Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tìm Về “Thành Phố Mất Tích” Của Người Inca

27/02/201500:00:00(Xem: 4304)

Đã bao giờ bạn có cái cảm giác vừa cảm khái, vừa sờ sợ, lại nhuốm chút tự mãn bản thân, sau khi leo và đứng được trên đỉnh một ngọn núi cao vào khoảng gần 8 ngàn feet không? Tôi đã có cơ hội hưởng cái thống khoái đó các bạn ạ. Thật thích thú vô cùng. Khi ấy bạn có thể tưởng tượng một cách phóng đại rằng mình đã và đang đi chinh phục thế giới. Đó là giây phút đứng trên đỉnh Machu Picchu mà chung quanh bạn là những lầu đài, thành quách bằng đá tảng hoang sơ của đế chế Inca, nước Peru.

Muốn có cảm giác đó, không gì khó, hãy sửa soạn hành lý, khoác lên vai chiếc ba lô đi bạn và hãy bắt đầu cho một lên đường. Nhiều tiền đi theo kiểu nhiều tiền, ít tiền theo kiểu du lịch “bụi”, đường nào cũng tới được mà bạn.

Tháng 7 năm 2013, tình cờ tôi được đọc một mẩu tin khoa học rất thú vi. Các khoa học gia ngày nay đã nghiên cứu và tìm ra những điều kỳ thú về các xác ướp đông lạnh tế thần hơn 500 năm của ba em bé người Inca. Các em đã bị bắt buộc dùng lá coca và rượu rất nhiều trong một tháng trước khi bị giết như một vật hiến tế. Trước đó, năm 1999, thi thể đông lạnh của ba em đã do các nhà nhân chủng và khảo cổ học tìm thấy trên đỉnh một ngọn núi lửa tên Llullaillaco ở Á Căn Đình(Argentina) gần biên giới Chí Lợi(Chile). Khí lạnh, khô và mỏng của độ cao 22 ngàn feet đã làm công việc ướp xác các em một cách toàn hảo đến nỗi máu và các bộ phận nội tạng vẫn còn y nguyên. Sau khi mê man vì rượu và lá coca, người Inca bỏ các em vào đền hiến tế trên núi cao và để đông lạnh cho đến chết. Khi được khám phá, người ta thấy các em trong vị thế giống như đang ngủ, một giấc ngủ thiên thần. Nếu các bạn đọc thêm sử liệu, bạn sẽ thấy rất thú vị khi nghiên cứu về đế chế Inca và con người của họ.

blank
Mẹ con người bản xứ với Baby Alpaca.

Sau khi đọc bản tin, tôi quyết định lên đường đi về phía Nam Mỹ, thăm đỉnh Machu Picchu và “thành phố mất tích” của người Inca.

Tôi thường có thói quen đọc và nghiên cứu trước về lịch sử, văn hóa cũng như con người của nơi chốn tôi sắp đi qua. Tôi bắt đầu tham vấn bạn bè và những ai đã ghé Peru, để tránh những điều đáng tiếc có thể xảy ra ở xứ lạ. Tôi được khuyên phải đi bác sĩ xin thuốc chống độ cao và uống trước khi viếng đỉnh Machu Picchu. Tôi không dám coi thường chuyện này. Tôi biết có một người bạn vì ỷ y mình khoẻ, đã bị nhức đầu như búa bổ ngày đêm, bị nôn mửa và cuối cùng đành nằm co trong khách sạn, bỏ phí cả một cuộc hành trình kỳ thú. Khi tôi làm thủ tục vào khách sạn ở Cusco(11 ngàn feet), hình ảnh một ông khách du lịch đang phải trợ thở bằng một bình dưỡng khí(oxy) ngay ở phòng tiếp tân đã minh chứng điều này. Sau đó nhân viên khách sạn đã không quên mời du khách thưởng trà Coca như một thứ thuốc chống cao độ rất công hiệu. Người bản xứ đã từng nhai và dùng lá Coca làm thức uống như trà để tăng năng lượng và chống độ cao tự ngàn xưa. Cũng chiếc lá Coca này khi người ta dùng các phương pháp hoá học tinh chế lọc ra chất tropane alkaloid sẽ có được Cocain là chất bột trắng ma túy gây nghiện. Liều lượng chất tropane alkaloid trong lá Coca trước khi tinh chế rất thấp nên khi dùng như trà hay nhai không làm người ta say như say thuốc phiện. Hoa Kỳ không cho phép du khách mang trà Coca vào nước nhưng tôi khám phá ra một thứ trà xả bản xứ uống rất ấm bụng nên trước khi về lại Mỹ tôi mua thứ trà làm bằng lá xả này về uống mỗi buổi sáng giá lạnh của tiết Đông.

