Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Nhơn Ngày Giỗ Đầu (21-02-2016): Nhớ Về Học Giả Thái Văn Kiểm

27/02/201600:00:00(Xem: 6548)
Cụ Thái văn Kiểm bịnh và gia đình đưa về Việt nam dưởng bịnh, nhiều người quen biết Cụ ở Paris đều biết. Không mấy người ngạc nhiên. Nhưng gia đình giải thích “bịnh già, cần có người túc trực chăm nôm, ở Việt nam dễ hơn”. Bà Kiểm cũng lớn tuổi, khó tự tay chăm sóc ông. Con cái lại càng khó hơn vì ai cũng đều có đời sống gia đình phải lo.

Đến lúc ông mất, thân hữu hải ngoại chỉ có phân ưu trên báo vì về Việt nam phúng điếu – là điều ai cũng muốn - nhưng không phải là việc ai cũng có thể làm được. Chắc ông ở cõi Vĩnh hằng đã niệm tình mà lượng giải cho bạn.

Hôm nay, nhơn đọc bài viết của nhà thơ Viên Linh tưởng niệm Cụ Thái học giả phổ biến trên internet mà Cỏ May mới kịp nhớ ra đúng ngày 21 tháng 02 này là ngày giổ đầu của Cụ.

blank
Học giả Thái Văn Kiểm.

Vài kỷ niệm nhỏ

Nhắc về học giả Thái văn Kiểm là một việc rất đáng làm. Chỉ sợ việc làm vội vả sẽ không đáp ứng sự mong đợi của nhiều người. Và nhứt là không phù hợp với tầm vóc của Cụ.

Ngoài sự nghiệp biên khảo, văn học, những bài báo, Cụ Kiểm, đặc biệt hơn hết, còn là người bạn lịch sự của mọi người, của mọi lứa tuổi. Cụ chỉ có nói điều hay cho bạn, chớ không bao giờ nói điều không phải cho bạn trong lúc trong xã hội người Việt nam hải ngoại, việc tỵ hiềm “chiếu dưới, chiếu trên “ là chuyện cơm bửa của cả những người bụng đầy chữ nghĩa thánh hiền!

Riêng chỉ trong giới Văn Bút Hải ngoại, chuyện tranh chấp nhau chết bỏ cái chức Chủ tịch và dai dẳng không thua chuyện Đông Châu Liệt Quốc. Cũng may máu chưa đổ, chỉ mới có mực tung tóe, giấy bay vun vít. Phải chi họ có súng cho đở phí phạm giấy mực!

Tôi quen biết Anh Thái Quang Trung trước, rồi mới quen biết cụ Kiểm là thân sanh của anh Trung trong một trường hợp khác hơn.

Nhơn nhắc tới Anh Thái Quang Trung, trưởng nam của Cụ Kiểm, tôi vẫn còn nhớ một số hoạt động của Anh ở Âu châu và ở Đông Nam Á do Anh nói cho biết mà thật tình tôi không hiểu về Anh. Có lẽ không hiểu vì tôi không phải là “người trong cuộc”! Về tánh tình, Anh rất bặc thiệp.

Khi Ông Trương Như Tảng vượt biển qua tới Paris, Anh đón và tổ chức một buổi ra mắt Ông Bộ trưởng Tư pháp của Chánh phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền nam Việt nam tại một phòng họp nhỏ của khách sạn lớn Lutétia Paris (Paris VI), đặt dưới sự chủ tọa của Cụ Dược sĩ Trần Kim Quan, một nhơn sĩ Nam kỳ, từng mang tiếng có xu hướng thân vc. Nhưng từ sau 30/04/75, tỵ nạn ở Pháp, Cụ Trần Kim Quan đã hoàn toàn thay đổi quan điểm chánh trị. Cụ chống cộng sản hết mình. Và nhơn dịp chủ tọa buổi họp báo của Ông Trương Như Tảng hôm ấy, Cụ Quan đã bày tỏ lập trường kịch liệt chống cộng sản trước báo chí và hơn 60 người tham dự. Lúc ấy, ở bên ngoài, có cuộc biểu tình của các tổ chức nguời Việt tỵ nạn ở Paris hô “đả đảo VC Trương Như Tảng”.

