Hôm nay,  
Việt Báo Online

Thuốc chống sốt rét và lính cộng sản

01/11/201522:06:00(Xem: 3498)
Thuốc chống sốt rét và lính cộng sản

Thuốc chống sốt rét và lính cộng sản


Bùi Văn Phú


Hôm đầu tháng Mười vừa qua, giải Nobel Y học đã được ủy ban tuyển chọn trao cho ba nhà nghiên cứu là Tu Youyou từ Trung Quốc, William Campbell từ Ireland và Satoshi Omura từ Nhật.


Công trình nghiên cứu của bà Tu là tìm ra thuốc chống sốt rét từ một loại cây vào cuối thập niên 1960. Ông Campbell và ông Omura tìm ra phương pháp trị liệu nhiễm trùng cho người mắc bệnh do bởi ký sinh trùng trong giun tròn sinh sản nơi sông hồ.


Bà Tu sẽ nhận được một nửa số tiền giải thưởng, tức khoảng 480 nghìn đôla, và hai nhà nghiên cứu Campbell và Omura chia nhau nửa còn lại.


Truyền thông quốc tế đưa tin đều nhắc đến sự kiện công trình nghiên cứu về thuốc chống sốt rét của bà Tu là với mục đích giúp giảm số tử vong của binh lính cộng sản chiến đấu chống Mỹ tại chiến trường Việt Nam. Lính cộng sản nào thì có báo đưa tin đó là lính Trung Quốc, có báo cho biết đó là bộ đội Bắc Việt.


Sau khi thông tin được đưa ra, phía Việt Nam đã có nhiều người lên tiếng phủ nhận việc thuốc chống sốt rét của bà Tu đã được dùng để chữa trị bộ đội cộng sản Việt Nam trong cuộc chiến tranh chống Mỹ.


Các mạng truyền thông thế giới đã đưa tin về bà Tu và giải Nobel Y học như sau:


Mạng BBC Tiếng Anh: “Năm 1967 lãnh tụ cộng sản Mao Trạch Đông quyết định là có một nhu cầu khẩn trương cấp quốc gia trong việc tìm ra cách chữa bệnh sốt rét vì, vào thời điểm đó, bệnh này do muỗi gây ra lan tràn nên đang giết chết lính Trung Quốc đang đánh nhau với Mỹ trong rừng ở Bắc Việt Nam. Một đơn vị nghiên cứu bí mật đã được thành lập để tìm cách chữa trị bệnh này.” (http://www.bbc.com/news/blogs-china-blog-34451386)


Kênh truyền hình CNN: “Dự án 523 được hình thành vào năm 1967 bởi Chủ tịch Mao Trạch Đông là người muốn giúp binh lính cộng sản đang chiến đấu trong rừng đầy muỗi ở Việt Nam, nơi mà họ đang chết vì sốt rét nhiều hơn là vì súng đạn.” (http://www.cnn.com/2015/10/06/asia/china-malaria-nobel-prize-tu-youyou/index.html)


Mạng slate.com: “Thuốc được tìm ra năm 1967 nằm trong một dự án có mục đích chống sốt rét ở nơi trước đây gọi là Miền Bắc Việt Nam và ở miền Nam Trung Quốc. Dự án 523, tên số được đặt theo ngày khởi xướng là tháng 5 ngày 23 năm 1967 với sự tham gia của hơn 500 nhà nghiên cứu từ 60 học viện trên toàn quốc [Trung Quốc] trong đó có bà Tu, lúc đó là một nghiên cứu sinh” (http://www.slate.com/articles/life/caixin/2015/10/china_s_nobel_prize_winner_tu_youyou_faces_criticism_for_malaria_research.single.html)


Báo Telegraph: “Qua nghiên cứu dành cho binh lính cộng sản đang chiến đấu trong cuộc chiến tranh Việt Nam, thuốc chữa bệnh của Tu Youyou là đột phá chủ yếu trong việc chống sốt rét trên toàn cầu.”


