Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Góp Lời Về Nhà Thơ Huỳnh Công Ánh

17/12/201300:00:00(Xem: 5454)
Phan Tấn Hải
(LTS: Bài nói chuyện trong chương trình Thơ Nhạc Yêu Nước, ngày 14-12-2013 tại Little Saigon.)

Nói như thế nào về tác giả Huỳnh Công Ánh, một người đã xuất hiện trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật và nơi nào cũng để lại nhưng tác phẩm đầy cảm xúc?

Trước tiên Huỳnh Công Ánh là người yêu nước, với tuổi thanh xuân đã hiến mình cho cuộc chiến bảo vệ tự do, bị đẩy vào các trại tù sau 1975 cho tới khi vượt ngục năm 1980 và rồi vượt biên. Anh soạn nhạc, anh làm thơ, anh hoạt động trong các hội đoàn để tiếp tục cuộc chiến vì tự do, dân chủ cho quê nhà. Ngọn lửa yêu nước, yêu đời và yêu người nơi anh đã liên tục cháy, không hề tắt, và anh đã chuyển ngọn lửa này vào các nốt nhạc và những dòng thơ.

Huỳnh Công Ánh không chỉ là một người sáng tác, anh còn là người được bằng hữu yêu mến bằng phong thái sống của anh.

Nơi đây, chúng ta sẽ góp lời để nói về Huỳnh Công Ánh, nói về tác phẩm Huỳnh Công Ánh.

*

Trước tiên, để nói về tiểu sử của anh.

Nhà văn Hà Kỳ Lam, từng là bạn tù của Huỳnh Công Ánh trong lao tù CSVN, trong bài viết tưạ đề “Bài Giới Thiệu Về Tác Giả Huỳnh Công Ánh” nói về anh, trích:

“Anh Huỳnh Công Ánh sinh năm 1946 tại làng Phú Kim, quận Phù Cát, tỉnh Bình Định. Tốt nghiệp khóa 3/68 Sĩ Quan Trừ Bị Thủ Đức, phục vụ tại Sư Đoàn 22 Bộ Binh trong Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa. Năm 1972 anh được chọn là sĩ quan ưu tú nhất của Sư Đoàn, cùng với huân chương Anh Dũng Bội Tinh, và được tưởng thưởng đi thăm viếng Đài Loan. Sau ngày 30-4-1975, cũng như hầu hết các quân, cán, chính của Việt Nam Cộng Hòa, Huỳnh Công Ánh đã bị đưa vào trại tập trung dưới chế độ cộng sản Việt Nam, và đã trải qua các trại giam suốt từ Nam ra Bắc. Năm 1980 tại trại tù ở huyện Tân Kỳ, Nghệ Tĩnh, anh đã vượt ngục thành công, về Nam để cùng gia đình vượt biển đến Mã Lai. Anh định cư tại Hoa Kỳ năm 1982.

Là mẫu người hoạt động, từ khi đặt chân đến Hoa Kỳ, bến bờ của tự do, của cơ hội, và của mọi giá trị khác, Huỳnh Công Ánh đã không ngừn hoạt động cho sự thăng tiến những lý tưởng mà anh hằng ấp ủ, hằng tha thiết. Xin kể một vài trong số những hoạt động xã hội đa dạng của anh:

- Sáng lập viên Phong Trào Hưng Ca Việt Nam (viết và hát cho Tự Do, Dân Chủ, Nhân Quyền cho Việt Nam).

- Sáng lập viên và Chủ Tịch Tổng Hội Cựu Tù Nhân Chính Trị Cộng Sản Việt Nam.

- Sáng lập viên Hội Văn Nghệ Sĩ Việt Nam Tự Do...”(hết trích)

*

Bây giờ, hãy nhìn thấy thế này: Riêng về âm nhạc, Huỳnh Công Ánh đã có nhiều tác phẩm. Và rồi anh làm thơ, in thơ, làm báo, và kinh doanh. Anh được vinh danh bởi nhiều giải thưởng tại Hoa Kỳ, từng được tuyên dương trước Quốc Hội Hoa Kỳ (năm 1992) về hoạt động xã hội và nhân quyền, cũng như được trao giải thưởng Jefferson Award năm 1998 với lời ca ngợi là người thành công nhất trong năm tại Texas về kinh tế và xã hội.