Sau đó, Anh Thái Quang Trung có mời tôi tới nhà của anh ở Paris XIII, gần Métro Corvisart, vào một buổi trưa. Tại đây, bất ngờ tôi được anh giới thiệu Anh Trà Chơn Hiếu, một người bạn của anh, cũng là người từng trong hàng ngũ Mặt Trận Giải phóng Miền nam và một hồi sau, gặp lại Ông Trương Như Tảng trong phòng bước ra, dường như ngủ dậy. Câu chuyện chung chung về tâm trạng nặng nề của những người chạy theo cộng sản bị bạc đãi quá sớm. Có một câu chuyện của Trương Như Tảng kể lại đáng nhớ hơn hết. Sáng hôm 1/5, trên khán đài xem cuộc diễn binh chào mừng ngày giải phóng Miền Nam, Ông Tảng sốt ruột chờ xem đoàn quân giải phóng đi ngang qua mà không thấy, bèn xoay qua hỏi một sĩ quan Bộ Đội Miền Bắc “Sao tôi chưa thấy quân giải phóng diển hành, hả anh? – Quân đội ta đã thống nhất tối hôm qua rồi, anh không biết sao?”.

Riêng Anh Trà Chơn Hiếu rất ít nói. Có vẻ như muốn né tránh hơn. Từ đó, tôi không có dịp nghe nhắc tới anh này nữa. Có thêm vài lần gặp lại Ông Trương Như Tảng sau những chuyến đi Tàu về …

Bà vợ của ông mở Pharmacie ỏ Paris XX và ông yên phận sống đời một VC (Mémoires dun VC, Flammarion, Paris, 1985 - Hồi ký của một tên VC). Trương Như Tảng và nhóm nhỏ của ông, ngày nay, kẻ quá cố, kẻ còn lại nhưng không biết “Hồn ở đâu bây giờ?”.

Rời bỏ Âu châu, Thái Quang Trung di chuyển qua vùng Đông Nam Á với một nhóm bạn mới, với những hoạt động cũng mới. Anh có kết hợp với một nhóm làm từ thiện ở Thái lan, vừa giúp đở vật chất, vừa chửa răng và chăm sóc sức khỏe cho những người tỵ nạn mới tới. Trong mục đích sẽ nhờ đó lôi kéo những người chưa đi định cư gia nhập tổ chức của các anh và ở lại chiến đấu.

Anh có giới thiệu tôi một người bạn sát cánh với anh ở ĐNÁ: Luật sư Lê T.T. ở Californie. Tôi có gặp vài lần. Một người rất dễ có thiện cảm. Lý thuyết của các anh là “phải tập trung hoạt động ở ĐNÁ mới có ảnh hưởng mạnh vào Việt nam vì Việt nam là một quốc gia của địa phương”.

Sau những hoạt động ở đây, Thái Quang Trung có việc làm ở Đại Học Singapour. Và từ đây, không nghe nói tới anh và nhóm của anh nữa. Có lẽ tình hình Việt nam và thế giới diển biến quá nhanh, mọi việc không thích hợp hay không theo kịp đều bị vượt qua hết.

Từ Singapour, Thái Quang Trung về Việt nam với dự án xây dựng phát triển Việt nam. Anh bị nhà cầm quyền Hà nội giam giử mươi ngày “làm việc” cẩn thận. Sau đó, việc anh có mặt ở Việt nam được hợp thức hóa. Năm 2013, anh mất đột ngột ở Huế và an táng ở đây. Được sự tiếc thương, nhiều báo chí ở Việt nam ca ngợi sự trở về đóng góp của anh cho đất nước và chế độ. Cả báo của Việt kiều ở Paris cũng hưởng ứng. Một bài báo viết “Đau đớn quá không chỉ cho hôm nay mà cho cả phía trước, không chỉ cho VN mà còn cho cả nhân gian này”!

Lá rụng về cội.

Chỉ riêng có một việc làm của Thái Quang Trung vẫn còn lại với thời gian là anh tố cáo trên tuần báo LExpress, Paris, 1988, Hồ Chí Minh hợp tác với Lâm Đức Thụ tổ chức bán Cụ Phan Bội Châu ở bên Tàu cho Pháp lấy 500 000 đồng (Hồ Chí Minh à double visage – Hồ Chí Minh 2 mặt).

Khi viết bài này, anh bị người em phản đối quyết liệt “Nếu anh cho đăng báo, sẽ dứt tình anh em”. Anh vẫn gởi tuần báo LExpress và bài đã đăng.

Về Học giả Thái văn Kiểm

Cụ Thái văn Kiểm biên khảo về Huế. Có vài quyển viết bằng tiếng Pháp về văn minh việt nam. Cụ viết báo, cũng loại biên khảo lịch sử hoặc văn học nhiều hơn viết sách.

Nếu ai khó tánh không đồng ý gọi Cụ Thái văn Kiểm là “Học giả” vì số lượng tác phẩm khiêm tốn, Cỏ May tôi xin thưa “Cụ Thái văn Kiểm rất xứng đáng được người đời gọi là Học giả”. Và Cụ là “Học giả” thiệt, đúng ý nghĩa của từ ngữ “Học giả”.

