Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Vua Gia Long: Nguyễn Phúc Ánh

23/12/201507:54:00(Xem: 6561)
VUA GIA LONG: NGUYỄN PHÚC ÁNH
(1762 - 1820)
Nguyễn Phúc Ánh còn gọi là Nguyễn Ánh, cha là Nguyễn Phúc Luân bị quyền thần Trương Phúc Loan bắt giam và chết trong ngục khi Nguyễn Ánh mới lên 4 tuổi.
.
Năm 1777, chúa Nguyễn Phúc Thuần, Tân chính vương Nguyễn Phúc Dương, và nhiều người trong gia tộc lần lược bị tử trận bởi quân Tây Sơn. Nguyễn Ánh chạy thoát ra đảo Thổ Chu, được Bá Đa Lộc (Pigneau de Behaine) là một giám mục người Pháp giúp đỡ, và Đỗ Thành Nhân phò trợ thành lập đội quân nghĩa dũng, quân sĩ mặc toàn đồ tang quyết tử chiến chiếm lại Sài Gòn. Năm 1778, khi Nguyễn Ánh được 17 tuổi, các tướng tôn làm Đại nguyên súy Nhiếp quốc chính.   
Năm 1780, Nguyễn Ánh lên ngôi vương ở Sài Gòn, khắc ấn “Đại Việt Quốc Nguyễn Chúa Vĩnh Trấn Chi Bảo”, nhưng vẫn dùng niên hiệu nhà Lê, phong Đỗ Thành Nhân chức Ngoại hữu phụ chính Thượng tướng công. Sau đấy, Nguyễn Ánh nghi ngờ Đỗ Thành Nhân cậy công lộng hành nên mật bàn với tướng Tống Phước Thiêm, rồi gọi Đỗ Thành Nhân đến cho võ sĩ giết chết vào tháng 3 năm 1781.
.
Năm 1782, Nguyễn Ánh bị thua quân Tây Sơn, phải chạy ra đảo Phú Quốc, sau khi Tây Sơn rút quân về Qui Nhơn, Nguyễn Ánh trở lại Gia Định.
Năm 1783, Nguyễn Huệ đánh Nguyễn Ánh tan tác, ông mang tàn quân chạy ra đảo Phú Quốc lần nữa. Năm 1784, Nguyễn Ánh qua Xiêm cầu viện được 3 vạn quân và 300 chiến thuyền, do hai tướng Xiêm là Chiêu Tăng, Chiêu Sương thống lãnh, trở về chiếm lại Rạch Giá, Trà Ôn, Sa Đéc... quân Xiêm làm đủ điều tàn bạo với dân chúng. Tướng Tây Sơn giữ đất Gia Định là phò mã Trương Văn Đa, bèn cố thủ Gia Định dù quân Xiêm thế mạnh và sai người về Qui Nhơn báo tình hình nguy cấp. Khi Nguyễn Huệ nhận được tin liền cử quân vào Nam đánh đuổi quân Xiêm và Nguyễn Ánh tan tác, Nguyễn Ánh trở lại Xiêm, lập doanh trại ở Long Kỳ (Bangkok). Ngày 25-11-1784, Nguyễn Ánh đưa Hoàng tử Cảnh (Nguyễn Phúc Cảnh) 4 tuổi làm con tin và một tờ quốc thư cho giám mục Bá Đa Lộc (tục gọi cha Cả) đưa qua Pháp, để làm con tin cho việc cầu viện. Tháp tùng có các tướng Phạm Văn Nhơn, Nguyễn Văn Liêm. Đến tháng 2-1787, Bá Đa Lộc và Nguyễn Phúc Cảnh mới tới hải cảng Lorient của Pháp và đầu tháng 5-1787, họ mới được gặp vua Pháp là Louis XVI. 
.
