Hôm nay,  
Việt Báo Online

Đọc kịch thơ ƯỚC VỌNG BAY TAN của NGUYỄN VĂN S M

22/06/201610:04:00(Xem: 2561)
Đọc kịch thơ ƯỚC VỌNG BAY TAN của NGUYỄN VĂN S M

Đọc kịch thơ ƯỚC VỌNG BAY TAN

của NGUYỄN VĂN SÂM

˜ TRỊNH BÌNH AN

 

S

ương Nguyệt Anh — một cái tên vừa quen, vừa lạ đối với tôi. Quen, vì đã từng đạp xe qua đường Sương Nguyệt Anh, từng biết Sài Gòn có trường Nữ Trung Học Sương Nguyệt Anh, từng được dạy Sương Nguyệt Anh là con gái cụ Đồ Chiểu. Lạ, vì chẳng biết gì… hơn nữa. Nếu không được đọc Ước Vọng Bay Tan của giáo sư Nguyễn Văn Sâm có lẽ tôi sẽ chẳng bao giờ biết gì về thêm về người phụ nữ có tên Sương Nguyệt Anh.

Sương Nguyệt Anh (1864-1921) nhũ danh Nguyễn Thị Ngọc Khuê. Làu thông chữ Nho, chữ Nôm, chữ quốc ngữ, và biết cả tiếng Pháp. Có lần bà bị kẻ xấu toan làm nhục nhưng được ông Nguyễn Công Tính cứu thoát. Bà kết hôn với ông Tính và hạ sinh bé gái Nguyễn Thị Vinh. Nhưng ông Tính mất khi bà mới 30. Từ đó, bà ở vậy nuôi con. Có thể chữ Sương được thêm vào bút hiệu Nguyệt Anh để tỏ rõ tâm nguyện sống trọn đạo thủy chung.

Cuộc sống bất hạnh không dập tắt được ý chí của nữ sĩ.  Năm 1917, bà vận động sáng lập tờ tuần báo dành riêng cho phụ nữ — Tờ Nữ Giới Chung (Fémina Annamite) ra đời. Sương Nguyệt Anh làm chủ bút. Tờ báo đã được đón tiếp nồng nhiệt. Nhưng chỉ sau 22 số, khoảng 5 tháng, Nữ Giới Chung bị đình bản. Theo Thanh Việt Thanh, thực dân Pháp ra lệnh đóng cửa tờ báo vì “nhận thấy ảnh hưởng của Nữ Giới Chung ngày càng to lớn”.

Ngoài nhiều bài thơ chữ Hán và chữ Nôm, Sương Nguyệt Anh đã viết những bài tiểu luận bằng quốc ngữ với đề tài xã hội như: Thế Lực Người Đờn Bà • Nghĩa Nam Nữ Bình Quyền Là Gì? • Nghĩa Tiện Tặn • Cách Ăn Mặc Của Đờn Bà Nước Ta v.v…

Kiếm lâu trên Net vẫn không tìm ra các bài văn của nữ sĩ, tôi chỉ còn cách cầu cứu "Thày Sâm." Ông gởi ngay cho tôi những bài báo trong Nữ Giới Chung mà ông đã cẩn thận nhờ người gõ lại.

Nguyễn Văn Sâm quả không hổ danh là một nhà biên khảo tận tụy với nền văn học miền Nam.

Ước Vọng Bay Tan là một đoản kịch chỉ có hai nhân vật: mẹ và con gái. Tại sao quá ít diễn viên như thế? Theo tôi, đó là một gợi nhắc ý nhị vì vở kịch đã mô phỏng theo chuyên mục Cách Trí – Mẹ Con Nói Chuyện trên tờ Nữ Giới Chung. Trong mục này, người mẹ dạy đứa con những kiến thức khoa học đơn giản. Còn trong Ước Vọng Bay Tan, người mẹ trò chuyện êm ái nhưng vẫn bảo ban thâm trầm.

– Mẹ! Nhẹ buông liếp xuống mẹ nhe!

Đèn bão sông đen ánh lập lòe.