Tại sao anh xông xáo vào nhiều lĩnh vực như thế? Đơn giản, có thể hiểu rằng, ngọn lửa trong tâm hồn anh đã thôi thúc, không cho anh ngừng nghỉ. Không phảỉ vì anh muốn sống bù cho những ngày anh ở tù. Chỉ đơn giản vì Huỳnh Công Ánh phải sống đêm ngày thao thức vì đồng bào anh vẫn còn đau khổ, chưa thấy được ánh sáng của tự do, dân chủ.
huynh-cong-anh-2013-resized
Huỳnh Công Ánh đàn, hôm Thứ Bảy 14-12-2013 ở Little Saigon.

Nhà văn Nguyên Lương trong bài viết tưạ đề “Chất Thơ Trong Con Người Huỳnh Công Ánh” đã ghi nhận:

“...Ông đã từng là nhà giáo, sĩ quan, tù nhân, thương gia, nông gia, ông làm tất, và làm cái gì cũng được việc. Ông là người tài hoa nên bạn hữu gọi ông là nhạc sĩ, thi sĩ, họa sĩ, ông từ chối hết, chỉ nhận một chữ sĩ: liêm sỉ. Ông sống có hậu với bạn bè, người thân, và cả đến người muốn hại ông. Ở ông toát ra một cái gì đó ngang dọc, khuấy động, không chịu cúi lòn của Từ Hải trong truyện Kiều. Có lúc ông đã có, có rất nhiều và cũng có khi ông đã mất, mất hết sạch. Dù có nhiều hay mất hết, trong ông lúc nào cũng ngùn ngụt cháy một ngọn lửa của tình chiến hữu, nghĩa đồng bào, hồn dân tộc. Trong thơ ông ít nhiều mỗi bài đã nói lên những điều đó:

Thì mở vòng tay như đã mở.
Đón đời, đón tình, đón yêu thương.
Và đón những gì không còn nữa.
Biết đâu may đó là thiên đường...”(hết trích)


*

Sang tới Hoa Kỳ tỵ nạn, nhiều năm sau Huỳnh Công Ánh vẫn còn ngẩn ngơ thắc mắc vì đâu anh buông súng, khi đạn đã lên nòng.

Nhà văn Đào Văn Bình trong bài viết tựa đề “Giới thiệu tập thơ “Ơn Nghĩa Trùng Trùng” của Huỳnh Công Ánh” có ghi nhận những hình ảnh lúc hào hùng, lúc thơ mộng của Huỳnh Công Ánh, trích:

“Cũng giống như chúng ta, anh mang thân phận của một linh hồn vong quốc và lúc nào cũng ngỡ ngàng tự hỏi “vì đâu anh buông súng” trong khi “viên đạn đã lên nòng”. (Trong Vì Đâu Anh Buông Súng trang 85)

Thả vào gió vào mây hồn Phạm Thái
Và chuôi gươm lạnh ngắt tự bao giờ
Bầu rượu cạn mấy mươi mùa khô mãi
Môi anh hùng tê tái đọng giọt thơ
(trong “Rượu nhập huyết trào, thơ thống hận” trang 60)


...

Tình yêu chính là liều thuốc màu nhiệm làm sống lại một tâm hồn phiêu bạt, chai cứng, bầm giập mà anh gọi là “đá cũng trổ bông” như trong bài thơ Tình Muôn Năm nơi trang 24:

Em mưa nhỏ lời tình thiêng sũng ướt
Đá hồn ta trơ thế vẫn trổ bông
Em nắng xuống trên lưng đời óng mượt
Băng giá ta tan chảy ngập trong lòng.”(hết trích)


*

Sống với những cảm xúc như thế thật là tuyệt vời. Trong Huỳnh Công Ánh là những âm vang cuả trống trận Tây Sơn, và trong những gì làm men sống cho người thất trận như anh là hình ảnh một cô em với lời tình thiêng sũng ướt, nơi hồn anh đã trơ đá vì nỗi đau thất trận vẫn hốt nhiên trổ bông.

