Hôm nay,  
Việt Báo Online

Thiện Và Ác Nghiệp Trong Kinh Tế

30/01/201500:00:00(Xem: 2481)
Thiện Và Ác Nghiệp Trong Kinh Tế

Không nhìn vào Tiêu Sản là sớm Tiêu Tùng

Trong buổi trà dư tửu hậu cuối năm, người viết bị hỏi một câu oái ăm. Làm sao dung hòa kiến thức về bộ môn quá vật chất là kinh tế học với những tín điều tâm linh là đạo Phật của mình? Câu hỏi khiến người viết nhớ đến Giáo sư Tôn Thất Thiện, vừa tạ thế hồi Tháng 10 năm ngoái. Vài năm về trước, khi thảo luận với nhau, có lần ông phát biểu là dù yêu thích triết lý Phật giáo, ông vẫn tự nghĩ là "vô thần" vì hiểu ra tầm quan trọng của kinh tế trong đời sống con người. Hình như có cái gì đó của đạo Phật không thích hợp với sinh hoạt kinh tế hay kinh tế học.

Bài này xin mở đầu về điều đó, như chuyện siêu hình mà thực dụng vào một buổi sang Xuân, sau đó mới là thời sự.

* * *

Một cách thông tục, ta có thể hiểu chữ "nghiệp" như một... bảng kết toán tài sản. Xin có vài chữ về chuyện kế toán đã.

Từ mấy trăm năm nay, có lẽ lần đầu tiên từ 500 năm trước, Tây phương áp dụng quy tắc "kế toán đối phần", nôm na là kế toán có hai phần cân đối. Hãy tưởng tượng đến bảng số hình chữ T (in) gọi là "trương mục", hay account, chữ Hà Nội thời nay gọi là "tài khoản". Góc bên trái là "tích sản" hay assets, là danh mục các tài sản mình sử dụng để tạo ra của cải trong tiến trình sản xuất hay kinh doanh. Góc bên phải là "tiêu sản", hay liabilities cho biết xuất xứ của các loại tài sản ấy, có thể là vốn riêng hay là đi vay, từ dài đến ngắn hạn. Mà đã vay là phải trả, trừ phi ta đi vào kinh tế học xã hội chủ nghĩa.

Trong tiến trình sản xuất là vận dụng "tích sản" để tạo ra của cải – rồi đem bán để thu về lợi tức – ta cần nhớ đến cái giá để có được những tài sản ấy, tức là nhìn qua bên phải, vào phần "tiêu sản", có những khoản đi vay sẽ phải trả, cả vốn lẫn lời. Nôm na cho dễ nhớ thì nếu tích vào ít mà tiêu ra nhiều, ta sẽ lỗ vốn - và lỗ mãi thì sẽ xập tiệm.

Xin độc giả chịu khó theo dõi tiếp chuyện khô khan này, vì sắp gặp chuyện khó khăn nữa: Từ bản kết toán như tấm ảnh về tình hình tài sản vào một thời điển nhất định, ta đi xa hơn một bước vào các nghiệp vụ hoạt động được bút ghi trong kế toàn, khi ấy mới có chuyện "tá" hay credit là mượn vào và "thải" hay debit là chi ra.

Khi nghe nói đến vấn đề tâm linh hay luân lý là "tích đức" thì làm sao ta dung hòa được với môn kế toán lạnh lùng trên? Thật ra, khái niệm "tích đức" ấy mới là chìa khóa.

Có những người cả đời không hề nghĩ đến ai khác hơn là chính mình. Họ tận dụng tích sản và thải tối đa cho bản thân mà khỏi cần tá cho ai khác. Đến cuối đời, trước khi nhắm mắt thì "trương mục kế toán cuộc đời" chỉ toàn dấu âm.

Họ mang nợ tới cõi âm, qua đời sau - hoặc dồn nợ cho con cháu.

Sống là chia sẻ, và càng tạo lợi ích cho người khác là càng tích tụ công đức cho chính mình, gia đình và con cháu đời sau. Càng nhận lãnh nhiều của thiên hạ mà không trả cho ai khác ngay trong kiếp này là càng mang nợ đến đời sau.

Cũng vì vậy mà người viết hay nói đùa với một ông bạn Công giáo rằng "Thầy Hai của ông là một Siêu Kế Toán Trưởng". Là người ngoan đạo, ông lại thường gọi Thiên Chúa rất thiêng liêng ở trên kia là "Thầy Hai"!

