Hôm nay,  
Việt Báo Online

Quan Hệ Kinh Tế Việt-Mỹ

25/05/201600:00:00(Xem: 4860)
Quan Hệ Kinh Tế Việt-Mỹ

...lãnh đạo Việt Nam vẫn không tuân thủ các cam kết...

Chuyến viếng thăm Việt Nam của Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama được dư luận Việt Nam và quốc tế chú ý vì cả lý do an ninh lẫn kinh tế. Hơn hai chục năm sau khi bang giao Việt-Mỹ được tái lập, Việt Nam đã có lợi như thế nào, Diễn đàn Kinh tế sẽ tìm hiểu sau đây.

Nguyên Lam: Xin kính chào chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa. Thưa ông, chuyến thăm viếng Việt Nam của Tổng thống Barack Obama cho thấy Hoa Kỳ đã bình thường hóa gần như toàn diện mối quan hệ với Việt Nam, nhưng tiến trình ấy phải qua một giai đoạn kéo dài mất hơn hai chục năm, là điều gì đó khá bất thường, ông nghĩ sao?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Hoa Kỳ vừa bình thường hóa quan hệ mọi mặt với một chế độ bất thường vì chế độ này chưa hề bình thường hóa quan hệ của nó với chính người dân. Về diễn tiến thì có lẽ chúng ta cần nhắc lại vài dấu mốc căn bản sau đây:

- Sau khi bãi bỏ lệnh cấm vận kinh tế năm 1994, Hoa Kỳ tái lập bang giao với Việt Nam năm 1995. Từ đấy, các chính quyền cả Dân Chủ lẫn Cộng Hoà, đều tích cực giúp Việt Nam cải thiện kinh tế với cao điểm là năm 2001, khi Tổng thống Bill Clinton cho ký hiệp định thương mại song phương Mỹ-Việt gọi là BTA, bên trong có điều khoản tạm chấp nhận quy chế tối huệ quốc, là mậu dịch bình thường – hay NTR – được tái xét hàng năm. Sau đấy, quy chế NTR trở thành vĩnh viễn và thường trực từ năm 2007 khi Hoa Kỳ thời ông George W. Bush mở cửa cho Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới WTO. Lý do chính thức là nếu cải thiện kinh tế sẽ cải thiện chính trị, nhưng Hà Nội lại gọi đó là "âm mưu diễn biến hoà bình" và chẳng hể cải thiện về chính trị mà bám chắc lấy ách độc tài! Đấy là một lẽ bất thường.

Nguyên Lam: Thưa ông, thế rồi từ những năm đó, tình hình kinh tế Việt Nam có thay đổi không?

Nguyễn Xuân Nghĩa: - Từ đó, tình hình kinh tế Mỹ-Việt có đổi khác. Tôi xin được nêu vài con số về sự đổi khác nhưng nhấn mạnh rằng đời sống đa số người dân Việt Nam thì vẫn chưa.

- Từ 1994 đến cuối năm 2008 là sau khi gia nhập tổ chức WTO, xuất khẩu của Việt Nam qua Mỹ đã từ 50 triệu Mỹ kim tăng đến hơn 12.000 triệu, tức là hơn 12 tỷ, gấp 250 lần. Ngược lại, xuất khẩu của Mỹ qua Việt Nam chỉ tăng từ 172 triệu Mỹ kim lên gần hai tỷ bảy - gấp 15 lần thôi.

- Về đại thể, từ 1995 Việt Nam liên tục đạt xuất siêu - là xuất nhiều hơn nhập - với Hoa Kỳ. Kỷ lục là năm ngoái xuất gần 38 tỷ mà nhập có bảy tỷ, xuất siêu gần 31 tỷ Mỹ kim. Tức là Việt Nam có lợi lớn trong quan hệ buôn bán với Mỹ. Vắn tắt thì thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam chính là Hoa Kỳ, khốn nỗi, được xuất siêu bao nhiêu với kinh tế Mỹ thì Việt Nam bị nhập siêu bấy nhiêu với kinh tế Trung Quốc. Thực tế thì kinh tế Việt Nam là vệ tinh của kinh tế Trung Quốc và dần dần khối kinh tế Âu-Mỹ-Nhật đều biết điều ấy.

