Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Thủ Khoa Huân

27/05/201600:01:00(Xem: 3455)
NGUYỄN HỮU HUÂN 
(1830 - 1875)
.
Nguyễn Hữu Huân quê huyện Kiến Hưng, Định Tường. Năm 1852, ông đỗ thủ khoa kỳ thi hương nên thường gọi là Thủ khoa Huân. Khi giặc Pháp chiếm 3 tỉnh miền Đông, ông khởi nghĩa chống Pháp, triều đình phong Phó Quản đạo.
 .
Năm 1862, ông đem nghĩa quân gia nhập lực lượng Trương Định. Năm 1863, quân Pháp tấn công vào căn cứ Tân Hòa, căn cứ thất thủ, Trương Định đem quân về vùng Lý Nhơn. Còn Nguyễn Hữu Huân đưa quân về Tân An, rồi rút về Thuộc Nhiêu (Tiền Giang), Tháng 6-1863, quân Pháp càn quét căn cứ Thuộc Nhiêu. Lực lượng của ông còn yếu nên rút quân về An Giang phối hợp với Võ Duy Dương chiêu mộ nghĩa binh để khởi nghĩa lần thứ hai. Sau đấy, Nguyễn Hữu Huân đem quân về vùng Thất Sơn (An Giang) tiếp tục chiến đấu.
 .
Pháp rất lo ngại, buộc Tổng đốc An Giang là Phan Khắc Thân phải tìm cách bắt Thủ Khoa Huân. Tổng đốc An Giang không thuận. Đô đốc Nam kỳ là De la Grandière lệnh cho Doudart de Lagrée đem 500 quân, cùng đại bác từ Oudong (Campuchia) xuống huy hiếp thành An Giang. Trước áp lực đó, Tổng đốc An Giang đành nhượng bộ, nên ông bị bắt.         
    Ngày 22-8-1864, ông bị kết án 10 năm tù khổ sai và bị đày đến đảo Réunion, đến năm 1869 được thả về. 
.
Pháp quản thúc ông tại nhà Tổng đốc Đỗ Hữu Phương, đồng thời cử ông làm giáo thọ chỉ dạy cho các sinh đồ ở Chợ Lớn, với hy vọng lôi kéo ông về phía họ. Lợi dụng điều kiện đi dạy học, Nguyễn Hữu Huân liên lạc với các sĩ phu yêu nước và hội kín Hoa kiều Trường Phát, nhờ mua vũ khí để chuẩn bị khởi nghĩa tiếp. Trong khi đang chuẩn bị gấp rút, thì Pháp bắt được thuyền chở vũ khí. Trước tình hình bất lợi đó, ông ra lệnh giải tán, bí mật trốn khỏi nhà Tổng đốc Phương, tìm đường về lại Mỹ Tho họp cùng Dương Văn Lân, để tiến hành khởi nghĩa tiếp. 
    Năm 1872, ông khởi nghĩa lần thứ ba, dân chúng hưởng ứng rất đông đảo, trong số đó có cả một số hương chức, hội tề, địa chủ... địa bàn hoạt động của kháng chiến của ông kéo dài từ Mỹ Tho đến Cai Lậy. 
.
Cuối năm 1874, quân Pháp cử Trần Bá Lộc, Đỗ Hữu Phương đánh vào căn cứ ở Bình Cách. Nghĩa quân chống trả không lại. Nguyễn Hữu Huân thoát được về Chợ Gạo, đến khoảng tháng 3 năm sau, ông trở lại vùng Tân An để tập hợp lại lực lượng thì bị Việt gian chỉ điểm nên bị bắt.
     Thực dân Pháp giam ông ở Mỹ Tho. Sau khi chiêu hàng không thành, chúng kết án tử hình. Trước khi thụ hình, ông nhắn vợ con tế sống mình và gửi vải cho ông, để đề thơ bằng 2 câu đối tuyệt mệnh, 2 câu đối ấy sau này thành 2 câu liễn tại đền thờ ông ở xã Mỹ Tịnh An, huyện Chợ Gạo:
.
“Hữu chí nan thân, không uổng bách niên chiêu vật nghị
Duy công bất tựu, diệc tương nhất tử báo quân ân”.
(Có trí mạng cùng, đâu sá trăm năm lời dị nghị
Tuy công chưa lập, cũng đành một thác báo ơn vua).
 .
     Ngày 15 tháng 4 Tân Hợi (19-5-1875), Pháp cho tàu chở Nguyễn Hữu Huân xuôi dòng về Mỹ Tịnh An và hành quyết ông lúc 12 giờ trưa. 
    Mặc dù, ông làm thơ không nhiều nhưng các cảm tác của ông đều ở trong thời gian chống Pháp, tâm tư ông yêu nước nồng nàn, như: Tặng vợ, Tự Thuật, Bửa củi, Cảm hoài... 
.
    Đời ông đã 3 lần cương quyết khởi nghĩa, bất khuất chống ngoại xâm nhưng đáng tiếc đều bị thất bại. 
     Mộ và đền Thủ Khoa Huân được xây dựng ngay tại quê nhà của ông. Trong đền thờ có nhiều hoành phi và câu đối ca ngợi chí khí kiên cường của Thủ Khoa Huân.
.
Cảm kích: Thủ Khoa Huân
 .
Nguyễn Hữu Huân, son sắt núi sông! 
Nước nhà Tây chiếm, đớn đau trông!
Nấu nung quyết chiến, lòng mong mỏi
Vùng vẫy xông pha, giặc phập phồng!
Ngoài đảo lo dân, nghiền ngẫm dạ?!
Trong tù nghĩ nước, nhớ nhung lòng!