Tờ báo này viết thêm: “Căn bệnh cũng đang làm thiệt hại nặng trong quân đội đồng minh cộng sản của Trung Quốc là Bắc Việt, với số bộ đội chết vì sốt rét trong rừng trong cuộc chiến chống lại quân Mỹ nhiều hơn là chết vì bom đạn Mỹ.” (http://www.telegraph.co.uk/journalists/colin-freeman/11912754/Nobel-Prize-for-Chinese-traditional-medicine-expert-who-developed-malaria-cure.html)


Báo New York Times: “Bắc Việt, một đồng minh quan trọng đang ở vào giữa thời kỳ chiến tranh với Mỹ, đã yêu cầu tìm cách giảm số bộ đội chết vì bệnh sốt rét, mà thuốc chloroquine đã trở nên ít hiệu nghiệm. Bệnh sốt rét cũng giết chết rất nhiều người sinh sống ở miền nam Trung Quốc.” (http://www.nytimes.com/2015/10/07/world/asia/tu-youyou-chinese-scientist-nobel-prize.html?_r=0)


Thông tin phổ biến cho biết bà Tu Youyou khi làm công tác nghiên cứu đã tìm ra Artemisinin từ cây thanh hao hoa là dược tố được dùng để chế biến thuốc chống sốt rét.


Khám phá đó nằm trong một dự án bí mật do Chủ tịch Mao Trạch Đông khởi xướng năm 1967 vào thời kỳ cách mạng văn hóa nên phải giữ kín.


Dược tố Artemisinin được tìm ra năm 1967, qua Dự án 523, nhưng đã không được chính thức công bố cho đến năm 1979. Khi khám phá này được phổ biến cũng không ghi tên bà Tu Youyou mà chỉ ghi “Nhóm Thanh Hao hoa Phối hợp Nghiên cứu chống Sốt rét”.


Vì bà Tu không là thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc nên khi được trao giải Nobel Y học thì đã có những tranh cãi liên quan đến việc có phải chính bà Tu tìm ra thuốc chống sốt rét, hay là một nhóm nhà khoa học và nghiên cứu làm việc chung với bà tại viện nghiên cứu thuốc nam.


Trong nhiều năm, những khám phá của bà Tu về dược tố này không được giới chức khoa học tại Trung Quốc nhắc tới. Cho đến năm 2011 hai nhà nghiên cứu Louis Miller và Su Xinzhuan từ Học viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ trong khi tìm hiểu về Artemisinin đã công nhận đó là thành quả của bà Tu Youyou.


Bà Tu, năm nay 84 tuổi, thời sinh viên học ngành dược và đã có nhiều năm làm nghiên cứu tại Học viện Y học Cổ truyền Trung Quốc. Tuy nhiên bà ít được biết đến ở Trung Quốc vì bà không được coi là thuộc giới hàn lâm. Bà được gọi là người phụ nữ “Ba không” vì bà: không có bằng bác sĩ y khoa, không có bằng tiến sĩ và không bao giờ làm việc ở nước ngoài.


Đối với giới nghiên cứu về bệnh sốt rét của Việt Nam, thông tin về Dự án 523 với mục đích giúp làm giảm số tử vong của bộ đội cộng sản Bắc Việt trong thời chiến tranh chống Mỹ là không đúng sự thực.


Đạo diễn Đặng Nhật Minh có bài viết trên báo Dân Trí hôm 16/10/2015 với dẫn chứng từ nhiều giới chức y tế Việt Nam phủ nhận mục đích của Dự án 523.


Đạo diễn là con trai của cố giáo sư Đặng Văn Ngữ. Ông kể rằng cha ông đã chết tại chiến trường Trị Thiên vào tháng 4/1967 khi đang nghiên cứu cách chữa trị bệnh sốt rét cho bộ đội. Một tuần sau đó, nơi làm việc của bác sĩ Ngữ tại Viện Sốt rét ở Hà Nội cũng bị trúng bom Mỹ nên nhiều công trình nghiên cứu của giáo sư Ngữ đã bị thiêu hủy và việc nghiên cứu vaccin chống sốt rét đã phải ngưng lại.

