Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Harold James & Domenico Lombardi: Các Hậu Quả Quốc Tế Về Tình Trạng Cô Lập Của Nga

03/02/201500:00:00(Xem: 4083)

Cuộc khủng hoảng hiện nay của Nga, đặc biệt là với sự sụp đổ của đồng Rúp, hé lộ cho thấy một tình trạng mong manh không chỉ dành riêng cho nền kinh tế của Nga, mà còn chung cho một trật tự hiện nay của thế giới và các nền tảng tư duy của thời đương đại về tính bền vững trong chính trị và kinh tế. Thật vậy, không ai có thể nghĩ là khủng hoảng của Nga sẽ xảy ra bao giờ - và tình trạng của Nga bị cô lập ngày càng tăng sẽ ít gây ảnh hưởng cho cơ chế hiện nay về việc điều hướng trong toàn cầu.

Sau cuộc khủng hoảng về nợ của châu Mỹ La tinh trong những năm 1980 và cuộc khủng hoảng tài chính tại châu Á trong năm 1997-1998 (mà Nga cũng bị ảnh hưởng lây), các nền kinh tế mới nổi đã quyết tâm tìm hiểu làm thế nào để tránh những kinh nghiệm này tái diễn. Họ đã xác định được ba điểm chính về quản lý các hình thức rủi ro trong tiến trình toàn cầu hóa thuộc lĩnh vực tài chính hiện đại: một loại tích lũy dự trử có quy mô lớn để ngăn chận các cuộc tấn công có tính cách đầu cơ; tránh tình trạng thâm hụt nặng nề trong tài khoản vãng lai (sử dụng số dư để tích lũy dự trử); và giữ tình trạng nợ công từ nước ngoài (ngoại trái) và nợ thuộc về kinh tế tư nhân ở mức độ thấp.

Hơn nữa, các nền kinh tế mới nổi đã học được công việc điều hướng, họ công nhận là việc cải thiện nguyên tắc minh bạch và làm giảm tham nhũng là các nhu cầu bắt buộc phải làm. Giới hoạch định chính sách và các định chế tài chính tập trung nghiên cứu đến việc xác định những gì có thể tạo nên các chỉ dấu cho cảnh báo.

Nếu xét theo tất cả các tiêu chuẩn này thì trước năm 2014 Nga đã thực hiện rất tốt. Không có dấu hiệu nào đáng cảnh báo. Trong năm 2013, nợ nước ngoài (ngoại trái) của khu vực công lên tới 3,8 % của TSLQN và nợ nước ngoài của khu vực tư nhân đạt mức hợp lý là 30,2 % của TSLQN. Mùa xuân vừa qua, khối lượng ngoại hối dự trử của Nga còn ở một mức độ lành mạnh là khoảng 472 ngàn tỷ (billion), nhờ có số dư quá nhiều trong tài khoản vãng lai; và theo Ngân hàng Trung ương Nga, tổng số tài sản ở nước ngoài của Nga ở mức 1.4 tỷ tỷ (trillion) Đô la Mỹ, vượt quá khoản nợ phải chịu trách nhiệm để trả là 1.2 tỷ tỷ.

Vậy những gì sai lầm đã xảy ra? Một vấn đề có thể xảy ra là Nga không thể huy động dễ dàng được các loại tài sản trong thời kỳ khủng hoảng. Như các nhà kinh tế tại Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (Bank for International Settlements), mà đặc biệt là Claudio Borio và Hyun Song Shin, gần đây hai ông này đã nhấn mạnh đến các tình trạng cân đối tài sản tài chính thường phản ánh qua việc sử dụng các thương vụ ở nước ngoài như là một phương tiện để tạo thành một loại tài sản trung gian - một hệ thống tạo điều kiện cho phép vốn tư bản có quy mô lớn tháo chạy. Điều này có vẻ đặc biệt là đúng với trường hợp của Nga. Nói một cách khác, các doanh nghiệp của Nga sử dụng vốn tư bản đã huy động được ở nước ngoài để tích lũy tài sản, mà các doanh nghiệp này không nhất thiết phải chuyển loại tài sản này về lại trong nước.

Trong những trường hợp như vậy, thì những điều tệ hại có thể xảy ra - ngay cả đối với những nước có khối lượng dự trử to lớn và có số dư trong tài khoản vãng lai. Chung qui lại, các doanh nghiệp này có thể làm thất thoát nhanh chóng các khối lượng dự trử, thay vì họ tìm cách sử dụng các tài sản ở nước ngoài của họ, nếu họ thấy cần phải thực hiện việc thanh toán.