Khi thấy các doanh gia cự phú Hoa Kỳ phân phối tài sản bạc tỷ cho việc thiện, cho người khác, ta hiểu ra quy luật kế toán tâm linh: họ tích đức. Cho nên, việc kiếm tiền không hẳn là đi ngược với giáo lý nhà Phật nếu ta hỏi thêm, là để làm gì, cho ai?.... Một người tu hành không hề nghĩ đến việc kinh doanh – thành phần này không phải là hiếm, ai ơi đừng chớ bi quan! - vẫn có thể tích đức để giải nghiệp - là trả nợ - cho mình và cho người khác, qua lời cầu nguyện hay việc làm hữu ích cho tha nhân.

Vào Xuân mà triết lý vụn như vậy về kinh tế học của công đức thì chắc cũng đủ. Xin đi vào thực tế nợ nần ở ngoài đời....

* * *

Trong thế giới ngày nay, hàng ngày thời sự cứ nhắc đến vấn nạn kinh tế là nhiều quốc gia mắc nợ quá cao. Trong hoàn cảnh đó làm sao sử dụng tích sản cho hiệu quả để còn trả nợ?

Đa số các nhà quản trị kinh tế hay lý luận về kế hoạch đều tập trung vào kỹ thuật vận dụng tích sản, như đầu tư vào đâu thì có lợi nhất khi tạo ra việc làm và nâng cao lợi tức cho dân chúng? Người phàm nhu chúng ta có thể nhớ đến thành ngữ "cái khó nó bó cái khôn". Vì cái khôn bị bó khi mắc nọ quá nhiều nên chánh sách cứu nguy của các nền kinh tế mắc nợ nhiều nhất hiện nay, như Nhật Bản, Âu Châu và Trung Quốc, cứ loay hoay với cái vế kích thích sản xuất. Họ chỉ nhìn vào tích sản và tụt dần trong cách ước đoán tương lai.

Giải nhất về khả năng đoán trật phải được giành cho Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF khi định chế này thường xuyên hạ thấp dự báo về sức tăng trưởng của kinh tế toàn cầu, trong đó có ước tính quá lạc quan về sản lượng kinh tế Trung Quốc hay Liên Âu. Giờ này, chả còn ai nhớ quái truyện năm ngoái là dự báo của IMF rằng kinh tế Tầu vừa qua đầu kinh tế Mỹ nếu tính theo phương pháp tỷ giá mãi lực của đồng bạc, gọi là PPP!

Nhưng nếu để ý đến kinh tế học kiểu Phật giáo – chữ nói bừa của người viết – ta có thể lật ngược vấn đề mà nhìn qua "tiêu sản". Hãy tìm hiểu về cơ cấu của các khoản nợ đã tích lũy từ lâu, chính là núi nợ ấy mới cản trở mọi nỗ lực cải cách hay kích thích kinh tế!

Đầu đuôi câu chuyện là như thế này: trong nhiều thập niên liên tục, kinh tế Nhật Bản, Âu Châu và nhất là Trung Quốc vì thuộc phái tân tòng - đến sau nên tưởng bở - đã dồn sức đầu tư vào xây dựng hạ tầng, kỹ nghệ chế biến và xuất cảng để đạt mức tăng trưởng cao. Khi thấy tăng trưởng như rồng cọp và mọi người có vẻ khấm khá thì lại đi vay để đầu tư nhiều hơn nữa, với niềm xác tín là nhờ biết vận dụng tích sản, họ thừa sức trả nợ bên tiêu sản.

Khi đi vay, người ta dùng đòn bẩy để vận dụng một vật gì đó nặng quá cái sức thật của mình. Mấy anh xã hội chủ nghĩa thì gọi đó là lấy ngắn nuôi dài và chuyện gì cũng là miễn phí!

Nhưng chính là sự lạc quan về quy trình sản xuất ấy khiến mọi người cho là tài sản của mình lên giá. Khi đi vay thì tài sản mang ra thế chấp có trị giá cao hơn nên được vay nhiều và dễ hơn. Tinh thần hồ hởi sảng đó làm người ta ước lượng sai yếu tố rủi ro trong các dự án. Cứ vậy mà vay cả tiền mua đòn bẩy và chất lên một núi nợ. Ở dưới là khối tài sản thế chấp người ta tưởng là có giá trị cao hơn.

Vả lại, sáng tạo theo kiểu Trung Quốc thì người ta sản xuất dư thừa, bút ghi trong trương mục kế toán là "sản lượng", rồi cho nằm chất đống vì ế ẩm khi cung vượt cầu. Hàng dư mà bán không được, nằm ế trong kho, kế toán gọi là "tồn kho" - vẫn cứ kể là sản lượng. Đấy là hiện tượng nhà ma phố ảo bên Tầu. Nhưng cái ảo đó vẫn được thế giới ngợi ca là đà tăng trưởng!