Hay như phân tích của Kathy Trần qua bài viết tưạ đề “Một chút thơ nhạc của Hưng ca Huỳnh Công Ánh,” trong đó có lời tự giải thích của Huỳnh Công Ánh, trích:

“...Ba mươi tám năm dài trên đất tự do, HCA vẫn mang một trái tim, một tấm lòng miệt mài tranh đấu. Anh đã bắt đầu lại từ con số không và vẫn mang nặng tấm lòng trăn trở về vận nước. Không còn cây súng trong tay, anh dùng lời thơ, cây đàn, tiếng hát làm vũ khí.

Anh nói về chính nghĩa của những người VN bỏ nước ra đi:

Là người Việt Nam, máu tiếp máu luân lưu
Từ cha ông đến đời đời con cháu
Giòng máu hùng anh, bền gan tranh đấu
Đánh đuổi giặc ngoài thù trong
Xin đừng nói chúng tôi lưu vong
Xin đừng nói chúng tôi tha phương,
Vì bát cơm, manh áo
Mà vì một ngày về Làm rạng rỡ Việt Nam
(Khúc Quanh Lịch Sử)”(hết trích)


*

Tuy nhiên, hãy nêu câu hỏi rằng, những gì đang xuyên suốt tất cả những nhạc, những thơ của Huỳnh Công Ánh? Vâng, đó là Tâm, đó là nhân cách, đó là tấm lòng...

Nhà văn Huỳnh Văn Phú trong bài viết tựa đề “Bài Viết Giới Thiệu Thi Tập Quẳng Gánh Lao Đao, Giữ Nụ Cười” đã ghi nhận, trích:

“...tôi thật sự bị lôi cuốn vì ngôn ngữ thơ của anh và những điều anh muốn gửi gấm đến người đọc. Bàng bạc trong suốt tập thơ, tôi nhận ra một điều chủ yếu là tác giả có cái Tâm. Chính cái Tâm này làm nên nhân cách của tác giả. Ngoài nhân cách ra, tác giả còn có một tấm lòng. Chữ tấm lòng ở đây với tất cả ý nghiã của từ ngữ này. Chỉ riêng qua bài thơ “Tâm Tình của Một Hội Viên Mới” thôi, chúng ta cũng thấy được tấm lòng của Huỳnh Công Ánh là tấm lòng của một người suốt đời hướng về gia đình vợ con, thân hữu, bè bạn, chiến hữu và quê hương đất nước với những tình cảm rạt rào và thiết tha nhất.

Càng đi sâu vào thi tập “Quẳng Gánh Lao Đao Giữ Nu Cười”, tôi khám phá thấy thơ của Huỳnh Công Ánh thật đa dạng và phong phú về mọi góc cạnh của cuộc đời. Huỳnh Công Ánh làm thơ thật tự nhiên, thật dễ dàng, có vẻ như không trau chuốt mà lại rất trau chuốt với một ngôn ngữ thơ rất là …Huỳnh Công Ánh...”(hết trích)

*

Và một điểm đặc biệt chỉ có bác sĩ mới nhìn thấy được nơi Huỳnh Công Ánh: nghệ thuật là để trị liệu cho những nỗi đau lưu vong của anh.

Nhà văn Trang Châu, cũng là một bác sĩ y khoa, từ Canada giải thích qua bài viết tựa đề “Đọc thi phẩm Quẳng Gánh Lao Đao Giữ Nụ Cười của Huỳnh Công Ánh” đã phân tích bằng những mũi dao giảỉ phẫu rất là nghệ thuật, trích:

“...Trước tiên Huỳnh Công Ánh coi việc làm thơ như một phương pháp trị liệu cho chính tâm hồn mình:

Thơ chữa lành
Tủi hận, ưu tư...


