Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Thánh chiến là một hình thức hiện đại để phản ứng tình trạng mất gốc

20/01/201616:35:00(Xem: 3658)

Thánh chiến là một hình thức hiện đại để phản ứng trước tình trạng mất gốc  

 

Le Monde phỏng vấn Jürgen Habermas

 

Đỗ Kim Thêm dịch

 

(LND) Jürgen Habermas sinh năm 1929, là giáo sư Triết tại Đại học Frankfurt (Đức) mà tên tuổi cuả ông gn liền vi trường phái triết học Frankfurt. Ông nổi danh với các luận thuyết về các Thay đổi Cấu trúc của Công luận (Strukturwandel der Öffentlichkeit, 1962) và Lý thuyết về Hành vi Thông đạt (Theorie des kommunikativen Handeln, 1981). Với nhiệt tình tham gia tranh luận trong các vấn đề chính trị sôi bỏng, ông được nể trọng là một trí thức can đảm dấn thân và nhận nhiều giải thưởng cao qúy. Hiện nay, ông là một trong những triết gia hàng đầu tại châu Âu.

 

Ký giả Nicolas Weill của nhật báo Pháp Le Monde thực hiện cuộc phỏng vấn này.

 

                                                   ***

 

Tổng thống Francois Hollande muốn định nghĩa về một "tình trạng chiến tranh" cho phù hợp với tình hình. Ông nghĩ gì về cuộc thảo luận này? Nói chung, ông có tin là tu chỉnh Hiến pháp là một phản ứng thích hợp hơn đối với các cuộc tấn công vào ngày 13 tháng 11 không?

 

Đối với tôi, dường như là để thích ứng với hiện tình về hai quy định của Hiến pháp Pháp liên quan đến các tình trạng khẩn cấp. Nếu vấn đề này kể từ nay nằm trong chương trình nghị sự, đó là bởi vì Tổng thống đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp ngay sau các biến cố chấn động trong đêm 13 sang ngày 14 tháng 11, và dự định sẽ kéo dài tình trạng này trong ba tháng. Tôi khó có thể đánh giá sự cần thiết của chính sách này và các lý do của nó. Tôi không phải là một chuyên gia về các vấn đề an ninh.

 

Nhưng, nhìn vấn đề từ phương xa, quyết định này giống như một hành động tượng trưng cho phép chính phủ phản ứng - có lẽ là một cách phù hợp - với một hoàn cảnh đang đè nặng trong nước. Những lời lẽ về chiến tranh của Tổng thống Pháp, dường như là do những cân nhắc chính trị trong nước, nên tại Đức đúng ra là tạo nên sự dè dặt hơn.

 

Tổng thống Hollande cũng đã quyết định tăng cường mức độ can thiệp tại Syria, nhất là ném bom vùng Rakka, "thủ đô" của Nhà nước Hồi giáo (IS), và về tìm câch thân cận với Nga. Nói chung, ông nghĩ gì về lập trường can thip này?

 

Đó không phải là quyết định chính trị chưa từng có trước đây, nhưng chỉ là tăng cường mức độ tham gia của không quân Pháp, lực lượng này đã tiến hành trong một thời gian nhất định. Thực vậy, các chuyên gia đều đồng ý rằng đó là một hiện tượng cũng gây khó khăn cho Nhà nước Hồi giáo (IS)- chuyện pha trộn cuả một Đế chế Hồi giáo (Califat), nhưng họ vẫn chưa tìm ra được lãnh thổ nhất định và biệt đoàn sát nhân tràn ngập khắp toàn cầu - họ không thể chỉ bị đánh bại bởi không lực.

 

Nhưng sự can thiệp bằng bộ binh cuả Mỹ và châu Âu không chỉ là thiếu thực tế, trước tiên đó sẽ là chuyện thiếu thận trọng cực kỳ. Nó không giúp được trong việc chống trả lẩn quẩn các lực lượng địa phương. Obama đã học các biện pháp can thiệp cuả các bậc tiền nhiệm và các thất bại của họ, và ông nhấn mạnh một điểm quan trọng tại hội nghị thượng đỉnh G20 đã diễn ra vừa qua ở Thổ Nhĩ Kỳ. Ông nhấn mạnh rằng quân đội nước ngoài không thể đảm bảo lâu dài được về những thành quả quân sự của họ sau khi triệt thoái.