     Ngày 28-11-1787, tại cung điện Versailles, Bá Đa Lộc là người đại diện cho Nguyễn Ánh đã ký với Thượng thư Bộ Ngoại giao Pháp là Armand Marc, một bản hiệp ước “Tương trợ tấn công và phòng thủ” (thường gọi Hiệp ước Versailles). Nhưng Bá Đa Lộc có xích mích với Bá tước De Conway, nên De Conway tâu với vua Pháp, giúp Nguyễn Ánh không có lợi. Đến ngày 14-7-1789, cuộc cách mạng Pháp lật đổ triều đại phong kiến Louis, lập nền Cộng hòa Pháp. Do đó, Pháp lơ là không thực thi hoà ước. Thấy vậy, Giám mục Bá Đa Lộc đã tự quyên góp tiền từ các thương gia có ý định đặt cơ sở buôn bán ở An Nam và số tiền 15.000 Franc của gia đình ông, đem mua súng đạn và tàu chiến, còn chiêu mộ được 14 sĩ quan và 80 thủy binh rồi cùng Hoàng tử Cảnh lên tàu La Méduse về đến Gia Định ngày 24-9-1789. Người Pháp giúp Nguyễn Ánh về chuyên môn, như: Công binh, huấn luyện binh sĩ, chứ không trực tiếp tham chiến. Sau đấy, một người Pháp là Paure tiếc rẽ: “Nếu Pháp nghe lời Bá Đa Lộc thì Pháp đã bảo hộ An Nam, không cần phải đánh chiếm sau này”. 
     Năm 1787, Nguyễn Ánh được Bồ Đào Nha và Pháp giúp quân và chiến cụ. Tháng 8 năm 1788, đem quân đánh Gia Định, Nguyễn Lữ thất thủ, Nguyễn Ánh chiếm được Sài Gòn, Gia Định. Lúc đó, Nguyễn Nhạc bo bo giữ Qui Nhơn, Nguyễn Huệ chuẩn bị đánh đuổi trên 20 vạn quân Mãn Thanh (Tàu) đang hùng hổ tại thành Thăng Long ở Bắc Hà. Trớ trêu thay! Nguyễn Ánh sai Phan Văn Trọng và Lâm Bồ đem 50 vạn cân lương giúp quân xâm lược Mãn Thanh (Tàu)?!.
.
Nguyễn Ánh đặt ra hàng loạt chính sách: Trai tráng khi cần là lính chiến, hết chiến trận về làm ruộng, đãi ngộ chiến sĩ trận vong và tưởng thưởng những người có công lao rất hậu. Ông liên lạc ngoại giao với các nước láng giềng và Tây phương. Tháng 9 năm 1799, giáo sĩ Bá Đa Lộc mất, Nguyễn Ánh cho cử hành tang lễ cực kỳ trọng thể, thi hài được ướp thuốc thơm, quan tài làm bằng gỗ tứ thiết, chuyển từ Diên Khánh (Khánh Hòa) về Gia Định, quàn 2 tháng, tang lễ theo quốc táng, truy tôn Bá Đa Lộc là Thái phó Bi quận công, nhà mồ làm bằng gỗ quí, ngày đêm có 50 lính canh giữ?!!! 
.
Năm 1792, vua Quang Trung băng hà, Tây Sơn yếu dần. Nguyễn Ánh mở thế công, năm 1799 chiếm được Qui Nhơn. 
Ngày 3-5-1801, Nguyễn Ánh đánh chiếm được Phú Xuân.
Ngày 1-6-1802, Nguyễn Ánh lập đàn tế cáo trời đất, lên ngôi ở Phú Xuân (Huế), lấy đế hiệu Gia Long. Năm 1804, vua Gia Long cử Lê Quang Định làm chánh sứ sang Tàu xin phong vương, đổi tên nước là Nam Việt, nhà Thanh lo ngại Nam Việt sẽ lẫn với tên nước Nam Việt của Triệu Đà (gồm cả Quảng Đông và Quảng Tây của nước Tàu), nên gọi ngược lại là Việt Nam. 

.