(http://dantri.com.vn/xa-hoi/chuyen-can-noi-ro-ve-cong-cuoc-chong-sot-ret-o-mien-bac-nua-the-ky-truoc-20151016091035908.htm)


Sau khi biết được những thông tin về thuốc chống sốt rét liên quan đến bộ đội Việt Nam, đạo diễn Đặng Nhật Minh đã gặp bác sĩ Nguyễn Tiến Bửu và ghi lại:


“Tôi liền gặp bác sỹ Nguyễn Tiến Bửu, Trưởng đoàn chống sốt rét đi vào chiến trường Trị-Thiên năm 1967 cùng với giáo sư Đặng Văn Ngữ để nghiên cứu vaccin chống sốt rét cho bộ đội. Bác sỹ Bửu rất ngạc nhiên về cái tin liên quan đến thuốc của bà Đồ U U (Tu Youyou) đã cứu chữa cho bộ đội Việt Nam. Là người làm việc tại Viện Sốt rét liên tục từ năm 1957 đến năm 1992 trước khi nghỉ hưu, bác sĩ Bửu chưa từng được nghe về dự án 523 do Trung Quốc lập ra để tìm thuốc chống sốt rét cứu bộ đội Việt Nam trong chiến tranh như báo The Guardian và tờ Telegraph của Anh đưa tin.”


Ngày 20/10/2015 báo Dân Trí có bài phỏng vấn giáo sư Lê Ngọc Trọng, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế. Bài báo trích lời giáo sư Trọng:


“Những năm 80, khi làm giám đốc bệnh viện trên Thái Nguyên, có bệnh nhân sốt rét ác tính vào. Anh em trong viện có rỉ tai về loại thuốc của Trung Quốc chữa sốt rét. Thế nhưng thời điểm đó, Việt Nam Chưa có phác đồ sử dụng nên chúng tôi không dùng. Được áp dụng phác đồ điều trị thời điểm đó, người bệnh cũng qua khỏi. Mãi đến năm 1992 Việt Nam mới bắt đầu sử dụng Artemisine trong điều trị sốt rét ác tính. Thuốc này được chiết xuất từ cây thanh hao hoa vàng và có tác dụng rất tốt với sốt rét ác tính, chặn đứng được sự phát triển của bệnh, giảm tỉ lệ tử vong rất nhiều.”

.
blank
Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế Bác sĩ Lê Ngọc Phong (ảnh H.Hải/Dân Trí)
.

Ghi lại những diễn tiến liên quan đến nghiên cứu chống sốt rét tại Việt Nam theo như giáo sư Trọng kể lại, qua bài báo:


“Để tìm ra chiết xuất này từ cây thanh hao hoa vàng, công đầu là của người Trung Quốc. Nhưng thuốc sử dụng tại Việt Nam, là do một nghiên cứu sinh Việt Nam mang cây thanh hao hoa vàng sang Hungari nghiên cứu, phát hiện chiết xuất ra Artemisine và mang về Việt Nam. Viện sốt rét kí sinh trùng côn trùng Việt Nam là nơi đầu tiên bắt đầu thí điểm loại thuốc này. Đến năm 1992, sau rất nhiều hội thảo khoa học, cố Bộ trưởng Bộ Y tế, GS Phạm Song quyết định cho dùng Artemisine tại Việt Nam từ năm 1992. Như vậy, trước năm 1992 Việt Nam chưa từng sử dụng Artemisine trong điều trị sốt rét. Vì thế, khó có thể nói nước láng giềng đã viện trợ thuốc này để chữa cho bộ đội Việt Nam.”

(http://dantri.com.vn/suc-khoe/trong-khang-chien-chong-my-viet-nam-chua-co-phac-do-dieu-tri-sot-ret-bang-artemisinine-20151020083135523.htm)


Bài báo của đạo diễn Đặng Nhật Minh cũng trích lời bác sĩ Nguyễn Tiến Bửu nói rằng Trung Quốc đã không giúp chữa chống sốt rét cho bộ đội, vì chủ yếu vẫn sử dụng thuốc Tây như Cloroquine, Quinine, Paludrine, Quinaquine…


"Nếu bên dược có nhập Artemisinin của Trung Quốc về để điều trị cho bộ đội và nhân dân thì Viện Sốt rét phải là nơi được thông báo đầu tiên để kiểm định trước khi đem ra dùng". Bác sĩ Bửu cho biết điều đó đã không xảy ra.