- Nếu bảo rằng Hoa Kỳ bang giao với Việt Nam để tư bản của Mỹ trục lợi nhờ nhân công rẻ của Việt Nam thì người ta lại lầm nữa vì trong quan hệ kinh tế giữa hai nước, Việt Nam có lợi hơn và các doanh nghiệp Mỹ cũng chẳng dẫn đầu trong số đầu tư trực tiếp vào Việt Nam.

Nguyên Lam: Trở lại mục tiêu ban đầu của việc bình thường hóa quan hệ ngoại giao, Hoa Kỳ có thể chủ trương là nếu giúp Việt Nam cải thiện kinh tế thì xã hội cũng sẽ cải thiện về chính trị và tiến dần sang chế độ dân chủ, ông nhận xét như thế nào?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Đấy là một lầm lẫn lớn từ cả hai phía.

- Hoa Kỳ có thể cả tin rằng sức mạnh kinh tế thị trường sẽ dẫn tới chuyển hóa chính trị là điều không tất nhiên, vì các chế độ độc tài vẫn có thể áp dụng quy luật thị trường có chọn lọc để củng cố chế độ, là điều đã thấy tại Trung Quốc và sẽ thấy tại Cuba. Ngược lại, Hà Nội cho rằng Mỹ có dụng ý chính trị để chuyển hóa chế độ theo kiểu diễn biến hòa bình. Thật ra Hoa Kỳ có nêu khuyến cáo hoặc thậm chí gây áp lực, nhưng chuyển hóa hay không thì vẫn là quyết định của Việt Nam. Hoa Kỳ đã từng có quan hệ khá chặt chẽ với nhiều chế độ độc tài, nếu có thêm một chế độ Hà Nội nữa thì cũng chẳng làm nước Mỹ thay đổi chính sách. Tổng kết lại thì có muốn dân chủ hay không là chuyện của dân Việt Nam, không là một yêu cầu tiên quyết của nước Mỹ.

Nguyên Lam: Trong trường hợp đó, ông giải thích thế nào về nỗ lực của Tổng thống Hoa Kỳ trong hiệp ước xây dựng đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chúng ta nên xét kỹ rằng nỗ lực đó có lợi cho Mỹ hay cho Việt Nam?

- Nếu muốn gia nhập hệ thống TPP này mà Việt Nam cải thiện quy chế lao động, có công đoàn tự do và tôn trọng nền tảng luật lệ minh bạch thì điều ấy có lợi cho người Việt Nam hơn là cho nước Mỹ. Trong 12 quốc gia thành viên của hệ thống TPP, Việt Nam được đánh giá là có lợi nhất vì sẽ tăng xuất khẩu được hơn 30% và nhờ đó, sản lượng kinh tế được thêm 10% kể từ khi áp dụng cho tới năm 2030.

- Ngoài ra còn có hai yếu tố quan trọng khác về phẩm hơn là về lượng. Thứ nhất, kinh tế Trung Quốc phải chuyển hướng với giá nhân công cao hơn và mất lợi thế là công xưởng toàn cầu cho nên giới đầu tư nhắm vào Việt Nam cùng khoảng 18 thị trường khác là giải pháp thay thế. Nếu là thành viên của TPP thì Việt Nam dễ khai thác lợi thế ấy với khả năng sản xuất và cung ứng các ngành dệt sợi, đồ gỗ, đồ da hay sản phẩm gia dụng của công nghiệp nhẹ lẫn hàng điện tử. Thứ hai, vì Trung Quốc không ở trong hệ thống TPP nên đây là cơ hội cho kinh tế Việt Nam ra khỏi tình trạng lệ thuộc kinh tế Trung Quốc.

Nguyên Lam: Nếu như vậy, thưa ông, phải chăng Chính quyền Obama muốn qua hiệp ước TPP mà yểm trợ an ninh của Việt Nam trước sức ép của Trung Quốc như nhiều giới chức ngoại giao Mỹ đã nói ra?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi nghĩ rằng đấy lại là một lầm lẫn khác. Hoa Kỳ đang làm ăn buôn bán với Trung Quốc có hơn một tỷ 350 triệu dân thì chẳng có lý do gì mà huy động 90 triệu người Việt vào chiến tuyến chống Tầu về mặt kinh tế. Tôi thiển nghĩ rằng an ninh của nước Việt, hay nhân quyền và dân chủ của người Việt, phải xuất phát từ Việt Nam, chứ không thể lệ thuộc vào chính sách thất thường của nước Mỹ.

- Nhưng Hà Nội cũng chẳng thể quên rằng Quốc hội và dư luận Hoa Kỳ vẫn tiếp tục lên án nạn vi phạm nhân quyền và đàn áp dân chủ của Hà Nội vì dân Mỹ không muốn dân Việt mãi mãi là nạn nhân của một chế độ tồi tệ. Hoa Kỳ là nơi mà “quyền lực mềm” có sức mạnh thực tế, nó không xuất phát từ chính sách quân sự hay kinh tế của Chính quyền Obama mà một cách tự phát từ xã hội dân sự, trong đó có cả cộng đồng người Mỹ gốc Việt. Quyền lực đó có thể giúp người ta thấy ra mối nguy của Bắc Kinh và lối ăn nói nước đôi của Hà Nội. Trong 20 năm qua, chính là những nỗ lực tự phát của xã hội Mỹ lẫn các tổ chức thiện nguyện về giáo dục, y tế và văn hóa đã làm xã hội Việt Nam thay đổi nhiều hơn là người ta thường nghĩ.

Nguyên Lam: Cho tới nay thì hình như Quốc hội Hoa Kỳ vẫn chưa phê chuẩn Hiệp ước TPP dù 12 nước đã hoàn tất việc thương thuyết từ ngày năm Tháng 10 năm ngoái và chính thức ký kết vào Tháng Hai vửa qua. Thưa ông Nghĩa, diễn biến của hồ sơ này sẽ là gì trong thời gian tới?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Theo đúng thủ tục sau khi ký kết vào Tháng Hai vừa qua, 12 quốc gia sẽ có hai năm cứu xét và phê chuẩn, hạn chót là vào Tháng Năm năm 2018. Từ nay đến đó, từng nước cũng phải cải thiện luật lệ để áp dụng và có quyền yêu cầu điều chỉnh theo quan điểm quyền lợi của mình. Sau cùng, nếu các thành viên có sản lượng kinh tế cao bằng 85% của sản lượng toàn khối thì Hiệp ước đó vẫn thành hình. Điều ấy có nghĩa là nếu hai nền kinh tế giàu nhất khối là Hoa Kỳ và Nhật Bản mà đồng ý thì các nước kia sẽ phải theo.

Nguyên Lam: Thưa ông, trở ngại về phía Việt Nam là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: – Tôi nghĩ rằng trở ngại lớn nhất là lãnh đạo Việt Nam thuộc trình độ bán hàng xén mà nghĩ là ta đã lên tới cấp bán hàng bách hóa để rồi sẽ mở siêu thị. Họ nghĩ rằng sẽ lại lừa được thế giới như trong thời chiến tranh - là điều tương đối dễ vì trình độ nhận thức nông cạn của trí thức và chiến lược gia Hoa Kỳ thời ấy - nhưng quên rằng thế giới đã thay đổi.