Các nhà kinh tế học đã quen thuộc với các chính sách kinh tế vĩ mô cổ điển mà trong cùng một lúc có đến ba vấn đề khó khăn để tiến thoái: đó là các quốc gia này không thể xác định được mức tỷ giá hối đoái, không mở rộng các tài khoản vốn tư bản, và cũng không có một chính sách tiền tệ độc lập. Nhưng đó cũng là một tình trạng tương tự trong khu vực tài chính mà dòng chảy của lượng vốn (trào lượng tư bản) không phù hợp với việc ổn định tài chính. Và khi các vấn đề an toàn quốc tế trở nên nổi bật, chẳng hạn như trong cuộc khủng hoảng hiện tại của Nga, việc tự do chuyển dịch vốn tư bản tạo ra nhiều biến động lớn hơn.

Trong những năm trước khi Thế chiến thứ nhất bùng nổ, cũng có một trường hợp tương tự đã xảy ra. Các mối quan hệ ngoại giao chặt chẽ giữa Pháp và Đức tạo điều kiện thuận lợi cho sự chuyển dịch của một khối lượng vốn tư bản đáng kể; nhưng trong thời điểm có căng thẳng quốc tế, chẳng hạn như trong lúc có khủng hoảng tại Morocco vào năm 1911, nó đã gây ra các cuộc tấn công có tính cách đầu cơ, làm nổi bật hơn về tình trạng cô lập của Đức ngày càng tăng.

Trong những năm giữa hai thế chiến, và đặc biệt nhất là trong những năm của thập niên 1930, khi một nền an ninh trật tự cho toàn cầu đã tan rã, các cuộc tấn công mang tính cách đầu cơ đã trở thành một công cụ để vận dụng chính trị. Đặc biệt hơn là phong trào Phát Xít Đức, họ hy vọng rằng bằng cách tạo áp lực tài chính cho Pháp, họ có thể gây ra một cuộc khủng hoảng tín dụng và ngân sách, do đó buộc Pháp giảm các kinh phí về quân sự.

Một trong những điểm nổi bật của một trật tự trong toàn cầu đã được áp dụng sau Thế chiến thứ hai là sự tương tác giữa các hệ thống điều hướng về kinh tế và an ninh, với cùng năm cường quốc này họ chiếm ghế thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, và trong thế hệ vừa qua, họ cũng đã nắm giữ Hội đồng Quản trị của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (QTTQT). Tình trạng này góp phần ngăn chặn các cuộc tấn công có tính đầu cơ do động cơ chính trị thúc đẩy và khôi phục sự ổn định tình hình tài chính và tiền tệ trên toàn cầu.

Liên Xô đã không nộp đơn xin làm thành viên của QTTQT. Tuy nhiên, trong những năm của thập niên 1990, Nga đã làm làm đơn và đã được chấp thuận có một ghế trong Hội đồng Quản trị. Sau đó, Nga đã lần lượt được kết nạp vào các tổ chức G-8 và G-20, một định chế được thành lập mới đây.

Nhưng G-8 đã đình chỉ hợp tác với Nga, và kết quả là Nga bị xuống cấp với quy chế là quan sát viên tại cuộc họp mới nhất ở Brisbane của G-20. Tóm lại, một trật tự cho thế giới đang được xây dựng lại - và Nga đang mất dần vị thế của mình.

Giới lãnh đạo chính trị tại Nga đã hy vọng về sự thành hình của một cơ chế mới hay tương tự cho việc điều hướng kinh tế toàn cầu, cơ chế này được các nền kinh tế mới nổi lên - thí dụ như Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi ủng hộ. Cái gọi là tổ chức BRICS đã kỳ vọng là sẽ thách thức các định chế quốc tế do phương Tây khống chế, đặc biệt là QTTQT, và các hệ thống tiền tệ lấy đồng Đô la Mỹ làm trọng tâm giao dịch. Và, ở một mức độ nào đó, họ có thể gây tác động. Nhưng, cho đến nay, tác động của các nỗ lực này còn hạn chế.

Ví dụ như trong tháng năm vừa qua, các thỏa thuận quan trọng về khí đốt mà Nga đã đàm phán với Trung Quốc đã có những điều kiện làm lợi cho Trung Quốc. Báo chí tường thuật là có bao gồm cả việc định các giá bằng đồng Nhân dân tệ và đồng Rúp, đáng lý ra phải là bằng đồng Đô la Mỹ. Nhưng với sự sụp đổ của đồng Rúp, người ta suy đoán là các điều khoản này đang đàm được phán lại.

