Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Lý Thường Kiệt

26/11/201300:00:00(Xem: 10485)
Nguyễn Lộc Yên
(Lời tâm tình: Bài viết chỉ khái quát, không đi sâu từng chi tiết của đề tài. Cuối mỗi bài viết, phần “Thiết nghĩ” nếu có chỉ là góp ý của tác giả, không ngoài mục đích làm sáng tỏ thêm về nội dung đã biên soạn. Trang Sử Việt và Trang Đất Việt được đăng hằng tuần, luôn momg mỏi nhúm nhen tình tự dân tộc, quê hương).

.

LÝ THƯỜNG KIỆT
(1019 - 1105)

Lý Thường Kiệt, theo phả hệ của họ Ngô, ông tên thật là Ngô Tuấn, là con của Sùng Tiết tướng quân Ngô An Ngữ, cháu của Ngô Ích Vệ, chắt của Sứ quân Ngô Xương Xí (dòng dõi Ngô Quyền). Quê phường Thái Hòa, Thăng Long. Khi còn ít tuổi, được sung làm Hoàng môn chi hậu, cũng gọi là Thái giám theo hầu Lý Thái Tông vào năm 1041.

Năm 1061, người Mường ở biên giới quấy rối. Lý Thánh Tông cử Lý Thường Kiệt làm Kinh phỏng sứ vào thanh tra vùng Thanh Hóa, Nghệ An, được toàn quyền hành sự. Ông phủ dụ dân chúng, lấy được lòng người. Tất cả 5 châu 6 huyện, 24 động đều quy phục triều đình.

Năm 1069, ông theo vua Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành. Lý Thường Kiệt làm tiên phong đi đầu, truy bắt được vua Chiêm là Chế Củ. Cuối cùng Chế Củ chịu hàng, dâng 3 châu (Bố chính, Ma Linh và Địa Lý) để được tha về nước.

Đời Tống Thần Tông (1068-1078), nhà Tống (Tàu) có Vương An Thạch là một chính trị gia có nhiều mưu chước và tham vọng, muốn cải tổ việc chính trị trong nước và mở rộng đất đai nhà Tống, cả phía bắc và phía nam. Họ Vương đã đặt ra: Phép “thanh miêu” là nhà nước cho nông dân vay khi lúa còn non, rồi trả vốn và lời khi lúa chín. Phép “bảo giáp” là bắt 10 nhà lập thành một bảo, mỗi bảo có hai người chỉ huy, tập luyện quân sự và phép “bảo mã” là giao ngựa cho các bảo nuôi, nếu ngựa chết thì bồi thường bằng tiền hay mua ngựa khác (tương đương) thay thế... Vì vậy dân Tàu ai oán. Khi Tống triều sai Binh bộ Thị lang Thẩm Khởi chuẩn bị xuất quân xâm lăng Đại Việt, Thẩm Khởi dụ dỗ các tù trưởng của Đại Việt ở gần biên giới theo Tống như: Lưu Kỷ ở Quảng Nguyên, Nùng Thiện Mỹ ở Bắc Cạn...

Để trừ cuộc xâm lăng ấy, Đại Việt phải đánh Tống trước, tránh tang tóc bởi chiến tranh trên quê hương. Trước khi phạt Tống, Lý Thường Kiệt cho người Tàu biết Vương An Thạch đã đặt ra chính sự khó khăn, Đại Việt của nhà Lý muốn xóa bỏ chính sách hà khắc của Tống triều, để giúp nhân dân Tống khỏi gian nan.

Lý Thường Kiệt cùng phó tướng Tôn Đản đem mười vạn quân Bắc phạt. Lý Thường Kiệt đem quân đánh Khâm Châu và Liêm Châu (Quảng Đông), ông chỉ huy công thành, chỉ 3 ngày thành vỡ và 8.000 quân Tống bị tiêu diệt. Tôn Đản đem quân đánh Ung Châu (Nam Ninh, Quảng Tây), Ung Châu bị quân đại Việt vây ngặt, tướng Tàu là Trương Thủ Tiết đem quân từ Quế Châu cứu viện, bị Lý Thường Kiệt chận đánh tan tác, chém Trương Thủ Tiết rơi đầu. Ung Châu bị vây 40 ngày thì thành thất thủ, Tô Đam tự tử. Cảnh cáo nhà Tống xong, ông cho rút quân về nước phòng giữ. Năm 1076, tướng Tống là Quách Quỳ và Triệu Tiết đem quân đánh nước ta, khi giặc tiến đến sông Như Nguyệt (sông Cầu, Bắc Ninh) thì ông đem quân đánh đuổi và giết cả ngàn quân giặc. Nhưng chúng ỷ đông và quyết chí báo thù nên rất hung hãn. Lý Thường Kiệt làm bài thơ cho người vào đền thờ Trương Hát (có tài liệu nói rằng Trương Hát hiển linh và đọc bài thơ này giúp Đại Việt) đọc vang dội như giọng thần linh:

“Nam quốc san hà nam đế cư
Tiệt nhiên định mệnh tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”

Nghĩa là:

Phương Nam là đất của vua Nam
Trời định rõ ràng, sách đã ban
Nếu giặc hung hăn sang xâm lấn
Lẹ làng đánh đuổi, chốc tiêu tan


Nghe xong, quân ta nức lòng đánh giặc và đem về chiến thắng vẻ vang, đây là bản tuyên ngôn độc lập lần thứ nhất của nước ta. Mặc dù chiến thắng, nhưng xét rằng, nhà Tống vì thể diện, sẽ tiếp tục chiến tranh, nhân dân sẽ tang tóc, nên giải hòa với Tống. Đại Việt cử sứ thần Đào Tôn Nguyên đưa 5 con voi đã thuần sang Tống, để nối lại bang giao 2 nước và đòi lại những châu ở Cao Bằng. Khi quân Tống chiếm được đất này đổi tên Quảng Nguyên là Thuận Châu, đặt 3000 quân để giữ. Tống triều ưng thuận với điều kiện là Lý triều phải trả lại cho Tống những người dân các châu Khâm, Liêm, Ung, quân Đại Việt đã bắt vào năm 1075, tất cả 221 người. Trước khi cho bọn này về Tàu. Lý triều cho thích vào trán, con trai từ 15 tuổi trở lên ba chữ “Thiên tử binh”, đàn ông từ 20 tuổi trở lên thích chữ “Đầu Nam Triều” và vàocánh tay trái đàn bà con gái hai chữ “Quan Khách”.


Năm 1103, Lý Giác làm phản ở Diễn Châu (Nghệ An) Lý Thường Kiệt đem quân đánh tan. Năm 1104, vua Chiêm là Chế Ma Na đánh lấy Ma Linh, Bố Chính, ông đã trên 80 tuổi, vẫn xin vua đem quân trừ giặc. Sau khi thắng trận trở về thời gian, vào tháng sáu năm Ất dậu (1105) thì ông mất, hưởng thọ 86 tuổi. Vua Lý Nhân Tông truy tặng ông Nhập nội Đô Tri Kiểm, hiệu Thái úy Bình chương quân Quốc trọng sự, Việt quốc công. Ông mất, ai ai cũng ngậm ngùi tiếc thương.

Trong thời nhà Lý, cuốn “An Nam Hành Quân Pháp” của Lý Thường Kiệt, rất nổi tiếng, trong sách “Vân đài loại ngữ,” sử gia Lê Quí Đôn ghi: “Sử nhà Tống đã viết, vua Tống sai Thái Diên Khánh đang làm tri phủ ở Hoạt Châu, tìm cuốn An Nam hành quân pháp, để quân Tống sẽ phỏng theo binh chế của An Nam” (An Nam hành quân pháp, xem trang Binh thư và Võ thuật VN).

*- Thiết nghĩ: Nguyên nhân nào khiến cho Lý Thường Kiệt, khi còn trẻ đã trở thành Thái giám là một thắc cả cổ kim?!. Tương truyền, ông trở thành Thái giám có thể do 2 lý do.

- Thứ nhất: Năm 1041, “Vua Thái Tông thấy Lý Thường Kiệt khi còn trẻ dung mạo đẹp đẽ, tài năng xuất chúng, nên khuyên tự thiến để tiện việc gần gũi nhà vua trong cung cấm.

- Thứ hai: Có tính thuyết phục hơn: Lý Thường Kiệt có một mối tình với Dương Hồng Hạc, Hồng Hạc cháu gọi Hoàng hậu Thiên Cảm (Hoàng hậu của vua Lý Thái Tông) bằng cô. Hoàng hậu Thiên Cảm muốn tạo thêm thế lực cho họ Dương, bà đem Hồng Hạc là cháu ruột gả cho Thái tử Lý Nhật Tôn, để sau này Hồng Hạc sẽ tiếp tục là Hoàng hậu của Lý triều.