- Trước hết, nói về quan hệ kinh tế Việt-Mỹ từ hai chục năm qua thì dù được các thành phần tả khuynh hay thân cộng nâng đỡ, Hà Nội vẫn chưa vượt qua rào cản của Quốc hội Hoa Kỳ nên chưa tranh thủ được quy chế đặc miễn GSP hay Generalized System of Preferences để bán vào Hoa Kỳ khoảng 5000 sản phẩm khỏi bị thuế quan, gọi là duty free. Lý do chính vẫn là nạn chà đạp nhân quyền, trong khi nhiều xứ nghèo hơn đã được quy chế này.

- Quan trọng hơn vậy chính là hồ sơ Đối tác Xuyên Thái Bình Dương TPP. Dù Việt Nam được lợi nhất về lý thuyết, về thực tế thì sự tình lại phức tạp hơn, nhất là trong bối cảnh của cuộc tranh cử tổng thống năm nay tại Mỹ. Muốn hưởng mối lợi ấy của TPP thì Việt Nam phải cải cách, là điều các nước mong muốn mà Hà Nội lưỡng lự vì sợ cơ sở mất đỉnh chung bổng lộc. Thứ nữa, dù có cam kết, Hà Nội vẫn giữ quyền bội tín và gặp phản ứng mạnh của xu hướng “chống toàn cầu hóa” và “bảo hộ mậu dịch” trên chiến trường và thị trường quốc tế. Trong khi ấy, vì cuộc tranh cử Tổng thống, cả ba ứng cử viên còn lại của hai đảng lớn đều nói khác và hết tin tưởng gì vào toàn cầu hóa mà lại còn nêu ra chủ trương bảo hộ mậu dịch. Vì vậy, việc Quốc hội Hoa Kỳ phê chuẩn Hiệp ước TPP này là điều xa vời.

Nguyên Lam: Thưa ông, kết cuộc thì liệu Việt Nam có triển vọng tham gia vào Hiệp ước này hay không sau chuyến thăm viếng của Tổng thống Hoa Kỳ?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi đoán rằng Tổng thống Mỹ đã kín đáo gây áp lực rất mạnh với lãnh đạo Hà Nội nhưng cũng chẳng muốn họ bị mất mặt mà công khai nói ra điều ấy, nhất là sau nạn vi phạm nhân quyền quá trắng trợn vừa qua. Nhưng Hà Nội lại chẳng biết rằng vì những nhược điểm nói trên, về cả nhân quyền lẫn bảo vệ môi sinh, mà Việt Nam có thể bị Quốc hội Mỹ gạt ra ngoài TPP như một điều kiện phê chuẩn, với thiệt hại rất cao cho người dân và các doanh nghiệp. Lý do là lãnh đạo Việt Nam vẫn không tuân thủ các cam kết trong khi lại có lợi nhiều nhất nhờ TPP. Đây sẽ là niềm thất vọng cho Tổng thống Barack Obama vì hiệp ước TPP là một di sản ông muốn để lại. Thêm một lần nữa, Hà Nội sẽ lại lỡ cơ hội và người Việt vẫn bị thiệt hại trong khi viễn ảnh khủng hoảng kinh tế vì vụ khủng hoảng môi trường nay đã cận kề.

Nguyên Lam: Xin cảm tạ chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa về cuộc phỏng vấn này.

