Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Ngô Thì Sĩ

04/08/201500:00:00(Xem: 4297)

Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của đề tài. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt.)
________________

NGÔ THÌ SĨ (1726 - 1780)

Ngô Thì Sĩ, quê huyện Thanh Trì, Hà Tây (nay là Hà Nội), tự Thế Lộc, hiệu Ngọ Phong, đạo hiệu Nhị Thanh cư sĩ; ông là nhà sử học, nhà văn, nhà thơ nổi tiếng. Ông sinh trong một gia đình truyền thống Nho học. Ông nội Ngô Thì Sĩ là Ngô Trân. Cha là Ngô Thì Ức lại mất sớm khi ông còn nhỏ!.

Ngô Thì Sĩ nhà nghèo, thuở trẻ nổi tiếng thông minh hiếu học, ông là thân phụ Ngô Thì Nhậm, nhạc phụ Phan Huy Ích.

Năm 1743, Ngô Thì Sĩ thi đỗ Hương tiến (Cử nhân). Năm 1756, ông làm trong Văn ban của phủ chúa Trịnh, soạn thảo giấy tờ và làm Tùy giảng cho con chúa là Thế tử Trịnh Sâm. Năm 1764, ông làm Giám sát ngự sử đạo Sơn Tây.

Năm 1766, ông đỗ Tiến sĩ lúc 40 tuổi, thời vua Lê Hiển Tông, được bổ nhiệm làm Đốc đồng ở Thái Nguyên, sau đó được bổ làm Hiến sát sứ ở Thanh Hóa. Năm 1771, ông coi việc chấm thi ở trường thi Nghệ An, bị nghi ngờ ăn của đút lót học trò, bị án “hoàn dân thụ dịch” (làm dân chịu sai dịch). Năm 1774, chúa Trịnh Sâm đi tuần phương Nam, biết ông bị oan, triệu về kinh giữ chức Hiệu lý Viện Hàn lâm kiêm Hiệu chính quốc sử, sau đó thăng Thiêm đô ngự sử. Năm 1777, ông làm Đốc trấn Lạng Sơn. Ngày 22-10-1780, ông mất ở đó, thọ 54 tuổi.

Ông đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị:

- Sử học: Việt Sử Tiêu Án (năm 1775), Đại Việt sử ký tiền biên, Đại Việt Việt sử ký tục biên (soạn chung).

- Văn học: Anh ngôn thi tập (Tập thơ chim vẹt học nói), Quan lan thi tập, Ngọ phong văn tập, Sách chế khải tập, Ai khuê lục (nỗi buồn chuyện phòng khuê)...

Văn thơ của ông và các con cháu của ông đã trở thành một học phái “Ngô Gia Văn Phái” rất nổi tiếng thời bấy giờ.

Bộ “Việt Sử Tiêu Án”, ông biên soạn từ họ Hồng Bàng đến thời Lê Thái tổ. Trang 115 viết: “Người Minh cầu nhân tài, có phải thật có lòng hiếu hiền đâu; chỉ sợ người anh hùng nước Nam không bao giờ hết, khi cuộc nội thuộc đã thành rồi, tất sẽ có người khởi nghĩa, cho nên đưa lời nói ngọt, dụ cho tước vị để ràng buộc lấy, làm cho loài kiến ham mỡ, con sâu thấy lửa đỏ thì lăn vào, rồi chúng một mẻ bắt hết cả...”.

*- Thiết nghĩ: Ông Ngô Thì Sĩ là ngôi sao của “Ngô Gia Văn Phái”. Văn thơ Ngô gia văn phái khi bàn về quê hương, thì biểu lộ sâu sắc lòng thương yêu tổ quốc, tâm thiết tha với giống nòi. Do đấy, khi ông làm quan đã thể hiện lòng thương dân ái quốc, luôn làm tròn thiên chức của mình. Khi sáng tác văn thơ, thì trang trải đượm màu sắc trữ tình, hồn thơ của Ngô Thì Sĩ luôn hướng đến đời sống thiết thực, hữu dụng; không mộng mỵ phù phiếm. Vì vậy, văn thơ của ông rất đáng được trân trọng và đáng được lưu truyền cho hậu thế.

Tuy nhiên, bàn về quan điểm thời Triệu Vũ Vương (Triệu Đà) là một triều đại chính thống của Việt Nam hay không?! Các sử gia: Lê Văn Hưu (TK 13), Trần Trọng Kim (TK 20) nghĩ rằng Triệu Vũ Vương là một triều đại chính thống của Việt Nam. Nhưng quan điểm của Ngô Thì Sĩ, thì Triệu Đà là kẻ ngoại tộc. Ông viết: “Triệu Đà khởi phát ở Long Xuyên, lập quốc ở Phiên Ngung, muốn cắt đứt bờ cõi, gồm cả nước ta vào làm thuộc quận, đặt ra giám chủ để cơ mưu lấy dân, chứ chưa từng đến ở nước ta...”. Nhận định như vậy, e rằng không còn thích hợp với thời nay chăng?! Vì sao sử gia Lê Văn Hưu (TK 13), người tiền bối của ông, đã có cái nhìn thoáng đạt, Ngô Thì Sĩ thì không?!. Ngày nay tại Hoa Kỳ, ai sinh ở trên đất Mỹ thì được quyền ra ứng cử Tổng thống dù gốc gác ở đâu. Và người Việt hiện nay, ai dám khẳng định rằng tổ tiên của mình khi xưa không ở đất Trung Nguyên?. Xin nhắc lại rằng: Nòi giống Bách Việt của chúng ta, khi xưa sống ở vùng đất bờ Nam sông Dương Tử (Trung Hoa), đất ở đấy khi xưa là đất của Tổ tiên chúng ta đấy, bị người Hoa Hạ cướp lấy. Ngoài ra, Tổ tiên của nhà Trần có nguồn gốc dân tộc Mân ở quận Tần Châu, tỉnh Phúc Kiến (Trung Hoa), vậy bảo nhà Trần không chính thống sao?!

Cảm Niệm: Ngô Thì Sĩ

Ngô Thì Sĩ, trác tuyệt văn chương
Văn phái Ngô Gia, đời vấn vương
Tha thiết lo dân, lưu luyến nước
Soạn biên Sử Việt, mến quê hương!

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong thời gian gần đây, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng lãnh đạo chưa từng thấy ở Việt Nam kể từ ngày quốc gia Á châu này nằm trong tay thống trị của đảng Cộng Sản gần một nửa thế kỷ. Tính từ tháng Năm, 2022 đã có hai chủ tịch nước, hai phó thủ tướng, một trưởng ban kinh tế trung ương, chủ tịch quốc hội, và một thường trực ban bí thư kiêm trưởng ban tổ chức trung ương bị cách chức vì chiến dịch chống tham nhũng. Bộ Chính Trị Khóa 13 cũng bị mất năm ủy viên hiện chỉ còn 13 người. Nhiều nhà quan sát chính trị tự hỏi đã đến lúc Việt Nam chuyển biến thành một nước dân chủ hay chưa? Kinh nghiệm những nước cộng sản Trung Âu và Đông Âu đã trải nghiệm qua tiến trình này khoảng bốn thập niên về trước có giúp gì cho Việt Nam ngày nay được không? Đây cũng là chủ đề của bài báo này
Dù sống cùng thời nhưng khác nơi nên tôi không gặp Nguyễn Tất Thành lần nào ráo. Giao lưu, tương tác, chit chat … (qua không gian mạng) cũng không luôn. Bởi vậy, tôi chỉ đoán già/đoán non rằng con đường học vấn của ổng không dài và (dường như) cũng không được suôn sẻ gì cho lắm.
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.