Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Đất Việt: Tỉnh Bình Định

12/12/201300:00:00(Xem: 2936)
TỈNH BÌNH ĐỊNH

Tỉnh Bình Định, diện tích 6.030 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.570.300 người, mật độ 247 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Chăm, Ba Na, Hre. Gồm có: Thành phố Qui Nhơn và 10 huyện: An Lão, Hoài Nhơn, Phù Mỹ, Phù Cát, Tây Sơn, Vĩnh Thạnh, Vân Canh, An Nhơn, Tuy Phước, Hoài Ân. Tỉnh lỵ ở thành phố Qui Nhơn.

Tỉnh Bình Định bắc giáp tỉnh Quảng Ngãi, tây giáp Gia Lai, nam giáp Phú Yên, đông giáp biển Đông (100 km) và nhiều đảo ngoài khơi. Nhiệt độ trung bình 27 độ C. Bình Định có quốc lộ Bắc Nam xuyên qua tỉnh, quốc lộ 19 đi đến các tỉnh Tây Nguyên: Gia Lai, Kon Tum. Hàng không có sân bay Phù Cát, đường biển có hải cảng Qui Nhơn. Bình Định kinh tế tiến triển vững vàng, đường sá, bán buôn tấp nập, phố phường nguy nga, nhộn nhịp.

Lịch sử tỉnh Bình Định: Năm1471, vua Lê Thánh Tông đánh Chiêm Thành tới núi Thạch Bi Sơn (Phú Yên), thành lập 3 huyện: Bồng Sơn, Phù Ly, Tuy Viễn thành phủ Hoài Nhơn thuộc thừa tuyên Quảng Nam. Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Qui Nhơn thuộc dinh Quảng Nam. Năm 1799, Nguyễn Ánh đánh chiếm được thành Qui Nhơn, sau đấy đổi cả vùng đất này là dinh Bình Định. Năm 1808 (Gia Long) đổi dinh Bình Định thành trấn Bình Định. Năm 1831, vua Minh Mệnh đổi trấn Bình Định thành tỉnh Bình Định. Tỉnh Bình Định có khi nhập chung với Phú Yên thành tỉnh Bình Phú, có khi nhập chung với Quảng Ngãi thành tỉnh Nghĩa Bình. Đến năm 1989, tách thành tỉnh Bình Định trở lại.

Tỉnh Bình Định có nhiều lễ hội như: Lễ hội cúng Cá Ông (cá voi), vào ngày 15 tháng 3 (ÂL) vì tin tưởng rằng cá ông thường cứu giúp ghe thuyền và người bị nạn trên biển.

Lễ hội Tây Sơn, được tổ chức ngày mùng 5 tháng giêng (ÂL) để tưởng niệm vua Quang Trung đã đánh đuổi tan tác trên 20 vạn quân Thanh nơi trận Ngọc Hồi, Đống Đa ở Thăng Long năm 1789 (Xuân Kỷ dậu). Tiết mục độc đáo là điệu múa trống trận Quang Trung (xem âm nhạc VN tr. 1111) nhắc nhở khí thế hào hùng, làm sống lại những chiến công lẫy lừng của tướng sĩ Tây Sơn thời xa xưa. Sau phần nghi lễ chính là biểu diễn võ thuật như múa kiếm, đấu võ, đi quyền...

Chùa ở Bình Định: Chùa Long Khánh ở thành phố Qui Nhơn, được xây cất từ thời Lê Dụ Tông.

Chùa Thập Tháp, xây vào năm 1665, thời chúa Nguyễn Phúc Tần, ở huyện An Nhơn, nằm trong khu đất của thành Đồ Bàn, khuôn viên chùa rộng rãi, có vườn cây ăn trái tươi tốt.

Chùa Hang (chùa Thạch Cốc) ở huyện Phù Mỹ, trên núi Ly Thạch, chùa xây dựng vào thời vua Thành Thái, chùa tạo lập dưới một tảng đá nhô ra độ 10m, rộng 6m, dưới mái hiên thiên tạo là miệng hang dẫn vào lòng núi, hang sâu vài chục mét, rộng khoảng 5m, giữa hang là bàn thờ phật, vào sâu bên trong có đường hẹp đi lên đỉnh núi. Người đã vào nơi đây như ở riêng rẽ một thế giới cực lạc, khác nơi trần thế.

Thành Đồ Bàn ở huyện An Nhơn, cách thành phố Qui Nhơn khoảng 27 km, về hướng tây bắc, thành xây vào thế kỷ thứ 10, triều đại vua Yang Puku Vijaya, đây là kinh đô vua Chiêm Thành cuối cùng, tồn tại từ thế kỷ 11 đến thế kỷ 15, thành bị đổ nát. Năm 1778, nhà Tây Sơn cho sang sửa lại, Nguyễn Nhạc đóng đô ở đây xưng là Trung ương Hoàng đế, nên còn gọi là thành Hoàng Đế. Năm 1799, thành bị nhà Nguyễn (Gia Long) chiếm, đổi tên lại là thành Bình Định.

