Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Đoàn Hữu Trưng

08/03/201600:01:00(Xem: 4609)
ĐOÀN HỮU TRƯNG
(1844 -1866)
.
     Đoàn Hữu Trưng, tự Tử Hòa, hiệu Trước Lâm, quê Thừa Thiên. Nhà nghèo nhưng học cao hiểu rộng; ông chủ động cuộc nổi dậy tại kinh thành Huế, nhằm lật đổ vua Tự Đức.       
Năm 1864, Tùng Thiện vương Miên Thẩm gả con gái là Thể Cúc cho ông. 
.
Ông muốn chống Pháp, vua Tự Đức lại cầu hòa, nên cần một vua khác có tinh thần chủ chiến; ông tôn phò Đinh Đạo (lấy họ mẹ, vì cha tranh ngôi đã thất bại) là con Nguyễn Phúc Hồng Bảo. 
Ông cùng với 2 em trai là Đoàn Trực, Đoàn Ái, các bạn Trương Trọng Hòa, Phạm Lương lập ra một thi xã gọi là “Đông Sơn thi tửu hội”, để che mắt triều đình khi hội họp. 
.
Ông mời các nhà sư: Nguyễn Văn Quí, Nguyễn Văn Viên và một số quan binh: Hữu quân Tôn Thất Cúc, vệ úy Tôn Thất Giác... 
Lực lượng chính của cuộc nổi dậy là khoảng 3000 binh lính đang làm phu thợ vì cưỡng bức lao động, bất mãn vì phải làm lụng khổ sở để xây lăng vua Tự Đức, vũ khí của họ là chày vôi nên sau này gọi là “Giặc chày Vôi”. 
.
Ngày 16-9-1866, giương cờ đề “Hoàng tôn nghĩa cử”. Nhờ Tôn Thất Cúc mở cửa thành lúc tờ mờ sáng, đoàn quân nổi dậy tiến vào cung điện. Đầu tiên gặp chưởng vệ Hồ Oai, kế đến vệ úy Nguyễn Thịnh và chỉ huy sứ Phạm Viết Trang, dù các vị này chiến đấu bị thương vẫn cố ngăn chận, sau đó quân triều đình tinh nhuệ với đầy đủ vũ khí phản công nên quân nổi dậy bị thất bại. 
.
Ba anh em Đoàn Trưng, Đoàn Trực, Đoàn Ái bị xử lăng trì. Con cháu phải lưu tán không được thi cử... 
Thể Cúc, buộc cải sang họ mẹ (họ Tống) và đi tu... 
.
Cả gia đình Hồng Bảo gồm 8 người con là Đinh Đạo, Đinh Tự... đều bị xử giảo. Đoàn Hữu Trưng để lại tác phẩm bài “Trung nghĩa ca”, sáng tác trong thời gian bị giam, theo thể lục bát, dài 498 câu, kể lại tường tận cuộc nổi dậy.
.
        Cảm niệm: Đoàn Hữu Trưng
.
Đoàn Hữu Trưng, non nước vấn vương!
Chống Tây khẳng khái, dạ kiên cường
Lo toan quật khởi, mong tròn nguyện
Thất bại ngậm ngùi, gẫm tiếc thương!
.
Nguyễn Lộc Yên  

.
.

Ý kiến bạn đọc
12/03/201603:02:30
Khách
Nói rằng “Đoàn Trưng chủ trương chống Pháp nên tham gia vào việc lật đổ vua Tự Đức để thay thế bởi một ông vua chủ chiến khác”. Quan điểm nầy có phải là quan điểm chủ quan của người viết không?. Người ta còn nhớ sau 1975, chính quyền CSVN cũng tán trợ quan điểm nầy, vì muốn ca tụng giai cấp công nông bị trị vùng lên lật đổ giai cấp thống trị vua chúa. Mục đích của quan điểm nầy có mang tính chất chính trị không?. Khi muốn nói đến lịch sử thì phải dựa vào thực tế đã xảy ra. Vậy, câu hỏi đặt ra: “Phải chăng việc anh em Đoàn Trưng, Đoàn Trực… tham gia vào việc lật đổ vua Tự Đức chẳng qua là sự tranh giành quyền lực giữa hai nhánh con của vua Thiệu Trị”?.
Theo lịch sử cho biết: “Vì Hồng Bảo tự cho mình là con trưởng nên nghĩ rằng đáng lý mình phải lên ngôi, nên không cam chịu và làm phản”. Kết quả bị thất bại và bị giết. Con trưởng của Hồng Bảo được tha, phải đổi họ mẹ là Đinh Đạo. Cũng co bài viết về việc nầy: Vua Thiệu Trị thấy rằng, Hồng Bảo ngoài tướng xấu (bị lé?) thì là người chơi bời, lêu lỏng… trái ngược với Hồng Nhậm (Tự Đức), vua hội họp quần thần bàn thảo và để di chiếu nối ngôi cho Hồng Nhậm. Người có thế lực nhất để thi hành di chiếu là đại thần Trương Đăng Quế (công thần 3 đời của triều Nguyễn).
Cũng có những bài viết về những tin đồn (có lẽ do phe cánh ủng hộ Hồng Bảo tung ra) Tự Đức là con của Trương Đăng Quế tráo đổi với câu vè “Bá đợi công hầu, nhất đợi vương”. Nhưng những bài nghiên cứu cho biết đây là tin đồn thất thiệt có dụng đích xâu sau khi đưa ra những đối chiều về chức vụ (quan nhỏ), tuổi tác (36 tuổi) của Trương Đăng Quế lúc vua Tự Đức ra đời (1829), trong bối cảnh là lúc vua Minh Mạng đang tại vị (1821-1841), là điều không thể xảy ra.
Đoàn Trưng người chủ chốt trong vụ tạo phản là bà con bên ngoại với Đinh Đạo. Vậy, quan điểm của tác giả có khách quan không?.
Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.