Thái tử Nhật Tôn (sau này là Lý Thánh Tông) đã được cảnh giác là họ Dương đang lộng quyền, có thể sẽ soán ngôi, vì vậy Nhật Tôn luôn xa lánh Hồng Hạc. Trong khi ấy Nhật Tôn rất thân thiện với Thường Kiệt, còn nhận Thường Kiệt làm thiên tử nghĩa nam (con nuôi của vua). Hoàng hậu Thiên Cảm và Hồng Hạc lại nhờ Thường Kiệt khuyên Thái tử ở lại Đông cung, để gần gũi và “ban hồng ân” cho Hồng Hạc. Nhưng Thường Kiệt đã không nhận lời, nên bị họ đánh thuốc mê rồi bức hại trong một đợt tịnh thân các hoạn quan?! Có lẽ vì vậy, mà sau này ông đứng hẳn về phía bà Hoàng Thái phi (Ỷ Lan), chống lại bà Thượng Dương Hoàng hậu.

Lý Thường Kiệt, ai cũng biết là một nhà quân sự lỗi lạc, nhưng mấy ai biết ông còn là một chính trị gia xuất sắc. Khi biết nhà Tống manh nha xâm lăng Đại Việt. Tại Lý triều, ông khôi phục được hòa khí của nội bộ quý tộc. Bên ngoài, tạo sự đoàn kết với các tù trưởng của dân tộc thiểu số vùng Việt Bắc. Bình Chiêm nhanh chóng để ổn định mặt phía Nam. Kế đến, đang khi đem 10 vạn quân phạt Tống, ông cho bá cáo “lộ bố văn” (bài văn nói rõ lý do đánh Tống), cho dân Tống biết lý do phạt Tống lần này, là trừ chính sách sai lầm của Vương An Thạch, để giúp dân Tống. Vì vậy, quân Đại Việt viễn chinh lúc ấy, được sự ủng hộ của đồng bào Việt và dân Tống. Một chính trị gia xuất sắc nhự vậy, nếu Khổng Minh còn sống, chắc chắn phải bái phục Thường Kiệt, vì Khổng Minh chưa bao giờ biết mưu lược tài tình như thế.

Trong Việt sử tiêu án, sử gia Ngô Thì Sĩ đã cảm phục sách lược dụng binh của Lý thường Kiệt: “bày trận đường đường, kéo cờ chính chính, mười vạn thẳng sâu vào đất khách, phá quân ba châu như chẻ tre, lúc tới không ai dám địch, lúc rút quân không ai dám đuổi, dụng binh như thế, phải nói nước ta chưa từng có bao giờ”?. Đúng vậy, ông tiên liệu trước mỗi bước đi của quân thù; nên sau khi phạt Tống, rút quân về nước an toàn, liền củng cố phòng tuyến ở phía bắc sông Như Nguyệt, để phòng ngự giặc. Sau đấy, ông còn làm bài thơ “Nam quốc sơn hà” là một bài thơ bất hủ để cổ vũ tinh thần binh sĩ, đem về chiến thắng huy hoàng.

Cảm phục: Lý Thường Kiệt

Mưu lược, binh thư chất chứa lòng
Lý triều tin cậy, há thong dong?!
“Tuyên ngôn” sâu sắc đời ghi nhớ
“Binh pháp” cao thâm thế thủ công
.
Nhanh nhẹn bình Chiêm, rầm rộ tiến
Lẹ làng phạt Tống, lẫy lừng trông
Anh hùng hiển hách lưu kim cổ!
Gương sáng, muôn đời rạng núi sông!