Những thông tin mới nhất đưa ra nhân dịp bà Tu Youyou được trao giải cho biết thuốc chống sốt rét của bà khám phá ra không được binh lính Trung Quốc dùng cho đến năm 1979, khi có chiến tranh biên giới giữa Trung Quốc và Việt Nam.


Qua sự kiện giải Nobel Y học được trao cho bà Tu Youyou về thuốc chống sốt rét có liên quan đến binh lính cộng sản trong những năm của thập niên 1960, là thời kỳ của cuộc chiến đang ở cao độ, điều này cho thấy Trung Quốc đã đưa hàng trăm nghìn binh lính vào Bắc Việt để hỗ trợ miền Bắc Việt Nam trong cuộc chiến chống Mỹ. Vì nếu không có số đông binh lính tại Việt Nam, chính phủ của Chủ tịch Mao Trạch Đông đâu phải quan tâm đến số lính bị chết vì sốt rét mà đưa ra Dự án 523 để tìm cách giảm số tử vong.


Trong khi đó, mấy năm trước đây, giáo sư Li Guoqian của Đại học Y học Cổ truyền Trung Quốc ở Quảng Châu khi viết về thuốc chống sốt rét và Dự án 523 có ghi rằng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầu Chủ tịch Mao Trạch Đông giúp Việt Nam tìm cách chống lại bệnh sốt rét đang giết chết nhiều bộ đội.


Qua đó, Dự án 523 được thành hình để nghiên cứu thuốc chống sốt rét và ngày nay đã đem đến cho Trung Quốc giải Nobel Y học 2015.


© 2015 Buivanphu.wordpress.com


 



.
.

