Hôm nay,  

Nhơn Ngày Giỗ Đầu (21-02-2016): Nhớ Về Học Giả Thái Văn Kiểm

27/02/201600:00:00(Xem: 8234)
Cụ Thái văn Kiểm bịnh và gia đình đưa về Việt nam dưởng bịnh, nhiều người quen biết Cụ ở Paris đều biết. Không mấy người ngạc nhiên. Nhưng gia đình giải thích “bịnh già, cần có người túc trực chăm nôm, ở Việt nam dễ hơn”. Bà Kiểm cũng lớn tuổi, khó tự tay chăm sóc ông. Con cái lại càng khó hơn vì ai cũng đều có đời sống gia đình phải lo.

Đến lúc ông mất, thân hữu hải ngoại chỉ có phân ưu trên báo vì về Việt nam phúng điếu – là điều ai cũng muốn - nhưng không phải là việc ai cũng có thể làm được. Chắc ông ở cõi Vĩnh hằng đã niệm tình mà lượng giải cho bạn.

Hôm nay, nhơn đọc bài viết của nhà thơ Viên Linh tưởng niệm Cụ Thái học giả phổ biến trên internet mà Cỏ May mới kịp nhớ ra đúng ngày 21 tháng 02 này là ngày giổ đầu của Cụ.

blank
Học giả Thái Văn Kiểm.

Vài kỷ niệm nhỏ

Nhắc về học giả Thái văn Kiểm là một việc rất đáng làm. Chỉ sợ việc làm vội vả sẽ không đáp ứng sự mong đợi của nhiều người. Và nhứt là không phù hợp với tầm vóc của Cụ.

Ngoài sự nghiệp biên khảo, văn học, những bài báo, Cụ Kiểm, đặc biệt hơn hết, còn là người bạn lịch sự của mọi người, của mọi lứa tuổi. Cụ chỉ có nói điều hay cho bạn, chớ không bao giờ nói điều không phải cho bạn trong lúc trong xã hội người Việt nam hải ngoại, việc tỵ hiềm “chiếu dưới, chiếu trên “ là chuyện cơm bửa của cả những người bụng đầy chữ nghĩa thánh hiền!

Riêng chỉ trong giới Văn Bút Hải ngoại, chuyện tranh chấp nhau chết bỏ cái chức Chủ tịch và dai dẳng không thua chuyện Đông Châu Liệt Quốc. Cũng may máu chưa đổ, chỉ mới có mực tung tóe, giấy bay vun vít. Phải chi họ có súng cho đở phí phạm giấy mực!

Tôi quen biết Anh Thái Quang Trung trước, rồi mới quen biết cụ Kiểm là thân sanh của anh Trung trong một trường hợp khác hơn.

Nhơn nhắc tới Anh Thái Quang Trung, trưởng nam của Cụ Kiểm, tôi vẫn còn nhớ một số hoạt động của Anh ở Âu châu và ở Đông Nam Á do Anh nói cho biết mà thật tình tôi không hiểu về Anh. Có lẽ không hiểu vì tôi không phải là “người trong cuộc”! Về tánh tình, Anh rất bặc thiệp.

Khi Ông Trương Như Tảng vượt biển qua tới Paris, Anh đón và tổ chức một buổi ra mắt Ông Bộ trưởng Tư pháp của Chánh phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền nam Việt nam tại một phòng họp nhỏ của khách sạn lớn Lutétia Paris (Paris VI), đặt dưới sự chủ tọa của Cụ Dược sĩ Trần Kim Quan, một nhơn sĩ Nam kỳ, từng mang tiếng có xu hướng thân vc. Nhưng từ sau 30/04/75, tỵ nạn ở Pháp, Cụ Trần Kim Quan đã hoàn toàn thay đổi quan điểm chánh trị. Cụ chống cộng sản hết mình. Và nhơn dịp chủ tọa buổi họp báo của Ông Trương Như Tảng hôm ấy, Cụ Quan đã bày tỏ lập trường kịch liệt chống cộng sản trước báo chí và hơn 60 người tham dự. Lúc ấy, ở bên ngoài, có cuộc biểu tình của các tổ chức nguời Việt tỵ nạn ở Paris hô “đả đảo VC Trương Như Tảng”.

