánh Tông). Họ Ngô đổi thành họ Nguyễn từ đời ông nội của ông đổi sang họ bên ngoại. Năm 1861, ông đỗ Cử nhân, năm 1869 đỗ Hoàng nguyên, được bổ nhiệm qua các chức vụ: Tri phủ Lâm Thao, Án sát Sơn Tây, Án sát Bình Định. 
   
     Năm 1875, vua Tự Đức cử ông duyệt lại bộ sách Khâm định Việt sử Thông giám cương mục. Khi triều đình mở doanh điền Hưng Hóa (nay Phú Thọ), ông làm Chánh sơn phòng sứ, đến năm 1876, kiêm chức tuần phủ Hưng Hóa. Nơi đây, ông đã phối hợp với Tôn Thất Thuyết, Hoàng Kế Viêm chống giặc, ông đã cảm hoá được “giặc khách” là nhóm giặc Tàu đi phá phách, có cả thủ lĩnh quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc. 
    
     Ngày 12-4-1884, thành Hưng Hóa bị quân Pháp đánh chiếm, ông thu tàn quân chạy về Tứ Mỹ, Áo Lộc, rồi lên Tiên Động (Hải Dương) lập căn cứ kháng Pháp. Năm 1885, vua Hàm Nghi xuất bôn, phong ông làm Lễ bộ Thượng thư, sung Hiệp thống Bắc Kỳ quân vụ, tước Thuần Trung hầu; nhiệm vụ tổ chức kháng chiến ở vùng Tây Bắc. Ông vừa phát triển lực lượng vừa phối hợp với các phong trào khác: Nguyễn Thiện Thuật, Đèo Văn Trì (thủ lĩnh người Thái), Nông Văn Quang, Cầm Văn Hoan... Ông đã mời được nhiều sĩ phu, tù trưởng và đông đảo các dân tộc Kinh, Thái, Mường... tham gia chiến đấu hay ủng hộ Nghĩa quân. Trong hai năm 1885-1886, ông đã hai lần sang Tàu cầu viện nhưng việc không thành.
   
     Cuối năm 1886, ông và Nguyễn Văn Giáp đem quân lên Nghĩa Lộ (thuộc Yên Bái) xây dựng căn cứ mới. Tháng 4-1888, quân Pháp chia làm hai đạo tiến lên Nghĩa Lộ. Đạo thứ nhất, thiếu tá Bose chỉ huy 400 quân đi từ Ngòi Hút (Đại Lịch). Đạo thứ hai, thiếu tá Berger chỉ huy 384 quân, tiến từ Ngòi Lao. Dọc đường cả hai đạo quân Pháp đều bị thiệt hại nặng bởi phục binh của ông. Sau đấy, mặc dù Nghĩa quân chiếm được một số nơi, nhưng ông phải triệt thoái vì không thể giữ lâu dài. Ông rời Nghĩa Lộ, đem quân đến Yên Lập (Phú Thọ) củng cố lực lượng rồi cử quân đi đánh Pháp các nơi. Công cuộc kháng chiến đang phát triển thì ông lâm bệnh và mất tại núi Tôn Sơn (thuộc xã Mộ Xuân, huyện Yên Lập, Phú Thọ) vào ngày rằm tháng chạp Kỷ Sửu (24-1-1890). Nghĩa quân chống Pháp ở vùng Tây Bắc tiếp tục chiến đấu đến năm 1893.
   
     Nguyễn Quang Bích đã để lại: Ngư phong thi tập gồm 97 bài thơ bằng chữ Nho đủ thể loại, thơ ông sáng tác trong thời gian lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp. Ông còn có các bài văn, câu liễn đối dùng để điếu các đồng đội đã hy sinh. Sau đây là bài thơ “Hữu chinh mại chi cảm” Nghĩa là: “Cảm xúc tháng ngày qua”, ông cảm tác khi đang đi kháng chiến:
   
Nguyên văn: Kim triêu tiểu trú Quế Sơn bằng
Khứ tuế kim triêu tại Bản Tăng
Ưu phẫn nhất tâm đồng bộ uất
Sơn Nam đáo xứ cộng tằng lăng
Khởi ưng cử thế tư vi quỉ
Tố hữu ô nhân khả úy dăng
Cận nhật bất kham tần đối kính
Minh tu bạch đắc kỷ hành tăng
   
Nghĩa Nôm: Tạm trú nhà sàn đất Quế Sơn
Bản Tăng năm ngoái tái tê còn
Hai nơi rầu rĩ cùng tâm trạng
Một cảnh đá trơ với núi non
Chẳng lẽ thế gian đều quái quỉ
Không may kẻ xấu mãi chập chờn
            Gần đây ngán ngẩm nhìn trong kính
            Râu tóc do đâu sớm bạc hơn?!
  
Cảm mộ: Nguyễn Quang Bích
  
Nguyễn Quang Bích, mến nước lo dân! 
Đánh đuổi ngoại xâm, quyết dấn thân
Nhận chiếu Cần Vương, nung nấu chí   
Khởi binh kháng Pháp, vững vàng tâm!
  
Nguyễn Lộc Yên  

..

Ý kiến bạn đọc
26/08/201618:56:01
Khách
Cụ Nguye^~n Quang Bích làThủ lãnh kha'ng chiến phong trào Cần Vương tại Bắc Việt Nạm
Miền Trung do Cụ Phan Đình Phùng đảm nhận
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng …’ 40.000 đồng có giá trị như thế nào lúc này. Đó là giá của 2 bát phở, giá của 4 lít xăng, giá của hai xuất cơm trưa văn phòng, giá của một cuốc xe ôm trên đoạn đường 10km, giá của hơn một bao thuốc lá 555, giá của 3 ly cà phê… Tôi biết sẽ có rất nhiều người không thể tin rằng tổng thu nhập hàng tháng của một khẩu trong hầu hết những gia đình nông dân lại chỉ với một con số ‘kinh hoàng’ như thế.”
Các lãnh tụ của Đảng Cộng Hòa có thể tiếp tục than phiền về tình trạng kinh tế khó khăn và các chương trình của Biden có khuynh hướng xã hội, nhưng khi nhìn những thống kê về dư luận quần chúng thì rõ ràng quan điểm của Đảng Cộng Hòa không phản ảnh đúng với nhận thức của đa số dân Mỹ.
Nhạc Sĩ Tô Hải và Cựu Đại Tá Bùi Tín là hai nhân vật đã có dịp theo dõi và tham gia cuộc sống trong thời gian hai biến cố kể trên xảy ra, đã phục vụ chính quyền Cộng Sản trong Quân Đội Nhân Dân, trong văn nghệ và báo chí, sau đó đã đổi thái độ. Ngày 11/8/ 2018, hơn một tuần lễ trước ngày có thể coi là mở đầu cho định mệnh của hai ông, hai ông cùng qua đời, cùng ở tuổi 91. Câu hỏi được đặt ra là hai ông đã nhận định ra sao về ngày 19/8/1945 này?
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.