 

Hơn nữa, người ta không thể xiết cổ Nhà nước Hồi giáo (IS) bằng cách chỉ dùng đến biện pháp quân sự. Các chuyên gia cũng đồng thuận ở điểm này. Chúng ta có thể xem những kẻ man rợ như kẻ thù và phải chiến đấu chống lại họ vô điều kiện; nhưng nếu chúng ta muốn đánh bại sự man rợ này trong thời gian dài, chúng ta không được tự lừa dối mình với các lý do mà nó là phức tạp.

 

Hiển nhiên, đây không phải là thời điểm cho nước Pháp đang bị tổn thương nặng nề, cho châu Âu xáo trộn và nền văn minh phương Tây lung lay nhớ về nguồn gốc về các tiềm năng xung đột bùng nổ và hiện thời không kiểm soát được tại vùng Cận Đông, từ Afghanistan, Iran cho đến Saudi Arabia, Ai Cập và Sudan. Người ta chỉ nhớ những gì đã xảy ra trong khu vực này kể từ khi có cuộc khủng hoảng Suez vào năm 1956. Các chính sách của Mỹ, châu Âu và Nga quyết định hầu như là độc quyền về các lợi ích địa chính trị và kinh tế, trong khu vực yếu kém này trong thế giới, họ va chạm tới một di sản của thời kỳ thuộc địa và cùng lúc vừa giả tạo và vừa gây rạn nứt; và với chính sách này họ đã trục lợi từ các xung đột địa phương mà không hề tạo ra bất cứ ổn định nào.

 

Như mọi người đều biết, các xung đột giữa người Sunni và Shiite, mà các trào lưu cực đoan của Nhà nước Hồi giáo (IS) ngày nay có nguồn gốc chính là vấn đề nghị lực của họ, mà rõ ràng là có một bằng chứng thoát thai tiếp theo sau sự can thiệp của Mỹ tại Iraq, một quyết định của George W. Bush, người đã coi thường luật quốc tế.

 

Việc ngăn chận tiến trình hiện đại hóa của các xã hội này cũng lý giải một số khía cạnh đặc thù của nền văn hóa Ả Rập mà họ cực kỳ tự hào. Nhưng vì thiếu viễn kiến và hy vọng cho tương lai làm đau khổ các thế hệ trẻ của các nước này, vì họ háo hức cho một cuộc sống tốt hơn, họ cũng quá nôn nóng để được công nhận tài năng, đó là một phần thực tế trong chính sách của phương Tây.

 

Khi mọi dự định về chính trị cuả những thế hệ trẻ thất bại, họ trở thành cực đoan để lấy lại lòng tự ái. Một cơ chế như thế thuộc về bệnh lý xã hội. Một động lực tâm lý gần như tuyệt vọng, mà nguồn gốc thất bại của nó còn nằm trong sự thiếu sự công nhận, dường như cũng tạo cho họ thành các tên tội phạm bị cô lập, họ xuất phát từ những người nhập cư châu Âu, do truyền hình gây ảnh hưởng về những người anh hùng bại hoại từ những đội sát nhân.

 

Các cuộc điều tra báo chí đầu tiên dành riêng cho vấn đề môi trường sống và các con đường tiến thân đặc biệt của những người khủng bố trong ngày 13 tháng 11 mang lại các giả thuyết cho các trường hợp này. Bên cạnh các mối liên hệ nhân quả dẫn đến tình trạng tại Syrie, có một trường hợp khác gây ra sự chú ý về những số phận lạc loài trong việc hội nhập ở các trung tâm tiếp cư của các thành phố của chúng ta.

 

Sau cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9 năm 2001, trong giới trí thức, có triết gia Jacques Derrida và chính ông, đã lo ngại về sự thoái hoá của các quyền tự do dân chủ để đánh liều gây khiêu khích áp lực cuả cuộc chiến chống khủng bố và việc sử dụng các khái niệm như "chiến tranh của các nền văn minh" hay "các nhà nước bất hảo".

 

Các suy đoán đã được minh chứng rộng rãi qua việc sử dụng tra tấn, nghe lén của cơ quan NSA, giam giữ tùy tiện tại Guantanamo, vv.... Theo ý kiến ​​của ông, liệu có một cuộc chiến chống khủng bố  sẽ giữ nguyên vẹn các không gian công cộng và dân chủ được không, hay là có thể hình dung ra được không? Và trong điều kiện nào?

 

Như nhiều người bạn Mỹ của chúng ta nói khi nhìn trở lại ngày 11 tháng 9 chi đưa chúng ta đến kết luận rằng "cuộc chiến chống khủng bố" của Bush, Cheney và Rumsfeld đã lún sâu vào trong vấn đề hiến pháp chính trị và tinh thần của xã hội Mỹ. Đạo luật Patriot do Quốc hội thông qua vào thời điểm đó, mà đến nay vẫn còn hiệu lực, đã vi phạm các quyền cơ bản của công dân, và có va chạm đến chính bản chất Hiến pháp Hoa Kỳ.

 

Việc này cho phép nói đến vấn đề mở rộng các khái niệm chiến đấu chông  đối phương gây chết ngưòi mà trong đó đã hợp thức hóa nhà tù Guantanamo và các tội phạm khác, và chỉ có chính quyền Obama đã tách biệt ra. Các phản ứng thiếu suy nghĩ này về cuộc tấn công vào ngày 11 tháng 9, mà trước đây không thể tưởng tượng được, giải thích một phần sự lây lan của một tâm lý được thể hiện ngày nay bởi một nhân vật đáng ghê tởm như Donald Trump, ứng cử viên đảng Cộng hòa. Điều này không hề là câu trả lời cho câu hỏi của ông.

 

Cũng như những người Na Uy vào năm 2011 sau vụ đánh bom khủng khiếp trên đảo Utøya, liệu chúng ta không thể chống lại mức phản xạ đầu tiên về của chính mình phải đối mặt với một kẻ xa lạ không hiểu được và với một sự tấn công chống lại "kẻ nội thù" không?

 

Tôi hy vọng là nước Pháp cho thế giới một ví dụ để noi theo, như Pháp đã làm sau vụ tấn công nhắm vào tờ báo Charlie Hebdo. Để làm như vậy, Pháp không cần phải trả thù cho một mối nguy hiểm tưởng tượng như là "nô lệ" của một nền văn hóa nước ngoài mà họ cho là đe dọa. Điều nguy hiểm hiện ra rõ nét hơn. Xã hội dân sự phải tự bảo vệ, tôn trọng vấn đề an ninh hơn tất cả những đặc điểm dân chủ của một xã hội mở rộng, mà đó là tự do cá nhân, lòng khoan dung trước sự đa dạng của các hình thái của đời sống và khuynh hướng tốt sẵn sàng để chấp nhận quan điểm của người khác. Đối diện với Mặt trận Quốc gia (Front National) đang gia tăng sức mạnh, đây là chuyện nói dễ hơn làm.

 

Nhưng có những thiện ý để phản ứng, mà không dùng đến các câu thần chú. Điều quan trọng nhất đã rõ ràng: thành kiến, ngờ vực và phủ nhận Hồi giáo, sợ hãi Hồi giáo và đấu tranh ngăn ngừa chống Hồi giáo, tất cà  cần phải có một dự phóng thuần khiết và đơn giản.

 

Thật vậy, các trào lưu cuồng tín theo thánh chiến đã dựa theo một cách diễn đạt mà toàn bộ theo quy luật tôn giáo; nhưng đó là không hề liên hệ gì đến tôn giáo, thay vì sử dụng ngôn ngữ tôn giáo, họ có thể dựa vào bất kỳ ngôn ngữ tôn giáo nào khác, và thậm chí bất kỳ một ý thức hệ nào hứa hẹn về một công lý cứu rổi.

 

Các tôn giáo chính độc thần có nguồn gốc lui trở lại trong thời kỳ xa xưa. Tuy nhiên, thánh chiến là một hình thức hoàn toàn hiện đại để phản ứng với các điều kiện sinh hoạt mà đặc trưng của nó là tình trạng mất gốc.   Thu hút sự quan tâm trong mục tiêu phòng ngừa, nói về một sự hội nhập xã hội không thành công hoặc trong trào lưu hiện đại hóa xã hội thất bại, nhưng hiển nhiên chúng ta cũng không nên xem đó để miễn trừ trách nhiệm cá nhân cho các tác nhân gây ra những nguy hại.

 

Để đối phó với dòng người tị nạn, thái độ của nước Đức đã gây ngạc nhiên một cách tốt đẹp, dù có những thoái hoá gần đây. Ông có nghĩ rằng làn sóng khủng bố có thể thay đổi suy nghĩ này - như một số người Hồi giáo đã tìm cách xâm nhập vào dòng người tị nạn?

 

Tôi hy vọng là không. Tất cả chúng ta là những người đồng hội đồng thuyền. Trào lưu khủng bố cũng như vấn đề khủng hoảng tị nạn là những thử thách lớn, có lẽ cuối cùng nó đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ mà các quốc gia châu Âu, mà cho đến nay họ vẫn chưa giải quyết được, kể cả trong khuôn khổ của một hệ thống tiền tệ thống nhất.

 

***

 

Nguyên tác: Habermas: Le djihadisme, une forme moderne de réaction au déracinement, LE MONDE,  21.11.2015

 

http://www.lemonde.fr/idees/article/2015/11/21/jurgen-habermas-le-djihadisme-une-forme-moderne-de-reaction-au-deracinement_4814921_3232.html#zcdu4jgxgkXv2TQv.99

 

 


.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
Thiệt đọc mà muốn ứa nước mắt luôn. Sao mà xui xẻo dữ vậy Trời? Tôi sống theo kiểu check by check, có đồng nào xào đồng đó, chưa bao giờ dư ra được một xu. Hai tháng trước, vì (hay nhờ) dịch Vũ Hán, nhà nước Hoa Kỳ thương tình gửi phụ thêm cho 1,200.00 USD. Trộm nghĩ mình cũng đã đến lúc gần đất xa trời rồi nên lật đật bỏ số tiền này vô ngân hàng, dành vào việc hoả táng. Vụ này tui đã dọ giá rồi, tốn đâu cỡ gần ngàn. Vài trăm còn lại để con cháu mua chút đỉnh hương hoa, cho nó giống với người ta, ngó cũng phần nào đỡ tủi.
Có vẻ như con người thời nay càng lúc càng trở nên lười biếng, thụ động; nhất là từ khi nhân loại bước vào kỷ nguyên tin học, truyền thông liên mạng. Tin học đã đem con người khắp hành tinh gần lại với nhau, nhưng chỉ trong khoảng thời gian ngắn, chính nó bị con người lạm dụng để bóp méo, biến dạng sự thực cho những mục tiêu bất chính của cá nhân, bè phái.
Sau 95 năm gào cùng một giọng nền Báo chí gọi là “cách mạng” của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN) vẫn trơn tru uốn lưỡi phóng ra câu giả dối rằng:”Tự do ngôn luận, tự do báo chí là những quyền cơ bản của con người đã được Việt Nam cam kết thực hiện theo những nguyên tắc chung của Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền.” (báo Quân đội Nhân dân (QĐND), ngày 15/6/2020). Điều không thật này đã được Ban Tuyên giáo, tổ chức tuyên truyền và chỉ huy báo chí-truyền thông sử dụng từ lâu, nay được lập lại để kỷ niệm 95 năm ngày gọi là “Báo chí cách mạng Việt Nam” (21/6/1925-21/6/2020).
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.