Hôm nay,  

Trang Sử Việt: Tĩnh Đô Vương: Trịnh Sâm

26/06/201500:00:00(Xem: 4827)

Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết về “Sử Việt” chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của đề tài. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt luôn mong mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, niềm yêu thương quê hương và giữ gìn Việt ngữ cùng văn hóa Việt.)
________________

TĨNH ĐÔ VƯƠNG: TRỊNH SÂM (1739 - 1782)

Trịnh Sâm là con trưởng Minh Đô Vương Trịnh Doanh, được 2 tiến sĩ: Dương Công Chú và Nguyễn Hoàn làm giảng sư. Trịnh Sâm là người cứng rắn, thông minh, quyết đoán, đã được học đến nơi đến chốn, có tài văn võ, biết làm thơ phú.

Năm 1758, Trịnh Doanh phong Trịnh Sâm làm Tiết chế thuỷ bộ chủ quân, Thái uý Tĩnh quốc công. Năm 1767, Trịnh Sâm nối ngôi chúa, xưng là Tĩnh Đô vương. Trịnh Sâm có tài văn võ nhưng đáng tiếc có nhiều lỗi lầm: Bắt em là Trịnh Lệ vì tranh ngôi chúa đem giam vào ngục. Vì ganh ghét tài năng Thái tử Lê Duy Vỹ sắp tức vị, bắt đem xiềng xích nơi nhà giam cho đến chết.

Năm 1769, ông sai Đoàn Nguyễn Phục đánh bại quân khởi nghĩa nông dân của Hoàng Công Toản (cha là Hoàng Công Chất vừa qua đời) tại vùng núi phía Tây Bắc. Năm 1770, ông lại dẹp được cánh quân khởi nghĩa cát cứ vùng Trấn Ninh suốt 30 năm của hoàng thân Lê Duy Mật, buộc Lê Duy Mật tự tử. Từ đó Trịnh Sâm kiêu căng, cho mình có công lớn, bốn cõi yên ổn hơn mọi đời chúa trước, nên ông tự phong mình là Đại Nguyên soái Tổng quốc chính, Thượng sư Thượng phụ, Duệ đoán Văn công Võ đức Tĩnh vương.

Năm 1774, ông cử Thống tướng Hoàng Ngũ Phúc, Bùi Thế Đạt làm phó đem quân Nam chinh. Đến ngày 29-1-1775, quân Trịnh đánh vào kinh đô của họ Nguyễn ở Phú Xuân. Chúa Nguyễn dùng thuyền chạy trốn ra biển vào Quảng Nam. Từ đấy, quân Bắc Hà chỉ còn đối thủ là Tây Sơn. Chúa Trịnh phong Hoàng Ngũ Phúc chức Đại Trấn phủ ở Thuận Hóa để lo việc cai trị vùng đất vừa chiếm được. Sau khi chiếm được Thuận Hoá, Trịnh Sâm càng kiêu căng, ông sủng ái Tuyên phi Đặng Thị Huệ, cho Bà là đệ nhất mỹ nhân trong phủ chúa, Bà muốn đưa con mình là Trịnh Cán lên ngôi chúa. Năm 1780, con trưởng là Trịnh Tông, bị ông truất ngôi thế tử, để lập Trịnh Cán mới 3 tuổi làm thế tử.


Theo Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục (tr. 945): Trịnh Sâm có chí toan cướp ngôi vua. Sai bọn Vũ Trần Thiệu tả thị lang bộ Lại sang nhà Thanh, Sâm làm tờ biểu mật tâu với triều đình nhà Thanh nói: “Nhà Lê không có người con cháu nào hiền tài”. Lại sai nội giám dâng của đút lót và xin phong tước. Khi sứ đoàn đi đến hồ Động Đình, Vũ Trần Thiệu đem tờ biểu đốt trước mặt sứ bộ, rồi uống thuốc tự tử. Tháng 9 năm 1782, Trịnh Sâm qua đời, Trịnh Cán được đưa lên ngôi chúa, xưng là Điện Đô Vương. Không lâu, nạn kiêu binh nổi lên truất Trịnh Cán, lập Trịnh Tông lên ngôi chúa tức là Đoan Nam Vương, nghiệp chúa của họ Trịnh bắt đầu suy sụp từ đấy. Trịnh Sâm là nhà thơ có tài, ông còn để lại: Tây tuần ký trinh thi, Tâm thanh toàn duy thi tập.

*- Thiết nghĩ: Trịnh Sâm tài kiêm văn võ, đánh Nam dẹp Bắc, đã đem về những chiến thắng rực rỡ, nhưng đáng tiếc đố kỵ người hiền, kiêu căng, ăn chơi xa xỉ, sửa sang luật lệ nước nhà và triều chính theo ý riêng của mình. Ngoài ra, có thể nói sự sủng ái quá mức của Trịnh Sâm dành cho Đặng Thị Huệ là một trong những nguyên nhân chính gây ra rối loạn trong phủ chúa nói riêng và cả kinh thành nói chung.

Các chúa Trịnh cầm quyền 241 năm (1545-1786), được 11 đời chúa. Nhưng chỉ có 8 đời chúa là ở ngôi chúa lâu và thịnh trị. Các chúa từ Trịnh Tùng đến Trịnh Sâm đều là những vị chúa đa số có tài. Các chúa Trịnh đã cai trị phía Bắc nước ta, giữ cho đất nước được yên ổn khoảng 2 thế kỷ. Việc văn học họ Trịnh cũng đã có công với nước nhà. Trong Việt Nam sử lược (tr. 409) Trần Trọng Kim viết: “Người nước ta việc học chữ nho đã lâu, mà những sách học như là Tứ thư, Ngũ kinh toàn thị dùng sách in của người Tàu. Năm Giáp Dần (1734), đời vua Thần Tông, Trịnh Giang mới khắc bản, in các sách phát ra mọi nơi và cấm không cho mua sách in bên Tàu nữa. Ấy cũng là một sự lợi cho tài chánh của nước ta”.

Đến khi nhà Nguyễn trị vì, các chúa Trịnh dù có tài vẫn bị chính sử của nhà Nguyễn đánh giá thấp hay lên án?!.

Cảm Khái: Trịnh Sâm

Trịnh Sâm, huynh đệ lại tương tàn?!
Đắm đuối nữ lưu, khó sửa sang!
Đức kém, tài cao, nhiều hệ lụy?!
Kiêu binh phủ chúa, mới lầm than!!!

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
Ông Bill Burns, Trùm CIA, hôm 19/04/24, cảnh báo « Ukraine có thể thua cuộc chiến sanh tử với Poutine từ đây tới cuối năm ». Lời tuyên bố đưa ra trước hôm Hạ viện Huê kỳ biểu quyết có nên tháo khoán 61 tỷ USD để giúp Ukraine hay không? Nay thì Ukraine có 61 tỷ, và còn thêm phần viện trợ của Otan nữa, để tăng cường khả năng quân sự và cả kinh tế để đối đầu với Poutine. Vậy tới cuối năm, chiến tranh Ukraine sẽ kết thúc và thắng lợi sẽ ngả về phía Ukraine?
Thời gian còn làm Trung Sĩ Thông Dịch Viên trong Bộ Tư Lệnh Lục Quân Hoa Kỳ ở căn cứ Long Bình, Việt Nam vào năm 1969, trước khi tôi được chuyển sang phục vụ trong ngành phi hành của Không Quân Việt Nam Cộng Hòa, thì tôi có dịp tháp tùng phái đoàn Dân Sự Vụ (Civic Action) Lữ Đoàn 18 Quân Cảnh Hoa Kỳ (U.S. 18th Military Police Brigade) đi công tác ở Nhật Bản. Cũng trong chuyến công du này tôi đã phát hiện ra rằng, Nhật Bản là một quốc gia thực thi được chính sách phát triển kinh tế làm thịnh vượng cho toàn thể xã hội, và xóa bỏ được nhiều điều bất công...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.