Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Đất Việt: Tỉnh Ninh Thuận

03/01/201400:00:00(Xem: 1559)
TỈNH NINH THUẬN

Tỉnh Ninh Thuận, diện tích là 3.363 km vuông. Dân số năm 2011 là: 569.000 người, Mật độ 169 người/km vuông. Sắc dân: Kinh (Việt: 77% dân số toàn tỉnh), Chăm (12% dân số toàn tỉnh), Ra Glai (10% dân số toàn tỉnh), còn số ít người Hoa và Cơ Ho.

Tỉnh Ninh Thuận gồm có: Thành phố Phan Rang-Tháp Chàm và 6 huyện: Ninh Hải, Ninh Phước, Ninh Sơn, Thuận Bắc, Thuận Nam, Bác Ái. Tỉnh lỵ ở thành phố Phan Rang-Tháp Chàm.

Tỉnh Ninh Thuận, bắc giáp Khánh Hoà, tây giáp Lâm Đồng, nam giáp Bình Thuận, đông giáp biển Đông (105 km). Nhiệt độ trung bình 27 độ C. Vùng đồng bằng của tỉnh hằng năm ít mưa, nên được mệnh danh là miền Viễn Tây của Việt Nam. Vì sao tỉnh Ninh Thuận khô nóng lại ít mưa: Vì cao độ của khu vực đồng bằng Phan Rang quá thấp vào khoảng 10m đến 20m so với mặt biển (Đà Lạt cùng vĩ độ, nhưng nhờ có độ cao trên 1500m nên khí hậu mát mẻ quanh năm). Thứ đến, khi gió mùa từ vịnh Bắc Bộ và hướng Bắc Biển Đông thổi vào gây mưa tại vùng đồng bằng Bắc Bộ và vùng duyên hải Trung Bộ mà không tới được Ninh Thuận, do các dãy núi cao tại Khánh Hoà che chắn. Cũng vậy, khi gió mùa Tây Nam mang mưa vào Đông Nam Bộ và Nam Tây nguyên, thì hệ thống núi của Tây Nguyên và của tỉnh Bình Thuận đã làm cho những cơn gió mùa này không đến được Ninh Thuận.

Tỉnh Ninh Thuận có các sông chính là sông Mê Lam, sông Sắt, sông Ông, sông Quao. Tỉnh Ninh Thuận phía Bắc và phía Nam có hai dãy núi chạy ra biển; vùng núi cao chiếm 63% tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh, vùng gò đồi chiếm 15% và đồng bằng còn là 22%. Ninh Thuận là vùng đất có: Núi, biển, đồng, nên nông, lâm, thủy sản đều có đầy đủ. Giao thông có đường sắt và Quốc lộ 1A đi Bắc Nam, đường 11 đi Đà Lạt.

Tỉnh Ninh Thuận là nơi sản xuất muối nhiều nhất nước, với sản lượng 130 nghìn tấn một năm, tại các nhà máy sản xuất muối nổi tiếng: Cà Ná, Phương Cựu. Tỉnh Ninh Thuận trồng nho nhiều nhất trong nước, thu hoạch hằng năm khoảng 22.500 tấn. Rượu nho tại Ninh Thuận đã sản xuất, tuy nhiên sản xuất còn nhỏ lẻ và phân tán, sản lượng chưa được dồi dào. Các địa phương trồng nhiều nho là huyện Ninh Phước và huyện Thuận Nam. Ninh Thuận còn trồng nhiều hành, tỏi tại thành phố Phan Rang-Tháp Chàm và huyện Ninh Hải.

Lịch sử tỉnh Ninh Thuận: Năn 1901, Toàn quyền Đông Dương thành lập tỉnh Phan Rang. Năm 1913, tỉnh Phan Rang bị xóa tên, phần phía bắc nhập vào tỉnh Khánh Hoà, còn phần phía nam nhập vào tỉnh Bình Thuận. Năm 1922, tỉnh Phan Rang được tái lập, còn gọi là tỉnh Ninh Thuận, Sau năm 1975, tỉnh Ninh Thuận sáp nhập với Bình Thuận, Tuyên Đức, Lâm Đồng thành tỉnh Thuận Lâm. Năm 1976, ba tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và Bình Tuy hợp nhất thành tỉnh Thuận Hải. Ngày 26-12-1991, Thuận Hải được tách thành hai tỉnh Bình Thuận và Ninh Thuận.

Tỉnh Ninh Thuận, người Chăm là dân tộc bản địa lâu đời, các nhà khảo cổ đã tìm thấy ở Nhơn Hải, các mộ cổ chôn trong đấy có đồ đá, đồ sắt thuộc nền văn hóa Sa Huỳnh cách đây khoảng 2500 năm. Ninh Thuận là nơi còn giữ được nhiều di sản quý báu của nền văn hoá Chiêm Thành, bao gồm: Chữ viết, dân ca, nghệ thuật múa, trang phục và nghề dệt thổ cẩm. cùng nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc lạ lẫm. Tỉnh Ninh Thuận, hầu như còn nguyên vẹn các tháp Chăm xây dựng những thế kỷ trước, tiêu biểu là cụm tháp Hoà Lai (Ba Tháp) xây dựng thế kỷ 9, ở huyện Ninh Hải, trước đây có 3 tháp, nay chỉ còn tháp Bắc và tháp Nam. Tháp Hòa Lai thuộc loại kiến trúc đồ sộ của người Chăm. Tháp Po Klong Garai xây thế kỷ 13, cách thành phố Phan Rang 9 km, tháp thờ vua Po klong Garai (1151-1205), tháp chính cao 20m. Cụm tháp Po Rome xây thế kỷ 17, thuộc huyện Ninh Phước, tháp có 4 tầng cao 8m.

Lễ hội người Chăm ở Ninh Thuận: Lễ Katê tổ chức ngày 1 tháng 7 (Chàm lịch, khoảng tháng 10 DL), để tưởng nhớ tổ tiên, anh hùng dân tộc. Lễ Cha Bun tổ chức tại tháp Poklong hay đền Ponagar, tưởng nhớ đấng mẹ Ponagar, cùng thần Đất. Dân tộc Raglai nghĩ rằng khi cha mẹ đã mất, khó mà đền đáp hết công ơn sanh thành dưỡng dục. Nên khi cha mẹ già yếu họ tổ chức lễ đền ơn, nghi lễ gồm có: Lễ cúng Thần Giàng, tổ tiên, những người đã khuất, rồi họ dâng những món ăn ngon nhất lên cha mẹ.

Phong cảnh du lịch tỉnh Ninh Thuận: Bãi Cà Ná cách thành phố Phan Rang 32 km về phía nam, cát trắng mịn màng. Đầm Ninh Chữ, cách thành phố Phan Rang 5 km về phía đông, xung quanh đầm rừng dương bát ngát. Vịnh Vĩnh Hy cách thành phố Phan Rang 40 km về phía đông bắc, trông thơ mộng.

Núi đá trắng ở huyện Ninh Phước, nơi đây toàn là đá trắng. Truyền thuyết kể rằng, khi Chiêm Thành thất thủ, vua Chiêm chôn giấu ngọc vàng nơi này, đã yểm một cặp rắn làm thần giữ của, trước đây phát xít Nhật, mon men khai thác đều bị chết.

Nước non Ninh Thuận tốt tươi
Tháp đền, đầm vịnh, sông ngòi nên thơ
.
Cảm tác: Non nước Ninh Thuận

Phía tây Ninh Thuận, tỉnh Lâm Đồng
Oi ả vào hè, khắp núi sông
Giáp giới Khánh Hoà, nơi phía bắc
Dạt dào sóng biển, chốn trời đông
.
Tháp đền Ninh Thuận, khắp miền quê
Kinh tế bán buôn, khá bộn bề
Tiêu tỏi, nho xanh, trông mướt mượt
Cá tôm, thuỷ sản, được tràn trề
.
Raglai chữ hiếu, họ lo toan
Dưỡng dục sinh thành, giữ phận con
Lễ vật sửa sang, lo lắng hiếu
Đồ ăn cung kính, đáp đền ơn
.
Tháp Chàm cổ kính, sắc sảo thay!
Di tích Poklong, công kỷ dày
Nhiều tháp rỡ ràng, vuông vức dựng
Lắm đền chắc chắn, vững vàng xây
.
Thênh thang, Cà Ná nước trong veo
Sóng nhẹ lăn tăn, vung vẩy chèo
Ninh Chữ bên đầm, rừng bát ngát
Vĩnh Hy sát vịnh, núi cheo leo
.
Núi non Đá Trắng, lạ lùng thay
Thần thoại, vua Chàm yểm ở đây
Kho báu ngọc ngà, truyền tụng mãi
Đất đai Ninh Thuận, vấn vương hoài.