Cả kiến trúc nguy nga đồ xộ ấy nằm trong ảo giác phát triển mà nhà Phật gọi là "vô minh". Người phàm như chúng ta có thể dịch là ignorance. Nôm ra là dốt!

Khốn nỗi, trị giá price, và giá trị value là hai chuyện khác nhau! Bậc kế toán trưởng nào đó trên trời hay trong thị trường đều phân biệt được hai chuyện ấy. Lãnh đạo Bắc Kinh thì không. Cho tới ngày giá trị của tài sản chỉ là kho hàng ế hay đống sắt rỉ thì trị giá của tài sản rớt như cục gạch, còn các khoản nợ lại tăng bên tiêu sản.

Người ta gọi đó là thời kiểm toán, reckoning, là khi kinh tế lao xuống vực: cả núi nợ chất ngất đè lên một khối tài sản mất giá. Đấy là lúc ta nhớ đến lời thánh Tầu: "Bất bình tắc minh". Nghiêng quá thì la thất thanh. Rồi đổ.

Điều ấy mới giải thích những lúng túng khá ồn ào của giới quản trị kinh tế.

Nếu không tiếp tục kích thích kinh tế để tạo thêm việc làm và tài sản, mọi người đều xuống vực. Nhưng biện pháp kích thích bên tích sản không giải quyết được bài toán trả nợ bên tiêu sản. Ngược lại, nếu nhịn ăn nhịn mặc để trả nợ thì tài hóa chẳng lưu thông và kinh tế bị giảm phát. Là chuyện đã xảy ra cho Nhật Bản và đang xảy ra cho Trung Quốc cùng nhiều nước Âu Châu.

Kết luận ở đây là một chân lý của kinh tế hay vạn vật: đồng tiền nó có hai mặt. Chỉ nhìn vào mặt bên này thì mình cứ khởi nghiệp và đến ngày phải giải nghiệp. Chẳng theo Phật giáo thì ta cũng có thể gọi đó là ngày trả nợ!

Mấy kinh tế gia có một chữ cho hiện tượng này, là deleveraging. Người viết có chữ thô thiển hơn: gẫy đòn bẩy! Hay tiêu tùng...

