Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tiền và Tiền Điện Toán (Bitcoin)

07/11/201518:49:00(Xem: 3195)

Tiền và Tiền Điện Toán (Bitcoin)
.

Đoàn Hưng Quốc

.

Tiền mang 3 chức năng là đơn vị đo lường, dùng để mua bán và nhằm tích trữ của cải. Để giải thích tại sao tiền là thước đo, giả sử có anh nông dân tuyên bố con bò của anh giá trị bằng 5 con heo thì ai nấy bán tín bán nghi; nhưng nếu anh ta nói bán bò được 1000 đồng đủ để mua 5 con heo thì dễ hiểu hơn nhiều. Tiền được đem ra mua bán đổi chác hàng ngày. Nhà giàu có nhiều vàng bạc và nhiều… tiền nên tiền là đơn vị tích trữ tài sản.

.

Tiền sở dĩ có giá trị nhờ được chính quyền bảo đảm (fiat money) nhưng nhà nước không phải lúc nào cũng đáng tin. Thí dụ có anh lái buôn trộn 5 gram bạc vào 1 lượng vàng nhưng vẫn tuyên bố đây là 1 lượng vàng ròng bị gọi là gian thương. Nhưng nhà nước pha giấy vào tiền nên một ổ bánh mì trước đây chỉ 10 đồng nay lên giá 12 đồng lại gọi là… lạm phát hoặc tiền bốc hơi!

.

Cho nên khởi đầu có vài người thuộc khuynh hướng vô chính phủ (libetarian) không chấp nhận để nhà nước bóc lột đã đặt ra loại tiền mới không nằm trong sự kiểm soát của chính phủ. Có nhiều dạng tiền điện toán khác nhau nhưng được biết đến nhiều nhất là bitcoin, tạm dịch là… bitcoin.

.

Bitcoin không do một nhà nước hay tổ chức nào quản trị mà do hàng ngàn, hàng triệu máy điện tử trên toàn thế giới khai thác và giám sát. Độc giả có thể dùng internet để tải một chương trình xuống máy nhà cũng đủ để trở thành một người xử dụng bitcoin. Giá trị của mỗi đồng bitcoin do thị trường gồm hàng triệu các máy điện toán tư nhân quyết định nên nằm ngoài tầm kiểm soát của mọi chính quyền. Khi anh A trả cho chị B một đồng bitcoin để mua bán thì các máy điện toán sẽ tạo ra một chuỗi mật mã (blockchain) rồi chuyền cho nhau giám sát nhằm tránh việc anh A gian lận dùng lại đồng bitcoin củ để trả cho anh C. Mọi hoán đổi chỉ có giá trị khi được 51% số máy điện toán tham gia vào chương trình bitcoin trên toàn thế giới bỏ phiếu đồng ý cho nên chuổi mật mã trở thành loại giao kèo vô cùng an toàn.

.

Qua mỗi lần mua bán thì chuổi mật mã càng thêm phức tạp vì dựa vào các chuổi mật mã của những lần trao đổi trước đây, cho nên người đọc có thể tưởng tượng công việc của mỗi máy điện toán tham gia giám sát tất cả những giao dịch trên toàn thế giới khó khăn như thế nào. Do đó chủ nhân của mỗi máy điện toán chạy chương trình bitcoin thỉnh thoảng được thưởng 1 bitcoin mới. Thoạt nghe thấy vô lý tưởng như tiền ảo trên trời rớt xuống mà giá trị không đặt trên vàng hay cơ sở nào khác, nhưng việc làm này không khác người đi đào mỏ bỏ công sức lâu ngày lượm được hạt kim cương. Công sức nơi đây là tiền mua máy, tiền điện và thời gian chạy chương trình để thỉnh thoảng được thưởng 1 đồng bitcoin theo kiểu may rủi, lại dựa trên toán học nên không thể nào gian lận được.


.

Phần trên sơ lược về việc ấn hành và giám sát, nhưng người muốn dùng bitcoin phải làm gì? Trước hết hoặc phải chạy máy điện toán cho đến khi được thưởng 1 đồng bitcoin (lâu lắc lắm) hay trả tiền đô-la, euro, v.v… để mua bitcoin từ một người khác theo giá thị trường. Bitcoin sau đó lưu chuyển qua một trong các sàn giao dịch (bitcoin exchange) gồm nhiều hệ thống máy chủ, để rồi chạy vào máy nhà hay điện thoại cầm tay của người mua. Mọi giao dịch nói trên đều tạo ra một giãi mật mã mới. Người dùng bitcoin mua hàng hoá qua các sàn giao dịch thay vì hệ thống ngân hàng bởi vì trong quá khứ quá nhiều ngân hàng bê bối sập tiệm khiến thân chủ lãnh đủ cho nên các nhà sáng chế bitcoin ít tin tưởng ngân hàng hơn cả nhà nước.