Sau đó, Anh Thái Quang Trung có mời tôi tới nhà của anh ở Paris XIII, gần Métro Corvisart, vào một buổi trưa. Tại đây, bất ngờ tôi được anh giới thiệu Anh Trà Chơn Hiếu, một người bạn của anh, cũng là người từng trong hàng ngũ Mặt Trận Giải phóng Miền nam và một hồi sau, gặp lại Ông Trương Như Tảng trong phòng bước ra, dường như ngủ dậy. Câu chuyện chung chung về tâm trạng nặng nề của những người chạy theo cộng sản bị bạc đãi quá sớm. Có một câu chuyện của Trương Như Tảng kể lại đáng nhớ hơn hết. Sáng hôm 1/5, trên khán đài xem cuộc diễn binh chào mừng ngày giải phóng Miền Nam, Ông Tảng sốt ruột chờ xem đoàn quân giải phóng đi ngang qua mà không thấy, bèn xoay qua hỏi một sĩ quan Bộ Đội Miền Bắc “Sao tôi chưa thấy quân giải phóng diển hành, hả anh? – Quân đội ta đã thống nhất tối hôm qua rồi, anh không biết sao?”.

Riêng Anh Trà Chơn Hiếu rất ít nói. Có vẻ như muốn né tránh hơn. Từ đó, tôi không có dịp nghe nhắc tới anh này nữa. Có thêm vài lần gặp lại Ông Trương Như Tảng sau những chuyến đi Tàu về …

Bà vợ của ông mở Pharmacie ỏ Paris XX và ông yên phận sống đời một VC (Mémoires dun VC, Flammarion, Paris, 1985 - Hồi ký của một tên VC). Trương Như Tảng và nhóm nhỏ của ông, ngày nay, kẻ quá cố, kẻ còn lại nhưng không biết “Hồn ở đâu bây giờ?”.

Rời bỏ Âu châu, Thái Quang Trung di chuyển qua vùng Đông Nam Á với một nhóm bạn mới, với những hoạt động cũng mới. Anh có kết hợp với một nhóm làm từ thiện ở Thái lan, vừa giúp đở vật chất, vừa chửa răng và chăm sóc sức khỏe cho những người tỵ nạn mới tới. Trong mục đích sẽ nhờ đó lôi kéo những người chưa đi định cư gia nhập tổ chức của các anh và ở lại chiến đấu.

Anh có giới thiệu tôi một người bạn sát cánh với anh ở ĐNÁ: Luật sư Lê T.T. ở Californie. Tôi có gặp vài lần. Một người rất dễ có thiện cảm. Lý thuyết của các anh là “phải tập trung hoạt động ở ĐNÁ mới có ảnh hưởng mạnh vào Việt nam vì Việt nam là một quốc gia của địa phương”.

Sau những hoạt động ở đây, Thái Quang Trung có việc làm ở Đại Học Singapour. Và từ đây, không nghe nói tới anh và nhóm của anh nữa. Có lẽ tình hình Việt nam và thế giới diển biến quá nhanh, mọi việc không thích hợp hay không theo kịp đều bị vượt qua hết.

Từ Singapour, Thái Quang Trung về Việt nam với dự án xây dựng phát triển Việt nam. Anh bị nhà cầm quyền Hà nội giam giử mươi ngày “làm việc” cẩn thận. Sau đó, việc anh có mặt ở Việt nam được hợp thức hóa. Năm 2013, anh mất đột ngột ở Huế và an táng ở đây. Được sự tiếc thương, nhiều báo chí ở Việt nam ca ngợi sự trở về đóng góp của anh cho đất nước và chế độ. Cả báo của Việt kiều ở Paris cũng hưởng ứng. Một bài báo viết “Đau đớn quá không chỉ cho hôm nay mà cho cả phía trước, không chỉ cho VN mà còn cho cả nhân gian này”!

Lá rụng về cội.

Chỉ riêng có một việc làm của Thái Quang Trung vẫn còn lại với thời gian là anh tố cáo trên tuần báo LExpress, Paris, 1988, Hồ Chí Minh hợp tác với Lâm Đức Thụ tổ chức bán Cụ Phan Bội Châu ở bên Tàu cho Pháp lấy 500 000 đồng (Hồ Chí Minh à double visage – Hồ Chí Minh 2 mặt).

Khi viết bài này, anh bị người em phản đối quyết liệt “Nếu anh cho đăng báo, sẽ dứt tình anh em”. Anh vẫn gởi tuần báo LExpress và bài đã đăng.