Tương tự như vậy là vào tháng bảy, Tổ chức BRICS đã tạo ra "Thoả ước về một Qũy dự phòng bất trắc", như họ đã tuyên bố, Qũy này nhằm "ngăn chặn các áp lực đối với cán cân thanh toán trong ngắn hạn, cung ứng các yểm trợ hỗ tương, và tăng cường cho việc ổn định tình hình tài chính." Tuy nhiên, Nga khó có thể tìm trong cơ chế này một nguồn cung ứng tín dụng khẩn cấp cho tình hình khủng hoảng hiện nay.

Gần đây hơn, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị có cam kết hỗ trợ cho Nga. Nhưng ngôn ngữ mơ hồ này của ông Nghị đã phản ánh một thái độ do dự quá mức mà có lẽ sẽ còn kéo dải cho đến khi nào khủng hoảng kết thúc.

Tóm lại, cả hai cơ chế điều hướng do phương Tây khống chế và tổ chức BRICS còn sơ sinh đã quay lưng lại để chống Nga. Tại thời điểm này, hy vọng duy nhất của Nga là cuộc khủng hoảng gây nên một sự bất ổn nghiêm trọng và có lây lan đến độ mà giới đầu tư và các nền kinh tế mới nổi lo âu - và cuối cùng thì cả hai hệ thống điều hướng trong toàn cầu cùng bùng nổ.

* * *

Harold James là Giáo Sư Sử học và Quan hệ Quốc tế tại Đại học Princeton, Giáo sư Sử học tại European University Institute. Ông là tác giả các cuốn sách The Creation and Destruction of Value: The Globalization Cycle, Krupp: A History of the Legendary German Firm và Making the European Monetary Union.

Domenico Lombardi là Giám đốc The Global Economy Program, Centre for International Governance Innovation (CIGI) Canada.

Nguyên tác: The Global Consequences of Russia´s Isolation
http://www.project-syndicate.org/commentary/russia-global-governance-system-by-harold-james-and-domenico-lombardi-2015-01

Khủng hoảng Morocco (1905/06, 1911)

Khởi điểm của khủng hoảng Morocco là Liên minh Thân hữu (Entente cordial, 1904) do Anh và Pháp ký kết. Pháp đồng ý để cho Anh chiếm Ai Cập và Sudan. Bù lại, Anh ủng hộ cho Pháp chiếm Morocco. Thỏa thuận này đi ngược lại với thoả ước Madrid 1880 mà các cường quốc châu Âu và Hoa Kỳ công nhận về nền độc lập của Morocco.

Đức nhận thấy sự vi phạm này là một cơ hội để Đức can thiệp và làm suy yếu Liên minh Pháp và Anh. Đức cáo buộc là Pháp là vi phạm luật quốc tế và không tôn trọng quyến lợi kinh tế của Đức tại Morocco. Ngoài ra Đức công nhận quyền tự trị của Morocco và liên kết với Áo và Hung.

Khủng hoảng kết thúc với thoả ước Algericas Akte 1906. Pháp thắng thế với ưu quyền về tự do mậu dịch và cùng với Tây Ban Nha, Pháp có quyền cai quản Ngân hàng Trung ương và lực lượng cành sát Morocco. Đức mất các yêu sách trong thương thuyết. Để chống Đức, Liên minh Tam cường (Triple Entente 1907) gồm Nga, Pháp và Anh ra đời

