Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Tuổi Trẻ Mang Ơn Thế Hệ Di Dân Thứ Nhất

08/05/200000:00:00(Xem: 4667)
OTTAWA (KL) - Nữ ký giả Jan Wong của Globe And Mail đã mô tả một người Trung hoa chịu khổ ải làm đường xe lửa cho Canada để cuối cùng được quyền công dân để đi bầu.
Người Trung hoa này vốn không xa lạ đối với nữ ký giả, người này chính là ông nội của nhà nữ ký giả. Nhờ sự hy sinh của ông nội ngày xưa mà ký giả có đuợc địa vị ngày hôm nay, một đặc phái viên của Globe And Mail tại ngay thủ đô Bắc Kinh của Trung quốc.
Năm 1880, người cu-li tên là Chong Hooie, người cu-li này đã vượt Thái Bình Dương. Người cu-li đã 19 tuổi, còn xứ Canada mới được 13 tuổi. Người cu-li thì nghèo và đói đi kiếm ăn. Canada là một nước mới, lại đi tìm kiếm loại lao động rẻ tiền để lập đường xe lửa từ bờ biển đông băng ngang sang bờ biển phía tây. Một bên cung và một bên cầu đã gặp nhau.
Cu-li là âm vận từ hai chữ ‘Khổ lực’ của tiếng Trung hoa được đọc theo giọng Bắc Kinh để chỉ người chỉ biết lao lực để kiếm ăn. Chuyện thiết lập đường xe lửa Canada Pacific là một sự tích lao khổ, cần dùng cả ngàn lao công để dựng lập được đường xe lửa này. Qua một thế kỷ, nữ ký giả Jan Wong nghĩ nữ ký giả phải cám ơn sự tích này, nữ ký giả không cảm thấy bất mãn về chuyện ông nội đã chịu khổ cực, cay đắng trong những ngày xưa. Giả dụ ông nội của nữ ký giả không hy sinh ngày đó, có lẽ nữ ký giả ngày nay đã sống trong cảnh chân lấm, tay bùn và lội ruộng nước bùn ngập chân tới đầu gối.
Thực ra chuyện lội bùn nữ ký giả đã từng trải qua, nhưng nữ ký giả muốn nói trước để những ai lấy thành tích lao động làm lẽ sống được biết.
Trở về năm 1880, đồng lương trung bình tại miền nam Trung quốc là bẩy xu một ngày. Dân quê nổi dậy, thực dân xâm lấn và nạn nhân mãn đã làm mất cảnh thịnh vượng, một người trẻ tuổi như ông nội của nữ ký giả đã bị nằm trong tình cảnh này. Khi các chủ thầu Hoa kỳ neo tầu gần làng Kaiping, ông nội của nữ ký giả, cùng những cu-li nghèo đói khác đã quyết định đem thân ra cầu may. Họ đã mơ ước, chẳng bao lâu nữa họ sẽ là những người mặc áo gấm về làng, trong túi có cả vài trăm đô-la, tài sản kếch sù đối với họ.
Ông nội nữ của nữ ký giả được gia nhập vào toán chuyên dùng mìn phá để đào hầm cho xe lửa có thể chạy xuyên qua rặng núi đá Rochies. Việc làm này là một công việc nguy hiểm, đã có nhiều người chết vì nó. Ông nội của nữ ký giả kiếm được 80 xu một ngày, trong khi đó những người da trắng được hưởng lương từ $1,50 tới $1, 75 một ngày. Đời sống vật giá hồi đó của Canada khá cao, sau khi chi tiêu hết, người cu-li mỗi năm chỉ có thể dành giụm được $43. Dầu sao nó cũng là những ước mơ của kẻ nghèo đói.
Năm 1884, đường xe lửa lập dựng gần xong, một số chủ thầu nuốt lời hứa, họ đã không đem trả những cu-li về nguyên xứ . Còn Canada không còn cần loại cu-li giá rẻ quá nửa. Năm 1885, Canada đã đánh thuế $50 bổ vào mỗi đầu người Trung hoa nhập cảnh.
