Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Chuyện Cuối Năm: Nelson Mandela Có Bao Giờ Là Người Cộng Sản?

31/12/201300:00:00(Xem: 1820)
Khi còn là một sinh viên Luật ở tuổi 23, Mandela đã gia nhập tổ chức Nghị Hội Quốc Gia Nam Phi/ ANC (African Nation Congress), một tổ chức của người da đen tại Nam Phi nhằm chống lại nạn phân biệt chủng tộc (apartheid) được áp đặt từ nhiều thập niên trước nhằm tước đoạt hết quyền căn bản làm người của những người da đen, da màu nói chung, trong bối cảnh của một đất nước vốn chỉ có trên 10% dân số là người da trắng nhưng lại sở hữu trên 90% đất đai và nguồn lợi quốc gia.

Dù là một luật sư thành đạt có văn phòng đầu tiên của người da đen tại thủ đô Johannesburg, Mandela quyết định dấn thân cho phong trào đấu tranh bằng giải pháp hòa bình nhằm đạt tới những cải cách sâu rộng từng bước đi tới việc xóa bỏ chế độ apartheid tại xứ sở ông. Dựa vào sức mạnh của tuổi trẻ, ông cùng những người đồng chí hướng lập riêng một bộ phận lấy tên Đoàn Thanh Niên ANC hoạt động khá hữu hiệu và có tiếng vang nhất định. Chánh quyền apartheid đã phản ứng quyết liệt và đè bẹp phong trào bằng các cuộc đàn áp đẫm máu.

Người thanh niên hiểu rằng đường lối hòa bình không dẫn đến thành công và rằng không còn con đường nào khác hơn là phải đấu tranh bằng vũ lực. Lúc này đã ở tuổi 43, ông đóng cửa văn phòng, tìm cách liên minh với vài tổ chức đấu tranh trong đó có Đảng Cộng sản Nam Phi, trớ trêu là đảng viên của đảng này đa phần là người da trắng, bản chất và phương thức đấu tranh của họ là bạo lực, điều mà Mandela đang hướng tới. Hai bên liên mính lập thành tổ chức quân sự lấy tên Umkhonto we Sizwe (gọi tắt là M.K./Ngọn giáo của dân tộc Phi), dù có đổi tên nhưng chủ chốt vẫn là ANC do chính Mandela thống lãnh quyền chỉ huy. Đây là bưóc chuyển đổi quan trọng của phong trào đấu tranh và cuộc đời dấn thân của Mandela.

Ngay năm sau (1962), ông cải trang làm một tài xế vượt biên giới, sau đó đi khắp châu Phi, kể cả một số nước của châu Âu để quảng bá và tranh thủ sự ủng hộ công cuộc đấu tranh đòi bình đẳng cho đồng bào ông, đặc biệt các nước thuộc thế giới thứ ba đang có cao trào nổi lên dành lại nền độc lập từ chủ nghĩa thực dân. Bản thân ông đã được huấn luyện một khóa về chiến tranh du kích, và ông nhìn nhận có khâm phục Fidel Castro và Che Guevara như là các khuôn mặt bậc thầy trong phương thức đấu tranh phá hoại, nhất là sau khi Fidel thành công ở Cuba. Nhưng bản thân Mandela không hề mặn mà với đấu tranh ý thức hệ, không chủ trương chiến tranh giải phóng dưới hình thức du kích sợ chuyển thành nội chiến, quyết tâm lấy bạo lực làm phương tiện để đạt được cứu cánh làm người da trắng phải thay đổi chính sách.

Chưa đầy nửa năm, ông được tổ chức gọi về nước. Chánh quyền Nam Phi sợ uy thế của ông, liền bắt giữ ông và tuyên án 5 năm tù giam. Vừa ở tù ít lâu, trùng hợp với nhiều vụ phá hoại ngay tại thủ đô, chánh quyền lại đưa ông cùng10 đồng chí ra tòa về tội âm mưu lật đổ chế độ. Tòa kết án chung thân, chính Madela tự bào chữa và kết thúc phiên tòa bằng một diễn từ qua ngôn ngữ của luật gia kéo dài 4 tiếng đồng hồ, trong đó ông nhìn nhận xử dụng bạo lực. Đáng chú ý có lời biện minh, tạm dịch:

“Tôi không phủ nhận là tôi chủ trương phá hoại. Tôi theo đuổi nó không phải với tinh thần vô trách nhiệm hoặc vì yêu thích bạo lực. Tôi hoạch định nó như là môt hệ quả tất yếu của sự lượng giá bình tĩnh và sáng suốt nằm trong khuôn khổ của một bối cảnh chính trị đang dâng trào bột phát sau những tháng năm dân tộc tôi bị bóc lột, hành hạ, và áp bức bởi người da trắng.” (trích biên bản Tòa, April 20,1964)

Sau phiên tòa đầy kịch tính với bản án định sẵn, người ta đã đưa ông đến một nhà tù khét tiếng và an ninh nghiêm nhặt tại một hòn đảo ngoài khơi cách Cape Town 7 miles. Ông ở trong một xà-lim đúng 19 năm trong tổng số 27 năm trước khi được tự do. Cũng năm này ANC và đảng Cộng sản Nam phi bị đặt ra ngoài vòng pháp luật.

