Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Bối Cảnh Xã Hội Mỹ Trước Và Sau Chiến Tranh Việt Nam

10/09/201500:00:00(Xem: 5148)

Một khía cạnh ít được nhắc đến là toàn cảnh xã hội Hoa Kỳ vào thập niên 70 trong khoảng thời gian trước và sau khi chiến tranh Việt Nam chấm dứt. Đây là một trong những giai đoạn khó khăn nhất cho nước Mỹ kể từ sau thế chiến thứ hai, các áp lực về kinh tế - xã hội - ngoại giao đè nặng và góp phần không nhỏ vào quyết định bỏ rơi miền Nam.

Sau khi Tổng Thống John F. Kennedy bị ám sát vào năm 1963, vị Tổng Thống kế nhiệm Lyndon Johnson theo đuổi ba chính sách lớn vô cùng tốn kém: tiếp tục can thiệp vào Việt Nam, đẩy mạnh chương trình thám hiểm không gian và thúc đẩy trợ cấp xã hội với chương trình The Great Society nhằm xoá bỏ nạn nghèo đói và kỳ thị chủng tộc. Nhà nước tiêu xài quá mức khiến ngân sách thâm thủng nặng nề và nền kinh tế suy thoái trầm trọng. Đồng bạc lúc đó còn neo vào đơn vị vàng cho nên chính quyền không thể in thêm tiền như hiện giờ, đô-la trở thành khan hiếm do nợ công hút cạn nguồn tài chánh khiến doanh nghiệp trong nước phải vay mượn với lãi suất rất cao. Hoa Kỳ không cạnh tranh được với hai nước đang trổi dậy gồm Tây Đức và Nhật, cho nên vào năm 1971 Tổng Thống Richard M. Nixon mới quyết định thả nổi đô-la chấm dứt việc buột vào vàng để Ngân Hàng Nhà Nước rộng tay in bạc bơm vào thị trường.

Năm 1973 xảy ra cuộc chiến 20 ngày ở Trung Đông, khối Ả Rập phong tỏa dầu hỏa khiến giá nhiên liệu tại Mỹ tăng vọt gấp 4 lần, dân chúng xếp hàng nửa ngày để mua xăng. Thị trường chứng khoán tuột dốc 40%, lạm phát tăng nhảy vọt 8.8%, tiền lời ngân hàng sau đó có nơi đến 20% - đây không phải là những con số thống kê trừu tượng vì độc giả ngày nay có thể mường tượng ảnh hưởng đè nặng lên công ăn việc làm, tiền tiết kiệm, quỹ hưu trí như thế nào.

Bên cạnh đó phong trào chống chiến tranh ngày càng lan rộng kể từ sau biến cố Tết Mậu Thân 1968 khiến xã hội bị rạn nứt. Tâm lý nổi loạn từ bất bạo động như Hippies, Peace and Love, Woodstock cho đến bạo động như Black Panther lan rộng trong giới trẻ và người da đen. Tháng 4 năm 1968 lãnh tụ đấu tranh chống kỳ thị Martin Luther King bị ám sát. Tháng 8 năm 1974 Tổng Thống Nixon bắt buột phải từ chức để tránh không bị xét xử vì tội gian lận bầu cử. Từ sau Thế Chiến Thứ Hai cho đến nay có lẽ đây là một trong những giai đoạn tăm tối nhất của nước Mỹ.

Trở sang Trung Đông nước Do Thái suýt bị thua trận trong những ngày đầu của cuộc chiến 1973 nếu Mỹ không viện trợ ồ ạt về quân sự, cọng thêm tài ngoại giao con thoi của Tiến Sĩ Kissinger. Sau chiến tranh với bài học nguy cơ sống còn bị đe dọa nên khối người Mỹ gốc Do Thái nắm trọng trách trong chính quyền cùng chính giới hành lang đã vận động để Do Thái nằm vào một trong ba mũi nhọn chiến lược: cô lập Liên Xô bằng cách liên minh với Trung Quốc; phục hồi kinh tế; và “chuyển trục” từ Đông Nam Á sang Trung Đông. Trong khi đó miền Nam Việt Nam chỉ có rất ít người ủng hộ trong chính giới Hoa Kỳ.

Tổng Thống Gerald Ford bị Quốc Hội bó tay nên bỏ rơi miền Nam vào năm 1975. Nhưng nhờ vào đức tính liêm khiết ông đã hàn gắn phần nào xã hội Hoa Kỳ vốn bị xâu xé vì chiến tranh Việt Nam và do việc truất phế Tổng Thống Richard Nixon. Tuy nhiên hệ lụy của đầu thập niên 1970 còn kéo dài: do chính sách ủng hộ Do Thái khiến Hồi Giáo bảo thủ nổi lên lật đổ chính quyền thân Hoa Kỳ tại Iran bắt giữ 52 con tin và dẫn đến cuộc khủng hoảng dầu lửa lần thứ hai năm 1979; lạm phát tăng vọt lên 14% năm 1981; Liên Xô thấy Hoa Kỳ suy thoái nên xâm lăng Afghanistan vào năm 1979.