Gợi lửa ma trơi vờn cổ mộ,

Gợi bóng âm hồn ẩn bụi tre.

– Con yêu! Mẹ thả liếp giùm con

Chuyện lửa ma trơi, chuyện âm hồn.

Chỉ có trong tâm người yếu đuối

Đó lửa thuyền chài, lửa áo cơm!

Tuy vỏn vẹn tám câu thơ nhưng chất chứa những đức tính của Sương Nguyệt Anh: sự dịu dàng của người mẹ, sự hiểu biết của người thày, sự thông tuệ của người trí thức.

Bà giải thích cho con biết những ánh lửa bên sông chẳng có gì đáng sợ, thế nhưng, bà vẫn buông liếp xuống vì biết không nên bắt trẻ nhỏ phải chịu đựng những điều quá sức của nó.

Điều này phản ánh lời dạy nơi bài Nữ Tử Giáo Dục trong Nữ Giới Chung: “Và lại còn một đều cần nhứt nữa là phải để ngũ tạng của trẻ cho nhuần chớ nên ép gấp nó, dầu việc học cũng vậy…

Ngày nay, xã hội ta có rất nhiều phụ nữ đơn thân độ tuổi 40 và thành công trong xã hội, nhưng kiếm được người có tầm nhìn và tấm lòng như nữ sĩ vẫn còn quá hiếm hoi.

Con đi ngủ, mẹ ngồi đây xí nữa

Nghĩ tương lai, một tờ báo Nữ Chung.

Chuông phụ nữ gióng lên điều cần sửa

Ngàn điều bàn ngoài tứ đức, tam tùng…

Có đọc những bài xã luận của Sương Nguyệt Anh, mới thấy bà đã chọn con đường đi với sự sáng suốt đầy trí tuệ chứ không nhắm mắt nghe theo những giáo huấn cổ lỗ.

Trong kịch thơ, Nguyễn Văn Sâm nhắc nhở diễn viên đóng vai nữ sĩ cần ăn mặc giản dị. Chính bà cũng từng luận về điều này trong bài Nghĩa Tiện Tặn: “Lời rằng: Đang tiện tặng mà xa-xí dễ, đang xa-xí mà tiện tặng khó. Song tưởng khó là khó về đờn ông, chớ đờn bà ta thì cũng dễ chút. Là vì sao? Vì đờn ông còn đa mang những việc giao tế với xã hội, không lẽ đồng tiền coi lớn như cái bánh xe. Còn đờn bà, chỉ chuyên có một nghề, tề gia nội trợ, giúp chồng dạy con, quần nu áo vải, cũng chẳng ai cười mình là mẹ chiết. Cho nên tục ngữ cũng nói rằng: Cái nết đánh chết cái đẹp là sự thế!”

Ngay tờ Nữ Giới Chung số đầu tiên, Sương Nguyệt Anh đã đưa ra đường lối tờ báo là : Vun trồng gốc luân lý • Trau giồi lẽ biết thường • Gây dựng cuộc công thương • Liên lạc mối cảm tình.

Nữ sĩ quả là người rất tiến bộ vào thời đại thuở ấy.

Nhưng than ôi! Anh hùng không tạo được thời thế.

Cuối cùng, nữ sĩ đành rũ áo ra đi vì không chịu bẻ cong ngòi bút.

Làm chủ bút, bung xung, bài tối thiểu

Viết nhiều điều… quốc sự! Bị tình nghi!

Chuyện nhạy cảm, không nên, vùng tế nhị

Mẹ tung hê, chức chủ bút, đáng gì!

Kịch thơ Ước Vọng Bay Tan chấm dứt qua sự so sánh thời thực dân của Sương Nguyệt Anh với xã hội cộng sản ngày nay:

Nằm trở đầu hai bịnh nhơn giường hẹp

Không phong bao vô hóa đối vô tâm.

Chết như rạ, phận nghèo hèn tôm tép

Động lòng ai những tiếng khóc âm thầm!