Bãi Ghềnh Ráng, ở phía nam thành phố Qui Nhơn khoảng 3 km, cát trắng mịn màng, nước trong trẻo. Trong khu vực Ghềnh Ráng có bãi Đá Trứng, nhiều hòn đá xanh to và nhẵn thín, phía trước bãi là những tường đá thiên nhiên, che chắn sóng gió, nên nước êm ả, phẳng lặng. Nơi đây khi xưa, được dành riêng cho Nam Phương Hoàng hậu, nên cũng gọi là bãi tắm Hoàng Hậu, do vua Bảo Đại ra lệnh trưng dụng theo chế độ quân chủ, và ông cho cất nhà nghỉ mát kế bên.

Bán đảo Phương Mai, diện tích 300 ha, có núi Phương Mai, phong cảnh tươi tốt, phía tây bán đảo là đầm Thị Nại nước trong trẻo, không khí mát mẻ.

Suối nước nóng Hội Vân cũng gọi là suối Tiên, thuộc huyện Phù Cát, nước suối có độ nóng 800C, chứa các thành phần hóa học có thể chữa được một số bệnh tật: Bệnh thấp khớp, bệnh ngoài da...

Thắng cảnh Hầm Hô ở huyện Tây Sơn, có một dòng suối lớn, chảy qua khu rừng già, nơi đây phong cảnh thơ mộng, thiên nhiên tĩnh lặng. Hầm Hô cũng là di tích các cuộc khởi nghĩa của lực lượng Tây Sơn và của nghĩa quân Mai Xuân Thưởng.

Tỉnh Bình Định rộng rãi, thành phố Qui Nhơn nguy nga.

Đất đai Bình Định tốt tươi
Nơi nơi xinh đẹp, người người vấn vương
Cảm tác: Non nước Bình Định
.
Hướng đông Bình Định, biển mênh mang
Tây giáp Gia Lai, núi ngút ngàn
Quảng Ngãi, láng giềng nơi phía bắc
Phú Yên, lân cận chỗ ranh nam
.
Cá tôm Bình Định, biển bao la
Nông nghiệp lúa ngô, dáng mượt mà
Kinh tế vững vàng, đường rộng rãi
Bán buôn tấp nập, phố nguy nga
.
Chùa Hang mái đá, bởi thiên nhiên
Tịch mịch thiêng liêng, một cửa thiền
Thơ thẩn ngoài hang, còn tục lụy
Ung dung trong động, hết ưu phiền
.
Chiêm Thành còn mất, lẽ vô thường
Di tích Đồ Bàn, chốn đế vương
Thành cổ dãi dầu, nghiêng ngả vách
Tây Sơn củng cố, sửa sang tường
.
Bãi Ghềnh Ráng, đẹp đẽ, chơi vơi
Mát mẻ nước xanh, giữa đất trời
Hoàng hậu, chắn che riêng rẽ tắm
Nhà vua, ngắm nghía thẩn thơ chơi!
.
Phương Mai bán đảo, mỹ miều trông
Thị Nại đầm bên, vịnh nước trong
Bình Định núi sông, lưu luyến dạ
Qui Nhơn phố đẹp, vấn vương lòng