Trong nước, vua Gia Long cho lập thành 6 bộ:
 1. Bộ Lại: Xem xét thăng thưởng, thảo chiếu, sắc, dụ...
 2. Bộ Hộ: Lo việc thuế khóa, kho tàng, tài chính...
 3. Bộ Lễ: Lo việc tế tự, khoa cử, triều hội...
 4. Bộ Binh: Lo việc tuyển mộ, tổ chức quân ngũ...
 5. Bộ Hình: Sửa sang luật pháp, xét hình án...
 6. Bộ Công: Lo xây cất cung điện, lăng tẩm, hào lũy...
    .
Việc ngoại giao: Vua Gia Long không thân thiện lắm với các nước Tây phương, vì vua Pháp đã không thực thi hòa ước khi Bá Đa Lộc đưa Hoàng tử Cảnh sang Pháp cầu viện. 
     Năm 1804, nước Anh gởi sứ thần Sir Robert đến Việt Nam, Chaigneau Vannir lại xúi nhà vua khước từ ngoại giao với Anh. Năm 1819, các chiếc tàu buôn Tây phương lui tới Việt Nam, giao dịch song phương về thương mại, họ bán vải vóc... và mua của Việt Nam tiêu, chè... Như vậy, vua Gia Long có dễ dãi với người Pháp, nhưng đến các vị vua kế tiếp lại gây khó khăn với người Pháp nhất là việc truyền đạo Công giáo.
.
     Vua Gia Long lưu ý đến việc học hành thi cử để tuyển lựa quan văn, cho sang sửa lại các Văn miếu, thành lập Quốc tử giám ở Phú Xuân để dạy con vua và con các quan, tổ chức thi Hương theo định kỳ để tuyển chọn nhân tài. Ngoài ra, nhà vua còn đặt thêm chức đốc học ở các trấn, để coi việc dạy dỗ các địa phương. Đề cử Binh bộ thượng thư Lê Quang Định biên soạn 10 quyển “Nhất thống địa dư chí” vào năm 1806, ghi nhận về tình hình địa lý, chính trị nước ta.
.
     Thời của vua Gia Long là thời thịnh về thơ văn quốc âm, có nhiều tác phẩm kiệt xuất: Hoa Tiên của Nguyễn Huy Tự, truyện Kiều của Nguyễn Du... Về luật pháp, vua Gia Long cho soạn Hoàng Việt luật lệ (còn gọi là Luật Gia Long), do Nguyễn Văn Thành chủ biên, bao gồm 22 quyển và 398 điều. Vua Gia Long cho khai hoang vùng đồng bằng sông Cửu Long, đào kênh Vĩnh Tế và kênh Thuỵ Hà. Tại Bắc Hà, nhà vua cũng cho thực hiện việc đắp đê, để ngăn lũ lụt.
     Lực lượng hải quân cũng được chú trọng vì địa thế Việt Nam có bờ biển dài. Vua Gia Long cho tuyển mộ các cư dân sống gần biển, doanh Quảng Đức và Quảng Nam lập thành 6 vệ thuỷ quân. Còn ở các cửa biển đều có một cơ lính thủy và đặt súng để phòng thủ và trông giữ việc đi lại của tàu nước ngoài. Ngoài ra, vua Gia Long đã cho đóng loại thuyền lớn kiểu Tây phương, bọc đồng để đi lại tuần tra trên biển.
.
     Năm 1816, vua Gia Long cử thuỷ quân ra quần đảo Hoàng Sa đo đạc, điều đó đã chính thức xác định chủ quyền quốc gia của Việt Nam ở Hoàng Sa.  
       Để trán ảnh hưởng quá lớn về chính trị, vua Gia Long bãi bỏ chức Tể tướng, và Hoàng hậu, chỉ còn chức Hoàng phi và cung tần mà thôi. 
.
     Các công thần của vua Gia Long như: Đỗ Thành Nhân, Nguyễn Văn Thành, Đặng Trần Thường đều bị vua Gia Long giết hại. Vua Gia Long trả thù tàn bạo các vua Tây Sơn, Gia Long đã cho đào mồ vua Tây Sơn đem đổ xuống sông?!. 
    Khi vua Gia Long sắp mất căn dặn Thái tử Đảm: “Trẫm dựng cơ nghiệp gian nan, nay giao cho con, nên cẩn thận giữ gìn... Ta sắp mất rồi không thể nói nhiều, cần lưu ý là ngày sau phải cẩn thận chớ nên gây hấn ngoài biên”. Sau khi vua Gia Long băng hà, được đặt miếu hiệu là Thế Tổ.
.
 *- Thiết nghĩ: Vua Gia Long là người bền bỉ chiến đấu trong suốt 25 năm mới hoàn thành được sự nghiệp. Trước đó, nước ta đã bị nội chiến kéo dài 224 năm do 2 lần phân tranh: Lê-Mạc (47 năm: 1545-1592) và Trịnh-Nguyễn (177 năm: 1600-1777). Từ đấy, ghi nhận thành quả của vua Gia Long là người đã có công thống nhất đất nước với diện tích rộng lớn nhất cho đến thời đó, kéo dài từ ải Nam Quan (biên giới với nước Tàu) tới mũi Cà Mau (vịnh Thái Lan), bao gồm cả quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, công đức này đáng được toàn dân ca tụng. Nhưng không thể xoá đi vấn đề ông đã “cõng rắn cắn gà nhà”; lầm lỗi cầu cứu quân Xiêm, nhờ vả Pháp giúp đỡ là một hành động đi ngược lại quyền lợi quốc gia, dân tộc?!. Vua Gia Long là người hẹp hòi, giết hại công thần đã đồng cam cộng khổ với mình. Ông đã trả thù các nhân vật của nhà Tây Sơn một cách tàn nhẫn là việc đáng trách!. 
     Triều đại của vua Gia Long được đánh dấu bằng việc chính thức sử dụng quốc hiệu Việt Nam(chính thức đặt tên nước của chúng ta là Việt Nam kể từ năm 1804).   
.
     Cảm niệm: Vua Gia Long
 .
Nguyễn Ánh bôn ba, dạ phập phồng!
Miệt mài dựng nghiệp, sắt son lòng!
Lỗi lầm nhờ Pháp, tan làng xóm?! 
Sai trái cầu Xiêm, thẹn núi sông?!    
Thành kiến, trả thù, đau đớn hận?! 
Giang sơn thống nhất, rỡ ràng trông! 
Gia Long, công tội xin nghiền ngẫm?
Bình luận rạch ròi, tha thiết mong?!
.
Nguyễn Lộc Yên  

.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong những trang sổ tay trước, chúng tôi đã có dịp đề cập đến vài mảnh đời lưu lạc của đồng bào H’mong đến từ Mường Nhé. Những dòng chữ còn lại của S.T.T.D hôm nay xin được dành riêng cho những đồng bào Thượng đi từ Tây Nguyên mà chúng tôi đã có dịp tiếp chuyện – nhiều lần – ở ven đô Bangkok.
Hôm nay 24/11/20, theo tin AFP, ông TT.Trump bật đèn xanh cho ông Joe Biden đắc cử Tổng thống trong cuộc bầu cử hôm 3/11 tiếp cận chương trình chuyển giao quyền lực tuy ông Trump vẫn chưa thừa nhận sự thắng cử của ông Biden.
Trước hết chúng ta hãy biết ơn chính nền dân chủ. Trong mùa bầu cử này, chúng ta đã thấy những con số kỷ lục về số người Mỹ thực hiện quyền thiêng liêng nhất của họ, đó là quyền bỏ phiếu để bày tỏ ý nguyện của họ qua lá phiếu. Hơn 150 triệu người đã đi bỏ phiếu. Đó là điều phi thường. Nếu quý vị muốn biết điều gì đang đập tận trong trái tim nước Mỹ thì đó là nền dân chủ.
Qua bao nhiêu mùa lễ Tạ Ơn trên đất Hoa Kỳ, năm nào tôi cũng thầm tạ ơn đất nước này đã cho tôi một nếp sống tự do, một mái nhà ấm cúng dung dưỡng gia đình tôi từ ngày tôi rời Việt Nam. Năm nay là lần đầu tiên tôi nghĩ mình nên trải lòng biết ơn sâu xa này xuống mà nói thành lời. Nguyên nhân chính có lẽ vì biến cố đại dịch và sự mâu thuẫn chính trị của nước Mỹ tác động mạnh đến tôi và cuộc sống của triệu triệu người dân.
Xét lại lịch sử đảng, bài học hàng hàng lớp lớp Thanh niên-Trí thức đã xếp bút nghiên theo tiếng gọi kháng chiến chống Pháp giàng độc lập trước 1945, để sau này phải hối hận vì đã sai lầm để cho đảng Cộng sản cướp công kháng chiến, biến hành động gọi là Cách mạng tháng Tám thành bệ phóng cho đảng lên nắm quyền cai trị độc tài Cộng sản.
Số dân Việt Nam đang trôi nổi ở xứ Chùa Tháp thì không. Họ là thứ sắc dân vô tổ quốc (stateless ethnic Vietnamese, theo như cách gọi chính thức của các N.G.O đang hoạt động ở Cambodia) nên không có quyền sở hữu tài sản hay đất đai, và buộc phải chấp nhận một nếp sống rất bồng bềnh, và vô cùng bấp bênh – như hiện cảnh.
Một vài ghi chép lại trong nhiều tháng qua là như vậy. Câu chuyện về những người Việt ủng hộ Trump và chống Trump sẽ vẫn kéo dài thêm một thời gian nữa. Nó sẽ khép lại, hay mở rộng thêm còn tùy vào nghiệp lực của nước Mỹ, của cộng đồng người Việt ở Mỹ. Qui luật nhân quả vẫn sẽ vận hành như một qui luật muôn đời của vũ trụ.
Đã vài tuần kể từ lần cuối tôi liên lạc với quý vị. Trong thời gian đó, chúng tôi đã gắng sức làm việc để thành lập một nội các thể hiện các giá trị mà chúng tôi đã đưa ra là, hàn gắn sự chia rẽ quốc gia sâu đậm tại quốc nội và khôi phục vai trò lãnh đạo của chúng ta ở quốc ngoại.
Giữa những giờ phút ngự trị bởi các con số khổng lồ chóng mặt, những tranh cãi dao búa, một câu nói của ông Joe Biden đã nhắc nhở tới chiều sâu của một cuộc bầu cử dân chủ: đằng sau mỗi lá phiếu là một con người. Câu nói như một công án thiền. Tường chừng chìm lỉm trong những tiếng la hét, reo hò, bên này giận dữ, bên kia vui mừng.
Tổng thống Donald Trump sau khi lên nhậm chức đã nhanh chóng ký quyết định rút khỏi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và nay nhìn trở lại cuộc tranh cử 2016, tôi tin rằng nếu giả sử bà Hillary Clinton thắng cử, bà cũng khó có thể đưa nước Mỹ gia nhập TPP.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Mắt thường chúng ta có thể nhìn thấy bao xa?
Theo nhà dịch tễ học hàng đầu của Thụy Điển, hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy miễn dịch cộng đồng đang giúp nước họ chống lại Covid-19
Theo dự báo mới nhất của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), đại dịch Covid-19 sẽ gây thiệt hại lớn cho ngành hàng không toàn cầu trong giai đoạn 2020-2021.
Sau khi các hãng dược phẩm Mỹ và Anh lần lượt công bố kết quả thử nghiệm khả quan vaccine phòng Covid-19, Nga cũng tuyên bố sẽ bán vaccine Covid-19 với giá rẻ hơn và đặt mục tiêu sản xuất 1 tỷ liều trong năm 2021
Theo trang Financial Times, Facebook đang lên kế hoạch “lấy lòng” ông Biden bằng các chiến dịch tập trung vào Covid-19 và biến đổi khí hậu.