Chong, ông nội của nữ ký giả, bị nằm kẹt ở lại, phần bị thất nghiệp, phần bị hắt hủi. Ông có thể đem hết tiền dành giụm để mua một vé tầu về nước hay đóng $10 thuế thất nghiệp để được ở lại. Ông chịu trả tiền thuế thất nghiệp. Ông làm người ở cho quan năm Josiah Greenwood Holms, quyền chỉ huy phó căn cứ quân sự tại Esquimalt, B.C. Quan năm trả cho ông một đô-la mỗi tháng. Đồng lương quá ít, quan năm đã cho phép ông được nhận thêm công việc giặt quần áo cho lính trong đồn và những người dân sống ngoài đồn tại Victoria để kiếm thêm tiền.
Theo di cảo, nội Chong là người Trung hoa thứ mười được nhận quyền công dân của Canada. Theo bản báo cáo vềỳ kiểm tra dân số năm 1901, nội Chong trở thành dân Canada năm 1899, cột chủng tộc ghi là ‘Y’ (Yellow Race), cột về tôn giáo ghi là ‘Confucian’ (Khổng giáo) và cột về nghề nghiệp ghi là ‘Laundryman’ (thợ giặt). Trong bản báo cáo còn ghi rõ nội Chong 40 tuổi, không biết đọc và không biết viết; thiệt ra vào thời đó ít có người Trung hoa nào có thể đọc và viết được tiếng Anh.
Trong cột gia cảnh ghi là ‘M’ thay cho từ ‘married’ (đã lập gia đình), sự thể đã xẩy ra trước khi lên tầu vào năm 1880, ông cố và bà cố đã làm lễ cuới cho nội Chong. Khi 40 tuổi, nội Chong đã khao khát gặp gia đình. Nội Chong đã nhượng lại nghề giặt và đăng ký làm chuyến về thăm nhà tại một bản làng ở Hoa lục.
Khi trở về quê tại Kaiping, vợ của nội Chong đã quá thì để sinh đẻ. Để có người nối dõi tông đường theo như tập tục của người Trung quốc, cả hai đã nhận một đứa con nuôi 16 tuổi đã có vợ. Nội Chong mua cho bà nội một mẫu ruỡi đất, một mảnh đất rộng so với những dân quê khác tần tiện lắm mới có được mảnh đất rộng bằng chiếc khăn lau tay.
Những người khá giả trở về làng đều được bầu làm hương chức của làng. Nhưng nội Chong đã có sẵn tâm tính nhẩy vọt, hơn nữa đã là công dân Canada. Ông đã bỏ vợ ở lại trông coi tài sản và kiếm bà vợ nhỏ đưa sang Canada để sinh con, đẻ cái.
Người mai mối đã làm mai cho nội Chong. Nội đã cuới một cô gái 16 tuổi của tỉnh Quảng Đông, ngưới con gái này có mái tóc đen mượt mà, đôi mắt to và da trắng bóc. Người con gái này không mang theo của hồi môn, nhưng có tài khéo léo. Khi người con gái này và đứa em gái còn nhỏ, cha chúng là một nông dân khổ cực và quá nghèo, ông đã đem hai đứa con bỏ giữa chợ. Quan huyện đã đem hai đứa nhỏ về nuôi. Quan huyện là người có học, nên cho hai em bé học chữ một năm và không đem bó bàn chân lại như những cô con gái Trung hoa khác nằm trong các nhà quan.
Nhờ có bàn chân bình thường đẹp đẽ, chứ không phải loại bàn chân nhỏ như cánh sen, người con gái này đã làm nội Chong quên hẳn bà nội do gia đình đặt để trước kia. Nữ ký giả nghĩ rằng với 21 năm sống tại Canada, nội Chong đã quen với những bàn chân lớn của phụ nữ Canada, nên chết mê với người con gái này để trở thành chính bà nội ruột đẻ ra cha của nữ ký giả.
Năm 1902, chính quyền liên bang đã tăng thuế $50/đầu người lên gấp hai. Vì là công dân Canada, nội Chong được miễn thuế, nội chỉ phải trả $300 cho bà vợ trẻ và hai vợ chồng của đứa con nuôi vẫn còn gọi là dân Trung quốc.
