Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Đâu Là Phương Sách Đối Ngoại Cho Hoa Kỳ?

14/10/201500:00:00(Xem: 2383)

Joseph S. Nye

Đỗ Kim Thêm dịch

Gần đây, khi Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đã phát biểu tại Liên Hiệp Quốc về việc chống lại Nhà nước Hồi giáo (IS), có những người chỉ trích ông phàn nàn rằng ông đặt trọng tâm về ngoại giao và ít thiên về việc sử dụng vũ lực. Khi đem so sánh với sự can thiệp quân sự của Tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc nội chiến tại Syria; và so với chiến dịch tranh cử tổng thống Hoa Kỳ đang tăng tốc, một vài ứng cử viên của đảng Cộng hòa đã cáo buộc Obama là theo chủ trương cô lập.

Nhưng các cáo buộc đó là một lối lập luận chính trị theo đảng phái, nó có ít cơ sở phân tích nghiêm túc về mặt chính sách. Để xem chính xác hơn về tâm trạng hiện tại trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ giữa những gì Stephen Sestanovich của Đại học Columbia gọi đó là một giao động của con lắc giữa những chính sách tối đa hoá và chính sách hạn chế hoá.

Chính sách hạn chế không phải là theo một đường lối cô lập; nó là một sự điều chỉnh để thích nghi về các mục tiêu chiến lược và phương tiện. Kể từ khi kết thúc Đệ nhị Thế chiến các vị Tổng Thống theo đuổi các chính sách hạn chế gồm có Dwight Eisenhower, Richard Nixon, Jimmy Carter, và bây giờ là Obama. Không có một sử gia khách quan sẽ gọi bất kỳ ai trong nhóm người này là nguời chủ trương cô lập.

Eisenhower ứng cử tổng thống vào năm 1952 vì ông phản đối chủ thuyết cô lập của Robert Taft, ứng cử viên hàng đầu của đảng Cộng hòa. Trong khi Nixon tin rằng Hoa Kỳ đang trong tình trạng suy vi, những người khác thì không tin như vậy. Tất cả đều là những người theo đuổi chủ thuyết quốc tế mạnh mẽ khi ta so sánh với những người thực sự theo học thuyết cô lập này của những năm 1930, họ là những người phản đối gay gắt sự trợ giúp của nước Anh trong Đệ nhị Thế chiến.

Các nhà sử học có thể tạo một bằng chứng khả tín là trong thời kỳ cam kết qúa đà của người theo thuyết tối đa đã làm thiệt hại nhiều hơn cho vị thế của Hoa Kỳ trên thế giới nếu so với các thời kỳ theo thuyết hạn chế. Phản ứng chính trị trong nước theo chủ nghĩa lý tưởng toàn cầu của Woodrow Wilson gây ra một học thuyết cô lập mãnh liệt mà nó làm trì hoãn phản ứng của Hoa Kỳ đối với Hitler. Leo thang chiến tranh tại Việt Nam dưới thời Tổng thống John F Kennedy và Lyndon Johnson tạo ra một chuyển huớng hướng nội của những năm 1970. Và cuộc xâm lược sai lầm của George W. Bush tại Iraq đã tạo ra tâm trạng hiện tại của tình trạng hạn chế.

Nếu tâm trạng đó là trở thành một đề tài cho chiến dịch tranh cử tổng thống vào năm 2016, như lập luận khởi đầu của chiến dịch cho thấy, thì Hoa Kỳ nên bỏ đi các cuộc tranh luận sai lạc về chủ thuyết cô lập và thay vì thế, Hoa Kỳ nên giải quyết ba vấn đề cơ bản về tương lai của chính sách đối ngoại của đất nước: Phải giải quyết bao nhiêu? Can thiệp như thế nào? Và đa phương như thế nào?

Vấn đề đầu tiên là Hoa Kỳ nên chi cho kinh phí quốc phòng và đối ngoại là bao nhiêu. Dù một số người cho rằng Hoa Kỳ không có lựa chọn nào khác hơn là để hạn chế việc chi xuất trong các lĩnh vực này, đây không phải là vấn đề. Như một phần của GDP, Hoa Kỳ đang chi tiêu ít hơn một nửa những gì Hoa Kỳ đã chi cho mục tiêu này cao đến tột đỉnh của Chiến tranh Lạnh, khi thế kỷ lãnh đạo của Hoa Kỳ đã được cũng cố.

Vấn đề không phải là dùng súng đạn để chống lại bơ sửa, nhưng dùng súng đạn chống lại bơ sửa chống lại thuế khóa. Nếu không có ý muốn tăng thu, thì kinh phí chi cho quốc phòng bị kìm hãm trong một sự cân bằng để so sánh với các khoản đầu tư quan trọng như giáo dục, cơ sở hạ tầng, nghiên cứu và phát triển - tất cả các biện pháp này là rất quan trọng đến sức mạnh nội địa của Hoa Kỳ và vị thế toàn cầu.

Vấn đề thứ hai liên quan đến việc Hoa Kỳ nên can thiệp nội bộ của các nước khác như thế nào và trong những cách gì. Obama đã nói rằng Hoa Kỳ nên sử dụng lực lượng quân sự một cách đơn phương nếu cần thiết, khi nền an ninh của Hoa Kỳ hoặc của các đồng minh đang bị đe dọa. Nếu không phải là trường hợp này, thì khi lương tâm của đất nước thúc giục phải hành động - để phản đối một nhà độc tài giết chết một số lớn các công dân của mình - Hoa Kỳ không nên đơn phương can thiệp và nên sử dụng vũ lực chỉ khi có một viễn cảnh tốt đẹp của sự thành công.

Đây là những nguyên tắc hợp lý, nhưng các giới hạn của vấn đề là gì? Vấn đề này không phải là mới. Gần hai thế kỷ trước, John Quincy Adams, Tổng Thống thứ sáu của Hoa Kỳ, đã tranh đấu với nhu cầu trong nước để can thiệp vào cuộc chiến tranh Hy Lạp giành độc lập khi ông có nói một câu danh tiếng là Hoa Kỳ "không nên đi ra nước ngoài để tìm kiếm những con quái vật mà tiêu diệt" Nhưng nếu chịu đựng một cuộc nội chiến giống như tại Syria liệu có nên cho phép một nhóm khủng bố như Nhà nước Hồi giáo (IS) lập một nơi trú ẩn an toàn không?

Hoa Kỳ nên đứng ngoài các cộng cuộc xâm lược và chiếm đóng. Trong thời đại của chủ nghĩa dân tộc và các dân chúng được huy động trong toàn xã hội, việc chiếm đóng nước ngoài, tất cả là sinh ra lòng thù hận, như khi Eisenhower đã quyết định một cách khôn ngoan vào những năm 1950. Nhưng những gì diễn ra? Liệu không lực và huấn luyện cho lực lượng nước ngoài là đủ chăng? Đặc biệt là ở Trung Đông, nơi mà các cuộc cách mạng có thể sẽ kéo dài trong một thế hệ, một sự kết hợp thông minh của quyền lực cứng và mềm sẽ rất khó khăn để đạt được.

Các diễn từ mới đây của các ứng cử viên tổng thống Hoa Kỳ cho thấy là cuộc tranh luận về hai vấn đề đầu tiên đã bắt đầu. Tuy nhiên, Hoa Kỳ không quan tâm đến vấn đề thứ ba đang trong cơn nguy hiểm. Làm thế nào Hoa Kỳ có thể hỗ trợ các định chế, tạo ra mạng lưới, và thiết lập các chính sách để quản lý các vấn đề liên quốc?

Giới lãnh đạo của các quốc gia hùng mạnh nhất là quan trọng trong việc cung ứng các tiện ích công cộng trên toàn cầu. Chuyện không may là sự bế tắc chính trị trong nước của Hoa Kỳ thường ngăn trở việc cung ứng này. Ví dụ như Thượng viện Hoa Kỳ đã thất bại trong việc phê chuẩn Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, dù nó thuộc về lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ - thực vậy, Hoa Kỳ cần quy ước để hỗ trợ vị thế của mình về cách giải quyết tranh chấp chủ quyền lãnh thổ ở Biển Hoa Nam.

