Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trump sẽ làm suy yếu nước Mỹ như thế nào?

16/05/201611:47:00(Xem: 6367)
Trump sẽ làm suy yếu nước Mỹ như thế nào?
Joseph S. Nye
Đỗ Kim Thêm dịch

Donald Trump, người được suy đoán là được đề cử làm ứng viên Tổng thống Mỹ của Đảng Cộng hòa, đã bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc về giá trị của các liên minh của Mỹ. Thế giới quan của ông là thuộc về thế kỷ XIX.

Trong thời kỳ này, Hoa Kỳ đã theo lời khuyên của George Washington để tránh "các liên minh chằng chịt“ và theo học thuyết Monroe, trong đó tập trung vào các lợi ích của Mỹ ở Tây Bán Cầu. Thiếu một đội quân thường trực lớn mạnh (và với một lực lượng hải quân nhỏ hơn của Chile trong những năm 1870) Mỹ đã đóng một vai trò thứ yếu trong việc cân bằng quyền lực toàn cầu trong thế kỷ XIX.

Tình hình thay đổi triệt để khi Mỹ tham gia Thế chiến I, Woodrow Wilson đã phá vỡ truyền thống và gửi quân đội Mỹ sang châu Âu chiến đấu. Hơn nữa, ông đề xuất lập ra Hội Quốc Liên để tổ chức an ninh tập thể trên cơ sở toàn cầu.

Nhưng sau khi Thượng Viện bác bỏ vai trò hội viên của Mỹ trong Hội Quốc Liên vào năm 1919, quân đội đã ở lại trong nước và Mỹ "trở lại tình trạng bình thường". Mặc dù lúc bấy giờ là một tác nhân chính trên toàn cầu, Mỹ đã trở thành ngày càng biệt lập. Vào những năm 1930, tình trạng thiếu vắng các liên minh của Mỹ đã tạo ra một thập kỷ thảm họa, được đánh dấu bởi suy thoái kinh tế, tội diệt chủng, và một cuộc thế chiến khác.

Đáng lo ngại là trong bài diễn văn của ông về chính sách đối ngoại với nhiều chi tiết, Trump cho thấy rằng ông lấy cảm hứng từ khoảng thời gian cô lập này và dành tình cảm “ưu tiên I cho Mỹ“. Tình cảm như vậy luôn được chấp nhận rộng rãi trong nền chính trị Mỹ, nhưng kể từ khi kết thúc Thế chiến II nó đã thoát ra khỏi trào lưu chính vì có lý do thuyết phục là: Nó gây cản trở, không tạo thăng tiến, hoà bình và thịnh vượng cho trong nước và hải ngoại.

Sự chuyển hướng để thoát ra khỏi tình trạng cô lập và khởi đầu cho "thế kỷ của Mỹ" trong nền chính trị thế giới được đánh dấu bằng các quyết định của Tổng thống Harry Truman sau Thế chiến thứ II, nó dẫn đến các liên minh thường trực và sự hiện diện quân sự ở nước ngoài. Mỹ đầu tư mạnh trong Kế hoạch Marshall vào năm 1948, tạo ra Liên minh NATO vào năm 1949, và dẫn theo một liên minh của Liên Hợp Quốc chiến đấu tại Hàn Quốc trong năm 1950. Trong năm 1960, Tổng thống Dwight Eisenhower đã ký một hiệp ước an ninh với Nhật Bản. Cho đến ngày nay, quân đội Mỹ còn đồn trú tại Châu Âu, Nhật Bản, và Hàn Quốc.  

Trong khi có sự tranh chấp gay gắt giữa các đảng phái về sự can thiệp tai hại ở các nước đang phát triển như Việt Nam và Iraq, Mỹ có một nền tảng của sự thống nhất về hệ thống liên minh - và không chỉ trong số những người quyết định và suy nghĩ về chính sách đối ngoại. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số hỗ trợ cho liên minh NATO và liên minh Mỹ-Nhật. Tuy nhiên, lần đầu tiên trong 70 năm, có một ứng cử viên Tổng thống Mỹ đang đặt vấn đề về sự đồng thuận này.

Các liên minh không chỉ củng cố sức mạnh của Mỹ; nó cũng duy trì sự ổn định địa chính trị - ví dụ như bằng cách làm cho sự gia tăng nguy hiểm của vũ khí hạt nhân trì trệ. Trong khi các Tổng thống Mỹ và các Bộ trưởng Quốc phòng đôi khi phàn nàn về mức kinh phí quốc phòng của đồng minh còn thấp, họ đã luôn hiểu rằng liên minh được xem là tốt nhất khi làm ổn định cho các cam kết – giống như tình hữu nghị, không phải là các loại giao dịch bất động sản.