24/06/2019(Xem: 404)
Trong cuộc chiến tranh Quốc cộng, một bên là Thế giới Tự Do, một bên là chủ nghĩa CSø bạo tàn,khát máu luôn đấu tranh bằng bạo lực thà giết lầm hơn tha lầm
24/06/2019(Xem: 716)
Vào ngày 28 tháng 6, tôi sẽ tổ chức một cuộc hội nghị thượng đỉnh G20 năm 2019 tại Osaka. Chương trình nghị sự của chúng tôi sẽ tập trung vào ba vấn đề chủ yếu, mỗi một vấn đề của chương trình là quan trọng một cách đặc biệt đối với châu Á.
24/06/2019(Xem: 1100)
Ngả Ba Trung Lương là địa danh của mũi tàu chia hai phần đất : một là đường rẻ vào thành phố Mỹ Tho –Tỉnh Tiền Giang , đường kia là Quốc lộ 4 chạy suốt các tỉnh miền Tây đến tỉnh tận cùng đất nước là tỉnh Cà Mau .
24/06/2019(Xem: 1425)
Hình ảnh Cha Nguyễn Văn Lý bị bịt miệng tại tòa án đã bị sửa đổi bởi các thành phần chống đối cộng đồng Việt Nam để bôi nhọ cộng đồng và ý nghĩa và thực tế của chế độ áp bức tại Việt Nam.
24/06/2019(Xem: 1180)
Lãnh đạo một đất nước là việc lớn, có thể đưa quốc gia đến hưng vong. Thế mà, hiện nay Chủ tịch nước Tàu là Tập Cận Bình lại lâm vào thế “Tứ bề thọ địch.” Nước Tàu phải đối đầu một lúc nhiều biến động trong nước và từ các nước bên ngoài đang nghi ngờ hay muốn tiêu diệt nước Tàu.
24/06/2019(Xem: 726)
Ước tính 2 triệu người Hồng Kông xuống đường biểu tình chống Dự luật dẫn độ, vào chủ nhật 16/6/2019, và các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục được diễn ra cho thấy sách lược “một quốc gia hai thể chế” đã hoàn toàn thất bại.
24/06/2019(Xem: 457)
17 em sinh viên sắp hoặc đang theo học tại các đại học danh tiếng vùng Hoa-Thịnh-Đốn như George Mason University (GMU – Virginia), University of Maryland (UMD) & Montgomery Community College (MC) niên khóa 2019-2020 đã được tuyển chọn
23/06/2019(Xem: 776)
Ai cũng biết Thổ Nhĩ Kỳ hiện bị cai trị hà khắc dưới triều đại Erdogan. Hầu hết các nhà đối lập đều bị tìm cách cô lập. Chính Erdogan đã tuyên bố, "ai" nắm giữ chức Đô trưởng Istanbul là có thể giành được chiến thắng
23/06/2019(Xem: 1355)
việc ướp xác HCM đã được Bộ chính trị đảng Lao Động đặt ra ngay khi HCM còn sống vào năm 1967. Khi đó HCM còn sáng suốt, làm bài thơ chúc Tết năm 1968... Chắc chắn HCM phải biết quyết định ướp xác của Bộ chính trị đảng Lao Động, nhưng HCM không tỏ một dấu hiệu nào ngăn cản.
22/06/2019(Xem: 611)
kêu gọi nhà cầm quyền nước CHXHCN Việt Nam triệt để tôn trọng các quyền tự do căn bản của công dân đã được qui định trong Hiến Pháp, trong đó có quyền tự do ngôn luận, biểu tình và hội họp đã bị các luật tố tụng dân sự và hình sự tùy tiện giải thích để ngăn chận, bắt bớ; chấm dứt việc trấn áp, bỏ tù hoặc giam lỏng những dân oan đòi đất, những người biểu tình vì bảo vệ môi trường và toàn vẹn lãnh thổ; tức khắc trả tự do những tù nhân lương tâm
22/06/2019(Xem: 866)
Phương tiện kỹ thuật càng tinh xảo, con người càng dễ đi đến chỗ dối mình, dối người, hại mình, hại người, một cách tự nhiên, đến độ lòng chẳng có chút cắn rứt nào khi đã lỡ tạo ra những hậu quả xấu, làm khổ đau, thậm chí tổn hại đến sinh mệnh của kẻ khác.
22/06/2019(Xem: 883)
Liên Hiệp Quốc chọn ngày 20 tháng 6 hàng năm làm Ngày Tị nạn Thế giới-World Refugee Day, để nâng cao nhận thức về tình trạng của những người tị nạn trên khắp thế giới. Nghệ sĩ Nam Lộc, tác giả của hai nhạc phẩm tiêu biểu nói lên tâm trạng của người tị nạn Việt Nam sau năm 1975
22/06/2019(Xem: 584)
du lịch Đà Lạt thì lúc nào cũng mát dịu, nên thơ. Hoa được trồng khắp nơi ờ thành phố mộng mơ nầy. Hoa nở trên dọc theo hai bên đường từ sân bay Liên Khương về trung tâm thành phố. Hoa mọc đầy theo các sườn đồi, các con đường dốc dẫn đến những khu vực ngoại ô, làng xã ven thành phố.
22/06/2019(Xem: 551)
trong 14 năm cầm quyền bà Merkel đã thực hiện chính sách Nước Đức Trên Hết nhằm bảo vệ quyền lợi của Đức nhưng làm rạn nứt sự đoàn kết trong nội bộ Âu Châu, khối Euro và NATO. Tiêu biểu là các nước trong NATO cam kết chi tiêu 2% GDP cho quốc phòng nhưng nước Đức liên tục thất hứa chỉ dành 1.5 % GDP vào quân đội.
22/06/2019(Xem: 636)