Dù ở trong tù, ông vẫn là linh hồn của phong trào đấu tranh, dù bị cách ly ông vẫn có những chỉ đạo liên hệ đến tổ chức. Đáng chú ý chỉ hai năm sau, vụ ám sát gây nên cái chết của cha đẻ cũng là công trình sư của chủ nghĩa apartheid là thủ tướng Verwoerd đã diễn ra ngay tại Johannesburg.

Trong suốt 27 năm, nhiều lần chánh quyền đã ‘xuống nước’ khi tuyên bố sẵn sàng trả tự do cho ông với điều kiện ông phải cam kết từ bỏ bạo lực. Ông giữ vững lập trường, ngay cả khi chế độ do áp lực của cả trong lẫn ngoài nước, cùng hệ quả cấm vận khiến kinh tế kiệt quệ, giới lãnh đạo apartheid đã từng bước đi đến thương thảo với ông hầu tìm ra phương cách cải tổ, ông chỉ đồng ý khi hai bên cùng tin cậy lẫn nhau và giao hẹn một khi không tìm được giải pháp khả thi trong tinh thần tương nhượng, ông và các đồng chí của ông sẽ quay về con đường bạo lực.

Năm1990 ông ra khỏi tù, trực tiếp thương thảo với tổng thống Nam phi de Klerk dọn đường cho việc bãi bỏ chế độ apartheid và thiết lập các cuộc bầu cử tự do đa sắc dân. Quá trình làm việc diễn tiến tốt đẹp, cả hai chính khách được trao giải Nobel Hòa Bình năm 1993. Một năm sau, Mandela và đảng ANC dẫn đầu số phiếu trong cuộc phổ thông đầu phiếu, Mandela trở thành Tổng thống da đen đầu tiên của một đất nước mà 30 năm trước những người da trắng đã bắt giữ và bỏ tù ông. Việc chuyển quyền diễn ra trong tinh thần hòa hợp hoà giải dân tộc, đáng khâm phục là de Klerk chịu làm phụ tá cho Mandela mở đầu cho một chương mới trong tiến trình dân chủ tự do và bình quyền tại Nam Phi.

Người ta cũng chú ý và nhắc nhiều đến thái độ của Mandela trong quá trình thương thuyết với de Klerk. Họ tin cậy và tôn trọng lẫn nhau khi một bên hứa sẽ tiến hành nghiêm chỉnh quá trình chuyển đổi, một bên lại đi xa hơn khi biết chắc ở thế thượng phong, bản thân Mandela quan tâm đến phương thức làm sao có thể bảo vệ an toàn cho người da trắng (thiểu số) để khỏi bị ‘trả thù’ một khi người da đen (đa số) có dịp nắm quyền. Đây cũng là bài học cho những nhà chính trị có lương tri khi giải quyết hậu quả của những cuộc tranh chấp chính trị, quân sự, ý thức hệ… (tránh sự đối xử tàn tệ kiểu Lê Duẩn ở Việt nam hay tắm máu kiểu Pôn Pốt ở Kampuchia sau 75).

Nay thì Nelson Mandela đã đi vào lịch sử, dù chính ông đã khiêm tốn, tôi chẳng có gì để lịch sử nói nhiều về tôi, mà tôi chỉ muốn được nhớ đến như một phần của lịch sử tích tụ lại. Obama thì đi xa hơn, Mandela không còn là của chúng ta, ông đã là người thuộc về các thế đại. Đối với người da đen, Mandela trước sau vẫn là Tata (Bố thân thương) theo ngôn ngữ của bộ lạc. Đối với cộng đồng dân tộc, dù trắng hay đen, Mandela trở thành ‘Cha già Dân tộc’ (Father of the Nation) được ngưỡng vọng từ đáy lòng của nhân dân Nam Phi. Cũng cần ghi nhận Mandela đã được trao tặng ít nhất 250 loại huân chương, huy chương, giải thưởng cao quí của cộng đồng quốc tế, trong đó có Huân chương Lenin của Liên Xô và Huân chương Tự Do của Tổng thống Mỹ.

Có một điều khi độc giả đọc trên Google thì dòng tiểu sử của Mandela có ghi một thời ông là người Cộng sản, thậm chí là một cộng sản gộc của đảng Cộng sản Nam Phi (ủy viên trung ương) và bài báo mới nhất (Dec 8, 2013) trên tờ New York Times tựa đề ‘Nelson Mandela – A Communist’ của một ký giả Mỹ đã từng ái mộ và có nhiều cuộc tiếp xúc vói ông. Thực hư thì cũng khó nói.

