Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Lê Nhân Tông: Lê Bang Cơ

17/03/201500:00:00(Xem: 3585)
LÊ NHÂN TÔNG: LÊ BANG CƠ (1441 - 1459)

Lê Bang Cơ là con trai thứ ba của Lê Thái Tông và bà phi Nguyễn Thị Anh. Khi Bang Cơ ra đời, Lê Thái Tông gần 20 tuổi, đã có hai người con trai là Lê Nghi Dân, con bà Chiêu nghi Dương Thị Bí. Lê Bang Cơ, mẫu thân được vua yêu nên ra đời được nửa năm thì được lập làm Thái tử, thay thế anh mình là Lê Nghi Dân lên 2 tuổi bị truất và bà Dương Thị Bí cũng bị truất ngôi Hoàng hậu. Một bà vợ khác là Bùi thị sinh ra Lê Khắc Xương không được vua yêu. Và Lê Tư Thành là con trai út Lê Thái Tông với bà tiệp dư Ngô Thị Ngọc Dao.

Vụ án Lệ chi viên, vua Thái Tông đột ngột qua đời, Thái tử Bang Cơ được các đại thần Trịnh Khả, Lê Thụ, Nguyễn Xí... đưa lên ngôi đế hiệu Lê Nhân Tông, sau lấy niên hiệu là Thái Hòa (1443-1453). Lúc đó ông mới 1 tuổi, bà Thái hậu Nguyễn Thị Anh buông rèm trông chính sự. Thái hậu dùng phép nước sẵn có từ đời trước, được các đại thần đắc lực phò tá ấu chúa, nên trong khoảng hơn 10 năm cả nước được yên ổn. Năm 1451, Thái hậu Nguyễn thị nhiếp chính, giết oan hai công thần Trịnh Khả và Lê Khắc Phục. Năm 1453, vua lên 12 tuổi có thể tự coi chính sự, Thái hậu trả lại quyền chính cho vua rồi lui về ở cung riêng. Khi vua tự mình trông coi chính sự, đổi niên hiệu là Diên Ninh (1454-1459).

Năm 1455, lần đầu tiên triều đình cử Phan Phu Tiên soạn Đại Việt Sử ký tục biên, viết tiếp quyển sử thời Trần, từ thời Trần Thái Tông cho đến khi quân Minh rút hết về nước.

Vua Lê Nhân Tông khôi phục lại quan tước và ban ruộng đất cho con các đại thần bị hại, như: Trịnh Khả (bị hại năm 1451), Lê Sát, Lê Ngân (bị hại năm 1437); Phạm Văn Xảo (bị hại năm 1430) và Trần Nguyên Hãn (bị hại năm 1429).

Ông biểu dương công lao sự nghiệp của Nguyễn Trãi (bị hại năm 1442): “Nguyễn Trãi là người trung thành giúp đức Thái Tổ dẹp yên giặc loạn, giúp đức Thái Tông sửa sang thái bình. Văn chương và đức nghiệp của Nguyễn Trãi, các danh tướng của bản triều không ai sánh bằng”. Tuy nhiên, ông vẫn chưa minh oan cho Nguyễn Trãi, đến khi vua em là Lê Thánh Tông sẽ làm sau này. Một số nhà nghiên cứu cho rằng sự liên quan tới nỗi oan khuất của Nguyễn Trãi trong vụ án Lệ Chi Viên, mà bà Nguyễn Thị Anh là mẹ vua Lê Nhân Tông có thể là thủ phạm hại vua cha Lê Thái Tông để giấu thân thế của vua; lời dị nghị của mọi người ngày càng nhiều, khiến ông có phần nào nhận ra thân thế của mình. Bản thân Lê Nhân Tông cũng ở vào thế khó xử vì những tiếng đồn đãi vua không thuộc chính thống.

Mặc dù là một vị vua sáng suốt, nhân từ nhưng vua Nhân Tông có thể không phải là con chính thống của vua cha, nên anh cả là Lạng Sơn Vương Nghi Dân, vẫn thường có lòng oán hận và muốn đoạt ngôi. Một số ý kiến cho rằng ngày càng có nhiều người dị nghị về nguồn gốc của Lê Nhân Tông (không phải là con của Lê Thái Tông). Lê Nhân Tông lòng nhân từ và trắc ẩn, nghĩ Nghi Dân là anh ruột nên không có ý đề phòng. Ngày 3 tháng 10 năm Kỷ Mão (1459), Lê Nghi Dân (1439-1460) đang đêm cùng các thủ hạ Lê Đắc Ninh, Phạm Đồn, Phan Bang... bắt thang vào tận trong cung cấm giết vua Lê Nhân Tông. Hôm sau Hoàng thái hậu cũng bị hại. Khi đó vua Lê Nhân Tông mới 18 tuổi, trị vì được 17 năm.