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Chỉ vài ngày sau nghị hội đưa ra quyết định gây sự chú ý và tranh cãi của Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ (USCCB), được cho là dường như để cấm Tống Thống Joe Biden và các chính khách Công Giáo cấp tiến không được phép rước lễ, Hội Đồng đã lập tức đưa ra lời đính chính về điều này, trong đó bản công bố mới ghi rõ là "không mang tính chất kỷ luật cũng như nhắm vào bất cứ một cá nhân hay giới nào". (*)
ECONOMICS Khủng hoảng kinh tế có 2 hình thức: khủng hoảng cung cầu và khủng hoảng tài chánh. Khủng hoảng cung cầu do chiến tranh hoặc thiên tai (hạn hán, động đất, dịch bệnh,v.v…) khiến hãng xưởng bị tàn phá, mùa màng bị thất thu. Hàng hóa không cung cấp đủ cho nhu cầu nên cơ bắp của nền kinh tế trở nên yếu đuối bại hoại. Khủng hoảng tài chánh do nơi tiền và bao gồm bong bóng, lạm phát, nợ trong nước, nợ ngoài nước và khủng hoảng ngân hàng. Tiền như máu huyết trong cơ thể nên khi nghẽn mạch máu - tức là dòng tiền bị đứt lưu thông - thì nền kinh tế sẽ bị tê liệt. Tiền một khi được cởi trói (financial liberalization) sẽ tự do chảy tìm ngõ ngách kiếm lời. Nguồn tiền nếu dồi dào (tiền đầu tư từ nước ngoài, hoặc một mối đầu tư mới hấp dẫn thu hút tiền vào) sẽ thôi thúc giới kinh doanh hám lợi mà trở nên liều lĩnh, cẩu thả rồi dẫn đến thất thoát, đầu tư kém hiệu quả và bong bóng. Trường hợp các ngân hàng hay công ty tài chánh cho vay nhiều nợ xấu đến lúc phải ngừng cho vay,
Tại sao trong “toa tàu” vũ trụ đông chật cứng, đám hành khách phân tử, vi phân tử vẫn được tự do chạy tới chạy lui nhanh như chớp? Tìm tòi, suy nghĩ mãi mới thấy lời giải đáp. Nó nằm trong cái hình thể tuyệt hảo của các vi phân tử, phân tử. Hình thể chứa đựng “bí mật” của Tạo Hóa ấy không bị giấu ở chỗ kín đáo, khó tìm. Nó được rải khắp một phòng triển lãm lớn rộng bằng cả bầu trời. Nó là hình dạng của hầu hết các vì sao: Hình cầu.
Báo chí tự phong “cách mạng” của Cộng sản ở Việt Nam đã hiện nguyên hình là cái loa tuyên truyền cho đảng để phủ nhận quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí của dân. Việc này đã, một lần nữa, được chứng minh vào dịp kỷ niệm 96 năm của điều gọi là “ngày báo chí cách mạng Việt Nam” (21/6/-1925 – 21/6/2021). Ngày 21/6 được chọn để đánh dấu việc ông Hồ Chí Minh đã một mình thành lập và biên tập Báo Thanh niên - cơ quan của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh Niên - tại Quảng Châu (Trung Quốc) để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê-nin vào Việt Nam.
Sartre là con người hoài nghi muôn thuở nổi trôi giữa hai cực Hiên Hữu và Hư Vô- L'Être et Le Néant. Chủ thuyết Existentialisme của Jean Paul Sartre là hiện thân của nước Pháp và Châu Âu ở hậu bán thế kỷ thứ XX. Charles De Gaule có lý khi ông bảo Sartre là nước Pháp- "Sartre, c'est la France"./.
Chúng ta nên công nhận rằng "cuộc tranh luận về lạm phát" hiện nay như là những gì mà nó đang là: một dấu vết sai lầm được đặt ra bởi những người tìm cách cản trở những nỗ lực của chính quyền Biden để giải quyết một số vấn đề cơ bản nhất của Mỹ. Thành công đòi hỏi nhiều công chi. Cuối cùng, Hoa Kỳ cũng may mắn có được giới lãnh đạo kinh tế mà họ sẽ không chịu khuất phục trước nỗi sợ hãi.
Trước khi hạ cánh an toàn, Bộ Trưởng Quốc Phòng Phùng Quang Thanh đã không quên bầy tỏ sự quan ngại sâu sắc về cái mối tình hữu nghị (rất) mong manh giữa nước ta và nước bạn: “Tôi thấy lo lắng lắm, không biết tuyên truyền thế nào, chứ từ trẻ con đến người già có xu thế ghét Trung Quốc.”
Hôm nay tôi và quý vị là người được đón nhận ngày lễ quốc gia đầu tiên để ghi nhớ ngày Juneteenth. Chúng ta hãy cùng nhau đi vào lịch sử để ôn và tìm hiểu thêm về ngày này và hi vọng từ đó chúng ta sẽ có những bài học sẽ làm cho cuộc sống ta thêm phần ý nghĩa về tình người cũng như đạo đức.
Cuộc họp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Biden và Putin được báo chí quốc tế quan tâm và tin tức về cuộc họp này được loan tải rộng rãi. Phần tóm lược sau dựa vào các bản tin và bình luận của các cơ quan truyên thông Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc về cuộc họp này.
Một tiểu tiết khá thú vị được ghi nhận trong cuộc gặp gỡ này là TT Biden đã đến biệt thự Villa La Grande, nơi tổ chức cuộc họp sau Putin. Theo bản tin của VOA Anh ngữ, dù Putin đã đến khá đúng giờ, nhưng đây là sắp xếp chu đáo của các nhân viên Bạch Ốc nhằm ngừa sự tái diễn như TT Donald Trump đã bị Putin cho đợi đến 30 phút trong cuộc họp thượng đỉnh tại Helsinki vào năm 2018, dù trước đó Trump đã đến muộn khi đến họp với NATO hay yết kiến Nữ Hoàng Anh.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.