Mãi đến khi chân tôi chạm được mặt đá xù xì của những con dốc cheo leo dãy núi Andes dẫn vào thung lũng The Sacred Valley of the Incas, tôi mới tin mình đang đi về một nơi được gọi là “thánh địa” của đế chế Inca một thời. Bạn sẽ được tận hưởng cái thú ngắm một giải thung lũng xanh ngắt rải rác đâu đó những mảng màu nâu của râu bắp phất phơ bay. Ruộng bắp của người thổ dân cho những trái ngắn và no tròn hạt trắng nhưng cứng hơn loại bắp nếp của người mình. Cảnh trời trong và những chú lạc đà không bướu nằm, ngồi, thanh thản trên các bãi cỏ xanh sẽ giúp nhịp tim du khách đập chậm hơn trong những giờ khắc thật an bình. Dân bản xứ nuôi những con lạc đà không bướu Llama và Alpaca này để lấy lông và ăn thịt. Trông chúng hiền từ và dễ thương biết bao nhiêu, nhưng thịt thì hơi dai và khô. Du khách được những người thổ dân cho phép bồng ẵm Baby Alpaca và chụp hình để lấy tiền. Các con Baby Alpaca trông đẹp và nhu mì như mèo con, chó con vậy. Lông Baby Alpaca nhẹ và mềm, lại ấm được dệt làm áo len, áo khoác đã mang lại cho kỹ nghệ du lịch xứ này những khoản lợi nhuận rất lớn. Du khách ai cũng muốn mang về một chiếc áo lông thật ấm, nhưng bạn phải coi chừng của giả. Người dẫn đường đoàn du lịch của tôi cảnh cáo, khi tủm tỉm cười “May be Alpaca, not Alpaca”.

Anh ta không quên quảng cáo những món đặc sản của các cư dân vùng Nam Mỹ như Llama burgers(bánh mì kẹp thịt lac đà băm), Cow heart shish kebabs(tim bò xiên câynướng) hay món Roasted/Fried guinea pig(chuột lang nướng hay chiên dòn). Khi xe bus chạy dọc theo những ven đường lên núi tôi thấy nhiều quán nhỏ bán thịt chuột lang nướng trông rất hấp dẫn. Hỏi ra tôi mới biết đó là những con Guinea pig trông giống nhưng lớn hơn con Hamster là loại chuột được nuôi làm thú cưng cho trẻ em ở Hoa Kỳ. Những con chuột lang nom như những con heo sữa nhỏ được quay trên lửa thơm lừng đánh thức con tì con vị người qua đường. Đoàn chúng tôi xin bác tài dừng xe để mua thử món ăn độc nhất vô nhị này. Một con giá khoảng 17 đô, giá khá đắt so với lượng thịt bé nhỏ có được, khi chặt nhỏ. Bụng chúng được nhồi nhiều hương liệu đặc biệt để thịt thơm hơn. Dân bản xứ thường phải ăn hai con một lúc mới bõ thèm, vì chúng chỉ toàn là da và xương. Chuột lang được xem là một vị thuốc bổ như gà ác bên mình. Ai có lòng thương thú vật, không nỡ tâm nếm thịt Alpaca hay Guinea pig vì chúng quá dễ thương để yêu chiều, nâng niu hơn là ăn thịt.

blank
Guinea Pig quay.

Để làm quen với con người, thực phẩm, phong thổ, và tập quán của người bản xứ, chúng tôi được viếng thăm thành phố Cusco. Nó có đặc điểm của một thành phố miền núi, đường sá chật hẹp và ô nhiễm vì khói xe. Là kinh đô của đế quốc Inca từ thế kỷ 13, Cusco không có các dinh thự to lớn hay cung điện rực rỡ hoa mỹ nhưng đền đài thành quách của nó là những kiến trúc vô cùng vững chắc. Không ai có thể ngờ, những kiến trúc này làm bằng các tảng đá to lớn xếp chồng chéo đặt lên nhau khít khao mà không cần chất keo vữa cho dính lại là một hệ thống chống động đất vô cùng hữu hiệu của người Inca.

Trên đồi cao xa xa là Tượng Chúa Cứu Rỗi đang dang tay nhìn xuống Cusco. Phía dưới là quảng trường trung tâm, The Plaza de Armas. Đây cũng chính là nơi Francisco Pizarro đã thống lãnh quân đội hoàng gia Tây Ban Nha tiến chiếm Cusco. Bao quanh có hai ngôi nhà thờ lớn, ngôi nhà thờ Chính Tòa Thành Phố và ngôi nhà thờ The Compania de Jesu.

Ngày xưa Inca là một đế quốc vô cùng hùng mạnh và thống trị một lãnh thổ bao trùm cả Peru, Ecuador, Bolivia, Colombia, Brazil, Chile, và Argentina. Sau năm 1536, Tây Ban Nha đã xâm lược và tiêu diệt lần lần đế chế Inca. Thật tiếc cho một quốc gia rộng lớn gần hai triệu cây số vuông suốt hơn 120 năm, chỉ vì sự tranh giành ngôi báu giữa hai anh em mà phải suy kiệt đến nỗi ngoại bang xâm lấn. Tự ngàn xưa, cái lẽ “mạnh được yếu thua” luôn lập lại không ngừng trong lịch sử. Đế chế Inca đi chinh phục các nước khác, cuối cùng lại bị Tây Ban Nha thôn tính. Cay độc hơn cả, là âm mưu của người Tây Ban Nha nhằm tiêu diệt người Inca đến tận gốc. Họ có một chính sách để xoá sạch các đền đài, di sản văn hóa và tôn giáo đặc thù của Inca. Họ vừa phá hủy, vừa xây dựng những kiến trúc mới như nhà thờ, dinh thự trên nền tảng kiến trúc bằng đá của người Inca. Những bức tường xây mỏng mảnh ngụy trang bên ngoài được dặm, đắp lên các nền móng hay tường luỹ của kiến trúc Inca cổ. Động đất sau này đã làm lộ kiến trúc Inca và bày ra trình độ yếu kém về kỹ thuật xây cất của người Tây Ban Nha.