16/09/2019(Xem: 453)
Andrew Yang là một ứng cử viên tổng thống và hiện đứng hàng thứ 6 hay 7 tùy theo bảng xếp hạng của đảng Dân Chủ, tức là được nhiều ủng hộ hơn những nhân vật nổi tiếng khác như Beto O’Rourke, Julian Castro và Amy Klobuchar.
16/09/2019(Xem: 419)
Có thể tháng 10 tới CTN Việt Nam Nguyễn Phú Trọng có chuyến viếng thăm Washington thể theo lời mời của Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 27-tháng 2-2019 tại Hà Nội.
15/09/2019(Xem: 951)
Đàn anh của tôi, anh Nguyễn Mạnh Dạn, nhà văn Nguyễn Mạnh An Dân ra đi thật rồi sao? Chúng tôi mới gặp nhau năm 2018 trong Đại Hội tổ chức ở thành phố Houston, tuy không nói chuyện lâu được vì anh bận và hẹn nhau có thể gặp lại năm 2020
15/09/2019(Xem: 531)
Bách Linh Nhứt Điểu (101 con chim) là một quyển sách đặc biệt. Có tới 101 con chim hiện diện trong đó nhưng không phải là một cuốn sách Vạn Vật, cũng không phải là tác phẩm thuộc loại kể tên nhiều giống chim bằng thể thơ bình dân mà trước đây người ta gọi là vè các thứ chim. Đây là một tác phẩm văn chương
15/09/2019(Xem: 406)
20 sinh viên được đại học chào đón và Nghĩa Sinh đồng hành từ Hanoi, Saigon, Kontum, Vinh và Hà Tĩnh -- CTTS sẽ chào đón thêm 4 Linh mục, 4 Tu sĩ và 2 Quý chức tham dự Chương trình Thạc sĩ Lãnh đạo Phục vụ Cộng đoàn vào cuối tháng 12 năm 2019
14/09/2019(Xem: 807)
Ở trong nước dù chưa có cuộc trưng cầu dân ý để có được con số chính xác về mức độ người dân muốn thay đổi thể chế, nhưng thực tế xã hội cho thấy tỷ lệ dân chúng muốn duy trì thể chế cộng sản rất thấp không hơn gì con số 0.1%.
14/09/2019(Xem: 1570)
Joshua Wong báo động là tình hình không lắng dịu, mà ngươc lại, Hồng Kông đang bị đe doạ sẽ có lệnh thiết quân luật như trong thời chiến và Trung Quốc sẽ tiếp tục đưa quân đội tới
14/09/2019(Xem: 1156)
Một trong những lý do khiến cho Phong trào DCHK cứng rắn đối phó với chính quyền tay sai Hồng Kông là kinh nghiệm đau thương trong cuộc nói chuyện hoà giải vào dịp phản kháng năm 2014
14/09/2019(Xem: 10332)
thứ sáu, 13 tháng 9 năm 2019 từ tiểu bang Hawaii, đã khởi sự một cuộc hành trình trở về với đồng đội ở quê hương mới, vùng Little Saigon, một ngày trở về với chiến hữu và mầu cờ vàng ba sọc đỏ của 81 hài cốt chiến sĩ nhẩy dù quân đội Việt Nam Cộng Hòa, sau hơn 33 năm bị lãng quên và nằm ngủ yên trong căn cứ quân sự quạnh hiu ở Hawaii.
14/09/2019(Xem: 2353)
Bạn gởi thiệp mời: con xuất giá Kèm theo ảnh cưới bố ngày xưa Ba lăm năm cũng cho là ngắn Chớp mắt qua rồi chuyện gió mưa Đám cưới đơn sơ màu áo lính Khách mời toàn lũ khách nhà binh Cô dâu chẳng có vòng hoa cưới Mà mắt long lanh thắm thiết tình
14/09/2019(Xem: 380)
Đây là vấn đề nhân đạo, là sứ mệnh thiêng liêng biểu lộ lương tâm chính trực. Chúng ta ở hải ngoại chỉ hưởng được hạnh phúc chân chính thực sự khi thấy đồng bào quốc nội được sống trong hạnh phúc.
14/09/2019(Xem: 503)
Nó đang mơ màng thiu thỉu ngủ thì nghe bước chân nhè nhẹ và tiếng sột soạt, bất chợt gai ốc nổi cả người, bụng bảo dạ:
13/09/2019(Xem: 1012)
Ngay từ ngày 9 tháng 12 năm 1978, hai Quân khu Quảng Châu và Côn Minh đã nhận được chỉ thị phải chuyển quân đội đóng dọc theo biên giới Việt Nam truớc ngày 10 tháng Giêng năm 1979 để chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh “hạn chế về thời gian và không gian” với một “lực lượng áp đảo » rồi!
13/09/2019(Xem: 860)
Nước Việt chịu ảnh hưởng sâu sắc của truyền thống Phật giáo bắc truyền vì vậy việc ăn chay cũng đã phổ biến từ xa xưa.
13/09/2019(Xem: 2569)
Nếu không có những đột biến ngoại giao tam giác giữa Hà Nội, Bắc Kinh và Hoa Thịnh Đốn trong thời gian ngắn thì chuyến thăm Mỹ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CSVN Nguyễn Phú Trọng, dự trù trong năm nay (2019) sẽ khó xẩy ra.
Tin công nghệ
Khi quý vị đang ngồi thư thái đọc tin tức, cơ thể cảm giác như được nghỉ ngơi mà không có bất kỳ một sự vận động nào. Tuy nhiên, ở một hệ quy chiếu khác, chúng ta đang chuyển động không ngừng, cụ thể là do Trái Đất luôn tự quay quanh trục của nó và quay quanh Mặt Trời. Sự quay quanh tạo ra độ dài một ngày, gây ảnh hưởng đến thiên nhiên và sự sống trên cả hành tinh. Nhưng chuyện gì sẽ xảy ra nếu tốc độ quay của Trái Đất nhanh hơn?