22/10/2019(Xem: 57)
Đêm về khuya cảnh vật trở nên tĩnh mịch vô cùng, ánh đèn ngủ trên tường tỏa ánh sáng dìu dịu , tiếng tích tắc đều đều của đồng hồ quả lắc như ru người và vật vào giấc ngủ say.
22/10/2019(Xem: 59)
Một cái nhìn nhanh về lịch sử cận đại của Afghanistan
21/10/2019(Xem: 260)
Hôm nay, thứ Bảy 19-10-2019, tại Thư Viện Tully thành phố San Jose, California, nhóm Phật tử trẻ do Huynh trưởng Tâm Thường Định Bạch Xuân Phẻ đến từ Sacramento, phối hợp cùng một số Huynh trưởng, Đoàn sinh Gia Đình Phật Tử Việt Nam trong vùng Bắc Cali tổ chức một “Hội Chợ Sách” (Book Fair).
21/10/2019(Xem: 1326)
Tôi vốn tính hiếu kỳ lại đang vô cùng rảnh rỗi nên nghe qua câu chuyện (“kỳ cục”) như thế thì không khỏi “động lòng bốn phương,” muốn thực hiện ngay một chuyến “Đông Du” cho biết đó biết đây.
20/10/2019(Xem: 675)
Thứ bày 19/10/2019 tại Thư Viện Tully thành phố San Jose bắc California, Nhóm Phật tử do Huynh trưởng Tâm Thường Định Bạch Xuân Phẻ đến từ Sacramento, cùng một số Huynh trưởng, Đoàn sinh GĐPT trong vùng Bắc Cali tổ chức một Hội chợ sách
20/10/2019(Xem: 941)
Người xuất gia từ bỏ đời sống thế tục là để cất bước hướng về một “phương trời siêu tuyệt” (1). Phương trời ấy, lý tưởng ấy, là giải thoát, giác ngộ; là mục tiêu tối hậu cuối con đường đầy khổ nhọc, gian truân.
19/10/2019(Xem: 993)
Tác phẩm viết bằng song ngữ Anh-Việt, ấn hành lần đầu là năm 2017, lần tái bản này năm 2019 với nhiều bổ sung. Bìa là tranh vẽ Thầy Tuệ Sỹ của họa sĩ Đỗ Trung Quân.
19/10/2019(Xem: 464)
Công an xã Đông Thành huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long liền gởi giấy mời đồng đạo Nguyễn Ngọc Tân đến làm việc với công an địa phương vào ngày Thứ Hai 21-10-2019
19/10/2019(Xem: 458)
Nó đi laị lồng lộn trong phòng, đụng đâu đá đó chán bèn nằm ườn trên giường, lăn lộn rồi kéo mền trùm kín đầu..
19/10/2019(Xem: 482)
Trương Ba, tuổi còn trẻ, lại giỏi tài đánh cờ tướng, tiếng tăm bay tới bên Tàu. Lúc bấy giờ, bên Tàu có ông Kỵ Như cũng nổi tiếng là vua cờ, nghe danh Trương Ba, bèn qua Việt nam, tìm tới Trương Ba để thi tài cao thấp.
18/10/2019(Xem: 978)
Cũng như thời gian bà con ta đã từng sống với ngục tù Cộng Sản, các nạn nhơn của chế độ Cộng Sản – một chế độ coi thường nhơn quyền, coi thường tình thương nhơn loại, nên chế độ đối đãi người tù thường đặt vào hạng chót.
18/10/2019(Xem: 665)
Cường độ sợ Tầu và miệt thị Trí thức đã gia tăng trong ngôn ngữ và hành động của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và của Ban Chấp hành Trung ương đảng CSVN.
18/10/2019(Xem: 633)
Thế là gã thành thi sĩ, sau bao nhiêu năm đăng rải rác trên báo. Giờ gã in riêng cho mình một tập. Bạn bè, người thân chúc mừng nhiều lắm.
17/10/2019(Xem: 429)
Tuyển tập Thong Dong Khắp Mọi Nẻo Đường của Tiến Sĩ Bạch Xuân Phẻ (Cư sĩ Tâm Thường Định) tập trung nhiều bài viết trong nhiều chủ đề -- Giáo Dục, Quê Hương, Đạo Pháp, Văn Học Nghệ Thuật
17/10/2019(Xem: 759)
Tôi cũng là người may mắn, vì nếu rời Oakland sớm hơn chút nữa thì xe của tôi cũng đã nằm dưới đường xa lộ Cypress hai tầng bị xập khi động đất, làm 42 người thiệt mạng
Tin công nghệ