Không giống như các liên minh thay đổi liên tục cho mục tiêu tiên ích, một đặc điểm của thế kỷ XIX, các liên minh hiện nay của Mỹ đã duy trì một trật tự quốc tế mà người ta có thể dự đoán một cách tương đối. Trong một số trường hợp, chẳng hạn như Nhật Bản, hỗ trợ của nước chủ nhà thậm chí còn làm cho việc đồn trú quân đội ở nước ngoài rẻ nhiều hơn ở Mỹ. (Nhật tài trợ trên 2 tỷ cho Mỹ trong việc đóng quân này, ND.)

Và Trump đề cao đặc điểm của tính bất khả tiên đoán - một chiến thuật hữu ích tiềm tàng khi thương thảo với các kẻ thù, nhưng là một phương sách tai hoạ để trấn an các đồng minh. Người Mỹ thường phàn nàn về tay đua xe phá lệ mà không nhận ra rằng Hoa Kỳ đã trở thành một tay lái xe buýt.

Một thách thức mới – nói ví dụ như Châu Âu, Nga, Ấn Độ, Brazil, hay Trung Quốc - sẽ vượt qua Mỹ trong những thập kỷ tới và cầm tay lái chính. Đó không phải là chuyện không thể có. Nhưng chuyển biến này cũng không có xác xuất để xảy ra. Theo Lawrence Freedman, chiến lược gia người Anh nổi danh, một trong số các đặc trưng nổi bật của Mỹ khác với "các cường quốc thống trị của quá khứ" là "sức mạnh của Mỹ dựa trên các liên minh chứ không phải là trên các thuộc địa." Liên minh chính là tài sản có; thuộc địa là nợ phải trả.

Một câu chuyện kể về sự suy tàn của Mỹ có thể sẽ không chính xác và gây hiểu lầm. Quan trọng hơn, nó có hàm ý của một chính sách nguy hiểm, nếu nó khuyến khích các nước như Nga tham gia vào các chính sách mạo hiểm, Trung Quốc hung hản hơn với các nước láng giềng, hay Mỹ phản ứng thái quá vì sợ hãi. Mỹ có nhiều vấn đề, nhưng không phải là suy tàn tuyệt đối, và có thể vẫn còn mạnh hơn bất kỳ nước nào trong tương lai gần.

Vấn đề thực sự đối với Mỹ không phải là Trung Quốc hay bất cứ nước cạnh tranh nào khác sẽ vượt qua Mỹ, nhưng đó là một sự trỗi dậy các nguồn lực của nhiều nước khác – các tác nhân này thuộc về tổ chức của nhà mước và phi chính phủ - sẽ là những trở ngại mới để quản trị toàn cầu. Thách thức thực sự sẽ là một tình trạng mà người ta không có khả năng hoàn thành công việc.

Các liên minh của Mỹ đang suy yếu, kết quả khả dĩ trong các chính sách của Trump hầu như khó là cách để "làm cho Mỹ vĩ đại một lần nữa." Mỹ sẽ phải đối mặt với một số lượng ngày càng tăng của các vấn đề xuyên quốc gia mới mà nó đòi hỏi Mỹ cần thực thi quyền lực trong việc hợp tác càng nhiều càng tốt hơn là chỉ huy nước khác. Và trong một thế giới ngày càng phức tạp, các quốc gia kết nối nhiều nhất là quốc gia mạnh nhất. Như Anne - Marie Slaughter đã đề ra: "ngoại giao là vốn xã hội; nó phụ thuộc vào mật độ và tầm liên lạc ngoại giao của một quốc gia."

Theo Institute Lowy của Úc, Mỹ đang đứng đầu bảng trong danh sách các nước có các sứ quán, lãnh sự và phái bộ. Mỹ có khoảng 60 hiệp ước liên minh, Trung Quốc có ít hơn. Theo ước lượng của tạp chí Economist về 150 nước mạnh nhất trên thế giới, có khoảng 100 nước hướng về Mỹ trong khi có 21 nước chống lại Mỹ.

Trái ngược với tuyên bố rằng "thế kỷ của Trung Quốc" là ở trong tầm tay, chúng ta đã không bước vào một thế giới hậu Mỹ. Mỹ vẫn là trung tâm của các hoạt động của cán cân quyền lực toàn cầu và cung cấp tiện ích công cộng toàn cầu.

Nhưng tính ưu việt của Mỹ trong các điểu kiện về quân sự, kinh tế, và quyền lực mềm sẽ không giống như Mỹ đã từng thực hiện. Các đóng góp của Mỹ cho nền kinh tế thế giới sẽ giảm, và khả năng của Mỹ để gây ảnh hưởng và tổ chức hành động sẽ ngày càng trở nên hạn chế. Hơn bao giờ hết, khả năng của Mỹ để duy trì độ khả tín của các liên minh cũng như thiết lập các mạng lưới mới sẽ là chủ yếu để tạo thành công trong toàn cầu.


***

Joseph S. Nye, cựu Phụ tá Bộ trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ, Chủ tịch Cơ quan US National Intelligence Council, Giáo sư Đại học Harvard. Tác phẩm mới nhất của ông là Is the American Century Over?

Nguyên tác: How Trump Would Weaken America

https://www.project-syndicate.org/commentary/how-trump-weakens-america-by-joseph-s--nye-2016-05


.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Cùng với số phận chung của Thế giới, nạn dịch Covid-19 đã phủ mây mù lên nền kinh tế của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2021. Khoảng 80,000 Doanh nghiệp đóng cửa và hàng chục triệu công nhân mất việc làm. Việt Nam đã nhập siêu 2,7 Tỷ Dollars trong thời gian này, trong khi tình hình dịch Covid-19 vẫn còn nghiêm trọng.
Mười một năm trời ròng rã, mỗi lần nghĩ tới anh là tôi nghĩ tới Nelson Mandela, chỉ ra được khỏi tù sau 27 năm, vì những người khác đã tranh đấu thành công để có một cuộc thay đổi toàn diện trong xã hội. Ngay sau khi ra tù, Mandela đã được bầu làm lãnh đạo một cuộc thương nghị với nhà cầm quyền cho vấn đề hòa giải dân tộc.
‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng …’ 40.000 đồng có giá trị như thế nào lúc này. Đó là giá của 2 bát phở, giá của 4 lít xăng, giá của hai xuất cơm trưa văn phòng, giá của một cuốc xe ôm trên đoạn đường 10km, giá của hơn một bao thuốc lá 555, giá của 3 ly cà phê… Tôi biết sẽ có rất nhiều người không thể tin rằng tổng thu nhập hàng tháng của một khẩu trong hầu hết những gia đình nông dân lại chỉ với một con số ‘kinh hoàng’ như thế.”
Các lãnh tụ của Đảng Cộng Hòa có thể tiếp tục than phiền về tình trạng kinh tế khó khăn và các chương trình của Biden có khuynh hướng xã hội, nhưng khi nhìn những thống kê về dư luận quần chúng thì rõ ràng quan điểm của Đảng Cộng Hòa không phản ảnh đúng với nhận thức của đa số dân Mỹ.
Nhạc Sĩ Tô Hải và Cựu Đại Tá Bùi Tín là hai nhân vật đã có dịp theo dõi và tham gia cuộc sống trong thời gian hai biến cố kể trên xảy ra, đã phục vụ chính quyền Cộng Sản trong Quân Đội Nhân Dân, trong văn nghệ và báo chí, sau đó đã đổi thái độ. Ngày 11/8/ 2018, hơn một tuần lễ trước ngày có thể coi là mở đầu cho định mệnh của hai ông, hai ông cùng qua đời, cùng ở tuổi 91. Câu hỏi được đặt ra là hai ông đã nhận định ra sao về ngày 19/8/1945 này? Người viết xin vắn tắt ghi lại sau đây để người đọc tiện theo dõi và hiểu rõ hơn quan điểm của hai ông, đồng thời cũng xin ghi thêm một vai chi tiết liên quan tới ngày 19/8/1945 ít được mọi người biết tới hay chỉ biết mơ hồ, trong đó có chuyện tấm ảnh của Tướng Cọp Bay Chennault ký tặng Hồ Chí Minh, chuyện Việt Minh lấy đồ trong cung vua đem ra chợ bán, chuyện bốn tấn bạc người Nhật trả lại cho Chính Phủ Việt Nam, chuyện Việt Minh tịch thu của cải của nhà giầu...
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.