Nếu bạn từng say mê những truyện ngắn Nguyễn Văn Sâm với những nam anh hùng kiến nghĩa bất vi vô dõng giả, thì với kịch thơ Nguyễn Văn Sâm bạn sẽ thích thú với vị nữ anh thư, người từng can đảm chiến đấu bằng tình yêu và trí tuệ Sương Nguyệt Anh.

Ước Vọng Bay Tan có thể được hiểu là những ước mơ của nữ sĩ đã bay cao nhưng rồi đành tan biến vào hư không? Cũng có thể là những ước mơ của hàng triệu người dân miền Nam về một Hòn Ngọc Viễn Đông nhưng giờ đây chỉ còn là vùng đất đầy tai ương?

Nhưng lẽ nào một vùng đất trù phú với những Đồ Chiểu, Sương Nguyệt Anh, Huỳnh Phú Sổ, Nguyễn Trung Trực, Petrus Ký lại có thể… tan rã!

Nếu “Thày Sâm” trích thơ Tô Thùy Yên, tôi cũng xin bày đặt làm theo, trích thơ Đức Thày Huỳnh Giáo Chủ trong bài Để Chơn Đất Bắc để thay lời kết:

Phong trần dày dạn gió sương

Chư bang ham báu hùng cường đua tranh.

Còn một cuộc chiếu manh giành xé

Khắp hoàn cầu ó ré một nơi.

Dòm xem châu ngọc chiều mơi

Sao đời không sớm tách rời cõi mê.

Uớc vọng dù không thành, nhưng Sương Nguyệt Anh đã tách rời cõi mê để tan vào hư không. 

Chỉ có chúng ta, quanh quẩn trong những ước mơ nhỏ hẹp, bao giờ chúng ta mới có thể bay, và, có thể tan?

                                           

 ˜  TRỊNH BÌNH AN

 

(Kịch Thơ Ước Vọng Bay Tan (Sương Nguyệt Anh) Viện Việt Học xb, 2016 gồm 40 trang, sách biếu không. Quí độc giả muốn có bản in xin liên lạc với:

Ngọc Ánh, Trần

12960 High Vista Str.

Victorville, CA 92395

        Ngocanh6955@yahoo.com

       Xin góp chút tiền tem gởi tùy hỉ.  NATran)



.
.

