Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Trang Sử Việt: Tĩnh Đô Vương: Trịnh Sâm

26/06/201500:00:00(Xem: 4101)

Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của đề tài. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt.)
________________

TĨNH ĐÔ VƯƠNG: TRỊNH SÂM (1739 - 1782)

Trịnh Sâm là con trưởng Minh Đô Vương Trịnh Doanh, được 2 tiến sĩ: Dương Công Chú và Nguyễn Hoàn làm giảng sư. Trịnh Sâm là người cứng rắn, thông minh, quyết đoán, đã được học đến nơi đến chốn, có tài văn võ, biết làm thơ phú.

Năm 1758, Trịnh Doanh phong Trịnh Sâm làm Tiết chế thuỷ bộ chủ quân, Thái uý Tĩnh quốc công. Năm 1767, Trịnh Sâm nối ngôi chúa, xưng là Tĩnh Đô vương. Trịnh Sâm có tài văn võ nhưng đáng tiếc có nhiều lỗi lầm: Bắt em là Trịnh Lệ vì tranh ngôi chúa đem giam vào ngục. Vì ganh ghét tài năng Thái tử Lê Duy Vỹ sắp tức vị, bắt đem xiềng xích nơi nhà giam cho đến chết.

Năm 1769, ông sai Đoàn Nguyễn Phục đánh bại quân khởi nghĩa nông dân của Hoàng Công Toản (cha là Hoàng Công Chất vừa qua đời) tại vùng núi phía Tây Bắc. Năm 1770, ông lại dẹp được cánh quân khởi nghĩa cát cứ vùng Trấn Ninh suốt 30 năm của hoàng thân Lê Duy Mật, buộc Lê Duy Mật tự tử. Từ đó Trịnh Sâm kiêu căng, cho mình có công lớn, bốn cõi yên ổn hơn mọi đời chúa trước, nên ông tự phong mình là Đại Nguyên soái Tổng quốc chính, Thượng sư Thượng phụ, Duệ đoán Văn công Võ đức Tĩnh vương.

Năm 1774, ông cử Thống tướng Hoàng Ngũ Phúc, Bùi Thế Đạt làm phó đem quân Nam chinh. Đến ngày 29-1-1775, quân Trịnh đánh vào kinh đô của họ Nguyễn ở Phú Xuân. Chúa Nguyễn dùng thuyền chạy trốn ra biển vào Quảng Nam. Từ đấy, quân Bắc Hà chỉ còn đối thủ là Tây Sơn. Chúa Trịnh phong Hoàng Ngũ Phúc chức Đại Trấn phủ ở Thuận Hóa để lo việc cai trị vùng đất vừa chiếm được. Sau khi chiếm được Thuận Hoá, Trịnh Sâm càng kiêu căng, ông sủng ái Tuyên phi Đặng Thị Huệ, cho Bà là đệ nhất mỹ nhân trong phủ chúa, Bà muốn đưa con mình là Trịnh Cán lên ngôi chúa. Năm 1780, con trưởng là Trịnh Tông, bị ông truất ngôi thế tử, để lập Trịnh Cán mới 3 tuổi làm thế tử.


Theo Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục (tr. 945): Trịnh Sâm có chí toan cướp ngôi vua. Sai bọn Vũ Trần Thiệu tả thị lang bộ Lại sang nhà Thanh, Sâm làm tờ biểu mật tâu với triều đình nhà Thanh nói: “Nhà Lê không có người con cháu nào hiền tài”. Lại sai nội giám dâng của đút lót và xin phong tước. Khi sứ đoàn đi đến hồ Động Đình, Vũ Trần Thiệu đem tờ biểu đốt trước mặt sứ bộ, rồi uống thuốc tự tử. Tháng 9 năm 1782, Trịnh Sâm qua đời, Trịnh Cán được đưa lên ngôi chúa, xưng là Điện Đô Vương. Không lâu, nạn kiêu binh nổi lên truất Trịnh Cán, lập Trịnh Tông lên ngôi chúa tức là Đoan Nam Vương, nghiệp chúa của họ Trịnh bắt đầu suy sụp từ đấy. Trịnh Sâm là nhà thơ có tài, ông còn để lại: Tây tuần ký trinh thi, Tâm thanh toàn duy thi tập.

*- Thiết nghĩ: Trịnh Sâm tài kiêm văn võ, đánh Nam dẹp Bắc, đã đem về những chiến thắng rực rỡ, nhưng đáng tiếc đố kỵ người hiền, kiêu căng, ăn chơi xa xỉ, sửa sang luật lệ nước nhà và triều chính theo ý riêng của mình. Ngoài ra, có thể nói sự sủng ái quá mức của Trịnh Sâm dành cho Đặng Thị Huệ là một trong những nguyên nhân chính gây ra rối loạn trong phủ chúa nói riêng và cả kinh thành nói chung.

Các chúa Trịnh cầm quyền 241 năm (1545-1786), được 11 đời chúa. Nhưng chỉ có 8 đời chúa là ở ngôi chúa lâu và thịnh trị. Các chúa từ Trịnh Tùng đến Trịnh Sâm đều là những vị chúa đa số có tài. Các chúa Trịnh đã cai trị phía Bắc nước ta, giữ cho đất nước được yên ổn khoảng 2 thế kỷ. Việc văn học họ Trịnh cũng đã có công với nước nhà. Trong Việt Nam sử lược (tr. 409) Trần Trọng Kim viết: “Người nước ta việc học chữ nho đã lâu, mà những sách học như là Tứ thư, Ngũ kinh toàn thị dùng sách in của người Tàu. Năm Giáp Dần (1734), đời vua Thần Tông, Trịnh Giang mới khắc bản, in các sách phát ra mọi nơi và cấm không cho mua sách in bên Tàu nữa. Ấy cũng là một sự lợi cho tài chánh của nước ta”.

Đến khi nhà Nguyễn trị vì, các chúa Trịnh dù có tài vẫn bị chính sử của nhà Nguyễn đánh giá thấp hay lên án?!.

Cảm Khái: Trịnh Sâm

Trịnh Sâm, huynh đệ lại tương tàn?!
Đắm đuối nữ lưu, khó sửa sang!
Đức kém, tài cao, nhiều hệ lụy?!
Kiêu binh phủ chúa, mới lầm than!!!

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Herschel Walker vừa chấm dứt hi vọng tái tranh cử tổng thống của Trump. Herschel Walker loạng choạng, lầm bầm, lóng ngóng cuối cùng đã thất bại trong cuộc đua vào Thượng viện Georgia. Nhưng trong khi Walker có thể sẽ rời khỏi chính trường và chìm vào tình trạng mờ mịt, người đàn ông đã lôi kéo ông Walker vào cuộc đua và áp đặt một ứng cử viên rõ ràng không đủ tiêu chuẩn vào Đảng Cộng Hòa Georgia, hiện đang gặp khó khăn trong việc giải quyết thiệt hại...
Theo Phật Học Từ Điển của Thiện Phúc, “Chánh Niệm (Sammasati/Phạn, Samyaksmrti/ Sankrit, Right mindfulness /Anh Ngữ ) là , ”Nhớ đúng, nghĩ đúng là giai đoạn thứ bảy trong Bát Thánh Đạo. Nhìn vào hay quán vào thân tâm để luôn tỉnh thức.
Người dân Nam Bộ thường phê bình kẻ nói một đường làm một nẻo là “xạo ke”. Sau ngày 30/04/1975, đảng Cộng sản thu đất nước về một mối, nhưng không làm như đã hứa khiến dân Nam Bộ lại phải gọi Nhà nước Xã hội Chủ nghĩa là “xạo hết chỗ nói”...
Một phong trào biểu tình chống chế độ và chống Xi, do dân chúng và phần đông giới trẻ, sinh viên các Đại học, phát động hôm 24/11/22, nhiều người cho là lớn nhứt từ 33 năm nay. Dân chúng các thành phố lớn, sinh viên từ nhiều Đại học xuống đường tố cáo biện pháp ác ôn « Zéro Covid » của Xi chống dịch Vũ Hán là giết người, trong lúc thế giới cũng chống dịch nhưng không ai làm như vậy...
Coi như là hết thuốc! Bây giờ thì tôi hiểu thế nào là một nhà tù lớn. Tuy không có chấn song nhưng kẻ ở bên trong cũng hoàn toàn bị cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài...
Đến hôm nay thứ sáu 2 tháng 12 giải túc cầu thế giới năm 2022 đã đi được nửa đoạn đường. Cũng như bất kỳ một cuộc tranh đua thể thao nào phải có kẻ thắng người thua. Kẻ thắng thì vui mừng hớn hở vì đã đem lại vinh quang cho xứ sở và dân tộc mình. Kẻ thua thì viện lý do nầy hay lý do khác vì mình đã bị xử ép để tránh sự chỉ trích của những người hâm mộ. Nhưng đó là những sự kiện thường tình lúc nào cũng xẩy ra.
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...