Chính trong những ngày tháng bi quan nhất Hoa Kỳ đã phục hồi nhờ vào chính sách chống lạm phát hữu hiệu của Thống Đốc Ngân Hàng Paul Vocker, hình ảnh tự tin và lạc quan của Tổng Thống Ronald Reagan và di sản ngoại giao chân vạc của cựu Tổng Thống Richard Nixon. Liên Xô sa lầy tại Afghanistan trong khi nền kinh tế chỉ huy trở thành gánh nặng đè lên khối Cộng Sản, dẫn đến sự sụp đổ của bức màn sắt và chấm dứt Chiến Tranh Lạnh vào năm 1991. Kết quả của chương trình thám hiểm không gian mang phi thuyền Apollo đáp xuống mặt trăng cùng vô số những tiến bộ khoa học khác. Các chương trình xã hội và phong trào phản kháng dân sự đã mở rộng nhiều cánh cửa cho phụ nữ và người thiểu số, ảnh hưởng trực tiếp đến những người tỵ nạn Việt Nam khi đến Mỹ được hưởng nhiều trợ cấp xã hội và con cái vào được những đại học lớn là điều khó xảy ra vào những năm 60 và đầu 70.

Người xưa nói ôn cố tri tân, nhưng người viết lại dùng câu chuyện ngày nay để hiểu về nước Mỹ ngày trước. Hoa Kỳ trong thập niên 70 phần nào giống nước Mỹ vào những năm 2006-08 khi tình hình Iraq suy đồi thảm hại cọng thêm cuộc Đại Suy Trầm. Dân chúng Mỹ - và không ít người Mỹ gốc Việt - đã ủng hộ Tổng Thống George Bush khi ông lật đổ nhà độc tài Saddam Hussein năm 2003, nhưng sau này đổi ý chống chiến tranh để chấm dứt tình trạng sa lầy tại Iraq; người Mỹ bất mãn vì nhà nước Iraq chia rẽ bè phái tham nhũng mục nát, còn quân đội đào thoát hàng loạt bỏ theo bao nhiêu trang bị vũ khí tối tân chỉ 4 năm sau khi đồng minh rút quân. Sau cuộc khủng hoảng tài chánh 2008 Hoa Kỳ phải đặt ưu tiên chấn chỉnh nền kinh tế. Ngày nay Hoa Kỳ bớt lệ thuộc vào dầu hoả nhập cảng và cũng không thể trực tiếp tham dự vào những cuộc nội chiến triền miên ở Trung Đông thì chính sách “chuyển trục”, nhưng lần này từ Tây sang Đông, là cần thiết để bảo đảm an ninh cho khu vực kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới – nhưng vẫn có các thế lực khổng lồ như Do Thái, Saudi Arabia và cánh vận động hành lang cho Trung Quốc không muốn thấy Hoa Kỳ tái định vị.

Con tạo xoay vần. Người dân nước lớn như Hoa Kỳ hay nước nhỏ như Do Thái đã thay đổi vận mệnh nước họ. Lãnh đạo Trung Quốc xoay chiều lịch sử bằng cách bắt tay với Tây Phương nhằm hiện đại hoá đất nước, nhưng dân Nga và Hoa Lục vẫn chưa quyết định được tương lai. Người Việt, Iraq, Syria, v.v... là con bài của nước lớn cho đến khi chính quyền và dân chúng quyết nắm lấy vận mệnh của chính mình.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Sau tất cả những nỗ lực của Nga nhằm gây bất ổn, xâm nhập và sát nhập Ukraine đã ít nhiều thất bại, Moscow phát động một cuộc chiến tranh xâm lược quy mô. Do đó, cuộc xung đột địa chính trị giữa Nga và phương Tây về trật tự an ninh châu Âu bước vào một giai đoạn mới...
✱ Ông Thiệu tán thành một cách không chính thức về một cuộc tiến công vào Tchepone, trong khi Kissinger dành ưu tiên cho chiến dịch ở Hạ Lào ✱ Tướng Lãm phản đối: Trong khi lập kế hoạch tấn công, các đại diện của Lực lượng Không quân 7 đề nghị sử dụng B-52, sau đó dùng máy bay vận tải thả những quả bom nặng 15.000 pound để dọn bãi đáp trong rừng rậm. Tuy nhiên, bị Tướng Lãm phản đối, Ông ta muốn ... ✱ TT Thiệu từ chối đề nghị của Mỹ kéo dài thời gian hành quân tại Lào ✱ Việt Nam hóa chiến tranh chẳng qua là Hoa Kỳ muốn miền Nam Việt Nam phải hy sinh đến người lính cuối cùng.
Tới nay, quân đội Ukraine đã đẩy lui quân Nga ra khỏi những vùng bị tạm chiếm trong thời gian vừa qua, ra xa tới cả năm mươi kilo-mét. Thành phố bắt đầu hoạt động trở lại, tuy chưa đầy đủ, chỉ mới năm ba mươi phần trăm. Các đô thị và thị trấn đổ nát hãy còn ngổn ngang vì chưa kịp thu dọn. Nhưng đó là dấu hiệu cho thấy Putin đã không chiếm được Ukraine như ông ta ước tính. Có người nói ngay từ buổi đầu Putin đã thua và cái mất lớn nhứt của ông ta là uy tín của một vị lãnh tụ một đại cường nguyên tử. Theo nhà văn Nga Andreï Kourkov thì Putin đã thật sự chết rồi về mặt chánh trị. Nhưng nay thì Putin lại chết một lần nữa về mặt văn hóa. Putin và Nga mất sạch ở Ukraine...
“Tôi sẵn sàng đối thoại bất cứ ai trên thế giới về kinh tế Việt Nam, về dân chủ, nhân quyền ở Việt Nam.” -- Phạm Minh Chính.
Nếu không có mặt trời, chúng ta sẽ chìm trong bóng đêm, không thể nhìn thấy gì nữa. Thế giới đã có sẵn trước mắt, nhưng chỉ khi ánh mặt trời bừng chiếu, chúng ta mới thấy trọn vẹn trước mắt. Tương tự, nếu Đức Phật không xuất hiện trong đời này, chúng ta sẽ chìm trong tà kiến, không biết tới khi nào mới nhìn thấy Pháp để tìm ra lối giải thoát. Do vậy, ngày Phật Đản cũng là ngày một thế giới giải thoát trọn vẹn được hiển lộ trước mắt cho chúng sinh trong cõi này.
Chiến lược gia chiến tranh lạnh thảo luận về Nga, chiến tranh Ukraine và Trung Quốc tại Lễ hội FTWeekend ở Washington. Henry Kissinger nói rằng không có đủ các cuộc thảo luận về nguy cơ vũ khí hạt nhân. – Gregory Bobillot/FT.
✱ Reagan và Giáo hoàng đã đồng ý thực hiện một chiến dịch bí mật để đẩy nhanh tiến trình nhằm giải thể đế chế cộng sản ✱ Cố vấn TT Reagan: Đây là một trong những liên minh bí mật lớn nhất mọi thời đại ✱ Cả Giáo hoàng và Tổng thống đều tin rằng Ba Lan có thể tách ra khỏi quỹ đạo của Liên Xô một khi Vatican và Hoa Kỳ cung cấp phương tiện để gây bất ổn cho chính phủ Ba Lan ✱ Reagan và John Paul II tin rằng một Ba Lan tự do, không cộng sản, sẽ là một con dao đâm vào trái tim của đế chế Xô Viết.
Năm nguy cơ đang đe dọa sự sống còn của chế độ, nhưng không do bất cứ “thế lực thù địch” nào gây ra như đảng tuyên truyền mà do chính cán bộ, đảng viên, nhất là những kẻ có chức có quyền chủ động...
✪ Military Today: Hỏa tiễn chống tăng Dragon hoặc TOW không thể xuyên thủng lớp vỏ phía trước của xe tăng T-72. ✪ BBC News: Javelin và NLAW rất mạnh. Nếu không có sự trợ giúp vũ khí chết người này, tình hình ở Ukraine sẽ rất khác. ✪ NY Post: Xe thiết giáp của Nga mắc phải một lỗi thiết kế khiến chúng dễ bị mất tháp pháo một khi bị tấn công trực diện, và lỗi kỹ thuật này được quân đội Ukraine lợi dụng để tiêu diệt quân địch ✪ CNN: Tuy chiến xa Nga đã được nâng cấp nhưng hệ thống nạp đạn của nó vẫn tương tự như phiên bản T.72, khiến nó dễ trở thành "cỗ quan tài di động" ✪ Radio Audacy: Javelin có thể được bắn từ tư thế ngồi, quỳ hoặc đứng. Với một số địa hình khó khăn, nó có thể được bắn từ tư thế nằm… ✪ Global Times: Mỹ và các đồng minh gia tăng sức ép lên Nga, đồng thời tiếp tục ném bùn vào Trung Quốc - lôi kéo châu Âu về phía mình chống lại Trung Quốc - làm tổn hại đến vị thế đang lên của Trung Quốc trên thế giới...
"Hội nghị Trung ương 5, khóa XIII đảng Cộng sản Việt Nam (CSN), khai mạc ngày 4/5/2022, sẽ thảo luận các Đề án “Về xây dựng tổ chức cơ sở đảng, đảng viên” và “Một số vấn đề lý luận-thực tiễn về phát triển hợp tác xã nông nghiệp ở Việt Nam trong bối cảnh mới"...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.