Đúng vậy. Ngoài số sách vở và bài báo viết từ những năm giữa thế kỷ qua, Cụ còn nêu cao tấm gương văn hóa truyền thống việt nam là ”tấm gương hiếu học và thành đạt”. Năm 59 tuổi, Cụ lấy văn bằng Tiến sĩ Đông phương học (Doctorat dUniversité) với đề tài “Parémiologie vietnamienne, monographie des proverbes vietnamiens” (Nghiên cứu chuyên đề về cách ngôn việt nam) ở Đại học Paris VII. Tám năm sau, năm Cụ 67 tuổi, cụ trình luận án Tiến sĩ Văn chương (lúc bấy giờ bỏ Tiến sĩ Quốc gia, chỉ có Tiến sĩ thôi) với đề tài về Ngữ học “Lexicographie vietnamienne, loeuvre lexicographique des missionnaires et vietnamisants français et des lettrés français” cũng ở Đại Học Paris VII.

Năm 1990, Cụ đươc bầu vào Hàn Lâm Viện Khoa học Hải ngoại (LAcadémie de Sciences dOutre-Mer) ở Paris làm Hội viên-Liên hợp (Membre-Associé). Cơ quan khoa học này đươc thành lập năm 1922, số 15, đường Pérouse, Paris XVI. Tổng số Hội viên gồm nhiều thành phần chuyên môn khác nhau như về quân sự, chánh trị, văn học,… là 275 người. Trong tổng số này, có hơn hai mươi Hội viên việt nam.

Hàn Lâm Viên Khoa học Hải ngoại khác với Hàn Lâm Viện Pháp quốc là không đòi Hỏi hội viên phải có sư nựhiệp nghiên cứu khoa học quan trọng. Phần lớn là những quan quyền, có công với thuộc địa pháp. Hoặc dân gốc thuộc địa pháp có công hay đóng góp cho Pháp về văn học, khoa học, … Nếu là người pháp, thì có đóng góp bằng sự hiểu biết của mình về các thuộc địa.

Cụ Thái văn Kiểm xuất thân là công chức từ thời Pháp qua tới thời Đệ II Việt nam Cộng hòa. Trong hành chánh, Cụ lên tới Giám đốc. Chứng tỏ Cụ trước sau là một mẫu người ôn hòa, biết sử sự với mọi người.

Trước 1975, Cụ tùng sự ở Bộ Ngoại giao với tư cách Cố vần Văn hóa ở các Tòa Đại sứ VNCH. Chức vụ sau cùng là Đại diện VNCH ở Kinshasa (Congo). Ngày 30/04/1975, Cụ giử nhiệm sở, kéo cờ Mặt Trận Giải phóng Miền nam và chờ Chánh phủ Cách mạng Lâm thời tới để Cụ bàn giao. Nhiều người phê phán thái độ này của Cụ là theo vc.

Nên hiểu Cụ Thái văn Kiểm trước sau vẫn là một công chức tận tâm. Cụ luôn luôn hành sử theo tinh thần và trách nhiêm cao của người công chức. Cả từ thời thực dân pháp với chánh quyền thực dân!

Cụ thường bảo Cỏ May tôi hảy gọi cụ bắng anh, người bạn vong niên nhưng tôi vẫn gọi Cụ bằng bác vì bạn với Anh Thái Quang Trung. Có lẽ cách ứng sử này mà Cụ dành cho tôi nhiều quí mến.

Việt nam và “NƯỚC”

Trong bài tưởng niệm Học giả Thái văn Kiểm, nhà thơ, chủ báo Viên Linh có ý đặt vấn đề “Tại sao các quốc gia trên thế giới phần lớn dùng chữ “đất - land,” để chỉ quê hương tổ quốc của họ, duy nhất chỉ có Việt Nam dùng chữ “nước-water” để chỉ quê hương tổ quốc của mình?”. Và phải chăng vì vậy mà từ huyền thoại tới những sự kiện lịch sử vẻ vang hay đau thương đều xảy ra trên sông nước?

Theo Cụ Thái văn Kiểm «… chữ NƯỚC (uống) là NÁC mà dân Bình Trị Thiên và dân Mường vẫn còn nói. Thần thoại Lào có nhắc tới ông Vua NÁC (Thủy tề). Từ chữ NÁC đó sanh ra chữ NƯỚC có nghĩa là đất sống, như khi Nguyễn Hoàng vào tới Quảng Trị, dân đem dâng 3 vò nước, ngụ ý Ngài sẽ lập quốc ở miền Nam Hà. Người xưa nghĩ không có nước để uống thì cũng như không có đất để ở,...”.

Nhưng người Việt nam cũng nói QUỐC là NƯỚC, Gia là Nhà. Và có ai nghĩ tại sao cả hai chữ “Quốc và Thủy” đều được diển nôm là NƯỚC dưới cùng một tự dạng 渃ü ? (Gs Hán Nôm Nguyễn văn Sâm nói rỏ 2 hán tự Quốc và Thủy đều được diển nôm cùng 1 cách viết - Chữ NƯỚC này do ông viết cho).

Và ngoài nguồn gốc văn minh sông - nước (văn minh lúa nước) ở ĐNÁ, người Việt nam còn có cách nói rút gọn khá đặc biệt. Như “Ở đằng kia”, ở “Đẳng”, “Con mẹ ấy”, “Cỏn” và “Đất nước” còn lại “NƯỚC”!

Nguyễn Thị Cỏ May

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua. Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân cử có lúc đã phải nằm xuống ghế, chui xuống bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến một nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên an ninh tại quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có cuộc chiến tranh mang tên “1812 War”.
Mọi người ai cũng hi vọng qua năm mới 2021 Huê kỳ thoát ra khỏi một năm đen tối : có hơn 300 000 người chết vì corona vũ hán, kinh tế khủng hoảng do đại dịch nghiêm trọng không thua hồi năm 1929 tác hại, dân da đen bị kích động vấn đề chủng tộc, cận ngày bầu cử, nổi loạn ở nhiều Tiểu bang, biến Huê kỳ trở thành một nước khủng hoảng và chia rẽ.
Hãy hỏi những người đã mang Cờ Vàng-3 sọc đỏ đi tham gia biểu tình bạo động có biết nhiều người Mỹ và báo chí Mỹ đã cáo buộc những người tấn công vào điện Capitol là “quân khủng bố nội địa” (Domestic Terrorists), hay những kẻ phá hoại (Rioters)? Vì vậy thật khó biết, khi hình ảnh một người leo lên sân thượng của Capitol phất cờ Việt Nam Cộng hòa chiều tối ngày 6/01/2021 được truyền đi khắp Thế giới, trong khi những người biểu tình khác đập phá bên trong, có khiến ai chua xót và đau lòng vì là cờ đã bị xúc phạm ?
Sửa chữa các thiệt hại này trong một sớm một chiều sẽ là chuyện rất khó, nếu không muốn nói là không thể. Trump sẽ không còn là tổng thống nữa, nhưng Trump sẽ vẫn có ảnh hưởng trong đảng Cộng hòa và đất nước. Trong khi thế giới đang ngày càng rối ren và ảnh hưởng của Hoa Kỳ đã suy giảm, Trump đã thúc đẩy đáng kể cả hai xu hướng. Điểm mấu chốt là Trump đang để lại một đất nước và một thế giới trong tình trạng tồi tệ hơn nhiều so với những gì mà Trump được thừa hưởng. Đó là di sản đau buồn của Trump.
Nước Mỹ đang lâm vào Nội Chiến -Civil War-đó là thông điệp mà người Mỹ tìm thấy trên áo của đám người bạo loạn tấn công đập phá điện US Capitol hôm 6-1-2021. Bộ trưởng lâm thời về Nội An của Mỹ vừa từ chúc hôm 9/1, FBI liền cảnh cáo Trump sẽ xách động những cuộc bạo loạn vũ trang trên khắp 50 State Capitols từ ngày 16-1 đến 20-1, US Capitol kể từ ngày 17 đến 20-1, Acting DHS Secy resigns as FBI warns of “Armed Protests” at all 50 State Capitols from Jan-16-20, US Capitol from Jan 17-20.
Bạn đã đến Washington D.C. để tham gia cuộc bạo loạn tại Quốc Hội, đã xông vào tòa quốc hội hay chỉ đơn giản là vượt qua các rào chắn không được phép bước sang hay leo lên bậc thềm tòa quốc hội, nay có thể đang ở nhà và nghĩ rằng mình đã thoát tội. Có phải vậy không?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.
Khảo sát từ trang CNN cho thấy, tổng thống Donald Trump sẽ kết thúc nhiệm kỳ với tỷ lệ ủng hộ thấp nhất trong 4 năm qua
Trung tâm thủ đô Washington bị phong tỏa sau vụ bạo loạn ở Quốc hội và nguy cơ bạo lực gia tăng tại lễ nhậm chức của ông Biden.
Tổng thống đắc cử Joe Biden dự kiến sẽ công bố đề xuất gói kích thích 1.900 tỷ USD nhằm khôi phục kinh tế Mỹ, tăng tốc phản ứng với đại dịch
Theo thông báo mới của Intel, CEO Bob Swan sẽ từ chức vào ngày 15/02/2021 và được thay thế bởi Pat Gelsinger, CEO đương nhiệm của VMWare.