Huỳnh Công Ánh làm thơ vì cuộc đời trôi nổi của ông bắt ông không thể không làm thơ dù ông khiêm tốn không nghĩ mình là thi sĩ:

Tôi làm thơ
Không để thành thi sĩ
Ghi lại thôi
Những dữ liệu trong lòng
…………
Hồn mực nầy
Là máu nhỏ từ tim
Lời thơ ấy
Đã hằn bao oan nghiệt
Bởi lòng tôi đầy ứ những ưu phiền...


...

Huỳnh Công Ánh làm thơ để tạ ơn đời dù đời ông đã trải qua bao nhiêu kham khổ, hiểm nguy: Bị tập trung đi tù qua các trại tù từ Nam ra Bắc, rồi vượt ngục,vượt biên.Nhưng dù đời đã bắt trải qua trăm nghìn cay đắng Huỳnh Công Ánh vẫn nhìn đời bằng đôi mắt bao dung,bằng một trái tim rộng lượng,bằng một lối sống an nhiên và bằng những suy nghĩ về thế sự một cách tích cực.

Ta hãy đọc:

Ít ra cũng gởi lại đời
Chút bâng khuâng, phớt nụ cười đắng cay
Chút thiết tha đôn hậu kiếp nầy
Chút chua chát, khẽ nhíu mày thứ tha...”(hết trích)


*

Nhìn chung, Huỳnh Công Ánh đa dạng, đa tài, đa hiệu... Anh không chỉ hiện thân trong nghệ thuật, mà thực ra anh đã phân thân, anh đã hóa thân để trở thành một chuỗi kính vạn hoa. Nhìn sang bên này, anh là thơ; sang bên kia, anh là nhạc. Tuy nhiên, dù nhìn trước hay nhìn sau, nhìn phải hay nhìn trái... tận cùng trong tác phẩm Huỳnh Công Ánh là nỗi nhớ quê hương, là ước mơ dân chủ cho đồng bào, là những tình yêu nồng nhiệt của anh giành cho đất nước, cho con người, và cả cho người tình.

Xin cảm ơn Huỳnh Công Ánh.

Phan Tấn Hải

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Trong cú sốc ban đầu do COVID-19 gây ra, các chính phủ và ngân hàng trung ương ứng phó bằng những đợt bơm tiền mặt khổng lồ là chuyện có thể dễ hiểu. Nhưng hiện nay, các nhà hoạch định chính sách cần lùi một bước và xem lại các hình thức kích hoạt nào thật sự cần thiết và nguy cơ nào gây nhiều hại hơn lợi. Các chính phủ trên khắp thế giới đang phản ứng mạnh mẽ với cuộc khủng hoảng COVID-19 bằng cách ứng phó kết hợp về tài chính và tiền tệ, nó đã đạt tới 10% GDP toàn cầu. Tuy nhiên, theo Cơ quan Kinh tế và Xã hội thuộc Liên Hiệp Quốc đánh giá tổng quát mới nhất, các biện pháp vực dậy này có thể không thúc đẩy cho tiêu dùng và đầu tư nhiều như các nhà hoạch định chính sách hy vọng.
Bạch Thái Bưởi, theo Wikipedia: “Là một doanh nhân người Việt đầu thế kỷ 20. Lúc sinh thời, ông được xếp vào danh sách bốn người giàu có nhất Việt Nam vào những năm đầu của thế kỷ 20 (nhất Sĩ, nhì Phương, tam Xường, tứ Bưởi)… Xuất thân từ tầng lớp nghèo, ông luôn quan tâm đến đời sống của giới thợ thuyền. Ông dành chế độ an sinh cho các nhân viên của mình. Ông trợ cấp cho học sinh nghèo có chí du học… Năm 1921, Bạch Thái Bưởi cho ra đời tờ báo hàng ngày mang tên Khai hóa nhật báo với tôn chỉ: ‘Một là giúp đồng bào ta tự khai hoá, dạy bảo lẫn nhau... mở mang con đường thực nghiệp. Hai là giãi bày cùng Chính phủ bảo hộ những yêu cầu thiết thực, chính đáng của quốc dân. Ba là diễn giải những ý kiến, những lợi ích, tác hại của các công việc Chính phủ đang làm...’
Sự căng thẳng thẳng giữa nước Mỹ và Trung cộng mỗi ngày mỗi gia tăng. Thật vậy, kể từ ngày 25-9-2018, tổng thống Donald Trump đọc trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, kêu gọi các nước trên Thế giới: “Chống lại xã hội chủ nghĩa và những đau khổ do nó đã gây ra cho nhân loại.” Mời xem link: https://youtu.be/q6XXNWC5Koc?t=95. Từ đấy, khiến cho Trung cộng lo âu phập phồng vì cả Thế giới phê phán chủ nghĩa cộng sản gay gắt.
Kết quả bầu cử Thị xã vòng nhì hôm 28/6 vừa qua khoát cho nước Pháp bộ áo mới màu xanh. Bộ áo Pháp lần đầu tiên được mặc. Các Thị xã xưa nay do Thị trưởng xã hội, phe Hữu hay thuộc xu hướng khác nay phần lớn lọt vào tay đảng Xanh. Cả những Thị xã cho tới nay vẫn nằm trong tay cộng sản cũng bị đảng Xanh cướp mất. Giới chánh trị đều ngẩn ngơ trước thực tế hoàn toàn bất ngờ này. Nhiều nhà chánh trị học, nhà báo chánh trị bắt tay ngay vào việc tìm hiểu tại sao bổng nhiên xuất hiện làn sóng xanh chiếm gần hết các thành phố lớn nhỏ của Pháp? Tại sao chỉ có 4/10 người đi bầu? Vậy người được bầu thắng cử hay làn sóng cử tri vắng mặt mới thật sự thắng cử?
Những năm gần đây sự việc Trung Quốc chiếm đảo, vét cát dưới đáy biển xây dựng căn cứ quân sự, xây phi trường, đặt tên lửa tại biển Đông khiến người ta vô tâm quên mất rằng cánh tay dài của Đại Hán đã vươn qua biển thò đến tận Phnom Penh tự thuở nào. Dưới mắt nhiều quan sát viên quốc tế thì Campuchia ngày nay là một tỉnh của Trung Quốc, và Thủ tướng Hun Sen là một bí thư tỉnh ủy của Đảng Cộng sản Trung Quốc, không hơn không kém.Trung Quốc thiết lập căn cứ quân sự trên đất Campuchia là mối đe dọa nghiêm trọng cho các quốc gia khác trong vùng Đông Nam Á, và Hoa Kỳ chắc chắn không thể không nhận ra hiểm họa to lớn đó. Trong buổi tường trình lên Ủy ban Tình báo Thượng viện Hoa Kỳ hôm tháng Giêng năm 2019, Giám đốc Sở Tình báo Quốc gia, lúc đó là ông Dan Coats, đã cảnh báo rằng “Campuchia đang có nguy cơ biến thành một quốc gia độc tài, và điều đó sẽ mở đường cho Trung Quốc thiết lập các căn cứ quân sự trên miền đất ấy.”
