Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trung Quốc Đang Đánh Mất Đông Nam Á Như Thế Nào?

07/07/201500:00:00(Xem: 6995)

Trần Văn Minh dịch
(Straits Times (03-07-2015); Tác giả: Ravi Velloor)

Khu vực này có thể phụ thuộc vào Trung Quốc để tăng trưởng, nhưng sự phụ thuộc đó là hỗ tương, điều mà Trung Quốc dường như bỏ quên.

Ông Rafael Alunan, Bộ trưởng Nội vụ của Philippines dưới thời tổng thống Fidel Ramos, nhớ lại ngày người Trung Quốc bước vào bãi đá Vành Khăn trong quần đảo Trường Sa, một khu vực ở Biển Đông mà những người đồng hương của ông đã từ lâu xem là của họ. Ba năm trước đó, vào năm 1992, người Mỹ đã rút khỏi vịnh Subic và căn cứ không quân Clark. Không có sự che chắn bảo đảm, ông Ramos là một tướng về hưu, có rất ít lựa chọn.

Ông Alunan nói: “Chúng tôi thức dậy vào một buổi sáng với một vết đâm sau lưng. Khi chúng tôi chất vấn Trung Quốc, họ nói với chúng tôi họ ở đó để xây dựng cấu trúc tạm thời cho ngư dân. Lo ngại của chúng tôi đã chứng minh là đúng. Hôm nay, nó là một căn cứ quân sự đầy đủ”.

“Raffy” là tên người dân gọi ông, gần đây đã đưa một đoạn phim ngắn lên YouTube. Trong đoạn phim đó, ông mô tả Trung Quốc là một nước “lừa đảo” và “thất bại” được đánh dấu bằng tham nhũng tràn lan, nợ nần, suy giảm kinh tế, xuất huyết vốn tư bản và bất mãn xã hội. “Với tốc độ nhanh đến nỗi Trung Quốc đang tạo ra kẻ thù và phá hoại tài sản chung trên thế giới, người ta mong rằng Trung Quốc sẽ tự nổ bùng trước khi gây thiệt hại hơn nữa cho đời sống của hành tinh và sự ổn định tương đối của khu vực”, ông kết luận.

Vào cuối tháng 5, cùng với các nghiên cứu sinh của Jefferson Fellowship từ Trung tâm Đông-Tây ở Hawaii, tôi gặp ông Alunan ở Manila. Khi tôi hỏi tại sao ngôn ngữ của ông quá cay đắng, ông ta cảm thấy ngạc nhiên. Ông nói với tôi, “Đó chỉ là sự thổ lộ những gì mà người Philippines chúng tôi cảm nhận. Tôi ngạc nhiên khi ông xem điều đó là cay độc”.

Philippines đã từng xác định chủ nghĩa dân tộc của mình trên quan điểm chống Mỹ. Hôm nay, mục tiêu là Trung Quốc. Dư luận trong khu vực quần đảo cho thấy Đông Nam Á, đã bắt đầu từ bỏ nỗi sợ hãi cũ đối với Trung Quốc, đang cảm thấy khó chịu về họ. Điều này buộc các nhà lãnh đạo chính phủ xem xét lại ngân sách quốc phòng, tìm kiếm đồng minh an ninh mới và suy nghĩ về tương lai của một khu vực chưa từng thấy xung đột lớn kể từ khi Chiến tranh Đông Dương kết thúc gần ba thập niên trước đây. Làm gì bây giờ?

Trong số các nước Asean ven biển, Philippines đã có một trong những mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc, đã sớm công nhận nước Cộng hòa Nhân dân, thiết lập quan hệ ngoại giao vào tháng 6 năm 1975, theo bước chân của Malaysia, là nước đầu tiên làm việc này. Sự thực là, năm trước đó, Trung Quốc đã chiếm lấy quần đảo Hoàng Sa sau khi giết chết khoảng 70 binh sĩ Việt Nam. Nhưng Việt Nam lúc đó không nằm trong Asean, do đó, vấn đề đã được xem như là chuyện của kẻ khác, một tranh chấp huynh đệ giữa hai nước cộng sản. Ngay cả việc chiếm đá Vành Khăn cũng được xem như là một sai lầm.

Bối cảnh mới

Nhưng vừa khi sự kiện đó bắt đầu mờ dần trong tâm trí của các nước Đông Nam Á thì cuộc đối đầu ở bãi cạn Scarborough xảy ra vào năm 2012, khi Hải quân Philippines tìm cách bắt tám tàu đánh cá Trung Quốc thì bị các tàu hải giám của Trung Quốc chặn lại. Đột nhiên, sự kiện được khoác lên một tầm mức mới. Mỹ đã can thiệp, làm cho cả hai bên phải đồng ý rút lui.

Manila giữ lời hứa của mình nhưng người Trung Quốc đã thất hứa. Sau đó họ sử dụng chiến thuật bầy đàn để ngăn chặn tàu thuyền Philippines vào lại khu vực. Tháng Giêng năm sau, Philippines khởi động tiến trình tố tụng trọng tài chống lại Trung Quốc, làm cho thế giới ngạc nhiên về hành động và sự sỉ nhục văn hóa ngụ ý trong đó.