.

Các nhà sáng chế bitcoin hình dung một thế giới trong đó những dân nghèo ở các vùng xa xôi tại Afghanistan, Ấn Độ, Bangladesh, Việt Nam,… cho dù không thể mở trương mục vì không đủ tiền hay ngân hàng không ở gần, nhưng nay đều có điện thoại cầm tay và sẽ có ngày được trả tiền công bằng bitcoin và mua hàng hoá bằng bitcoin. Họ sẽ không còn bị bó buộc phải mua bán bằng tiền mặt trong phạm vi làng xóm gần.

.

Một lợi ích khác khi dùng bitcoin mua bán với nước ngoài thì không phải đổi tiền nên doanh nghiệp không còn sợ dùng tiền nội địa bị nhà nước phá mất giá, và cũng không phải trả chi phí đổi ra đô-la, euro, v.v…

.

Bitcoin chỉ mới có từ năm 2007 nên còn phôi thai nhưng đang trong giai đoạn bốc hỏa (on fire). Đầu tư vào bitcoin thuộc loại vô cùng rủi ro nên không dành cho những kẻ yếu tim (not for the faint of heart) khi giá trị của một đồng bitcoin chỉ là con số không vào năm 2012, nhảy vọt lên 1200USD cuối năm 2013, rơi xuống 200USD năm 2014 và bây giờ tròm trèm khoảng 400USD. Bitcoin mang tiếng xấu vì các chuổi mật mã không kèm theo tông tích của người dùng nên rất được giới buôn lậu và rửa tiền ưa chuộng khiến Interpol, FBI, an ninh… theo dõi gắt gao. Lại có kẻ tìm cách giả mạo được lá phiếu của 51% máy điện toán trên thế giới (51% attack) nhằm cạo sửa các chuổi mật mã. Thêm vào đó vài sàn giao dịch bị xâm nhập ăn cắp mất sạch bitcoin nên cả làng mang tiếng.

.

Bitcoin có thể thành công hay biến mất như bao nhiêu phát minh ảo khác, nhưng khái niệm và cách tổ chức của tiền điện toán nói chung đang được các nhà nước (như Security Exchange Commission của Mỹ), những đại ngân hàng (như Bank Of England)  và các đại công ty quốc tế (như Microsoft, Amazon, Walmart) vô cùng quan tâm, đầu tư nghiên cứu vì tiềm năng của kỷ thuật này vô cùng sâu rộng. Khái niệm về giải mật mã (blockchain) được khai thác để áp dụng vào các hợp đồng, hoá đơn, giấy chứng nhận, v.v… một trường hợp điển hình là nhà nước Hy Lạp và Hondura muốn dùng chuổi mật mã cho dân chúng thôn quê đăng ký mãnh đất do mình sở hữu. Cho nên có thể một ngày nào đó vào thế kỷ 22 mọi giao dịch trên thế giới kể cả hôn thú, giấy khai sinh hay khai tử đều được chứng nhận bởi các giải mật mã thay vì công chứng. Bitcoin ra đời từ quan điểm vô chính phủ nhưng lại có cơ hội được áp dụng bởi nhà nước, ngân hàng, tư nhân, v.v…







 

 