Về Học giả Thái văn Kiểm

Cụ Thái văn Kiểm biên khảo về Huế. Có vài quyển viết bằng tiếng Pháp về văn minh việt nam. Cụ viết báo, cũng loại biên khảo lịch sử hoặc văn học nhiều hơn viết sách.

Nếu ai khó tánh không đồng ý gọi Cụ Thái văn Kiểm là “Học giả” vì số lượng tác phẩm khiêm tốn, Cỏ May tôi xin thưa “Cụ Thái văn Kiểm rất xứng đáng được người đời gọi là Học giả”. Và Cụ là “Học giả” thiệt, đúng ý nghĩa của từ ngữ “Học giả”.

Đúng vậy. Ngoài số sách vở và bài báo viết từ những năm giữa thế kỷ qua, Cụ còn nêu cao tấm gương văn hóa truyền thống việt nam là ”tấm gương hiếu học và thành đạt”. Năm 59 tuổi, Cụ lấy văn bằng Tiến sĩ Đông phương học (Doctorat dUniversité) với đề tài “Parémiologie vietnamienne, monographie des proverbes vietnamiens” (Nghiên cứu chuyên đề về cách ngôn việt nam) ở Đại học Paris VII. Tám năm sau, năm Cụ 67 tuổi, cụ trình luận án Tiến sĩ Văn chương (lúc bấy giờ bỏ Tiến sĩ Quốc gia, chỉ có Tiến sĩ thôi) với đề tài về Ngữ học “Lexicographie vietnamienne, loeuvre lexicographique des missionnaires et vietnamisants français et des lettrés français” cũng ở Đại Học Paris VII.

Năm 1990, Cụ đươc bầu vào Hàn Lâm Viện Khoa học Hải ngoại (LAcadémie de Sciences dOutre-Mer) ở Paris làm Hội viên-Liên hợp (Membre-Associé). Cơ quan khoa học này đươc thành lập năm 1922, số 15, đường Pérouse, Paris XVI. Tổng số Hội viên gồm nhiều thành phần chuyên môn khác nhau như về quân sự, chánh trị, văn học,… là 275 người. Trong tổng số này, có hơn hai mươi Hội viên việt nam.

Hàn Lâm Viên Khoa học Hải ngoại khác với Hàn Lâm Viện Pháp quốc là không đòi Hỏi hội viên phải có sư nựhiệp nghiên cứu khoa học quan trọng. Phần lớn là những quan quyền, có công với thuộc địa pháp. Hoặc dân gốc thuộc địa pháp có công hay đóng góp cho Pháp về văn học, khoa học, … Nếu là người pháp, thì có đóng góp bằng sự hiểu biết của mình về các thuộc địa.

Cụ Thái văn Kiểm xuất thân là công chức từ thời Pháp qua tới thời Đệ II Việt nam Cộng hòa. Trong hành chánh, Cụ lên tới Giám đốc. Chứng tỏ Cụ trước sau là một mẫu người ôn hòa, biết sử sự với mọi người.

Trước 1975, Cụ tùng sự ở Bộ Ngoại giao với tư cách Cố vần Văn hóa ở các Tòa Đại sứ VNCH. Chức vụ sau cùng là Đại diện VNCH ở Kinshasa (Congo). Ngày 30/04/1975, Cụ giử nhiệm sở, kéo cờ Mặt Trận Giải phóng Miền nam và chờ Chánh phủ Cách mạng Lâm thời tới để Cụ bàn giao. Nhiều người phê phán thái độ này của Cụ là theo vc.

Nên hiểu Cụ Thái văn Kiểm trước sau vẫn là một công chức tận tâm. Cụ luôn luôn hành sử theo tinh thần và trách nhiêm cao của người công chức. Cả từ thời thực dân pháp với chánh quyền thực dân!

Cụ thường bảo Cỏ May tôi hảy gọi cụ bắng anh, người bạn vong niên nhưng tôi vẫn gọi Cụ bằng bác vì bạn với Anh Thái Quang Trung. Có lẽ cách ứng sử này mà Cụ dành cho tôi nhiều quí mến.

Việt nam và “NƯỚC”

Trong bài tưởng niệm Học giả Thái văn Kiểm, nhà thơ, chủ báo Viên Linh có ý đặt vấn đề “Tại sao các quốc gia trên thế giới phần lớn dùng chữ “đất - land,” để chỉ quê hương tổ quốc của họ, duy nhất chỉ có Việt Nam dùng chữ “nước-water” để chỉ quê hương tổ quốc của mình?”. Và phải chăng vì vậy mà từ huyền thoại tới những sự kiện lịch sử vẻ vang hay đau thương đều xảy ra trên sông nước?

Theo Cụ Thái văn Kiểm «… chữ NƯỚC (uống) là NÁC mà dân Bình Trị Thiên và dân Mường vẫn còn nói. Thần thoại Lào có nhắc tới ông Vua NÁC (Thủy tề). Từ chữ NÁC đó sanh ra chữ NƯỚC có nghĩa là đất sống, như khi Nguyễn Hoàng vào tới Quảng Trị, dân đem dâng 3 vò nước, ngụ ý Ngài sẽ lập quốc ở miền Nam Hà. Người xưa nghĩ không có nước để uống thì cũng như không có đất để ở,...”.

Nhưng người Việt nam cũng nói QUỐC là NƯỚC, Gia là Nhà. Và có ai nghĩ tại sao cả hai chữ “Quốc và Thủy” đều được diển nôm là NƯỚC dưới cùng một tự dạng 渃ü ? (Gs Hán Nôm Nguyễn văn Sâm nói rỏ 2 hán tự Quốc và Thủy đều được diển nôm cùng 1 cách viết - Chữ NƯỚC này do ông viết cho).

Và ngoài nguồn gốc văn minh sông - nước (văn minh lúa nước) ở ĐNÁ, người Việt nam còn có cách nói rút gọn khá đặc biệt. Như “Ở đằng kia”, ở “Đẳng”, “Con mẹ ấy”, “Cỏn” và “Đất nước” còn lại “NƯỚC”!