Ngày 22 tháng 6 năm 2020, dự luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông được đưa ra tại quốc hội của Đảng Cộng Sản Trung Hoa để thông qua, và đêm 30 tháng 6 rạng sáng ngày 1 tháng 7, 2020, sau một phiên họp kín của Ủy Ban Thường Vụ Đại Biểu Nhân Dân (mà thế giới gọi là quốc hội bù nhìn tại Bắc Kinh) dự luật này đã trở thành luật. Ngày mà Luật An Ninh Quốc Gia về Hồng Kông này ra đời cũng trùng ngày mà Hồng Kông được trao trả lại cho China 23 năm trước 01-07-1997 theo thể chế “một nước hai chế độ” (one country two systems). Theo đó Hồng Kông vẫn còn quyền tự trị trong 50 năm từ 1997 đến 2047, và trên lý thuyết Hồng Kông chỉ lệ thuộc vào Bắc Kinh về quân sự và ngoại giao mà thôi.
“Ngày 11/07/1995: Tổng thống Hoa Kỳ Bill Clinton và Thủ tướng Việt Nam Võ Văn Kiệt thông báo quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao giữa 2 nước.” Với quyết định lịch sử này, Hoa Kỳ và Việt Nam Cộng sản đã ghi dấu “gác lại qúa khứ, hướng tới tương lai” được 25 năm vào ngày 11/07/2020. Nhưng thời gian ¼ Thế kỷ bang giao Mỹ-Việt đã đem lại những bài học nào cho hai nước cựu thù, hay Mỹ và Việt Nam Cộng sản vẫn còn những cách biệt không hàn gắn được ?
Trước 1975, ở bùng binh ngã Sáu (kế góc đường Gia Long và Lê Văn Duyệt) có cái biển nhỏ xíu xiu: Sài Gòn – Nam Vang 280 KM. Mỗi lần đi ngang qua đây, tôi đều nhớ đến cái câu ca dao mà mình được nghe từ thưở ấu thơ: Nam Vang đi dễ khó về… Bây giờ thì đi hay về từ Cambodia đều dễ ợt nhưng gần như không còn ma nào muốn hẻo lánh tới cái Xứ Chùa Tháp nghèo nàn này nữa. Cũng nhếch nhác ngột ngạt thấy bà luôn, ai mà tới đó làm chi… cho má nó khi. Thời buổi này phải đi Sing mới đã, dù qua đây rất khó và về thì cũng vậy – cũng chả dễ dàng gì.
Càng gần ngày tranh cử, càng nhiều người biểu lộ yêu mến Tổng thống Donald Trump và ngược lại cũng lắm người bày tỏ chán ghét ông Trump. Có những người ghét ông chỉ vì họ yêu chủ nghĩa xã hội, yêu chủ nghĩa vô chính phủ, lợi dụng cơ hội ông George Floyd bị cảnh sát đè cổ chết đã chiếm khu Capitol Hill, nội đô Seattle, tiểu bang Washington, trong suốt ba tuần trước khi bị giải tán. Nhân 244 năm người Mỹ giành được độc lập từ Anh Quốc, và sau biến cố George Floyd, thử xem nền dân chủ và chính trị Hoa Kỳ sẽ chuyển đổi ra sao?
Tôi có dịp sống qua nhiều nơi và nhận thấy là không nơi đâu mà những từ ngữ “tổ quốc,” “quê hương,” “dân tộc” … được nhắc đến thường xuyên – như ở xứ sở của mình: tổ quốc trên hết, tổ quốc muôn năm, tổ quốc anh hùng, tổ quốc thiêng liêng, tổ quốc bất diệt, tổ quốc muôn đời, tổ quốc thân yêu, tổ quốc trong tim … “Quê hương” và “dân tộc” cũng thế, cũng: vùng dậy, quật khởi, anh dũng, kiên cường, bất khuất, thiêng liêng, hùng tráng, yêu dấu, mến thương …
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Không còn nghi ngờ gì nữa, khẩu trang đã đóng một vai trò trung tâm trong các chiến lược đối đầu với dịch bệnh COVID-19 của chúng ta. Nó không chỉ giúp ngăn ngừa SARS-CoV-2 mà còn nhiều loại virus và vi khuẩn khác.
Hôm thứ Hai (06/07/2020), chính quyền Mỹ thông báo sinh viên quốc tế sẽ không được phép ở lại nếu trường chỉ tổ chức học online vào học kỳ mùa thu.
Đeo khẩu trang đã trở thành một vấn đề đặc biệt nóng bỏng ở Mỹ, nơi mà cuộc khủng hoảng Covid-19 dường như đã vượt khỏi tầm kiểm soát.
Trong khi thế giới đang đổ dồn tập trung vào những căng thẳng giữa Mỹ với Trung Quốc, thì căng thẳng tại khu vực biên giới Himalaya giữa Trung Quốc và Ấn Độ vào tháng 05/2020 đã gây ra nhiều thương vong nhất trong hơn 50 năm
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ.