Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Phỏng vấn GS Nguyễn Thanh Trang Về Vai Trò Tổ Chức Xã Hội Dân Sự Trong một Thể Chế Dân Chủ

11/02/201400:00:00(Xem: 3861)
LTS: Đây là bài ghi lại cuộc phỏng vấn GS Nguyễn Thanh Trang do nhà báo Hải Nguyên của đài phát thanh Đáp Lời Sông Núi thực hiện trong buổi phát thanh chuyên đề “Những Vấn Đề Của Chúng Ta” ngày 8-2-2014 với đề tài “Vai Trò của các Tổ Chức Xã Hội Dân Sự trong một Thể Chế Chính Trị”. GS Trang từng là Phụ Tá Viện Trưởng Viện Đại Học Huế trước 1975 và là một trong các vị sáng lập tổ chức Mạng Lưới Nhân Quyền Việt Nam (MLNQVN). Ông đã giữ chức vụ Trưởng Ban Phối Hợp MLNQVN trong 10 năm, từ ngày tổ chức nầy được thành lập năm 1997. Hiện nay ông là Chủ Tịch Tổ Chức Dân Chủ Việt Nam. Cơ quan đầu não của Đài Phát Thanh Đáp Lời Sông Núi.

*

DLSN: Trước khi chúng ta thảo luận về vai trò của các tổ chức xã hội dân sự (XHDS) trong một thể chế dân chủ, xin GS Trang đưa ra một định nghĩa thật đầy đủ và rõ ràng về danh từ nầy để thính giả của đài phát thanh ĐLSN hiểu rõ chúng ta đang nói đến những tổ chức nào?

NTT: Xã hội dân sự là một thuật ngữ tương đối còn mới mẻ với nhiều người, nhất là đồng bào tại quê nhà. Nói một cách đơn giản, đó là các tổ chức do dân chúng thành lập vì nhu cầu của họ mà mục đích chính là để đáp ứng sở thích, lý tưởng hay quyền lợi chung của một nhóm người. Ví dụ những người thích môn thể thao bóng đá có thể gia nhập hội bóng tròn, những người có lý tưởng nhân quyền lại tham gia các tổ chức như Ủy Ban Nhân Quyền, hoặc Mạng Lưới Nhân Quyền, có người quan tâm đến vấn đề môi sinh thì họ lập ra Hội Bảo Vệ Môi Trường, trong khi đó, các nhà báo thường lập ra Hội Ký Giả để những người cùng hoạt động trong lãnh vực truyền thông có thể trao đổi kinh nghiệm làm việc và bảo vệ các quyền tự do ngôn luận, v.v.

Đó là những tổ chức hoàn toàn nằm ngoài cơ cấu điều hành của nhà nước. Trên thế giới, người ta thường gọi đó là các tổ chức NGO (non-government organizations).

DLSN: Tại Việt Nam hiện nay cũng có nhiều hội như Hội Nhà Báo, Tổng Liên Đoàn Lao Động, Đoàn Thanh Niên Tiền Phong, v.v. do Đảng CSVN thành lập và sinh hoạt khắp nơi. Như thế các tổ chức đó có được xem là các tổ chức XHDS hay không, thưa Giáo sư?

NTT: Bất cứ tổ chức nào do nhà nước tổ chức hay kiểm soát đều không được xếp vào loại các tổ chức NGO theo đúng nghĩa của nó. Bởi vì, như chúng tôi đã trình bày, các tổ chức XHDS phải là những tổ chức do dân chúng tự động thành lập và sinh hoạt vì nhu cầu hay lý tưởng của họ, hoàn toàn tự do và độc lập với bất cứ một thế lực nào. Nó phải nằm ngoài sự kiểm soát của nhà nước. Các tổ chức như Hội Nhà Báo, Tổng Liên Đoàn Lao Động và Đoàn Thanh Niên Tiền Phong đều là những tổ chức ngoại vi do Đảng CSVN dựng lên không phải để phục vụ hội viên mà là để kiểm soát họ và buộc họ phải tuân thủ đường lối do Đảng CSVN chỉ đạo.

DLSN: Phần đông các tổ chức XHDS đều là những tổ chức bất vụ lợi, như vậy có đúng không thưa GS Trang. Luôn tiện, xin ông cho biết có bao nhiêu loại tổ chức như thế?

NTT: Nói một cách tổng quát, các tổ chức XHDS có thể được chia thành 5 loại, gồm có:

(1) Các tổ chức tôn giáo;

(2) Các tổ chức từ thiện;

(3) Các tổ chức thể thao;

(4) Các tổ chức thương mãi và ngành nghề chuyên môn;

(5) Các tổ chức xã hội và giáo dục.

Chỉ các tổ chức nào hoạt động không vì mục đích kiếm lời và được cơ quan thuế vụ thừa nhận là một tổ chức bất vụ lợi, thì nó mới được xếp vào loại NGO bất vụ lợi.

Hiện nay trên thế giới, con số các tổ chức NGO càng ngày càng gia tăng theo tỷ lệ thuận với dân số, trình độ dân trí và mức độ dân chủ của mỗi xứ. Riêng tại Mỹ chẳng hạn, có hơn một triệu tổ chức XHDS lớn nhỏ đủ mọi ngành. Có những tổ chức chỉ gồm vài hội viên và hoạt động trong một vài vùng nhỏ, nhưng cũng có nhiều tổ chức quy mô lớn, với ngân sách hàng triệu Mỹ kim mỗi năm và hoạt động trên toàn quốc và cũng có những tổ chức sinh hoạt trên toàn cầu như Tổ Chức Quan Sát Nhân Quyền, Hội Bảo Vệ Ký Giả, Ford Foundation, Bill Gates Foundation, v.v.