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Nhà xuất bản sách của Bolton, chắc sẽ nhận được khoản thu nhập lớn. Riêng Bolton, chưa chắc đã giữ được hai triệu đô la nhuận bút, nếu bị thua kiện vì đã không tôn trọng một số hạn chế trong quy định dành cho viên chức chính quyền viết sách sau khi rời chức vụ. Điều này đã có nhiều tiền lệ. Là một luật gia, chắc chắn Bolton phải biết. Quyết định làm một việc hệ trọng, có ảnh hưởng tới đại sự, mà không nắm chắc về kết quả tài chính, không phải là người hành động vì tiền. Hơn nữa, nếu hồi ký của Bolton có thể giúp nhiều người tỉnh ngộ, nhìn ra sự thật trước tình hình đất nước nhiễu nhương, thì cũng có thể coi việc làm của ông là thái độ can đảm, được thúc đẩy bởi lòng yêu nước. Không nên vội vàng lên án Bolton, khi ông từ chối ra làm chứng trước Hạ Viện, nếu không bị bắt buộc. Nếu có lệnh triệu tập, ông đã tuân theo. Không có lệnh, ông không ra, vì thừa biết, với thành phần nghị sĩ Cộng Hòa hiện tại, dù ra làm chứng, ông cũng chẳng thay đổi được gì. Dân Biểu Schiff nói: “John Bolton,
Thưở sinh thời – khi vui miệng – có lần soạn giả Nguyễn Phương đã kể lại lúc đưa đám cô Năm Phỉ, và chuyện ông Chín Trích đập vỡ cây đàn: “Ngày cô Năm Phỉ mất, người đến viếng tang nghe nhạc sĩ Chín Trích đàn ròng rã mấy ngày liên tiếp bên quan tài… Ông vừa đờn vừa khóc. Đến lúc động quan, trước khi đạo tỳ đến làm lễ di quan, nhạc sĩ Chín Trích đến lậy lần chót, ông khóc lớn:’ Cô Năm đã mất rồi, từ nay Chín Trích sẽ không còn đờn cho ai ca nữa…’ Nói xong ông đập vỡ cây đờn trước quan tài người quá cố. “Việc xảy quá đột ngột và trong hoàn cảnh bi thương của kẻ còn đang khóc thương người mất, mọi người im lặng chia sẻ nỗi đau của gia đình người quá cố và của nhạc sĩ Chín Trích. Khi hạ huyệt thì người nhà của cô Năm Phỉ chôn luôn cây đàn gãy của nhạc sĩ Chín Trích xuống mộ phần của cô Năm Phỉ.” (Thời Báo USA, số 321, 18/02/2011, trang 67)
Đai sứ Mỹ, Daniel Krintenbrink, phát biểu chiều ngày 2/7 tại Hà Nội, nhân kỷ niệm 25 năm binh thường hóa quan hệ ngoại giao Việt-Mỹ: “Washington sẽ triển khai các hoạt động ngoại giao, hàng hải, và quân sự để bảo đảm hòa bình, ổn định Biển Đông”. Đại Sứ Kritenbrink cho hay, Mỹ sẽ triển khai các hoạt động theo 3 hướng: 1- Tăng hoạt động ngoại giao với các nước trong khu vực, trong đó có ASEAN. 2- Hỗ trợ các nước tăng cường hàng hải, để bảo vệ lợi ích của mình. 3- Phát triển năng lực quân sự Mỹ, trong đó có các hoạt động bảo vệ hàng hải.
Theo các hãng thông tấn và truyền hình lớn của Hoa Kỳ, vào ngày 27/6/2020, Đảng Dân Chủ Quận Hạt Orange đã thông qua nghị quyết khẩn cấp yêu cầu Ban Giám Sát Quận Hạt đổi tên Phi Trường John Wayne (tài tử đóng phim cao-bồi Miền Tây) vì ông này theo chủ nghĩa Da Trắng Là Thượng Đẳng và những tuyên bố mù quáng (bigot). Sự kiện gây ngạc nhiên cho không ít người. Bởi vì đối với các kịch sĩ, ca sĩ, nhạc sĩ, văn-thi-sĩ, họa sĩ, nhất là các tài tử điện ảnh…họ đều có cuộc sống cởi mở, đôi khi phóng túng, buông thả và ít liên hệ tới chính trị. Và nếu có bộc lộ khuynh hướng chính trị thì thường là cấp tiến (Liberal). Vậy tại sao John Wayne lại “dính” vào một vụ tai tiếng như thế này?
Hơn 10 năm trước, chính xác là vào hôm 28 tháng 6 năm 2009, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều có tâm sự (đôi điều) nghe hơi buồn bã: “Khi tiếp xúc với những người nông dân, tôi thường xuyên hỏi về tổng thu nhập mỗi tháng của một khẩu trong một gia đình họ là bao nhiêu. Dù rằng tôi biết họ đang sống một cuộc sống vô cùng vất vả nhưng tôi vẫn kinh ngạc khi nghe một con số cụ thể: ‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng.’ Bạn có choáng váng khi mỗi tháng, một người trong mỗi gia đình nông dân chỉ có 40.000 đồng để chi tiêu tất cả những gì họ cần không?