Nguyễn Thị Cỏ May

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tôi may mắn được bằng hữu gửi cho cuốn băng ghi âm buổi nói chuyện (“Định Hướng Tương Lai Với Thế Hệ Tăng Sĩ Trẻ Ngày Nay”) của Thích Tuệ Sỹ, tại chùa Từ Hiếu. Khi đề cập đến sự “căng thẳng” giữa quý vị sư tăng bên Viện Hóa Đạo và nhà đương cuộc Hà Nội, về quyết định khai sinh ra Giáo Hội Phật Giáo Quốc Doanh – vào năm 1981 – Hòa Thượng có nhắc lại lời phát ngôn (rất độc đáo và thú vị) của một vị tướng lãnh trong của lực lượng công an
Nỗi buồn tận huyệt của những đầu óc cải cách lớn nhất của dân tộc cũng giống như nỗi lòng của người mẹ khi thấy đàn con ngày càng suy kiệt. Mà những thách thức họ từng đối phó cũng chính là chướng ngại của người mẹ vì sự nhỏ nhen, ghen tuông của những thứ “cha/dượng” nhỏ nhen, thậm chí chỉ đơn thuần là thứ tiểu nhân mơ làm cha, làm dượng.
Nhà báo thạo tin nội bộ đảng CSVN. Huy Đức (Trương Huy San, Osin Huy Đức) và Luật sư Trần Đình Triển, chuyên bênh vực Dân oan bị bắt tạm giam, theo tin chính thức của nhà nước CSVN ngày 07/06/2024...
Quý vị nghĩ sao nếu có người nói với quý vị rằng chính phủ và giới truyền thông Hoa Kỳ đang bị kiểm soát bởi một băng nhóm bí mật, nhóm người này tôn thờ ma quỷ và đứng sau hàng loạt các vụ bắt cóc trẻ em? Theo một cuộc khảo sát gần đây, 17% người dân Hoa Kỳ tin rằng thuyết âm mưu này là có thật.
Ngày 30 tháng 5, một bồi thẩm đoàn ở New York kết luận, cựu Tống thống Donald Trump phạm tất cả 34 tội danh. Đây là một sự kiện chưa từng xảy ra trong lịch sử nước Mỹ, khi lần đầu tiên một cựu tổng thống bị tuyên án nhiều tội đại hình trong một vụ án hình sự. Ông Trump bị kết tội làm làm giả hồ sơ kinh doanh để che giấu các khoản khoản thanh toán tiền bịt miệng cho cựu ngôi sao phim khiêu dâm Stormy Daniels, nhằm mục đích ém nhẹm các thông tin bất lợi trước cuộc bầu cử năm 2016, để cử tri bỏ phiếu cho ông ta.
Hôm rồi, cháu Út hỏi: Người mình hay nói “phải sống đàng hoàng tử tế”. Thế nào là “đàng hoàng”, hả bố ? Tôi lúng túng không biết trả lời sao cho gọn gàng và dễ hiểu nên đành phải kể lại cho con nghe mẩu chuyện ngăn ngắn, của một nhà báo lẫy lừng (Anh Ba Sàm) đọc được qua Thông Tấn Xã Vỉa Hè: “Sau 1975, có những thứ mà Sài Gòn, miền Nam làm cho hắn rất lạ và không thể quên. Một đêm, chạy xe máy về nhà (ông cậu), tới ngã tư đèn đỏ, ngó hai bên đường vắng hoe, hắn rồ ga tính vọt thẳng. Bất ngờ nghe bên tai tiếng thắng xe cái rẹc, liếc qua thấy ông lão với chiếc xích lô trống không. Quê quá, phải dừng theo!”
Nếu cái gì cũng có bước khởi đầu của nó thì -- ngoài công việc thường ngày là quan sát hành động của từng con người để có một phán xét cuối cùng vào thời điểm thích hợp -- đâu là việc làm đầu tiên của Thượng Đế? Câu trả lời, theo một câu chuyện chỉ để cười chơi, rất thích hợp với bộ máy chuyên tạo nên cảnh rối ren hỗn loạn trên đất nước chúng ta. Cái câu chuyện về một cảnh trà dư tửu hậu khi những nhà chức nghiệp cãi nhau rằng nghề của ai có trước, dựa trên những tín lý từ bộ kinh Cựu Uớc, đặc biệt là chương Sáng Thế Ký.
Đảng CSVN có nhiều chứng bệnh lây nhiễm trong thời kỳ “đổi mới” như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm và chia rẽ, nhưng 3 chứng “nhận vơ”, “lười lao động” và “lười làm việc” của một bộ phận không nhỏ cán bộ đảng viên đã khiến Đảng lo sợ.
Bất ngờ sáng 30/05/24, TT Biden tuyên bố bỏ giới hạn sử dụng võ khí của Huê Kỳ cung cấp cho Ukraine đánh Nga. Đồng thời, Âu châu đã thỏa thuận một quyết định mới quan trọng là bỏ giới hạn đỏ, gởi huấn luyện viên quân sự qua Ukraine giúp quân đội Ukraine, cho phép Ukraine sử dụng các loại võ khí mạnh và có tầm hoạt động xa tới lãnh thổ Nga nhằm những mục tiêu quân sự. Riêng Anh đã bước tới trước, một số quân đội Anh đang hoạt động tại Ukraine.
“Que Sera Sera,” ca khúc này luôn gắn bó với tâm tư của cậu bé bảy tuổi. Đi xem xi-nê với mẹ, sau này mới biết là phim The Man Who Knew Too Much, về nhà tôi nhớ mãi cái giai điệu vui tươi và đôi môi nhảy múa, khi nữ diễn viên hát đoạn que sera sera. “Chuyện gì đến sẽ đến,” một câu nói đầy thơ mộng đối với cậu bé, rồi dần dần lớn lên biến thành câu nói chấp nhận chuyện ngày mai ‘Life is a crazy ride, and nothing is guaranteed. (Đời là chuyến đi điên rồ, không có gì bảo đảm. ‘Eminem’.) Dường như, có một chút bất cần, không quan tâm chuyện gì sẽ xảy đến. Tưởng chỉ là như vậy, ai ngờ, câu nói bỗng đứng dựng lên, lớn tiếng hỏi: “Chuyện gì đến sẽ đến là sao?” Đúng, “sẽ đến” thuộc về tương lai, thuộc về bí mật, nhưng “chuyện gì đến,” một phần đã bị khám phá, tìm thấy, công bố. Chúng ta, con người hiện tại, thế kỷ 21, may mắn có một khoa học khá trung thực và năng nổ, mở ra cho sự hiểu biết còn kém cỏi, nhiều nơi quá khứ còn tối tăm và nhiều nơi chờ ánh sánh rọi tới.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.