blank
Machu Picchu.

Hiram Bingham, nhà sử học của Đại Học Yale, trong khi đi tìm “một thành phố mất tích trong lịch sử Peru.” đã khám phá ra di tích đền đài Machu Picchu bằng đá còn nguyên vẹn vào năm 1911. Một cậu bé người Inca đã dẫn ông đến và nhờ đó thế giới ngày nay mới được thưởng thức một kỹ thuật kiến trúc tuyệt vời của người Inca cổ. Cũng vì Machu Picchu may mắn ở khuất nơi xa, người Tây Ban Nha không nhìn thấy nên còn nguyên vẹn. Năm 1983 địa điểm này đã được UNESCO đưa vào Di sản Văn Hoá Thế giới, và năm 2007, nó đã được cư dân mạng bầu chọn trở thành một trong 7 Kỳ Quan Mới của Thế Giới [7 New Wonders of the World].

Đến Machu Picchu bạn sẽ được thả chân trên nhiều bậc thang đá dẫn lên ngôi đền mặt trời nằm ở điểm cao nhất trong thành phố. Ngôi đền thiêng liêng này trông giống như một ngọn đuốc được thắp sáng cả ngày lẫn đêm lúc ánh sáng chiếu qua các ô cửa trống. Có một cung điện lớn và các đền đài dành cho các vị thần Inca bao quanh một sân, với những công trình kiến trúc khác cho người hầu.

Đến xem tận mắt mới thấy phục. Người Inca đã áp dụng kỹ thuật âm dương giống như kỹ thuật “ráp mộng” của thợ mộc ở Nhật hay Tàu để lắp hai tảng đá vào nhau, vừa khít. Họ dùng các viên đá có kích thước bằng nhau. Lối lắp ráp đó khiến đền đài tồn tại mà không cần vôi vữa,

Người Inca không bao giờ sử dụng bánh xe mà đem được đá tảng lên tới cao độ 12 ngàn feet, thật là thông minh. Bằng cách nào họ đặt những phiến đá lớn lên nhau vẫn còn là điều bí ẩn. Người ta tin rằng họ đã dùng hàng trăm người để kéo và đẩy các tảng đá lên trên. Ta vẫn chưa biết tại sao người Inca không để lại bất kỳ tài liệu nào về việc xây dựng bởi hệ thống chữ viết họ sử dụng, được gọi là khipus, vẫn chưa được giải mã.

Nhà khảo cổ học Johan Reinhard đã đưa ra những bằng chứng cho thấy nơi này đã được hoàng đế Inca lựa chọn làm nơi nghỉ dưỡng vì vị trí của nó tương ứng với số đặc điểm của một vùng đất thiêng liêng, đặc biệt với những ngọn núi thẳng hàng với các sự kiện thiên văn quan trọng.

Đến với Cusco bạn sẽ thoả thê học hỏi về một nền văn minh mất tích. Óc tò mò sẽ được no đầy với các di tích còn sót lại của đế quốc Inca. Nào là Koricancha, Temple of the Sun, Temple of the Moon, Temple of the Stars, Temple of the Rainbow vẫn còn lưu dấu nơi đây. Và không quên đến để thưởng trà xả, trà Coca bạn nhé.

Trịnh Thanh Thủy

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Có lẽ, chả ai mong đợi hay hy vọng là “chính quyền” này “được lâu dài” cả – kể luôn những ông lãnh đạo: Trọng, Chính, Huệ, Phúc … Được lúc nào hay lúc đó thôi. Tuy thế, bao giờ mà cái nhà nước (thổ tả) hiện hành vẫn còn tồn tại ở Việt Nam thì nó vẫn còn là lực cản đáng kể cho mọi diễn biến tâm lý hướng thượng ở đất nước này.
Sự trổi dậy của Trung Quốc đang buộc Mỹ phải tập trung vào Đông Nam Á, khiến Mỹ không còn dồi dào nguồn lực để đầu tư vào nền an ninh Âu châu. Với Mỹ, kịch bản tồi tệ nhất là một cuộc chiến tranh với hai mặt trận cùng lúc với Trung Quốc và Nga, trong khi đó, nền an ninh của Âu châu thì cũng sẽ bị ảnh hưởng nặng nề khi hai cường quốc này xích lại với nhau.
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.