Cách nay gần mười năm (2010) một người sưu tập tác phẩm Nôm kỳ cựu ở Sàigòn có nhường tôi vài quyển sách Nôm viết tay, trong đó có một quyển mỏng gồm 10 trang, hình như là phần còn lại của một quyển lớn hơn đã bị hư rách (?). Mười trang nầy thì hai trang cuối không quan trọng vì là những bài thơ không có gì đặc biệt. Riêng 8 trang đầu rất đáng chú ý, đó là 226 câu lục bát nói về hai đề tài
Tin công nghệ
Kỳ 2: Những Mất Mát Không Thể Vãn Hồi
Khoảng cuối tháng 06/2019, theo trang Reuters, Futurewei Technologies, một bộ phận nghiên cứu phát triển công nghệ của Huawei tại Mỹ đã tuyên bố tách ra khỏi tập đoàn để hoạt động độc lập.
Tháng 06/2019, sau 4 năm sử dụng chiếc kính HoloLens trong hoạt động kinh doanh, Airbus đã công bố hợp tác với Microsoft để bán các chương trình được thiết kế riêng cho HoloLens cho các công ty khác trong ngành công nghiệp hàng không và phòng thủ
Có vẻ như chính phủ Mỹ đang rất nghiêm túc với việc ngăn cản những nhà mạng viễn thông lớn tránh xa những thiết bị cơ sở hạ tầng mạng viễn thồng 5G được sản xuất tại Trung Quốc, không chỉ riêng Huawei.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo trang GeekWire, Microsoft có một danh sách các dịch vụ online mà hãng cấm nhân viên mình sử dụng để đảm bảo bí mật kinh doanh không bị đối thủ biết được, trong đó có nhiều cái tên quen thuộc cho môi trường làm việc hiện đại như Slack, Google Docs, Amazon Web Services...
Kỳ 1: Ngày Âm Nhạc Hóa Tàn Tro
Khoảng cuối tháng 06/2019, hàng loạt công ty lớn của Hàn Quốc bao gồm Samsung Electronics, Hyundai Motor, Kia Motors và LG Electronics đang chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc trong nỗ lực giảm sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc khiến họ dễ chịu tổn thương từ sự cạnh tranh dâng cao tại địa phương, căng thẳng địa chính trị cũng như nhiều yếu tố kinh tế khác. Các yếu tố thường tác động nặng nề nhất đến những công ty lớn.
Khoảng cuối tháng 06/2019, Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) xác nhận máy tính của Phòng thí nghiệm Tên lửa đẩy (JPL) bị hack năm 2018
Tháng 06/2019, Huawei nộp đơn kiện Bộ Thương mại Mỹ - động thái mới nhất trong trận chiến giữa Huawei và chính phủ Donald Trump. Mỹ cho rằng thiết bị viễn thông Huawei có thể bị Trung Quốc lợi dụng để gián điệp và dĩ nhiên Huawei một mực bác bỏ cáo buộc.
Khoảng giữa tháng 06/2019, các nhà lập pháp thành phố San Francisco đã bỏ phiếu đồng thuận việc cấm toàn bộ việc bán các sản phẩm thuốc lá điện tử ở thành phố. Đây được coi là 1 đòn giáng vào công ty Juul Labs, công ty sản xuất thuốc lá điện tử lớn ở Mỹ có trụ sở chính ở thành phố San Francisco.
Tính đến tháng 06/2019, cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang ngày càng leo thang. Mỹ áp đặt hàng rào thuế quan lên các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng điều đó cũng khiến các công ty của Mỹ chịu tổn thất nặng nề.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo báo cáo mới công bố, các nhà khoa học đã phát hiện ra một cặp ngoại hành tinh (exoplanet - hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời) ở một hệ sao gần chúng ta, chúng có kích cỡ tương đương với Trái Đất.
Khoảng giữa tháng 06/2019, theo phát ngôn viên của Google, công ty đã ngừng sản xuất hai mẫu tablet chưa ra mắt và sẽ không có thiết bị nào kế nhiệm cho chiếc Pixelbook Slate. Thay vào đó, công ty sẽ chuyển hướng nguồn lực và tập trung hơn vào dòng laptop Pixelbook.
Facebook đang có dự án cực kỳ tham vọng, tạo ra trật tự tài chính mới cùng dịch vụ tiền ảo Libra của hãng, hợp tác với 27 đối tác lớn như Visa, Uber, Mastercard, PayPal, Coinbase… Nhưng chỉ chưa đầy 48 giờ sau khi Facebook công bố dự án mới, các nhà lập pháp Mỹ đã lên tiếng lo ngại. Khoảng giữa tháng 06/2019, nghị sĩ Maxine Waters, chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính của nghị viện Mỹ đã lên tiếng cho biết Facebook nên ngừng phát triển Libra, và lôi danh sách scandal trong những năm qua của Facebook ra để biện luận cho ý kiến của bà.
Hồi đầu năm 2019, HMD Global đã phải đối mặt với búa rìu dư luận sau khi người ta phát hiện ra một số chiếc Nokia 7 Plus gửi dữ liệu thiết bị về Trung Quốc. HMD đã lên tiếng xin lỗi về sự cố. Đến khoảng giữa tháng 06/2019, hãng đã đưa ra những giải pháp nhằm đảm bảo vụ việc không tái diễn.