ADN (vật liệu di truyền) cung cấp cho các nhà khoa học một cỗ máy lưu trữ tốt nhất nhưng để lưu trữ thông tin trên ADN không hề dễ dàng. Đó là lý do tại sao các nhà khoa học đã bắt đầu nghiên cứu phương pháp lưu trữ dữ liệu trên ADN mới, giúp đơn giản hóa việc lưu trữ và tăng khối lượng lưu trữ.
Khoảng đầu tháng 0/2019, một nghiên cứu thú vị mới tại London, Anh đã cho thấy cách sử dụng smartphone làm thay đổi nhận thức của chúng ta về thời gian và không gian như thế nào. Rất nhiều người tham gia cuộc khảo sát cho biết họ xác định thời gian và không gian theo phần trăm pin và điểm sạc smartphone của mình.
Đã có nhiều dự đoán về một chiếc Surface 2 màn hình, phát triển theo concept của Microsoft Courier. Nhưng 2 màn hình nằm giữa là bản lề cơ học thông thường không còn quá xa lạ, xu hướng hiện nay là màn hình dẻo và để đảm bảo độ bền, Microsoft đã nghĩ ra một giải pháp: bản lề chứa chất lỏng nhằm giảm áp lực đặt lên màn hình dẻo hay màn hình gập khi gập/mở. Đây là một sáng chế đã được đệ trình và được WindowsUnited phát hiện.
Năm 1993, không quân Mỹ cho phép cả thế giới sử dụng công nghệ GPS (Global Positioning System), và kể từ đó GPS đã trở thành một trong những công nghệ quan trọng nhất đối với con người.
Những đám mây bụi vũ trụ trôi dạt ở nơi cách chúng ta khoảng 1,300 năm ánh sáng dọc theo các ngôi sao phong phú của chòm sao Cepheus (Chòm Tiên Vương).
Khoảng giữa tháng 09/2019, Google cho biết đang thay đổi thuật toán tìm kiếm của hãng một lần nữa. Theo thông báo, thuật toán tìm kiếm mới sẽ nhấn mạnh hơn vào "các tin báo cáo gốc" khi chúng sẽ được xếp hạng cao hơn trong các kết quả tìm kiếm. Để chuẩn, công ty đã phân phát các chỉ dẫn cho bộ khung thuật toán đến hơn 10,000 reviewer con người, để nhận được phản hồi về kết quả xếp hạng thật sự.
Khoảng giữa tháng 09/2019, sau lệnh cấm tạm thời không cho phép Kasptersky Lab cung cấp phần mềm và giải pháp bảo mật cho các cơ quan chính phủ Mỹ, một lệnh cấm chính thức đã được đưa ra.
Khoảng giữa tháng 09/2019, xe hơi điện E của Honda đã chính thức được giới thiệu, và phiên bản sản xuất của nó vẫn lưu giữ được gần như toàn bộ những đặc điểm lẫn tính năng của bản concept ban đầu. Honda cũng đã tiết lộ giá bán và thông số của chiếc xe hơi điện dành cho đô thị.
Khoảng giữa tháng 09/2019, sau vài năm tranh chấp với thuế vụ nước Pháp, Google đã phải thỏa thuận dàn xếp để chấm dứt cuộc điều tra gian lận thuế. Tổng cộng, Google phải trả 1.059 tỷ USD, trong đó, 510 triệu USD tiền thuế mà Google đã trốn trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2018, và 549 triệu USD tiền phạt cho chính phủ Pháp.
Khoảng giữa tháng 09/2019, tuyên bố mới về thảm họa nhà máy điện hạt nhân Fukushima của bộ trưởng môi trường Nhật Bản đang khiến những ngư dân và các tổ chức về môi trường phẫn nộ
Để xử lý cả một đoạn văn, ta sẽ phải gõ lại tất cả, thậm chí là copy – paste từng ký tự từ chỗ này sang chỗ khác. Đây cũng chính là hạn chế mà các nhà sinh học phải đối mặt trong nhiều thập kỷ. Với những công cụ chỉnh sửa gen hiện đại nhất, kể cả CRISPR, từ trước tới nay họ cũng chỉ mới thao tác được với từng gen hoặc đoạn gen rất ngắn nội trong từng tế bào.
Khoảng giữa tháng 09/2019, BIOLIFE4D, một công ty công nghệ sinh học tại Chicago, Mỹ đã tuyên bố “in 3D” thành công một quả tim người bằng tế bào cơ tim của người cung cấp, và “mực in” sinh học làm từ hợp chất ngoại bào, giúp quả tim nhân tạo có tính chất giống “hàng thật” nhất
Nổi tiếng trong các lễ hội, câu chuyện và bài hát về trăng tròn được biết đến nhiều nhất là Harvest Moon (Trăng Trung Thu, hay Trăng Mùa Gặt
Khoảng giữa tháng 09/2019, một công ty công nghệ trụ sở tại California tố cáo, phó giáo sư Bo Mao tại đại học Hạ Môn đã liên lạc với họ về một bo mạch điện tử do công ty phát triển, nói là dùng để nghiên cứu riêng nhưng kỳ thực là lấy về cho Huawei nghiên cứu.