Ba lần chống Pháp, lừng danh tiếng
Khí khái, trung trinh rạng Lạc Hồng! 
.
Nguyễn Lộc Yên

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nước tìm chỗ trũng thì tiền cũng biết chạy vòng quanh thế giới kiếm lời. Thị trường nhà đất ở Nhật bị sụp vào đầu thập niên 1990 nên tiền chạy sang Đông Nam Á và Đông Âu tìm các con rồng sắp cất cánh. Khi Đông Á và Đông Âu bị khủng hoảng vào cuối thập niên 1990 tiền lại đổ vào Mỹ và Nam Âu bơm thành hai bong bóng địa ốc rồi vỡ tung năm 2007 (Mỹ) và 2010 (Nam Âu).
Tôi tình cờ tìm được ấn bản Lá Thư Về Làng của nhạc sỹ Thanh Bình, do nxb Lúa Mới phát hành, năm 1956. Vào thời điểm đó, tuy chưa đủ tuổi để cắp sách đến trường nhưng tôi cũng đã thuộc lời của nhạc phẩm này rồi vì nghe mấy bà chị và radio hay hát
Thới gian vẫn không ngừng trôi, hết xuân lại hạ, ngày tháng dần qua như nước chảy mây bay, sóng sau đè sóng trước, từng thế hệ lần lượt nối tiếp nhau. Ba chẳng mấy chốc giờ đã lên nội, ngoại. Tóc ba đã bạc trắng mái đầu, mỏi gối chồn chân… Thương ba nhưng đành chịu thôi, quy luật sinh – lão – bệnh – tử có chừa ai đâu!
Khi vừa nhận chức, Tổng thống Joe Biden đã phát biểu rằng dân chúng Mỹ sẽ có thể tụ họp ăn mừng Lễ Độc lập 4/7 trong hè sắp tới. Điều đó chắc sẽ xảy ra vì còn một tháng nữa là đến ngày 4/7, trong khi tiểu bang California là nơi đã có những giới hạn khắc khe nhất nước trong việc phòng chống Covid thì cũng đang mở cửa ra. Nhiều trường phổ thông và đại học đang tổ chức lễ tốt nghiệp, trong giãn cách xã hội và giới hạn khách tham dự là dấu hiệu đáng mừng cho sinh viên học sinh. Giờ N sắp điểm với Covid-19 ở California. Chiến thắng cơn đại dịch trên nước Mỹ cũng đã thật gần.
Nhưng ngặt nổi, cả 3 Văn kiện Cương lĩnh, Điều lệ đảng và Hiến pháp đều tập trung vào một mục tiêu là bảo vệ tuyệt đối quyền cai trị độc tôn và độc tài cho đảng. Cho nên, khi tình trạng “tự diễn biến, tự chuyển hóa” của cán bộ đảng vẫn “tưng bừng hoa lá cành” đe dọa vị trí cầm quyền của đảng và sự sống còn của chế độ thì “bảo vệ nội bộ” cũng chính là giữ cho đảng khỏi vỡ từ trong lòng Chế độ.
Tuần này đã mang đến một sự thay đổi đầy ngạc nhiên trong cuộc tranh luận về dịch Covid. Tổng thống Biden đã ký một sắc lệnh hành pháp ra lệnh cho giới tình báo Hoa Kỳ tái xét cuộc điều tra về nguồn gốc của virus. Lệnh xảy ra sau khi Avril Haines, Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc gia, thừa nhận là chúng ta không kết luận được căn bệnh khởi phát như thế nào.
Một số người cho rằng việc điều tra hình sự tổ chức Trump Organization là một vụ án chính trị hay để trả thù thì có thể biết thêm rằng, thủ tục tố tụng hay Đại Bồi Thẩm Đoàn theo hiến định nói riêng là nhằm để bảo vệ cho người dân được đối xử công bằng, không bị tấn công vì mục đích riêng tư hay chính trị. Vì trong quá trình điều tra và xem xét hồ sơ do các công tố viên cung cấp, Đại BTĐ cũng có thể đưa ra quyết định là không đủ bằng chứng thuyết phục để truy tố.
Chả phải vô cớ mà tiếng nói của Nguyên Ngọc bỗng trở nên tiếng cú: “Chế độ này thế nào cũng sụp đổ. Nhưng không biết nó sẽ sụp đổ theo kịch bản nào?” Kịch bản nào cũng được vì ngày nào mà cái chính thể hiện hành còn tồn tại thì cả nước Việt sẽ không có lối ra, chứ chả riêng chi vùng cao nguyên Đồng Văn – Mèo Vạc.
Tháng 6 năm 1983 tôi rời Hoa Kỳ lên đường qua Togo dạy học. Sau ba tháng huấn luyện tại chỗ, tôi và các bạn được chính thức tuyên thệ trở thành Tình nguyện viên Peace Corps, trước khi về nơi công tác nhận nhiệm sở. Trong nhóm 20 giáo viên toán lý hoá và sư phạm, có bạn lên tận vùng Dapaong, sát biên giới phía bắc Togo với Upper Volta (bây giờ là Burkina Faso), có bạn về Tsévie cách thủ đô chừng 30 cây số. Hai bạn thân là giảng viên sư phạm Anh ngữ làm việc ngay tại thủ đô Lomé.
Trong hai tháng qua, những vụ dùng súng giết người ở trong gia đình, kể cả ở trường học đã liên tiếp xảy ra. Người ta sau đó cầu nguyện rồi lại cầu nguyện và không có một biện pháp nào để cứu chữa. Những thảm họa về súng đạn, dù kinh hoàng cách mấy rồi cũng chìm đắm vào dòng thác lũ của những biến cố về chính trị
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.