Các thành viên Asean thường kín đáo nhìn sự táo bạo của Manila dưới ánh mắt ngờ vực. Nhưng tình hình đang thay đổi ở một vài nơi bất ngờ nhất. Chẳng hạn như Malaysia đang sửa chữa lại kế hoạch an ninh mới và bắt đầu công khai biểu lộ những lo lắng sau nhiều năm ve vãn Trung Quốc. Chỉ mới đầu năm 2013, khi Thủ tướng Najib Razak chuẩn bị tái tranh cử trong bối cảnh sự bất mãn của cử tri đối với đối tác liên minh của ông, Hiệp hội Trung Quốc Malaysia, ông đã thực hiện một điều đặc biệt là tung ra kế hoạch khu công nghiệp Malaysia-Trung Quốc Kuantan trong tiểu bang nhà của ông. Đứng bên cạnh ông ngày hôm đó không ai khác hơn là ông Giả Khánh Lâm, nhân vật được xếp thứ tư trong Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Nhưng tháng tư vừa qua, khi đọc diễn văn với tư cách Chủ tịch ASEAN, Datuk Seri Najib đã bày tỏ “quan ngại sâu sắc” đối với việc bồi đắp đảo đang diễn ra ở Biển Đông. Đáng chú ý, ông đã bay đến Tokyo vài tuần sau đó để nâng cấp mối quan hệ quốc gia với Nhật Bản lên “quan hệ đối tác chiến lược”.

Indonesia, quốc gia lớn nhất của ASEAN, cũng cảnh giác. Indonesia chưa phải là một bên tranh chấp, nhưng tuyên bố đường lưỡi bò của Trung Quốc vòng xuống phía quần đảo Natuna của họ. Trong khi Bắc Kinh chưa từng xác định chính xác tọa độ đường vòng này, các quan chức quân sự cao cấp Trung Quốc nói trong vòng riêng tư rằng Jakarta đang “nằm trên 50.000 km vuông vùng biển của chúng ta”. Trong khi đó, Việt Nam là nước có liên hệ lịch sử và chính trị gần nhất với Trung Quốc trong số các nước ASEAN, đang cấp tốc ve vãn Ấn Độ và Hoa Kỳ, ký kết thỏa thuận quốc phòng mà các chi tiết chưa được công bố.

Tuần này, khi các đại diện của 57 quốc gia tụ họp tại Bắc Kinh để ký kết các điều khoản hiệp hội của Ngân hàng Đầu tư Cơ sở Hạ tầng Châu Á mới (AIIB), ba trong số bảy nước trì hoãn đến từ ASEAN, đó là Philippines, Malaysia và, đáng ngạc nhiên nhất là Thái Lan. Lời giải thích chính thức là họ đang chờ đợi sự thông qua ở trong nước trước khi ký vào.

CHÍNH SÁCH BẤT AN

Thỉnh thoảng cũng nên đặt mình vào vị trí của người khác và tôi đã làm chính điều đó vài tuần trước đây khi đến thăm Học viện Quốc gia về Nghiên cứu Biển Đông của Trung Quốc ở Hải Khẩu, đảo Hải Nam. Làm thế nào để giải thích chính sách an ninh hay bất an của Trung Quốc, tôi hỏi Tiến sĩ Wu Shicun, vị giám đốc tao nhã của Viện. Tiến sĩ Wu liệt kê ra những vấn đề: Khuôn khổ an ninh là, Mỹ và Nhật đang gây khó khăn hơn cho Trung Quốc tiến vào Tây Thái Bình Dương thông qua biển Hoàng Hải và biển Hoa Đông. Do đó, Biển Đông cung cấp một lá chắn tự nhiên chống lại sự can thiệp có thể xảy ra.

Ông nói, phần bất an là Bắc Kinh cảm thấy việc tái cân bằng của Mỹ tất cả là để kiềm chế Trung Quốc và Biển Đông chỉ là một phương tiện cần thiết. “Mỹ đã điều chỉnh vị trí của họ về các tranh chấp”, ông nói với tôi. “Từ sự can thiệp hạn chế, họ đã đi tới can thiệp tích cực và đang chọn phe”.

Nhưng như thế tại sao không nhanh chóng hoàn tất một Quy tắc Ứng xử (COC) ràng buộc với ASEAN, nếu không có gì khác để ngăn cản sự can thiệp từ bên ngoài? Vâng, Tiến sĩ Wu nói, COC phức tạp hơn nhiều so với Tuyên bố Ứng xử của các bên, ký kết vào năm 2002. Thêm nữa, chính các thành viên Asean không thống nhất về những gì họ muốn trong đó: Malaysia nói rằng COC nên chỉ áp dụng cho quần đảo Trường Sa, trong khi Việt Nam nói rằng nên bao gồm quần đảo Hoàng Sa luôn. “Vì vậy, không dễ để Trung Quốc và các nước ASEAN đạt được đồng thuận về vấn đề này”.

CUỐI CÙNG LÀ CHUYỆN GÌ?

Một số nhà phân tích cho rằng vấn đề thực sự là về tàu ngầm tên lửa đạn đạo, hoặc SSBN, phương tiện ngăn chặn hạt nhân tối hậu. Ví dụ, Liên Xô thường giấu các SSBN của họ dưới băng đá Bắc Cực để tránh bị phát hiện. Nhưng, như những người theo dõi câu chuyện chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines đều biết, Biển Đông là một ao hồ cạn so với các ao rộng lớn của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Điều này làm cho tàu ngầm của Trung Quốc, thường gây nhiều tiếng động, dễ bị tổn thương. Vì vậy, một số nhìn thấy chính sách “pháo hạm” của Trung Quốc đang chuyển động – một nỗ lực để biến Biển Đông thành một hồ nước tư nhân, cho phép tàu ngầm của họ đủ khoảng trống để lẻn ra các đại dương lớn hơn. Tiến sĩ Tong Zhao, một cộng sự viên tại Trung tâm Carnegie-Tsinghua về Chính sách Toàn cầu của Bắc Kinh, ghi nhận biến cố liên quan đến tàu USNS Impeccable – khi tàu này liên tục bị các tàu của Trung Quốc quấy rối trong thời gian bốn ngày hồi tháng 3 năm 2009 – điều này xảy ra bởi vì Impeccable đang cố gắng đồ họa các tuyến đường giao thông dưới biển từ Tam Á ở đảo Hải Nam, nơi Trung Quốc có một căn cứ tàu ngầm lớn.

Kết quả cuối cùng của tất cả mọi chuyện là sự khởi đầu của Chiến tranh Lạnh mới ở trước cửa của ASEAN. Bởi vì điều này, trong lúc Trung Quốc đang tung ra đề án thúc đẩy tăng trưởng khu vực như AIIB, các chính phủ phải gia tăng chi tiêu quốc phòng, mà ngân quỹ thường được lấy từ giáo dục và y tế. Đó là phần thương tâm của vấn đề.

Khía cạnh đáng sợ là, không giống như trong những ngày đối mặt giữa Liên Xô và NATO, hiện không có sẵn cơ chế để ngăn chặn tại nạn, hoặc làm giảm cường độ trong trường hợp xảy ra sự cố.

Trung Quốc cần phải hiểu những thiệt hại uy tín do chính họ tự gây ra, đáng chú ý là sự ngoan cố từ chối để các tuyên bố chủ quyền của họ được thử nghiệm trước pháp luật. Điều đáng tiếc là về các vấn đề như thương mại, ví dụ, Trung Quốc đã học được cách tận dụng hệ thống của Tổ chức Thương mại Thế giới cho lợi thế của họ, đặc biệt là cơ chế giải quyết tranh chấp của Tổ chức. Bằng cách nào đó, họ đã không làm điều đó trong các tranh chấp biển. Chắc hẳn Trung Quốc cũng phải xấu hổ khi quân đội nước ngoài nói với các nhà báo về các cuộc diễn tập trong tương lai với Trung Quốc, họ giải thích điều này dưới khía cạnh là nhu cầu để “xã hội hóa” Trung Quốc, như rằng Trung Quốc là một con yêu quái không thể đoán trước cần phải được huấn luyện để ăn với miệng của nó đóng lại.

Bắc Kinh cũng phải biết rằng trong khi họ đã giữ cho câu chuyện về sự trỗi dậy của họ như là một động lực tăng trưởng cho thế giới, sự phụ thuộc này hoàn toàn chỉ là một chiều. Khi nền kinh tế của họ chậm lại, Trung Quốc sắp sửa bớt vênh váo. Hiện tại, theo những nhà quan sát Trung Quốc, khoảng 2% tăng trưởng kinh tế đến từ việc cộng thêm giảm phát vào tỷ lệ tăng trưởng chính thức, là tỷ lệ mà hiện nay đã giảm xuống hơn 4%. Các Phòng Thương mại Mỹ tại Bắc Kinh cho biết tỷ lệ phần trăm lợi nhuận của các công ty nhà nước ở Trung Quốc đang liên tục tuột dốc. Tương tự như vậy, Indonesia và Thái Lan – hai nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á – có Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của họ. Nhưng họ mua nhiều từ Trung Quốc hơn con đường ngược lại. Singapore là nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất tại Trung Quốc trong hai năm qua, một thực tế không thể chối bỏ, cho rằng sự suy thoái của Trung Quốc đa phần xuất phát từ sự sụt giảm đáng kể về đầu tư từ năm 2009.

Bắc Kinh hãy lưu ý. Khu vực này quan trọng đối với quý vị cũng như là quý vị đối với nó.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
“Các ‘đại gia’ đó đã trở về Việt Nam từ thập niên 1990 khi đất nước bắt đầu mở cửa để đổi mới. Họ đầu tư chủ yếu vào bất động sản và xây dựng quan hệ là hai thứ tài sản có lợi nhất trong thời quá độ. Với túi tiền và kinh nghiệm tham nhũng ở Liên Xô và Đông Âu cũ, họ là những người cơ hội (như ‘carpetbaggers’) đặc trưng của thời kỳ tích tụ tư bản hoang dã.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.