18/09/2018(Xem: 211)
Lumbinī Nepal tiếng Việt gọi là Lâm Tỳ Ni, là tên của một địa danh hành hương quan trọng của Phật Giáo. Lâm Tỳ Ni tọa lạc trong quận Rupandehi, tỉnh số 5 của Cộng Hòa Dân Chủ Liên Bang Nepal.
18/09/2018(Xem: 224)
“John McCain được định nghĩa bởi tình thương.” “Nước Mỹ của Fohn McCain không cần phải được làm cho vĩ đại lại vì nước Mỹ luôn luôn là vĩ đại.” - Meghan McCain
17/09/2018(Xem: 993)
Võ sư Phùng Mạnh Tâm ra đi, nhưng ông đã để lại những mẫu mực cho các thế hệ sau. Một gương sáng của một vị võ sư đúng nghĩa và đúng với truyền thống của Môn phái, đó là: "sống để người khác sống vâ sống cho người khác".
17/09/2018(Xem: 982)
Tại sao cộng sản thích giết người, và thích giết rất nhiều người vậy? Bởi vì theo cộng sản, chỉ có giết (Giết! Giết! Bàn tay không ngớt nghỉ!) mới là phương tiện nhanh nhất để cộng sản đạt được mục đích xã hội tiến tới chủ nghĩa cộng sản
17/09/2018(Xem: 472)
Đã nói tới khoa học thì thay vì vô cớ đổ lỗi cho “tư duy tiểu nông” hay “văn hóa tiểu nông”, chúng ta thử tìm hiểu nguyên nhân trước khi dẫn đến kết luận và tìm ra giải pháp
17/09/2018(Xem: 495)
Quận Cam có khoảng 100,000 cử tri gốc Việt đã ghi danh, trong đó khoảng 29,500 (29.5%) cử tri ghi danh theo Đảng Dân Chủ (DC), 32,000 (32%) ghi danh theo Đảng Cộng Hòa (CH) và 35,000 (35%) không ghi danh theo đảng nào
17/09/2018(Xem: 2407)
Tôi xin được kết thúc với một câu “danh ngôn” Huy Phương: “Có những thứ đã chết mà người ta tôn vinh, xây lăng cho nó, nó vẫn chết. Nhưng có những thứ người ta muốn chôn vùi, hủy hoại, nó vẫn đội mồ sống dậy”.
16/09/2018(Xem: 413)
Câu chuyện của dân làng Dương Nội cho tôi liên tưởng đến hình ảnh những nông dân ở Yên Thế, Thái Nguyên vào thế kỷ thứ 19; đó là những con dân VN đã gìn giữ đất mẹ suốt hàng nghìn năm. Hiểu về họ, chúng ta chợt thấy yêu Dương Nội như yêu một trang sử vừa sống lại giữa đời này
16/09/2018(Xem: 279)
phải là người biết tự vượt lên chính mình, biết hy sinh quyền lợi cá nhân, gia đình, đảng phái chính trị thay đổi thể chế chính trị để cả nước đuổi bắt kịp thời với các nước trong vùng và tiến lên cùng cộng đồng quốc tế.
16/09/2018(Xem: 1154)
Những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 đất nước Việt Nam có những phong trào yêu nước nhưng thể hiện dưới một hình thức mà bề ngoài nhìn vô như là những sự nở rộ của chuyện mê tín dị doan
16/09/2018(Xem: 1138)
Ông Trần Huỳnh Duy Thức bắt đầu tuyệt thực từ ngày 13 tháng 8 để phản đối những áp bức của cán bộ trại giam mà ông này cho là trái quy định của pháp luật
16/09/2018(Xem: 893)
Trong lúc Hoa Kỳ quay lưng với hiệp định kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TTP), hục hặc về ngoại giao với Thái Lan, Phi Luật Tân, Miến Điện, Căm-bốt, Hồi Quốc, Venezuela, Nicaragua…thì Nga và Hoa Lục theo chính sách “ngậm miệng ăn tiền”.
16/09/2018(Xem: 779)
vì lý do sức khỏe hạn chế của nhiều bác cao niên nên Liên Ủy Ban Chống Cộng và Tay Sai quyết định sẽ tổ chức xuống đường hai tuần một lần, thay vì mỗi tuần, để tiếp tục giữ thắp sáng ngọn lửa đấu tranh gửi về quê nhà.
15/09/2018(Xem: 1295)
Có cơ hội tưởng cũng nên đặt lại cách gọi Hồ Chí Minh sao có thể nghe cho ổn. Cho phù hợp với tập quán thuần túy Việt Nam. Bác, cụ, Chủ tịch, …hay còn cái gì nữa mới đúng hơn?
14/09/2018(Xem: 2091)
nền kinh tế của Hoa Lục sẽ có nguy cơ sụp đổ. Một ngày nào đó mà các nước phương Tây và Hoa kỳ rút các công ty của họ, đem các công việc làm đó về nước là ngày nền kinh tế Hoa Lục sẽ bị lung lay
Tin công nghệ
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Trang tạp chí danh tiếng Time đã được tỷ phú Marc Benioff, tổng giám đốc điều hành của công ty điện toán đám mây Salesforce, mua lại với giá 190 triệu USD từ tay chủ sở hữu hiện tại là Meredith.