Lê Nghi Dân lên làm vua, xưng đế hiệu Thiên Hưng, ông nói: “Trẫm là con trưởng Thái Tông Văn hoàng đế, trước đã ở ngôi Thái tử. Không may tiên đế đi tuần ở miền đông, bỗng băng ở ngoài. Nguyễn Thái hậu muốn vững quyền vị, ngầm sai bọn nội quan là Tạ Thanh dựng Bang Cơ làm vua. Đến sau Tạ Thanh tiết lộ việc ấy, việc lây đến Thái uý Trịnh Khả, Tư khấu Lê Khắc Phục, họ bị đem giết cả đi, để hết người nói ra...”. Nhưng Lê Nghi Dân chỉ ở ngôi được 8 tháng thì bị các đại thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lăng, Lê Niệm... làm binh biến giết chết, rồi lập Lê Tư Thành lên làm vua, tức là minh quân Lê Thánh Tông.

Cảm khái: Lê Nhân Tông

Lê Nhân Tông, ngẫm vững vàng rồi
Không còn lo lắng việc tranh ngôi?!
Đắn đo chính thống, lòng ngần ngại!
Giành giựt ngôi vua, luống ngậm ngùi!

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
Bạn tôi, tất cả, phần lớn đều là lính ráo. Chúng tôi không chỉ có chung những năm cầm súng, và một quãng đời tù, mà còn chia chung rất nhiều … cố tật! Hễ gặp nhau là uống, và câu chuyện trên bàn rượu trước sau gì rồi cũng xoay quanh kỷ niệm về đám chiến hữu hồi còn chinh chiến: những thằng đã chết, những đứa đang vất vưởng ở quê nhà, hay lưu lạc (đâu đó) nơi đất lạ xứ người.
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua. Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân cử có lúc đã phải nằm xuống ghế, chui xuống bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến một nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên an ninh tại quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có cuộc chiến tranh mang tên “1812 War”.
Mọi người ai cũng hi vọng qua năm mới 2021 Huê kỳ thoát ra khỏi một năm đen tối : có hơn 300 000 người chết vì corona vũ hán, kinh tế khủng hoảng do đại dịch nghiêm trọng không thua hồi năm 1929 tác hại, dân da đen bị kích động vấn đề chủng tộc, cận ngày bầu cử, nổi loạn ở nhiều Tiểu bang, biến Huê kỳ trở thành một nước khủng hoảng và chia rẽ.
Hãy hỏi những người đã mang Cờ Vàng-3 sọc đỏ đi tham gia biểu tình bạo động có biết nhiều người Mỹ và báo chí Mỹ đã cáo buộc những người tấn công vào điện Capitol là “quân khủng bố nội địa” (Domestic Terrorists), hay những kẻ phá hoại (Rioters)? Vì vậy thật khó biết, khi hình ảnh một người leo lên sân thượng của Capitol phất cờ Việt Nam Cộng hòa chiều tối ngày 6/01/2021 được truyền đi khắp Thế giới, trong khi những người biểu tình khác đập phá bên trong, có khiến ai chua xót và đau lòng vì là cờ đã bị xúc phạm ?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,
Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi người dân "vượt lên trên thù hận đảng phái", ca ngợi thành tựu dưới thời ông, chúc chính quyền mới may mắn trong thông điệp tạm biệt
Hôm thứ Hai (18/01/2021), một ủy ban độc lập về chuẩn bị và ứng phó đại dịch, do cựu thủ tướng New Zealand Helen Clark và cựu tổng thống Liberia Ellen Johnson Sirleaf dẫn đầu, đã công bố đánh giá về sự khởi đầu khủng hoảng ở Trung Quốc
Hôm thứ Hai (18/01/2021), ông Trump đã duyệt gỡ bỏ lệnh cấm đi lại từ Anh, Châu Âu và Brazil vào Mỹ, quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 26/01/2021.
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.