Chỉ biết sau ngày ông nằm xuống, người ta có tranh cãi về điều này. Tranh cãi vì lúc sinh thời, Mandela chưa bao giớ tuyên bố mình là một người Cộng sản. Ông nhìn nhận có ảnh hưởng chủ nghĩa Mác như đa số các lãnh tụ ở Á, Phi khi đứng lên tranh đấu cho nền độc lập từ chủ nghĩa thưc dân (Gandhi, Nehru, Nasser…), riêng ông liên minh với các ‘đồng chí’ Cộng sản chỉ mang tính chiến thuật khi cùng nhau đứng về phía chính nghỉa cho một mục tiêu chung. Trong khi đảng Cộng sản Nam Phi, thậm chí có cả ANC đồng xác nhận Mandela có thời bí mật theo đảng và mau mắn chia buồn về cái chết của người ‘cựu đồng chí kiệt xuất’ của họ.

Bài báo của NYT thì cho rằng dù Mandela có là Cộng sản thì cũng chẳng làm nhẹ thể quá trình đấu tranh và thân thế sự nghiệp của ông và dẫn độc giả hiểu ngầm chuyện này là bình thường và chẳng đáng để tranh cãi.

Xét cho cùng, Mandela dù nhân thân có là cộng sản thì cũng chỉ là liên minh chính trị tạm thời cho một giai đoạn đấu tranh quyết liệt, nhưng trái tim của Tata thì hoàn toàn ‘không cộng sản’. Mandela không hề có tâm địa trả thù, ra tù sau gần 30 năm vẫn an nhiên tự tại, bỏ lại sau lưng niềm cay đắng, nắm bắt cơ hội dẫn đến hòa giải hòa hợp dân tộc. Mandela không theo đuổi quyền lực, sau một nhiệm kỳ tự nguyện rút lui dù biết rằng nếu tái ứng cử ông vẫn thắng. Mandela không xuất thân thợ thuyền, có học, trọng luật, biết thương thảo, biết thương cảm, biết linh động, không hề cao ngạo khi ở thế thượng phong, và trên hết dấn thân vào con đường đấu tranh hoàn tòan thúc đẩy bởi động cơ trong sáng mưu tìm cho sự bình quyền, tự do và hạnh phúc cho dân tộc Nam Phi và không làm tay sai cho một ý thức hệ nào khác.

ĐỖ XUÂN TÊ

Cali, tháng 12, 2013

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nhà xuất bản sách của Bolton, chắc sẽ nhận được khoản thu nhập lớn. Riêng Bolton, chưa chắc đã giữ được hai triệu đô la nhuận bút, nếu bị thua kiện vì đã không tôn trọng một số hạn chế trong quy định dành cho viên chức chính quyền viết sách sau khi rời chức vụ. Điều này đã có nhiều tiền lệ. Là một luật gia, chắc chắn Bolton phải biết. Quyết định làm một việc hệ trọng, có ảnh hưởng tới đại sự, mà không nắm chắc về kết quả tài chính, không phải là người hành động vì tiền. Hơn nữa, nếu hồi ký của Bolton có thể giúp nhiều người tỉnh ngộ, nhìn ra sự thật trước tình hình đất nước nhiễu nhương, thì cũng có thể coi việc làm của ông là thái độ can đảm, được thúc đẩy bởi lòng yêu nước. Không nên vội vàng lên án Bolton, khi ông từ chối ra làm chứng trước Hạ Viện, nếu không bị bắt buộc. Nếu có lệnh triệu tập, ông đã tuân theo. Không có lệnh, ông không ra, vì thừa biết, với thành phần nghị sĩ Cộng Hòa hiện tại, dù ra làm chứng, ông cũng chẳng thay đổi được gì. Dân Biểu Schiff nói: “John Bolton,
Thưở sinh thời – khi vui miệng – có lần soạn giả Nguyễn Phương đã kể lại lúc đưa đám cô Năm Phỉ, và chuyện ông Chín Trích đập vỡ cây đàn: “Ngày cô Năm Phỉ mất, người đến viếng tang nghe nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên tiếp bên quan tài… Ông vừa đờn vừa khóc. Đến lúc động quan, trước khi đạo tỳ đến làm lễ di quan, nhạc sĩ Chín Trích đến lậy lần chót, ông khóc lớn:’ Cô Năm đã mất rồi, từ nay Chín Trích sẽ không còn đờn cho ai ca nữa…’ Nói xong ông đập vỡ cây đờn trước quan tài người quá cố. “Việc xảy quá đột ngột và trong hoàn cảnh bi thương của kẻ còn đang khóc thương người mất, mọi người im lặng chia sẻ nỗi đau của gia đình người quá cố và của nhạc sĩ Chín Trích. Khi hạ huyệt thì người nhà của cô Năm Phỉ chôn luôn cây đàn gãy của nhạc sĩ Chín Trích xuống mộ phần của cô Năm Phỉ.” (Thời Báo USA, số 321, 18/02/2011, trang 67)
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.