Khoảng giữa tháng 09/2018, chính quyền ông Donald Trump thông báo sẽ áp thuế 10% lên 200 tỷ USD hàng hóa nhập từ Trung Quốc, phần lớn sản phẩm Apple đều thoát nạn.
Ngày 17/09/2018, Apple chính thức phát hành bản cập nhật phần mềm mới nhất của hãng bao gồm iOS 12, watchOS 5 và tvOS 12.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau những tin đồn và hình ảnh rò rỉ của chiếc Galaxy S10, ông DJ Koh, chủ tịch của Samsung Mobile, đã tiết lộ đến giới truyền thông những thay đổi công ty sẽ thực hiện trên chiếc Galaxy S thế hệ tiếp theo.
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau cuộc di tản tập thể của hàng loạt nhà phát triển ứng dụng cho Windows Phone, nền tảng của Microsoft tiếp tục phải nói lời chia tay với Google
Khoảng giữa tháng 09/2018, sau khi đã thành công với những chiếc tên lửa tái sử dụng Falcon 9, SpaceX tiếp tục với tham vọng lớn tiếp theo là một chiếc tên lửa Big Falcon Rocket
Khoảng giữa tháng 09/2018, Uber cho biết đang phát triển tính năng thông báo tình trạng giao thông tích hợp trong ứng dụng Uber, giúp cho khách hàng và lái xe tham khảo được tình hình trên đường theo thời gian thực để có phương án di chuyển thích hợp. Tính năng mới tương tự với Google Maps, cũng cho biết được một đoạn đường cụ thể có đông xe, kẹt xe hay không.
Từ năm 2017, Samsung là đối tác duy nhất cung cấp màn hình OLED cho iPhone X và hiện nay là Xs và Xs Max của Apple. Tuy nhiên, sự độc quyền sắp kết thúc.
Khoảng giữa tháng 09/2018, theo một nghiên cứu mới về CRISPR và ung thư Glioblastoma của các nhà khoa học đến từ Đại học California, Mỹ, được đăng trên tạp chí Cancer Cell, Kỹ thuật chỉnh sửa gen CRISPR có thể được sử dụng để ngăn chặn sự tiến triển của ung thư.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, Apple hiện đang nghiên cứu nhiều phương thức nhằm tạo nên lớp vỏ kim loại chống trầy trên những thiết bị của hãng.
Bảo vệ môi trường là một trong những yếu tố được Apple quan tâm khi phát triển sản phẩm, và iPhone đã thể hiện rất rõ điều này thông qua việc sử dụng vật liệu tái chế. Ngoài ra, phần cứng của iPhone cũng được thiết kế để với độ bền cao nhất có thể và cũng dễ tái chế.
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin cho biết, ChargePoint, nhà điều hành một trong những mạng lưới trạm sạc lớn nhất thế giới dành cho xe điện, đang hướng đến mục tiêu tăng 5 lần số lượng trạm sạc trên toàn cầu trong thập niên tiếp theo. Hiện ChargePoint có khoảng 53,000 trạm sạc, và con số tiếp theo sẽ là 2.5 triệu trạm vào năm 2025. Các công ty BMW, Daimler và Siemens hiện đang nắm giữ cổ phần của ChargePoint.
Khoảng giữa tháng 09/2018, nhà mạng AT&T của Mỹ công bố chiếc iPhone XR mới ra mắt của Apple vẫn chưa được FCC thông qua đơn ghi danh kiểm định. Theo công bố của AT&M: “iPhone XR chưa được cấp chứng nhận của Ủy ban Truyền thông Liên bang Hoa Kỳ. iPhone XR sẽ không được thương mại hóa cho đến khi được chính thức vượt qua vòng kiểm duyệt”
Khoảng giữa tháng 09/2018, một số nguồn tin đã đưa tin về việc Microsoft thêm tính năng cảnh báo người dùng khuyên họ nên sử dụng Microsoft Edge thay vì cài đặt trình duyệt khác trên bản build thử nghiệm mới nhất. Tính năng đã gặp phải vô số chỉ trích, khiến Microsoft phải loại bỏ nó ở bản cập nhật chính thức.
Khoảng giữa tháng 09/2018, trang KoreaBizWire cho biết, theo công ty tư vấn Brand Finance của Anh thống kê, Samsung Electronics, nhà sản xuất smartphone và chip nhớ hàng đầu thế giới đã chiếm vị trí đầu tiên trong bảng xếp hạng 50 công ty Hàn Quốc có giá trị thương hiệu cao nhất (giá trị thương hiệu của công ty khoảng 88.8 nghìn tỷ Won). Con số tăng 57% so với năm 2017 và cũng là mức cao nhất trong lịch sử của Samsung.