Năm 1923, nội Chong di gia đình về phía đông và định cư tại Ontario. Sống chung với người vợ nhỏ, nội Chong có đựơc 11 đứa con. Những đứa lớn nhất được nội cho lao động tay chân để kiếm tiến nuôi đứa nhỏ và cho đi học. Cô Minh là người phụ nữ Trung hoa thứ ba tốt nghiệp đại học Toronto, đã trở thành bác sĩ y khoa và cũng là người đầu tiên trở thành chuyên gia gây mê. Mẹ tôi là người có công nuôi dưỡng cô Minh, mẹ tôi là người phụ nữ Trung hoa đầu tiên được nhận để theo học trường đào tạo y tá tại London của Ontario.
Cả một thế hệ của nội Chong lớn lên tại Canada, nơi người Hoa vẫn còn bị hắt hủi. Khi họ còn là những trẻ em, chính quyền Ottawa ra đạo luật độc đoán năm 1923, cấm người Trung hoa được phép di trú. Khi họ lớn lên, họ không có quyền đi bỏ phiếu, mãi tới sau thế chiến thứ hai khi các cựu quân nhân Canada gốc Hoa ép buộc chính quyền phải thay đổi để công nhận quyền công dân của người Trung quốc đã sống và chiến đấu cho Canada.
Là một người Montreal gốc Hoa năm 1950, làm việc cho một công ty điện thoại, thấy không có hy vọng được thăng tiến, cha ruột của nữ ký giả xin nghỉ việc. Cha của nữ ký giả ra mở hàng ăn và đã có cả triệu đô-la vào lúc ông 40 tuổi. Cha của nữ ký giả tốt nghiệp kỹ sư của đại học McGill, ông không có tài làm bếp để kiếm sống. Nhưng ông đã mướn một người đầu bếp và mở quán ăn Tầu nằm ngoài khu phố Tầu. Quán ăn của ông có 1000 chỗ ngồi và lấy bảng hiệu ‘Bill Wong’ nằm ngay trên đại lộ Carie Blvd của Montreal.
Lớn lên trong năm nổi dậy 1960, lẽ đương nhiên nhà nữ ký giả có ý thức nổi dậy. Nữ ký giả đã tin rằng thế giới của nữ ký giả là một xã hội suy đồi và đi tới tận thế. Nữ ký giả đã đi tìm những câu trả lời về các vấn đề của thế giới này. Những đứa trẻ khác đã lựa chọn việc hút sách, riêng nữ ký giả đã chọn theo chủ thuyết Mao Trạch Đông. Sau này nhận ra chủ thuyết này là một thứ làm loạn óc con người.
Năm 1972, lúc đuợc 19 tuổi, tuổi mà nội Chong đã đi tầu sang Canada, nhà nữ ký giả làm một cuộc hành trình qua Nhân dân Cộng hòa Trung quốc. Nhờ dịp đó, nữ ký giả trở thành người Canada đầu tiên học tại đại học Bắc Kinh kể từ khi có cuộc Cách mạng Văn hóa. Nữ ký giả cũng đã hồ hởi, phấn khởi để đi gặt lúa, rắc phân heo để bón ruộng và đứng dưới đồng ruộng bùn ngập mắt cá chân để ca những bài ca cách mạng.
May mắn thay nhà nữ ký giả không nằm trong cái lầm lẫn này lâu. Năm 1980, nữ ký giả đã bỏ Trung quốc, lúc này đã già nên cô thấy khôn ngoan hơn. Nữ ký giả nói thông thạo tiếng Trung quốc. Nhưng cái quan trọng hơn hết cả, nữ ký giả đã phát giác ra được nữ ký giả là công dân của Canada.
Có người có thể cho nữ ký giả đã khước từ di sản của nữ ký giả. Người khác cũng có thể gọi nữ ký giả là loại trái chuối, vỏ vàng, ruột trắng. Vì là đứa cháu của một trong ngàn người đã dựng lập đường xe lửa của xứ lá phong, nữ ký giả đã tự hào là một công dân Canada từ ngoài cho vào tới tận trong người.
Vào đầu thiên niên kỷ mới, làm công dân Canada với nghĩa lý gì đây" Nhà nữ ký giả đã tự hỏi và trả lời.