Khoảng cuối tháng 10/2019, theo báo cáo của hãng nghiên cứu Temasek, Châu Á có thể vượt Bắc Mỹ trở thành trung tâm vốn đầu tư mạo hiểm thế giới vào năm 2020.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Boeing tiếp tục hứng chịu khủng hoảng sau khi trang Reuters công bố loạt tin nhắn nội bộ.
Khoảng cuối tháng 10/2019, Quantum Stealth được phát triển bởi Hyperstealth (một công ty chuyên nghiên cứu chế tạo các giải pháp ngụy trang có trụ sở tại Canada) là công nghệ giúp cho khái niệm viễn tưởng "áo tàng hình" hay "người tàng hình" trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.
Khoảng giữa tháng 10/2019, các nhà phát triển trình duyệt tại Mozilla đang làm việc để tạo ra tính năng tự động dịch thuật nội dung trang web tiếng nước ngoài, giống hệt như những gì Google Chrome đang làm.
Một dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) được hãng tin Bloomberg trích dẫn nói rằng đến năm 2024, nhóm 20 nền kinh tế đóng góp nhiều nhất trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ có thay đổi.
Theo Brightside, rất nhiều công ty thích in hình trên bao bì, hàm ý nói rằng nước quý vị mua đến từ một dòng suối hay thác nước đẹp và trong vắt như tranh vẽ. Nhưng sự thật là không ít lần nước đóng chai quý vị mua thực sự chỉ là nước máy được cho vào chai nhựa, giống hệt với nước lấy từ vòi ở nhà. Điều khác biệt duy nhất là chiến dịch tiếp thị trị giá hàng triệu USD đằng sau nó.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo dữ liệu của hãng tin Reuters, Trung Quốc cho biết tổng sản phẩm trong nước (GDP) của họ trong Quý 3 tăng 6% so với cùng kỳ năm 2018, mức tăng thấp nhất trong vòng ít nhất 27.5 năm.
Khoảng giữa tháng 10/2019, các nhà nghiên cứu của Thụy Sĩ đã đưa ra kết luận tiếng sáo êm dịu sẽ có khả năng giúp phát triển não bộ cho trẻ sinh non.
Facebook đã thất bại trong một nỗ lực ngăn vụ kiện tập thể trị giá đến 35 tỷ USD liên quan đến cáo buộc vi phạm Đạo luật bảo mật thông tin sinh trắc học Illinois, cụ thể là lạm dụng dữ liệu nhận diện gương mặt người dùng.
Thay vì trả lãi, các ngân hàng Thụy Sĩ sẽ bắt đầu tính phí đối với các khoản tiền gửi của khách hàng. Khoảng giữa tháng 10/2019, ngân hàng Credit Suisse cho biết sẽ áp dụng lãi suất âm (-0.75%) với các khoản tiền gửi từ 2 triệu Francs Thụy Sĩ (khoảng 2 triệu USD).
Nhà quản lý quỹ đầu cơ hàng đầu thế giới Ray Dalio nói rằng chu kỳ kinh doanh toàn cầu hiện nay đang ở giai đoạn "lún sâu" và nền kinh tế thế giới đang có ít nhất hai điểm tương đồng với hồi thập niên 1930 - thời kỳ Đại Suy Thoái.
Các nhà quảng cáo và marketing trên Internet đang có những động thái cứng rắn với Facebook khi gửi văn bản khiếu nại lên tòa án tại Mỹ, tố cáo Facebook cố tình khai khống lượt xem và thời lượng xem video clip trên tran mạng xã hội.
Khoảng giữa tháng 10/2019, theo trang The Elec của Hàn Quốc, Samsung có thể đang thử nghiệm và chuẩn bị sản xuất quy mô lớn màn hình có camera trước giấu phía dưới panel OLED
Công nghệ đang được ứng dụng trong mọi mặt của đời sống, từ đảm bảo an ninh tại sân bay, phòng chống tội phạm cho tới phân loại rác tại Trung Quốc.
Một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trên Galaxy S10 được phát hiện sau khi Lisa Neilson, người dùng tại Anh, phát hiện điện thoại của cô có thể mở khóa bằng các dấu vân tay chưa ghi danh.