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Garth Brooks đã mở cuộc họp qua mạng để giải thích với người hâm mộ về lý do tại sao anh tham gia chương trình nhậm chức trước ngày trình diễn. Đệ Nhất Phu Nhân Jill Biden đã đích thân gọi mời anh. Garth bảo đây là lúc phục vụ quốc gia, nó không có nghĩa là một thái độ chính trị mà là một thái độ của đoàn kết, hàn gắn. Và Garth đã chọn quốc gia lên trên hết mọi chuyện. Sự nghiệp, uy tín, tiền bạc... của mình.
Quyền tự do hiến định là các quyền căn bản của người dân được hiến pháp quy định mà nhà nước pháp quyền có nhiệm vụ phải tôn trọng và bảo vệ. Hiện nay, tại hầu hết các quốc gia dân chủ phương Tây, các quyền này đều được quy định với nội dung giống nhau.
Vào ngày 23 tháng 11 năm 2020, từ trang Facebook của luật sư Jenny Đỗ, tôi tình cờ đọc được lời kêu gọi ủng hộ cho một người bị thương nặng sau khi bị đâm nhiều nhát trong lúc làm việc thiện nguyện tại nhà thờ Grace Baptist Church (San Jose, California). Người vừa gặp chuyện không may một ngày trước đó là Nguyên Phạm, người bạn trẻ với nụ cười hiền lành và ánh mắt sáng ngời.
Thông qua những thời đại đầy thử thách, nước Mỹ đẫ trở nên dày dạn trong ứng xử với mọi thử thách. Hôm nay chúng ta đón mừng thắng lợi, không phải thắng lợi của một ứng cử viên mà là thắng lợi của một Chính nghĩa- Chính nghĩa Dân chủ. Nguyện vọng của người dân đã được lắng nghe. Ý nguyện cua nguòi dân đã được quan tâm. Người Mỹ chúng ta hoc được bài học Dân chủ thật quí giá vào thời điểm này.
Có lẽ cũng không thể quên những đóng góp tích cực từ một số cơ quan truyền thông Việt ngữ, các ký giả chuyên hay không chuyên nghiệp, những dịch giả, các chuyên viên đủ ngành nghề trong cộng đồng gốc Việt, đặc biệt là một giới trẻ năng động và tài ba, cũng đã tham gia tích cực vào việc cung cấp thông tin nhanh chóng và xác thực, dù trong tư cách nghề nghiệp hay chỉ là công dân tự phát.
Sau khi Biển và Chim Bói Cá được dịch giả Tây Hà chuyển sang Pháp ngữ (La Mer et le Matin-Pêcheur) trong một cuộc phỏng vấn dành cho RFA, vào hôm 15 tháng 4 năm 2012, Bùi Ngọc Tấn đã có đôi lời tâm sự về tác phẩm của mình: “Tôi chỉ có thể tóm tắt lại như thế này, đây là sử thi, quyển tiểu thuyết sử thi thời sự tan rã. Tan rã trong hệ tư tưởng, tan rã trong quan hệ sản xuất, nghĩa là tan rã trong ý thức hệ, tan rã trong quan hệ giữa người với người.”
Rât ngỡ ngàng và xót xa khi tôi nghe tin Kiêm Thêm đã ra đi giữa mùa đại dịch. Mấy tuần trước, Thêm còn rủ tôi về nhà Thêm ở Monterey Hills uống bia và ngắm khu vườn nhỏ Thêm đã chí thú vun trồng trong những ngày sống cách ly ở nhà. Tuy từ nơi tôi ở, xuống nhà Kiêm Thêm chỉ cách khoảng 6 giờ lái xe trên đường cao tốc; nhưng con đường xa lộ bây giờ thành dài vô tận trong mùa dịch bệnh đang phải cách ly.
Người Việt ở nước ngoài đi biểu tình thì may mắn là không ai bị trọng thương hoặc tử thương gì sất. Tuy thế, những lời lẽ nẩy lửa – hay cay độc – mà họ dùng để mạt sát nhau (trong lúc tranh cãi để bênh vực quan điểm chính trị của mình) thì có thể làm cho tha nhân bị tổn thương cho đến khi nhắm mắt!
Ngày 6 tháng 1 năm 2021 một cuộc nổi dậy đã xảy ra tại Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn khi hàng trăm người bạo loạn tràn vào Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ khiến cho 5 người chết. Trong khi nhiều người tại Thủ Đô Washington, bề ngoài đi biểu tình chống lại điều mà họ thấy sai lầm rằng cuộc bầu cử bị đánh cắp, sự có mặt của họ -- và các hành động của họ -- phản ảnh một loạt mục tiêu lớn hơn mà các dân quân người Mỹ đang hy vọng đạt được để có thêm hành động cực đoan hơn. Nhiều bài viết bởi các học giả chuyên về phong trào cực đoan bạo động, thượng đẳng da trắng và dân quân giải thích con đường đi xuống mà những người bạo loạn và nổi dậy này tìm cách chiếm lấy nước Mỹ. Báo The Conversation U.S. đã biên soạn các trích đoạn của 5 trong số những bài viết đó, tìm cách giải thích sự rạn nứt đã lan rộng trong xã hội Mỹ. “Những người theo QAnon, Proud Boys và các nhóm cực hữu và cực hữu và dân tộc da trắng kết nối lỏng lẻo khác tập họp tại Washington tưởng rằng họ đang sống trong ý tưởng rất ư kỳ quặc
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Hôm thứ Hai (25/01/2021), thượng viện Mỹ đã phê chuẩn bà Janet Yellen là người phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Bộ Tài chính.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cảnh báo nguy cơ "Chiến tranh Lạnh mới" nếu lãnh đạo thế giới không gác lại đối đầu khi phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới.
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đã lên tiếng cảm ơn WHO vì dẫn dắt nỗ lực ứng phó Covid-19, trái ngược với chỉ trích thời ông Trump.
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.