Không phải là tổ tiên của bạn đã tới đất này. Cũng không phải là ngôn ngữ mà bạn đang nói. Là công dân Canada có nghĩa là bao dung và khách quan, thông minh và đơn giản, cư xử tử tế. Xin đừng bỏ phí di sản của chúng tôi, di sản của nhiều sắc dân mang tới để gây dựng nước Canada. Xin hãy tôn trọng chúng.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hải Quân Hoa Kỳ đưa 2 hàng không mẫu hạm và nhiều tàu chiến tháp tùng tới Biển Đông trong những ngày kế tiếp để tham dự một cuộc tập trận, theo các viên chức Hải Quân Hoa Kỳ cho biết hôm Thứ Sáu, 3 tháng 7 năm 2020. Cuộc tập trận đã định từ lâu nhưng đến cùng lúc các cuộc tập trận của TQ gần Quần Đảo Hoàng Sa, mà đã bị Hoa Kỳ và nhiều nước khác chỉ trích. Báo The Wall Street Journal tường trình đầu tiên về việc các hàng không mẫu hạm tham dự vào cuộc tập trận sắp tới. “Mỹ đồng ý với các nước bạn hữu Đông Nam Á rằng: Cuộc tập trận của Trung Quốc trong các vùng biển tranh chấp của Biển Đông là khiêu khích cao độ. Chúng tôi chống lại các tuyên bố chủ quyền phi pháp của Bắc Kinh,” theo Bộ Trưởng Ngoại Giao Hoa Kỳ Mike Pompeo viết Twitter cho biết hôm Thứ Sáu.
Các nỗ lực để ngăn chận Đảng Cộng Sản cai trị TQ không áp đặt thêm uy quyền lên Hong Kong đã không có hiệu quả. Giờ đây TQ đã đưa ra luật an ninh quốc gia mới cho lãnh thổ này, các cường quốc thế giới đang tìm cách trừng phạt Bắc Kinh. Cựu thực dân của Hong Kong là Anh Quốc, đang dọn đường cho hơn 3 triệu người Hong Kong có thể định cư tại Anh và xin nhập tịch. Úc đang xem xét việc cung cấp thiên đường an toàn cho cư dân Hong Kong. Và Đài Loan đã mở cửa văn phòng mới để giúp người Hong Kong chạy trốn. Tại Thủ Đô Washington, Quốc Hội đã đệ trình dự luật trong tuần này để nới lỏng cho người Hong Kong được xếp hạng tị nạn và được phép vào Hoa Kỳ.
Các chỉ huy Taliban đã xác nhận rằng Nga đã cung cấp tiền và ủng hộ vật chất để các thành viên của họ trao đổi bằng cách tấn công các căn cứ Hoa Kỳ tại Afghanistan, theo bản tin của Business Insider cho biết hôm 1 tháng 7 năm 2020. Điều này đã được báo The New York Times tường trình trước tiên hôm Thứ Sáu tuần rồi, mà đã trích thuật tin từ các viên chức tình báo Hoa Kỳ. Tổng Thống Donald Trump từ đó đã mạnh mẽ bác bỏ rằng ông đã được báo cáo về tin tình báo này và ông đã tấn công vào sự khả tín của nó, mô tả việc Nga thưởng tiền là giả mạo. Nhưng 3 nguồn tin Taliban khác nhau đã nói với Insider là họ đã biết về việc Nga thưởng tiền.
Tổng Thống Nga Vladimir Putin đã chiến thắng trong đợt cá cược của ông để tiếp tục nắm quyền cho đến giữa thập niên tới, khi người Nga đã bỏ phiếu áp đảo để chứng thực hiện trạng chính trị của quốc gia, theo các kết quả sơ khởi cho thấy, theo CNN cho hay hôm 1 tháng 7 năm 2020. Người Nga đi bầu hôm Thứ Tư để bỏ phiếu trong cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc về các tu chính hiến pháp. Cuộc bỏ phiếu dọn đường cho Putin, người đã cai trị 2 thập niên, vẫn sẽ làm tổng thống tới năm 2036.