Cũng tương tự như vậy, Quốc hội đã thất bại trong việc thực hiện cam kết của Hoa Kỳ để hỗ trợ việc tái phân bổ quyền bỏ phiếu trong Quỹ Tiền tệ Quốc tế cho các nước thị trường mới nổi, dù làm như vậy sẽ gây tốn kém rất ít. Điều này đã mở đường cho Trung Quốc khởi động lập ra Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng châu Á (mà Hoa Kỳ sau đó đã cố gắng ngăn chặn một cách nhầm lẫn làm cho danh tiếng của mình bị tổn hại nặng nề). Và sức đề kháng mạnh mẽ của Quốc hội để thiết lập giới hạn phát ra khí thải trong thời gian sắp tới Hội nghị biến đổi khí hậu của Liên Hiệp Quốc tại Paris vào tháng Chạp.

Chi xuất bao nhiêu cho công tác đối ngoại và làm thế nào để can thiệp vào cuộc khủng hoảng ở xa là những vấn đề quan trọng. Nhưng Hoa Kỳ cũng nên lo ngại rằng "chủ thuyết ngoại lệ" của đất nước họ đang bị thoái hóa biến thành "chủ thuyết được miễn trừ". Làm thế nào Hoa Kỳ có thể duy trì vai trò lãnh đạo toàn cầu nếu các nước khác nhìn thấy Quốc hội liên tục ngăn chặn hợp tác quốc tế? Cuộc tranh luận này hãy còn bắt đầu.

* * *

Joseph S. Nye, Jr., là cựu Phụ tá Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ và Chủ tịch Ủy Ban Tình Báo Quốc Gia Hoa Kỳ, Giáo Sư Đại Học Harvard, thành viên Hội đồng The World Economic Forum Global Agenda Council on the Future of Government. Tác phẩm mới nhất của ông là Is the American Century Over?

Nguyên tác: Which Way for US Foreign Policy?
http://www.project-syndicate.org/commentary/three-questions-for-us-foreign-policy-by-joseph-s--nye-2015-10

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nhà xuất bản sách của Bolton, chắc sẽ nhận được khoản thu nhập lớn. Riêng Bolton, chưa chắc đã giữ được hai triệu đô la nhuận bút, nếu bị thua kiện vì đã không tôn trọng một số hạn chế trong quy định dành cho viên chức chính quyền viết sách sau khi rời chức vụ. Điều này đã có nhiều tiền lệ. Là một luật gia, chắc chắn Bolton phải biết. Quyết định làm một việc hệ trọng, có ảnh hưởng tới đại sự, mà không nắm chắc về kết quả tài chính, không phải là người hành động vì tiền. Hơn nữa, nếu hồi ký của Bolton có thể giúp nhiều người tỉnh ngộ, nhìn ra sự thật trước tình hình đất nước nhiễu nhương, thì cũng có thể coi việc làm của ông là thái độ can đảm, được thúc đẩy bởi lòng yêu nước. Không nên vội vàng lên án Bolton, khi ông từ chối ra làm chứng trước Hạ Viện, nếu không bị bắt buộc. Nếu có lệnh triệu tập, ông đã tuân theo. Không có lệnh, ông không ra, vì thừa biết, với thành phần nghị sĩ Cộng Hòa hiện tại, dù ra làm chứng, ông cũng chẳng thay đổi được gì. Dân Biểu Schiff nói: “John Bolton,
Thưở sinh thời – khi vui miệng – có lần soạn giả Nguyễn Phương đã kể lại lúc đưa đám cô Năm Phỉ, và chuyện ông Chín Trích đập vỡ cây đàn: “Ngày cô Năm Phỉ mất, người đến viếng tang nghe nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên tiếp bên quan tài… Ông vừa đờn vừa khóc. Đến lúc động quan, trước khi đạo tỳ đến làm lễ di quan, nhạc sĩ Chín Trích đến lậy lần chót, ông khóc lớn:’ Cô Năm đã mất rồi, từ nay Chín Trích sẽ không còn đờn cho ai ca nữa…’ Nói xong ông đập vỡ cây đờn trước quan tài người quá cố. “Việc xảy quá đột ngột và trong hoàn cảnh bi thương của kẻ còn đang khóc thương người mất, mọi người im lặng chia sẻ nỗi đau của gia đình người quá cố và của nhạc sĩ Chín Trích. Khi hạ huyệt thì người nhà của cô Năm Phỉ chôn luôn cây đàn gãy của nhạc sĩ Chín Trích xuống mộ phần của cô Năm Phỉ.” (Thời Báo USA, số 321, 18/02/2011, trang 67)
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.