“Lợi ích nhóm”, hay “nhóm lợi ích” là những tổ chức cán bộ, đảng viên có chức, có quyền trong đảng Cộng sản Việt Nam đã chia bè, kết phái để cướp cơm dân và bảo vệ độc quyền cai trị cho đảng. Chúng sinh ra và lớn lên từ Thôn, rồi leo lên Xã trước khi ngoai qua Huyện, ngóc đầu lên Tỉnh để ngênh ngang bước vào Trung ương. Lộ trình quan lộ của “lợi ích nhóm” công khai từ dưới lên trên, từ trung ương xuống cơ sở và từ nhà nước vào doanh nhân, xí nghiệp. Khối Doanh nghiệp nhà nước là ổ tham nhũng phá hoại đất nước và phản bội sức lao động của dân lớn nhất nhưng không bị trừng phạt mà còn được bảo vệ bởi các “Nhóm lợi ích” trong cơ quan đảng và bộ ngành nhà nước.
Không chỉ thường xuyên xua quân đi canh cửa, an ninh Thanh Hóa còn liên tục gửi giấy mời, giấy triệu tập như là một thủ trấn áp tinh thần bà Nguyễn Thị Lành - vợ của Mục sư, TNLT Nguyễn Trung Tôn. Chồng bị bỏ tù, một mình bà Nguyễn Thị Lành phải vất vả gánh vác gia đình. Những ngày qua càng thêm vất vả bởi chăm mẹ chồng lớn tuổi mắc bệnh phải nhập viện, và con bị tật nguyền. Nhưng bà Lành vẫn liên tục bị an ninh tỉnh Thanh Hóa sách nhiễu, đe dọa…
Những người Mỹ gốc Việt bênh hay chống ông là điều bình thường, vì những quyết định cũng như cách hành xử của ông sẽ ảnh hưởng lên đời sống của họ và tương lai con cháu họ, và ngược lại, là công dân HK, họ có trong tay lá phiếu để ảnh hưởng khiến ông Trump có được tiếp tục làm tổng thống nữa không. Do đó, lưu tâm và tham dự vào những đánh giá đúng sai, khen chê, tâng bốc, hay moi móc thói hư tật xấu của người đang ứng cử điều khiển vận mạng quốc gia của họ thêm 4 năm nữa (và sẽ để lại những hậu quả lâu hơn) là hiện tượng bình thường .
Tôi thì trộm nghĩ hơi khác FB Đoan Trang chút xíu: Việt Nam có hàng ngàn Tiên Lãng, Đồng Tâm, Dương Nội. Những thôn ổ này luôn là nơi sản sinh ra những nông dân (“vài ngàn năm đứng trên đất nghèo”) Lê Đình Kình, Đoàn Văn Vươn, Đoàn Văn Qúy, Cấn Thị Thêu, Nguyễn Thị Tâm, Nguyễn Thùy Dương, Trịnh Bá Khiêm, Trịnh Bá Phương, Trịnh Bá Tư ... Hàng hàng/lớp lớp, họ sẵn sàng nối tiếp tiền nhân – không bao giờ dứt – để gìn giữ và bảo vệ quê hương. Quyết định đối đầu với sức mạnh của cả một dân tộc là một lỗi lầm chí tử của những kẻ đang nắm giữ quyền bính hiện nay.
Người Pháp gặp nhau, bắt tay, hoặc ôm hun ở má, tay vừa vỗ lưng vài cái nếu thân mật lắm, buông ra, nhìn nhau và hỏi «Mạnh giỏi thế nào?». Người Pháp mang tâm lý sợ sệt, nhứt là sợ chết sau nhiều trận đại dịch, từ dịch Tây-ban-nha giết chết gần phân nửa dân số âu châu. Người Tàu, gặp nhau, chào và hỏi ngay «Ăn cơm chưa?». Ăn cơm rồi là hôm đó sống hạnh phúc vì phần đông người Tàu đói triền miên. Trốn nạn đói, chạy qua Việt nam tỵ nạn, vẫn còn mang nỗi ám ảnh nạn đói. Còn người Việt nam xứ Nam kỳ chào nhau và hỏi thăm «Mần ăn ra sao?». Gốc nghèo khó ở ngoài Bắc, ngoài Trung, đơn thân độc mã, vào Nam sanh sống giữa cảnh trời nước mênh mông, đồng hoang lau sậy, thoát cái nghèo là niềm mong ước từ lúc rời người làng, kẻ nước.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ cho biết các CEO của 4 tập đoàn công nghệ lớn Amazon, Apple, Facebook và Google đã đồng ý trả lời chất vấn từ các nghị sĩ Quốc hội về vấn đề cạnh tranh trong ngành công nghệ
Hôm thứ Năm (02/07/2020), Venezuela đã rút lại quyết định trục xuất đại sứ EU, nhưng yêu cầu khối có hành động thể hiện quan điểm khách quan hơn với quốc gia Nam Mỹ.
Để giải quyết những thách thức an ninh đối với đất nước, chính phủ Úc sẽ chi 186 tỷ USD cho quân đội trong 10 năm tới và sẽ mua tên lửa tầm xa để tăng cường phòng thủ.
Ngày 21/06/2020, hiện tượng Nhật thực hình khuyên diễn ra trên một số nơi tại Châu Á
Các công dân từ 15 quốc gia sẽ được phép vào Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu từ ngày thứ Tư (01/07/2020), nhưng trong danh sách không có tên nước Mỹ.