Hôm nay,  

Joseph S. Nye: Tránh Xung Đột Ở Biển Đông

10/06/201500:00:00(Xem: 5439)

Gần đây khi máy bay trinh sát P8–A của Hải quân Mỹ bay tới gần vùng Đá chử Thập trong quần đảo Trường Sa ở biển Đông, lực lượng này đã bị Hải quân Trung Quốc cảnh báo tám lần phải rời khỏi khu vực. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nói: "Quyết tâm của Trung Quốc để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ vững như đá". Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ashton Carter trả lời: "Ở đây không nên nhầm lẫn về điều này: Mỹ sẽ bay, căng buồm ra khơi, và hoạt động bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép chúng tôi, như chúng tôi làm trên toàn thế giới". Vì vậy, liệu một xung đột Mỹ-Hoa ở biển Đông sắp xảy ra?

Năm 1995, khi tôi phục vụ tại Ngũ Giác Đài, Trung Quốc bắt đầu xây dựng cơ sở trên vùng Đá Vành Khăn, nơi mà Philippines có yêu sách và nằm rất gần với bờ biển của Philippines hơn là của Trung Quốc. Mỹ đã đưa ra tuyên bố rằng chúng tôi đã không bày tỏ thái độ nào trong các yêu sách đang còn tranh chấp của năm quốc gia về khoảng 750 hoặc hơn các loại đá, đảo san hô, đảo, cồn, đá ngầm mà bao gồm các quần đảo Trường Sa, chiếm một khu vực rộng lớn - 425.000 kilômét vuông (164.000 dặm vuông) - của biển Đông. Chúng tôi kêu gọi các bên liên quan giải quyết các tranh chấp bằng cách hòa bình.

Nhưng Mỹ đã đứng trên quan điểm mạnh cho là biển Đông lệ thuộc vào các Công Ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), trong đó bao gồm các tuyến đường biển quan trọng đối với các chuyến tàu dầu từ Trung Đông và tàu hàng từ châu Âu mà thông qua lộ trình này có máy bay quân sự và thương mại thường xuyên bay.

Để hỗ trợ cho các yêu sách lãnh hải của mình, Trung Quốc dựa trên một bản đồ thừa hưởng từ thời kỳ Quốc Dân Đảng - cái gọi là "đường chín đoạn", kéo dài gần một ngàn dặm về phía nam của lục địa Trung Quốc và đôi khi tiến gần sát khoảng 40 hay 50 dặm tới đường bờ biển của các quốc gia như Việt Nam, Malaysia, Brunei và Philippines. Tất cả các quốc gia này

dựa theo qui định theo Công Ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), đòi hỏi là các vùng đặc quyền kinh tế có 200 hải lý.

Khi tranh chấp về vùng Đá Vành Khăn nổ ra, các quan chức Trung Quốc không làm rõ ý nghĩa của đường chín đoạn, nhưng, khi bị áp lực, họ đồng ý rằng các khu vực có dấu phân định là những nơi mà Trung Quốc đã tuyên bố có chủ quyền tối thượng. Đồng thời, họ đồng ý là biển Đông không phải là hồ của Trung Quốc, và nó bị chi phối bởi Hiệp ước của Liên Hiệp Quốc. Trên cơ sở này, Mỹ và Trung Quốc tránh được xung đột vấn đề trong gần hai thập niên.

Nhưng Trung Quốc không tránh xung đột với các nước láng giềng trên biển của họ. Mặc dù cam kết tuân thủ các quy tắc ứng xử được thương thảo bởi Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào năm 2002, Trung Quốc sử dụng sức mạnh ưu thế quân sự trong các tranh chấp với Philippines và Việt Nam. Trong năm 2012, các tàu tuần tra Trung Quốc đuổi tàu thuyền đánh cá Philippines ra khỏi bãi cạn Scarborough ở ngoài khơi của bờ biển Philippines, và chính phủ Philippines đã đưa tranh chấp ra Tòa án Quốc tế về Luật Biển (ITLOS), mà Trung Quốc tuyên bố là Toà không có thẩm quyền tài phán. Trong năm 2014, sau khi Trung Quốc đem một giàn khoan dầu đến đóng trong vùng biển tranh chấp với Việt Nam, các tàu của hai nước đụng độ nhau với trận đánh bằng bằng thủy pháo trên biển; theo sau là các cuộc bạo động bài Hoa ở Việt Nam.

Các nước nhỏ trong khu vực tìm kiếm sự hỗ trợ của Mỹ. Nhưng Mỹ vẫn còn cẩn trọng để không bị lôi kéo vào trong các yêu sách còn tranh chấp về chủ quyền, một số trong các yêu sách này là mong manh, trong khi những yêu sách khác Trung Quốc đôi khi có một vị thế pháp lý mạnh hơn. Hơn nữa, Mỹ đã phải tập trung vào các vấn đề lớn hơn trong quan hệ với Trung Quốc.

Tình hình này bắt đầu thay đổi khi Trung Quốc khởi xướng một chính sách tích cực trong việc nạo vét cát để lấp đầy các đảo san hô và xây dựng đảo trong ít nhất năm địa điểm. Đầu năm nay, các nhà phân tích công bố các hình ảnh của những gì được kỳ vọng sẽ là đường băng dài 10.000 feet (3.000 mét) trên vùng Đá chử Thập.

Mỹ lập luận rằng Công Ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) bảo đảm cho tàu nước ngoài và máy bay được tự do thâm nhập vượt quá giới hạn 12 dặm của lãnh hải, trong khi Trung Quốc đòi hòi rằng các chuyến bay quân sự không thể vượt qua khu kinh tế 200 hải lý mà không phép của Trung Quốc. Nếu Trung Quốc đòi hỏi một khu vực như vây cho từng địa điểm mà họ đã chiếm, Trung Quốc có thể đóng kín cả biển Đông. Như một viên chức Mỹ nói, Trung Quốc dường như đang cố gắng "tạo ra các chứng cớ trên mặt đất" - những gì mà Đô đốc Harry Harris, Tư lệnh Mỹ ở Thái Bình Dương, gọi là “Bức tường cát vĩ đại".

Trung Quốc tuyên bố một cách chính xác rằng nạo vét là nằm trong chủ quyền tối thượng của mình, và việc này chỉ đơn thuần là làm theo cách của các nước láng giềng, mà chính phủ của các nước này cũng đã tạo ra cơ sở để hỗ trợ cho các yêu sách của họ. Nhưng sự nghi ngờ của Mỹ đã tăng cao bởi thực tế là trong năm 2013, trong một tranh chấp riêng giữa Trung Quốc và Nhật Bản trên quần đảo Điếu Ngư ở biển Hoa Đông, chính phủ Trung Quốc đơn phương tuyên bố một Vùng Nhận Dạng Phòng Không mà không cảnh báo trước. Các phản ứng của Mỹ là đã bay với hai chiếc B -52 qua vùng không được công nhận. Điều này đặt ra một tiền lệ cho các chuyến bay trinh sát hải quân gần đây (trong đó có một toán phóng viên CNN trên tàu).

Các phản ứng của Mỹ đề ra nhằm ngăn chặn Trung Quốc từ việc tạo ra một sự kiện đã rồi mà nó có thể đóng kín phần lớn biển Đông. Tuy nhiên, sách lược nguyên thủy của Mỹ tránh liên can trong cuộc tranh chấp chủ quyền tiếp tục tạo nên ý nghĩa. Điều trớ trêu là Thượng viện Mỹ thất bại trong việc phê chuẩn Công Ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), điều này có nghĩa là Mỹ không thể đưa Trung Quốc ra Toà ITLOS vì những nỗ lực của Trung Quốc để chuyển đổi các san hô thành đảo và đòi hỏi các vùng đặc quyền mà Mỹ có thể can thiệp nhân danh quyền tự do giao thông - một sự quan tâm chính của Mỹ.

Nhưng vì Trung Quốc đã phê chuẩn Công Ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và Mỹ tôn trọng luật này như luật tập quán quốc tế, nên có một cơ sở đàm phán trực tiếp nghiêm túc hơn để làm rõ những điểm mơ hồ trong đường chín đoạn và giữ gìn quyền tự do trên biển. Với phong cách ngoại giao đúng đắn, một cuộc xung đột Mỹ-Hoa tại biển Đông có thể và cần phải tránh.

* * *

Joseph S. Nye là cựu Phụ tá Bộ Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ, Chủ tịch Ủy ban Tình báo Quốc gia Hoa Kỳ, Giáo Sư Đại Học Harvard, Thành viên của The World Economic Forum Global Agenda Council on the Future of Government. Tác phẩm mới nhất của ông là Is the American Century Over?

Nguyên tác: Avoiding Conflict in the South China Sea
http://www.project-syndicate.org/commentary/south-china-sea-conflict-by-joseph-s--nye-2015-06

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Trong thời gian gần đây, thế giới đã chứng kiến cuộc khủng hoảng lãnh đạo chưa từng thấy ở Việt Nam kể từ ngày quốc gia Á châu này nằm trong tay thống trị của đảng Cộng Sản gần một nửa thế kỷ. Tính từ tháng Năm, 2022 đã có hai chủ tịch nước, hai phó thủ tướng, một trưởng ban kinh tế trung ương, chủ tịch quốc hội, và một thường trực ban bí thư kiêm trưởng ban tổ chức trung ương bị cách chức vì chiến dịch chống tham nhũng. Bộ Chính Trị Khóa 13 cũng bị mất năm ủy viên hiện chỉ còn 13 người. Nhiều nhà quan sát chính trị tự hỏi đã đến lúc Việt Nam chuyển biến thành một nước dân chủ hay chưa? Kinh nghiệm những nước cộng sản Trung Âu và Đông Âu đã trải nghiệm qua tiến trình này khoảng bốn thập niên về trước có giúp gì cho Việt Nam ngày nay được không? Đây cũng là chủ đề của bài báo này
Dù sống cùng thời nhưng khác nơi nên tôi không gặp Nguyễn Tất Thành lần nào ráo. Giao lưu, tương tác, chit chat … (qua không gian mạng) cũng không luôn. Bởi vậy, tôi chỉ đoán già/đoán non rằng con đường học vấn của ổng không dài và (dường như) cũng không được suôn sẻ gì cho lắm.
Trong lúc đảng chuẩn bị các kỳ họp Trung ương để tìm nhân sự cho khóa đảng XIV thì rộ lên tuyên truyền về “dân chủ Xã hội Chủ nghĩa” ở Việt Nam. Đảng nói văng mạng rằng: “Đặc trưng của dân chủ xã hội chủ nghĩa là quyền dân chủ của công dân không ngừng được mở rộng trong tất cả các lĩnh vực hoạt động của nhà nước, của xã hội mà cơ bản nhất là dân chủ về kinh tế.” Nhưng thực tế không phải như vậy. Tất cả mọi quyết định điều hành việc nước phải “do đảng, vì đảng và của đảng”.
Một cuộc tranh giành quyền lực kéo dài được ngụy trang bằng một chiến dịch chống tham nhũng rộng rãi hơn đã dẫn tới việc bất ngờ sa thải Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng, và chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ. Kết quả của cuộc đấu tranh này sẽ khiến những người vẫn còn hy vọng rằng Việt Nam có thể tham gia một "Liên minh chống Trung Quốc" phải suy nghĩ lại. Mặc dù cuộc tranh giành quyền lực này không liên quan đến chính sách đối ngoại nhưng nó sẽ khiến Việt Nam gần gũi hơn với Trung Quốc và xa rời phương Tây.
Những năm gần đây, chúng ta thường thấy trên mạng xã hội, nhiều trường hợp rơi nước mắt trong giới lao động tại Việt Nam, khi những người dân nghèo vướng phải căn bệnh ung thư hiểm nghèo, không có bảo hiểm y tế hay tiền bạc để chữa trị, chiến đấu chiếu lệ với tử thần, qua đời trong cảnh thương tâm. Hầu như căn bệnh ung thư lan tỏa khắp nơi, nhất là vây hãm giới lao động trong các xóm nghèo...
30.04.2024 lọt ra tin kêu cứu từ trại giam số 6 tỉnh Nghệ An nên thời gian lúc này phải dành cho việc khẩn cấp là viết thư báo động cho các tổ chức bảo vệ Nhân quyền quốc tế và các tòa đại sứ tại Hà Nội, nhờ can thiệp về vấn đề một số tù nhân lương tâm đang bị nhốt tại Việt Nam trong những phòng giam chật hẹp...
Lý do Việt Nam còn chậm tiến và lạc hậu hơn các nước láng giềng vì đảng CSVN chỉ muốn chỉ huy trí thức, thay vì hợp tác chân thành trong dân chủ và tự do...
Với sự miễn nhiệm ba nhân vật ở vị trí lãnh đạo quốc gia như Chủ tịch nước và Chủ tịch Quốc hội của Việt Nam chỉ trong vòng một năm từ năm 2023 đến năm 2024 vì lý do ba nhân vật đó thiếu liêm chính đã dẫn đưa người ta có cái nhìn về viễn ảnh trước mắt là sự khủng hoảng cơ cấu và sự bất ổn kinh tế làm cho giới đầu tư nước ngoài e dè, thận trọng, và chuyển hướng đầu tư sang các quốc gia khác...
Mỗi khi tai qua nạn khỏi hay gặp một điều lành, chúng ta đều nhắc tới chữ Phúc Đức: “Nhờ phúc ông bà nên tôi vừa thoát nạn.” “Nhờ phúc nhà nên cháu vừa thi đỗ.” “Cầu phúc tổ tiên cho được mẹ tròn con vuông.”...
Có 6 loại cán bộ, đảng viên sẽ bị loại khỏi thành phần Ban Chấp hành Trung ương đảng khóa XIV, nhưng tiêu chuẩn người được chọn “vẫn cũ như trái đất”...
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.