.
.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Giữa những giờ phút ngự trị bởi các con số khổng lồ chóng mặt, những tranh cãi dao búa, một câu nói của ông Joe Biden đã nhắc nhở tới chiều sâu của một cuộc bầu cử dân chủ: đằng sau mỗi lá phiếu là một con người. Câu nói như một công án thiền. Tường chừng chìm lỉm trong những tiếng la hét, reo hò, bên này giận dữ, bên kia vui mừng.
Tổng thống Donald Trump sau khi lên nhậm chức đã nhanh chóng ký quyết định rút khỏi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và nay nhìn trở lại cuộc tranh cử 2016, tôi tin rằng nếu giả sử bà Hillary Clinton thắng cử, bà cũng khó có thể đưa nước Mỹ gia nhập TPP.
Khi còn tại chức, bà Phan Thúy Thanh – Phát Ngôn Viên Bộ Ngoại Giao của nước CHXHCNVN – có nuôi một con két nói năng rất sõi. Một hôm, nó xổ lồng bay mất. Bà Thanh nhờ báo đăng để tìm lại con thú cưng nhưng báo chưa kịp ra mà đã có người đến gõ cửa. Hỏi: Sao biết là con vẹt này của tôi. Đáp: Nó chối leo lẻo suốt ngày nên nhà cháu biết ngay là của bà chứ còn ai vào đây nữa.
Chuyến viếng thăm phòng Bầu Dục đầu tiên của tôi diễn ra chỉ vài ngày sau cuộc bầu cử, khi theo truyền thống lâu đời thì vợ chồng Tổng Thống Bush đã mời Michelle và tôi đi thăm nơi sắp là nhà. Ngồi trên công xa của cơ quan mật vụ, chúng tôi chạy ngang qua vòng cung quanh co cổng Tây viên vào Bạch Ốc, cố lưu giữ dăm điều nơi chúng tôi sẽ dọn vào dưới ba tháng nữa.
Ông Biden thắng cử vẫn bị ông Trump kịch liệt bác bỏ vì cho rằng việc kiểm phiếu không minh bạch. Mãi cho tới hôm 15/11 vừa qua, lần đầu tiên sau tám ngày thông báo kết quả bầu cử, ông Trump lên tiếng trên tweet «ông Biden thắng cử». Nhưng liền đó, ông lại nhắc «ứng cử viên dân chủ đã gian lận để đạt được kết quả đó».
Hai tuần sau ngày tổng tuyển cử 3/11, việc đếm phiếu đã gần hoàn tất. Tuy chưa chính thức nhưng cựu Phó Tổng thống Joe Biden coi như thắng cử với 79 triệu phiếu phổ thông và 306 phiếu cử tri đoàn, Tổng thống Donald Trump được 73.3 triệu phiếu và 232 phiếu cử tri đoàn.
Các phụ nữ sẽ có ít nhất 14 ghế trong Quốc Hội Thứ 117, đạt mức kỷ lục mới đối với đại diện phụ nữ.Trong năm 2018, toàn quốc đã bầu 127 phụ nữ -- và 48 phụ nữ da màu – vào Hạ Viện và Thượng Viện. Vào ngày 3 tháng 1 sắp tới, ít nhất 141 phụ nữ, gồm 51 phụ nữ da màu sẽ được tuyên thệ nhậm chức. 8 cuộc tranh cử liên quan đến phụ nữ chưa được tuyên bố tính tới ngày 16 tháng 11, có nghĩa là con số này có thể sẽ còn cao hơn.
Nhân mùa lễ Tạ Ơn, xin nói một lời cảm ơn cái quốc gia này, cảm ơn tất cả những mối quan hệ tương tác qua lại, cảm ơn sự cộng sinh giữa người với người, người với vạn vật muôn loài nhưng trên hết là cảm ơn cha mẹ đã cho con cái hình hài này, cho con sự sống này.
Trong buổi hội thảo qua truyền hình, của Diễn Đàn An Ninh Toàn Cầu, hôm 16-11-2020, Robert O'Brien, cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Donald Trump, đã đưa ra cam kết về việc chuyển giao quyền lực cho tân Tổng Thống Joe Biden sẽ diễn ra ôn hòa và thành công vào ngày 20-1-2021 như những lần chuyển giao quyền lực trước đây.
Để giúp khai sáng viễn ảnh của chính sách Ngoại giao trong 4 năm tới của Chính quyền Biden, đồng thời nhìn lại những thành công và thất bại của Tổng thống Cộng hòa mãn nhiệm Donald Trump trong lĩnh vực này, chúng tôi đã phỏng vấn Tiến sỹ Nguyễn Mạnh Hùng, một Học giả chuyên ngành Chính trị Quốc tế. Ông là Giáo sư ngoại hạng (Professor Emeritus) đã từng giảng dạy nhiều năm về Quan hệ Quốc tế tại Đại học George Mason, gần Thủ đô Hoa Thịnh Đốn.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Tất cả các ngôi sao đã đi đâu? Cái thường được xem là một lỗ trống trên bầu trời nay được biết là một đám mây phân tử tối.
Một loại vaccine Covid-19 được phát triển bởi Đại học Oxford và AstraZeneca cho thấy khả năng phòng bệnh ở đa số tình nguyện viên được tiêm trong một cuộc thử nghiệm quy mô lớn.
Hãng hàng không British Airways đã bắt đầu bán các sản phẩm là vật dụng trên khoang hạng nhất, bao gồm ly rượu, bát đĩa sành sứ, dép, khăn... phản ánh tác động của Covid-19 đối với hoạt động kinh doanh của hãng.
Các khu mua sắm nổi tiếng thế giới từ Paris, New York cho tới Tokyo đều đang chuẩn bị cho một mùa nghỉ lễ chưa từng thấy.
Hôm thứ Hai (23/11/2020), Tổng thống đắc cử Joe Biden đã có cuộc điện đàm với người đứng đầu EU và NATO, trong nỗ lực phục hồi mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương