Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Đâu Là Phương Sách Đối Ngoại Cho Hoa Kỳ?

14/10/201500:00:00(Xem: 2446)

Joseph S. Nye

Đỗ Kim Thêm dịch

Gần đây, khi Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã phát biểu tại Liên Hiệp Quốc về việc chống lại Nhà nước Hồi giáo (IS), có những người chỉ trích ông phàn nàn rằng ông đặt trọng tâm về ngoại giao và ít thiên về việc sử dụng vũ lực. Khi đem so sánh với sự can thiệp quân sự của Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc nội chiến tại Syria; và so với chiến dịch tranh cử tổng thống Hoa Kỳ đang tăng tốc, một vài ứng cử viên của đảng Cộng hòa đã cáo buộc Obama là theo chủ trương cô lập.

Nhưng các cáo buộc đó là một lối lập luận chính trị theo đảng phái, nó có ít cơ sở phân tích nghiêm túc về mặt chính sách. Để xem chính xác hơn về tâm trạng hiện tại trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ giữa những gì Stephen Sestanovich của Đại học Columbia gọi đó là một giao động của con lắc giữa những chính sách tối đa hoá và chính sách hạn chế hoá.

Chính sách hạn chế không phải là theo một đường lối cô lập; nó là một sự điều chỉnh để thích nghi về các mục tiêu chiến lược và phương tiện. Kể từ khi kết thúc Đệ nhị Thế chiến các vị Tổng Thống theo đuổi các chính sách hạn chế gồm có Dwight Eisenhower, Richard Nixon, Jimmy Carter, và bây giờ là Obama. Không có một sử gia khách quan sẽ gọi bất kỳ ai trong nhóm người này là nguời chủ trương cô lập.

Eisenhower ứng cử tổng thống vào năm 1952 vì ông phản đối chủ thuyết cô lập của Robert Taft, ứng cử viên hàng đầu của đảng Cộng hòa. Trong khi Nixon tin rằng Hoa Kỳ đang trong tình trạng suy vi, những người khác thì không tin như vậy. Tất cả đều là những người theo đuổi chủ thuyết quốc tế mạnh mẽ khi ta so sánh với những người thực sự theo học thuyết cô lập này của những năm 1930, họ là những người phản đối gay gắt sự trợ giúp của nước Anh trong Đệ nhị Thế chiến.

Các nhà sử học có thể tạo một bằng chứng khả tín là trong thời kỳ cam kết qúa đà của người theo thuyết tối đa đã làm thiệt hại nhiều hơn cho vị thế của Hoa Kỳ trên thế giới nếu so với các thời kỳ theo thuyết hạn chế. Phản ứng chính trị trong nước theo chủ nghĩa lý tưởng toàn cầu của Woodrow Wilson gây ra một học thuyết cô lập mãnh liệt mà nó làm trì hoãn phản ứng của Hoa Kỳ đối với Hitler. Leo thang chiến tranh tại Việt Nam dưới thời Tổng thống John F Kennedy và Lyndon Johnson tạo ra một chuyển huớng hướng nội của những năm 1970. Và cuộc xâm lược sai lầm của George W. Bush tại Iraq đã tạo ra tâm trạng hiện tại của tình trạng hạn chế.

Nếu tâm trạng đó là trở thành một đề tài cho chiến dịch tranh cử tổng thống vào năm 2016, như lập luận khởi đầu của chiến dịch cho thấy, thì Hoa Kỳ nên bỏ đi các cuộc tranh luận sai lạc về chủ thuyết cô lập và thay vì thế, Hoa Kỳ nên giải quyết ba vấn đề cơ bản về tương lai của chính sách đối ngoại của đất nước: Phải giải quyết bao nhiêu? Can thiệp như thế nào? Và đa phương như thế nào?

Vấn đề đầu tiên là Hoa Kỳ nên chi cho kinh phí quốc phòng và đối ngoại là bao nhiêu. Dù một số người cho rằng Hoa Kỳ không có lựa chọn nào khác hơn là để hạn chế việc chi xuất trong các lĩnh vực này, đây không phải là vấn đề. Như một phần của GDP, Hoa Kỳ đang chi tiêu ít hơn một nửa những gì Hoa Kỳ đã chi cho mục tiêu này cao đến tột đỉnh của Chiến tranh Lạnh, khi thế kỷ lãnh đạo của Hoa Kỳ đã được cũng cố.

Vấn đề không phải là dùng súng đạn để chống lại bơ sửa, nhưng dùng súng đạn chống lại bơ sửa chống lại thuế khóa. Nếu không có ý muốn tăng thu, thì kinh phí chi cho quốc phòng bị kìm hãm trong một sự cân bằng để so sánh với các khoản đầu tư quan trọng như giáo dục, cơ sở hạ tầng, nghiên cứu và phát triển - tất cả các biện pháp này là rất quan trọng đến sức mạnh nội địa của Hoa Kỳ và vị thế toàn cầu.

Vấn đề thứ hai liên quan đến việc Hoa Kỳ nên can thiệp nội bộ của các nước khác như thế nào và trong những cách gì. Obama đã nói rằng Hoa Kỳ nên sử dụng lực lượng quân sự một cách đơn phương nếu cần thiết, khi nền an ninh của Hoa Kỳ hoặc của các đồng minh đang bị đe dọa. Nếu không phải là trường hợp này, thì khi lương tâm của đất nước thúc giục phải hành động - để phản đối một nhà độc tài giết chết một số lớn các công dân của mình - Hoa Kỳ không nên đơn phương can thiệp và nên sử dụng vũ lực chỉ khi có một viễn cảnh tốt đẹp của sự thành công.

Đây là những nguyên tắc hợp lý, nhưng các giới hạn của vấn đề là gì? Vấn đề này không phải là mới. Gần hai thế kỷ trước, John Quincy Adams, Tổng Thống thứ sáu của Hoa Kỳ, đã tranh đấu với nhu cầu trong nước để can thiệp vào cuộc chiến tranh Hy Lạp giành độc lập khi ông có nói một câu danh tiếng là Hoa Kỳ "không nên đi ra nước ngoài để tìm kiếm những con quái vật mà tiêu diệt" Nhưng nếu chịu đựng một cuộc nội chiến giống như tại Syria liệu có nên cho phép một nhóm khủng bố như Nhà nước Hồi giáo (IS) lập một nơi trú ẩn an toàn không?

Hoa Kỳ nên đứng ngoài các cộng cuộc xâm lược và chiếm đóng. Trong thời đại của chủ nghĩa dân tộc và các dân chúng được huy động trong toàn xã hội, việc chiếm đóng nước ngoài, tất cả là sinh ra lòng thù hận, như khi Eisenhower đã quyết định một cách khôn ngoan vào những năm 1950. Nhưng những gì diễn ra? Liệu không lực và huấn luyện cho lực lượng nước ngoài là đủ chăng? Đặc biệt là ở Trung Đông, nơi mà các cuộc cách mạng có thể sẽ kéo dài trong một thế hệ, một sự kết hợp thông minh của quyền lực cứng và mềm sẽ rất khó khăn để đạt được.

Các diễn từ mới đây của các ứng cử viên tổng thống Hoa Kỳ cho thấy là cuộc tranh luận về hai vấn đề đầu tiên đã bắt đầu. Tuy nhiên, Hoa Kỳ không quan tâm đến vấn đề thứ ba đang trong cơn nguy hiểm. Làm thế nào Hoa Kỳ có thể hỗ trợ các định chế, tạo ra mạng lưới, và thiết lập các chính sách để quản lý các vấn đề liên quốc?

Giới lãnh đạo của các quốc gia hùng mạnh nhất là quan trọng trong việc cung ứng các tiện ích công cộng trên toàn cầu. Chuyện không may là sự bế tắc chính trị trong nước của Hoa Kỳ thường ngăn trở việc cung ứng này. Ví dụ như Thượng viện Hoa Kỳ đã thất bại trong việc phê chuẩn Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, dù nó thuộc về lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ - thực vậy, Hoa Kỳ cần quy ước để hỗ trợ vị thế của mình về cách giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ ở Biển Hoa Nam.

Cũng tương tự như vậy, Quốc hội đã thất bại trong việc thực hiện cam kết của Hoa Kỳ để hỗ trợ việc tái phân bổ quyền bỏ phiếu trong Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho các nước thị trường mới nổi, dù làm như vậy sẽ gây tốn kém rất ít. Điều này đã mở đường cho Trung Quốc khởi động lập ra Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (mà Hoa Kỳ sau đó đã cố gắng ngăn chặn một cách nhầm lẫn làm cho danh tiếng của mình bị tổn hại nặng nề). Và sức đề kháng mạnh mẽ của Quốc hội để thiết lập giới hạn phát ra khí thải trong thời gian sắp tới Hội nghị biến đổi khí hậu của Liên Hiệp Quốc tại Paris vào tháng Chạp.

Chi xuất bao nhiêu cho công tác đối ngoại và làm thế nào để can thiệp vào cuộc khủng hoảng ở xa là những vấn đề quan trọng. Nhưng Hoa Kỳ cũng nên lo ngại rằng "chủ thuyết ngoại lệ" của đất nước họ đang bị thoái hóa biến thành "chủ thuyết được miễn trừ". Làm thế nào Hoa Kỳ có thể duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu nếu các nước khác nhìn thấy Quốc hội liên tục ngăn chặn hợp tác quốc tế? Cuộc tranh luận này hãy còn bắt đầu.

* * *

Joseph S. Nye, Jr., là cựu Phụ tá Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ và Chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Quốc Gia Hoa Kỳ, Giáo Sư Đại Học Harvard, thành viên Hội đồng The World Economic Forum Global Agenda Council on the Future of Government. Tác phẩm mới nhất của ông là Is the American Century Over?

Nguyên tác: Which Way for US Foreign Policy?
http://www.project-syndicate.org/commentary/three-questions-for-us-foreign-policy-by-joseph-s--nye-2015-10

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Một vài ghi chép lại trong nhiều tháng qua là như vậy. Câu chuyện về những người Việt ủng hộ Trump và chống Trump sẽ vẫn kéo dài thêm một thời gian nữa. Nó sẽ khép lại, hay mở rộng thêm còn tùy vào nghiệp lực của nước Mỹ, của cộng đồng người Việt ở Mỹ. Qui luật nhân quả vẫn sẽ vận hành như một qui luật muôn đời của vũ trụ.
Đã vài tuần kể từ lần cuối tôi liên lạc với quý vị. Trong thời gian đó, chúng tôi đã gắng sức làm việc để thành lập một nội các thể hiện các giá trị mà chúng tôi đã đưa ra là, hàn gắn sự chia rẽ quốc gia sâu đậm tại quốc nội và khôi phục vai trò lãnh đạo của chúng ta ở quốc ngoại.
Giữa những giờ phút ngự trị bởi các con số khổng lồ chóng mặt, những tranh cãi dao búa, một câu nói của ông Joe Biden đã nhắc nhở tới chiều sâu của một cuộc bầu cử dân chủ: đằng sau mỗi lá phiếu là một con người. Câu nói như một công án thiền. Tường chừng chìm lỉm trong những tiếng la hét, reo hò, bên này giận dữ, bên kia vui mừng.
Tổng thống Donald Trump sau khi lên nhậm chức đã nhanh chóng ký quyết định rút khỏi Hiệp Định Đối Tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) và nay nhìn trở lại cuộc tranh cử 2016, tôi tin rằng nếu giả sử bà Hillary Clinton thắng cử, bà cũng khó có thể đưa nước Mỹ gia nhập TPP.
Khi còn tại chức, bà Phan Thúy Thanh – Phát Ngôn Viên Bộ Ngoại Giao của nước CHXHCNVN – có nuôi một con két nói năng rất sõi. Một hôm, nó xổ lồng bay mất. Bà Thanh nhờ báo đăng để tìm lại con thú cưng nhưng báo chưa kịp ra mà đã có người đến gõ cửa. Hỏi: Sao biết là con vẹt này của tôi. Đáp: Nó chối leo lẻo suốt ngày nên nhà cháu biết ngay là của bà chứ còn ai vào đây nữa.
Chuyến viếng thăm phòng Bầu Dục đầu tiên của tôi diễn ra chỉ vài ngày sau cuộc bầu cử, khi theo truyền thống lâu đời thì vợ chồng Tổng Thống Bush đã mời Michelle và tôi đi thăm nơi sắp là nhà. Ngồi trên công xa của cơ quan mật vụ, chúng tôi chạy ngang qua vòng cung quanh co cổng Tây viên vào Bạch Ốc, cố lưu giữ dăm điều nơi chúng tôi sẽ dọn vào dưới ba tháng nữa.
Ông Biden thắng cử vẫn bị ông Trump kịch liệt bác bỏ vì cho rằng việc kiểm phiếu không minh bạch. Mãi cho tới hôm 15/11 vừa qua, lần đầu tiên sau tám ngày thông báo kết quả bầu cử, ông Trump lên tiếng trên tweet «ông Biden thắng cử». Nhưng liền đó, ông lại nhắc «ứng cử viên dân chủ đã gian lận để đạt được kết quả đó».
Hai tuần sau ngày tổng tuyển cử 3/11, việc đếm phiếu đã gần hoàn tất. Tuy chưa chính thức nhưng cựu Phó Tổng thống Joe Biden coi như thắng cử với 79 triệu phiếu phổ thông và 306 phiếu cử tri đoàn, Tổng thống Donald Trump được 73.3 triệu phiếu và 232 phiếu cử tri đoàn.
Các phụ nữ sẽ có ít nhất 14 ghế trong Quốc Hội Thứ 117, đạt mức kỷ lục mới đối với đại diện phụ nữ.Trong năm 2018, toàn quốc đã bầu 127 phụ nữ -- và 48 phụ nữ da màu – vào Hạ Viện và Thượng Viện. Vào ngày 3 tháng 1 sắp tới, ít nhất 141 phụ nữ, gồm 51 phụ nữ da màu sẽ được tuyên thệ nhậm chức. 8 cuộc tranh cử liên quan đến phụ nữ chưa được tuyên bố tính tới ngày 16 tháng 11, có nghĩa là con số này có thể sẽ còn cao hơn.
Nhân mùa lễ Tạ Ơn, xin nói một lời cảm ơn cái quốc gia này, cảm ơn tất cả những mối quan hệ tương tác qua lại, cảm ơn sự cộng sinh giữa người với người, người với vạn vật muôn loài nhưng trên hết là cảm ơn cha mẹ đã cho con cái hình hài này, cho con sự sống này.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Có vẻ như việc đưa dịch vụ chơi game đám mây Stadia lên nền tảng iOS là một bài toán khó đối với Google
Hai ứng dụng được các nhà nghiên cứu chỉ ra là Baidu Maps và Baidu App, làm rò rỉ dữ liệu nhạy cảm của người dùng, đều đã bị gỡ khỏi Google Play vào tháng 10/2020.
Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Robert O'Brien thông báo Mỹ đã gửi cho Quân đội Philippines lô bom, tên lửa đầu tiên sau khi ông Trump cam kết cấp 18 triệu USD vũ khí giúp họ chống phiến quân.
Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ ân xá cho cựu cố vấn an ninh quốc gia Michael Flynn.
Thị phần của Huawei trên thị trường điện thoại thông minh (smartphone) toàn cầu có thể sẽ sụt giảm về mức chỉ còn 4% trong 2021 - một cú sụt giảm nghiêm trọng với nhà sản xuất đã từng dẫn đầu trong lĩnh vực vào mùa hè năm 2020.