Năm 1911 nội tình Morocco có nhiều xung đột hơn và quyền lợi kinh tế Đức bị thiệt hại trầm trọng, nên căng thẳng giữa Pháp và Đức tái diễn. Đức nhận ra rằng không thể nào ngăn cản quyền cai trị của Pháp nên chỉ đòi bồi thường thiệt hại kinh tế. Để phô trưong uy thế, Đức gởi chiến hạm Panther đến hải cảng Agadir và de doạ gây chiến. Cuối cùng, với thoả ước 1911, Đức chấp nhận cho Pháp cai trị Congo và đổi lại lấy được một phần đất ít giá trị hơn tại Congo thuộc Pháp. Khủng hoảng Morocco là một sai lầm nghiêm trọng về chính sách đối ngoại c ủa Đức trước thế chiến thứ nhất. (Chú thích của người dịch)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
Sau 2 năm vật lộn với dịch Covid-19, tình hình kinh tế Việt Nam đang đứng trước viễn ảnh u tối nhất kể từ khi Đổi mới 35 năm trước đây (1986). Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam thì: “Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất kể từ khi Việt Nam tính và công bố GDP quý đến nay. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,04%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,02%; khu vực dịch vụ giảm 9,28%.“
Ngược lại, những biến cố dồn dập đủ loại trong COVID-19 mở ra cuộc đấu tranh chính trị mới: đòi quyền được sống còn, có thuốc trị cho tất cả, đi lại an toàn, đó là một cái gì thiết thực trong đời sống hằng ngày và không còn chờ đợi được chính quyền ban phát ân huệ; nó khiến cho người dân có ý thức là trong các vấn đề nội chính, cải tổ chế độ là cần ưu tiên giải quyết. Người dân không còn muốn thấy vết nhơ của Đồng Tâm hay tiếp tục qùy lạy van xin, thì không còn cách nào khác hơn là phải có ý thức phản tỉnh để so sánh về các giá trị tự do cơ bản này và hành động trong gạn lọc. Tình hình chung trong việc chống dịch là bi quan và triển vọng phục hồi còn đấy bất trắc. Nhưng đó là một khởi đầu cho các nỗ lực kế tiếp. Trong lâu dài, dân chủ hoá là xu thế mà Việt Nam không thể tránh khỏi. Cải cách định chế chính trị và đào tạo cho con người để thích nghi không là một ý thức riêng cho những người quan tâm chính sự mà là của toàn dân muốn bảo vệ sức khoẻ, công ăn việc làm
Trong vài thập niên vừa qua, giải Nobel Hòa Bình và Văn Chương được xem là một tuyên ngôn của ủy ban giải Nobel về các vấn đề thời cuộc quan trọng trong (những) năm trước và năm 2021 này cũng không là ngoại lệ. Giải Nobel Văn Chương năm nay được trao cho nhà văn lưu vong gốc Tazania - một quốc gia Châu Phi, là Abdulrazak Gurnah "vì sự thẩm thấu kiên định và bác ái của ông đối với những ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và số phận của những người tị nạn trong vực sâu ngăn cách giữa các nền văn hóa và lục địa". Cũng vậy, giải Nobel Hoà Bình đã dành cho hai ký giả Maria Ressa của Phi Luật Tân và Dmitry Muratov của Nga "vì những nỗ lực bảo vệ sự tự do ngôn luận, vốn là điều kiện tiên quyết cho nền dân chủ và sự hòa bình lâu dài". Ủy ban Nobel Hòa Bình Na Uy còn nói thêm rằng, "họ đại diện cho tất cả các ký giả đang tranh đấu cho lý tưởng này, trong một thế giới mà nền dân chủ và tự do báo chí đang đối mặt với những điều kiện ngày càng bất lợi" và cho "nền báo chí tự do, độc lập
Sau đó, sau khi “phát khóc” và lau nước mắt/nước mũi xong, bác Hồ liền thỉnh ngay bác Lê về thờ nên mới có Suối Lê Nin (với Núi Các Mác) cùng hình ảnh – cũng như tượng đài – của cả hai ông trưng bầy khắp mọi nơi, để lập ra một tôn giáo mới, thay thế cho Phật/Chúa/Thánh Thần/Ông Bà/Tiên Tổ ... các thứ.
Sự nghiệp chính trị của đại đế Nã-Phá-Luân chẳng liên hệ gì nhiều đến Trung Quốc nên không biết tại sao ông nổi hứng tuyên bố một câu bất hủ mà giờ này có giá trị của một lời tiên tri “Hãy để Trung Hoa ngủ yên bởi vì khi tỉnh giấc nó sẽ làm rung chuyển thế giới.” Vào tháng 03/1978 có một sự kiện ít được biết đến nhưng bắt đầu lay thức gã khổng lồ Trung Quốc khi một hợp tác xã nông nghiệp ở Phúc Kiến xin phép được giữ lại phần sản xuất vượt chỉ tiêu để khuyến khích nông dân hăng hái làm việc. Đây là giai đoạn trước Đổi Mới nên viên thư ký đảng bộ của hợp tác xã bị phê bình kiểm điểm. Chỉ 8 tháng sau đó vào cuối năm 1978 Đặng Tiểu Bình tuyên bố cải tổ và mở cửa nền kinh tế. Đề nghị nói trên của hợp tác xã được mang ra thử nghiệm với kết quả sáng chói nên viên thư ký đảng được ban khen.
Sau 10 năm ra sức Xây dựng, chỉnh đốn hàng ngũ để bảo vệ đảng không tan, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vẫn thừa nhận: ”Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" vẫn chưa được ngăn chặn, đẩy lùi một cách căn bản, thậm chí có mặt còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn, có thể gây ra những hậu quả khôn lường.”
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.