DLSN: Khi quan sát tình hình chung về các tổ chức NGO trên thế giới, chúng ta thấy tại các nước Âu Mỹ là những nơi đã có những định chế dân chủ bền vững thì các tổ chức NGO đã phát triển rất mạnh và đa dạng, trong khi đó, tại những xứ độc tài Cộng Sản và quân phiệt cũng như hầu hết các quốc gia tại Phi Châu, Nam Mỹ và Á Châu, con số các tổ chức NGO không nhiều và các lãnh vực hoạt động cũng rất giới hạn. Theo ý kiến của GS Trang, tại sao lại có hiện tượng đó?

NTT: Để có thể trả lời câu hỏi của anh một cách khách quan và tường tận, trước hết chúng ta phải xét đến vai trò và ảnh hưởng của các tổ chức NGO đối với nhà nước. Tại những nước có dân chủ thực sự, thì các tổ chức XHDS thường đóng một trong hai hoặc cả hai vai trò quan trọng, đó là đối tác (counter part) và đối trọng (counter balance). Nghĩa là hợp tác và góp sức với nhà nước trong sứ mạng phục vụ công ích như nhà nuôi trẻ mồ côi, hội Hướng Đạo, hội Hồng Thập Tự, v.v. hoặc giữ vai trò đối trọng với nhà nước, sẵn sàng lên tiếng tố cáo và chỉ trích các chương trình hay chính sách bất công hoặc vi phạm tự do, dân chủ và nhân quyền của dân chúng, như Hội Ký Giả, Hội Luật Gia Quốc Tế, Tổ Chức Quan Sát Nhân Quyền Human Rights Watch, v.v.

Như chúng ta đã nói từ đầu, các tổ chức XHDS là những tổ chức do dân chúng liên kết nhau một cách tự nguyện và được nhà nước tôn trọng tinh thần dân chủ và tự do của các tổ chức nầy vì lợi ích chung của quốc gia và xã hội. Giữa nhà nước và các tổ chức đó có ảnh hưởng tương tác, nghĩa là xã hội dân sự càng phát triển và hữu hiệu thì đất nước càng dân chủ và phú cướng. Và khi đất nước càng giàu mạnh và dân chủ thì XHDS càng phát triển và năng động. Trái lại, trong một chế độ độc tài như Việt Nam dưới sự thống trị của Đảng CS, nhà nước không tôn trọng dân chủ, XHDS theo đúng nghĩa của nó không được nhà nước cho phép hoạt động. Ngay cả những tổ chức thanh niên như Phong Trào Hướng Đạo, Gia Đình Phật Tử, Đoàn Thanh Sinh Công, v.v. đều bị cấm đoán.

Đó là lý do tại sao tại những nước kém dân chủ thì XHDS không thể phát triển như những quốc gia có truyền thống dân chủ lâu dài như các nước Anh, Pháp, Hòa Lan, Đan Mạch, Úc, Gia Nã Đại và Hoa Kỳ.

(Có thể nghe ở: http://www.radiodlsn.com/)

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Theo Phật Học Từ Điển của Thiện Phúc, “Chánh Niệm (Sammasati/Phạn, Samyaksmrti/ Sankrit, Right mindfulness /Anh Ngữ ) là , ”Nhớ đúng, nghĩ đúng là giai đoạn thứ bảy trong Bát Thánh Đạo. Nhìn vào hay quán vào thân tâm để luôn tỉnh thức.
Người dân Nam Bộ thường phê bình kẻ nói một đường làm một nẻo là “xạo ke”. Sau ngày 30/04/1975, đảng Cộng sản thu đất nước về một mối, nhưng không làm như đã hứa khiến dân Nam Bộ lại phải gọi Nhà nước Xã hội Chủ nghĩa là “xạo hết chỗ nói”...
Một phong trào biểu tình chống chế độ và chống Xi, do dân chúng và phần đông giới trẻ, sinh viên các Đại học, phát động hôm 24/11/22, nhiều người cho là lớn nhứt từ 33 năm nay. Dân chúng các thành phố lớn, sinh viên từ nhiều Đại học xuống đường tố cáo biện pháp ác ôn « Zéro Covid » của Xi chống dịch Vũ Hán là giết người, trong lúc thế giới cũng chống dịch nhưng không ai làm như vậy...
Coi như là hết thuốc! Bây giờ thì tôi hiểu thế nào là một nhà tù lớn. Tuy không có chấn song nhưng kẻ ở bên trong cũng hoàn toàn bị cắt đứt mọi liên lạc với thế giới bên ngoài...
Đến hôm nay thứ sáu 2 tháng 12 giải túc cầu thế giới năm 2022 đã đi được nửa đoạn đường. Cũng như bất kỳ một cuộc tranh đua thể thao nào phải có kẻ thắng người thua. Kẻ thắng thì vui mừng hớn hở vì đã đem lại vinh quang cho xứ sở và dân tộc mình. Kẻ thua thì viện lý do nầy hay lý do khác vì mình đã bị xử ép để tránh sự chỉ trích của những người hâm mộ. Nhưng đó là những sự kiện thường tình lúc nào cũng xẩy ra.
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.