Hong Kong đang đối diện với một thực tại mới hôm Thứ Tư, 1 tháng 7 năm 2020, sau khi chính quyền trung ưng TQ đã thông qua luật an ninh quốc gia vào đêm trước mà các chí trích nói rằng đã tước đi quyền tự trị và các quyền tự do xã hội và dân sự quý giá của nó, và siết chặt sự cai trị độc đoán của Bắc Kinh đối với lãnh thổ, theo tin CNN cho biết. Hàng trăm người đã xuống đường biểu tình chống luật tại địa hạt mua sắm sầm uất của Causeway Bay nhưng đã đối diện với lực lượng an ninh dày đặc. Cảnh sát chống bạo loạn đã bắn hơi cay vào đám đông, đã giải tán người biểu tình, và đặt vòi rồng xịt nước.
Người dân Hong Kong có thể đối diện tù chung thân vì vi phạm luật an ninh mới đầy tranh cãi đã được TQ đề xuất. Luật này đã được thông qua hôm Thứ Ba, 30 tháng 6 năm 2020 nhưng toàn văn thì chỉ được công bố nhiều giờ sau đó. Nó đã được đưa ra bởi Bắc Kinh theo sau sự bất ổn gia tăng và phong trào ủng hộ dân chủ lan rộng. Những người chống đối nói rằng luật mới siết chặt biểu tình và làm suy yếu nền tự do của Hong Kong. Lãnh đạo Hong Kong, bà Carrie Lam, bênh vực đạo luật, nói rằng nó lấp đầy “lỗ trống” trong nền an ninh quốc gia.
Mục tiêu được liệt kê của Công Ty Dầu Quốc Doanh TQ (CNOOC0 cho biết hôm Thứ Hai, 29 tháng 6 năm 2020 rằng họ đã khám phá dầu và khí đốt thiên nhiên tại vùng phía đông của Biển Đông, theo bản tin của https://oilprice.com cho biết. Mỏ dầu được khám phá tại Huizhou hôm 26 tháng 6 nằm ở Pearl River Mouth Basin thuộc phía Đông Biển Đông được thử để sản xuất khoảng 2,020 thùng dầu và 15.36 triệu feet khối khí đốt mỗi ngày. CNOOC dự đoán mỏ dầu mới sẽ trở thành mỏ dầu khí ngưng tụ cỡ trung đến cỡ lớn đầu tiên ở khu vực nước cạn của Pearl River Mouth Basin.
Nhiều nhà lập pháp Cộng Hòa đã đòi hỏi câu trả lời từ Bạch Ốc về các tường trình rằng Tổng Thống Nga Putin đã đặt tiền thưởng để lấy mạng lính Mỹ tại Afghanistn, và rằng Hoa Kỳ đã không có hành động gì để đáp trả, theo bản tin của Newsmax cho biết hôm Chủ Nhật, 28 tháng 6 năm 2020. Trong bình luận đầu tiên về vấn đề này, TT Trump đã viết twitter hôm Chủ Nhật rằng “không ai báo cáo hay nói với tôi” về “các vụ gọi là tấn công,” một bình luận mà cựu cố vấn an ninh quốc gia của ông gọi là “đáng chú ý.”
Các nhà lãnh đạo Đông Nam Á nói rằng một hiệp ước đại dương của Liên Hợp Quốc năm 1982 (UNCLOS 1982) phải là cơ sở của các quyền và quyền lợi có chủ quyền ở Biển Đông, trong một trong những nhận xét mạnh mẽ nhất của họ phản đối tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với hầu hết các vùng biển tranh chấp trên cơ sở lịch sử, theo báo The Guardian cho biết hôm Thứ Bảy, 27 tháng 6 năm 2020. Tuyên bố của Asean nói rằng: “Chúng tôi tái khẳng định rằng UNCLOS 1982 là cơ sở để xác định các quyền lợi hàng hải, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích hợp pháp đối với các vùng biển.”
Các viên chức tình báo Nga làm việc cho tình báo quân sự GRU gần đây đã cung cấp tiền cho phiến quân Taliban ở Afghanistan như một phần thưởng nếu họ giết lính Mỹ hoặc Anh ở đó, theo một viên chức tình báo Châu Âu nói với CNN hôm Thứ Bảy, 27 tháng 6. Viên chức này không rõ về động cơ chính xác của Nga, nhưng cho biết các ưu đãi, theo đánh giá của họ, đã dẫn đến thương vong của liên minh. Các viên chức đã không xác định ngày thương vong, số lượng hoặc quốc tịch của họ, hoặc liệu đây là những trường hợp tử vong hoặc thương tích.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm.
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.