Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Cảm Nghĩ Sau Khi Đọc Một Thời Điêu Linh Của Lê Lạc Giao

14/11/201300:00:00(Xem: 4586)
Tập truyện Một Thời Điêu Linh của Lê Lạc Giao. Tập truyện dày 372 trang gồm 14 truyện ngắn, và tôi đã đọc hết trong một tuần. Một việc làm, tôi cho rằng quá sức của tôi.

Đã lâu lắm rồi, tôi không còn đủ tâm trí để đọc một lèo một cuốn truyện (dài hay ngắn); thói quen đọc sách đã trở thành dĩ vãng xa xưa không còn ở trong tôi. Thời đại của điện toán toàn cầu, thời gian bay nhanh hơn hỏa tiển; mọi chuyện được giải quyết trên màn hình của máy điện toán cá nhân, hoặc gần gủi hơn là trên chiếc cellphone. Và vì thế việc in chữ trên sách là một điều xa xỉ chăng? Nhiều người, nhất là giới trẻ (40), đã không còn tha thiết đến chữ quốc ngữ. Thật tội nghiệp cho chữ nghĩa thánh hiền, cha, ông.

Tuy nhiên, mở tập truyện Một Thời Điêu Linh ra, và chuyện đầu tiên-Vòng Tròn Số Phận-đã thu hút tôi. Câu chuyện đơn giản và đời thường nhưng sao nó có sức cuốn hút lạ kỳ. Tình tiết không éo leo, sướt mướt nhưng ngược lại, vậy mà tôi bỏ xuống không được. Câu chuyện dẫn dắt như một vòng xoáy của con trốt khi đã lọt vào thì khó bước ra. Câu chuyện còn mang tính ly kỳ của số phận, rất gần gủi với đời sống, rất thường như cơm bữa mà không nhàm chán. Người đọc-là tôi- như cảm nhận được thân phận mình trong đó. Những tình tiết tưởng như rời rạc, đang ở hiện tại bỗng dưng nhảy vào tương lai, thoăt một cái đã ngoặc lại thấy mình đang sống trong quá khứ...Tất cả quyện vào nhau thành một vòng tròn có cái duyện và nghiệp làm nền tảng.

Tập truyện, chuyện nầy nối tiếp chuyện kia, với một khoảng không gian bao la trùm cả quá khứ, hiện tại, vị lai. Mỗi truyện là một mảng đời, được dàn trải trong khoảng thời gian của một quốc gia mang tên Việt Nam. Chuyện kháng chiến chồng Pháp, chuyện xây dựng đời sống sau chiến tranh, thời “tiếp thu”, chuyện chủ nghĩa, chuyện tình yêu, tình người...Những ai đã sống trong thế kỷ XX tại Việt Nam sẽ nhìn thấy, nhớ lại, sống cùng với khoảng Thời Không đó!

Trong hai Thập Niên 1946-56, một thế hệ sau chiến tranh Đệ Nhị-người Hoa Kỳ gọi là Baby Boomer- thế hệ nầy đã từ chối, quay lưng, hoặc muốn “tái thẩm định” các giá trị được cho là “truyền thống” hay tập quán, phong tục. Có một sự không đồng nhất giữa hai thế hệ “già trẻ”. Tại VN vào thời đó, tuổi trẻ cũng có những suy nghĩ khác cha anh. Hoặc là âm thầm rút vào những ốc đảo của sự cô đơn, hoặc phản ứng lại. Có phải vậy chăng? Một thời tuổi trẻ với những suy nghĩ “hiện sinh” muốn “đập phá”

“thấp cao chân
bước nhầm thời thế
tỉnh say
con mắt ngó nhân tình
thực hư đời đôi tiếng hư vinh
thôi
buông trớt
một trường huyễn ảo (Tháng Mười Hai Mười Hai, Phan Nhật Tân)


Cái ý của Lão trong Đạo Đức Kinh được sống lại trong thời đại súng nổ vang đất trời, thời của tuổi trẻ đang tìm một sự nhập cuộc, tìm sự thay đổi thời hậu chiến!

“thiên địa bất nhân ngã vi sô cẩu
thiên địa chí nhân ngã vi táng gia chi cẩu
tiền nan kiến cổ nhân
hậu hãn phùng lai giả
thùy niệm thiên địa chi du du
ngô diệc sảng nhiên nhi thế hạ” (Tháng Mười Hai Mười Hai, Phan Nhật Tân)


Cái thời đại của internet, điện toán hóa cuộc sống, tất cả cuộc sống nằm gọn trong một chiếc điện thoại nhỏ bằng một bàn tay-iPhone, smartphone, Aple, Samsung-thì việc đem chữ in thành sách đã là một chuyện xa xỉ, rồi tổ chức họp mặt thân bằng quyến thuộc giới thiệu quyển sách, lại là việc xa xỉ thứ hai…Ấy vậy mà, với tập truyện Một Thời Điêu Linh những điều đó thật có ý nghĩa, thật đáng trân trọng.

Tôi đọc chuyện của Lê Lạc Giao “hư cấu” thấy hình ảnh của chính mình và bằng hữu một thời trong đó. Ở chuyện Mùa Săn, tác giả viết “Quá khứ và hiện tại quyện vào nhau như mớ bòng bong” có phải đó là cái hiện tai “bây giờ” (ở Mỹ) hay là cái “hiện tại” bây giờ của những năm 50-60? Tôi chẳng phân biệt được đâu là quá khứ và đâu là hiện tại (trong chuyện của Lê Lạc Giao). Có lẽ “Cái quá khứ ở trước mặt” chăng?. Đó là tâm trạng của của Nhân hay của chị Hội (Vòng Tròn Số Phận), hay của chính tôi? Ông Tiến (Một Kiếp Người), Bảo, Hiển, Chân, Phụng (Khoảng Trống Còn Lại)... có còn trong đời sống hôm nay?


Đọc để thấm cái hồn vất vưỡng của chính tôi và một thời đã sống. Đọc Lê Lạc Giao và cảm ơn anh đã gom lại những mảng đời, như người khảo cổ đi tìm “hoá thạch” làm bằng chứng cho đời sau. Chuyện tình trong tác phẩm của Lê Lạc Giao không có sự chia tay ủy mị, không có thơ mộng của Sài Gòn với lá me bay; nhưng ở một phạm trù khác. Chuyện có hậu và theo tôi cái hậu đó là “Ở hiền gặp lành” “Nhân nào quả nấy”
sach-mot-thoi-dieu-linh-resized
Bìa sách Một Thời Điêu Linh.

Đọc Lê Lạc Giao có những điều rất thật và cũng có những điều mờ ảo như thật. Tác giả có một người bạn là anh Phan Nhật Tân. Tôi xin được mượn lời của Tân để nói lên tâm trạng của tôi bây giờ, hiện tại khi đọc Một Đời Điêu Linh:

“bỗng dưng
phiêu bạt đến đây
nhìn nhau mới nhớ có
ngày năm xưa
đến khi nói
cũng
thêm thừa rượu
thành nhạc chảy trong mưa
ai ngồi” (Khi Ghé Garden Grove, Phan Nhật Tân)


Những chuyện (hay truyện) trong văn của Lê Lạc Giao có nay có mai và có hôm qua. Chuyện xảy ra rất thường tình, phi lý trong cuộc sống: Ăn, ngũ, đi rong, bát phố....tập thể dục..không ăn thì đói, nhịn ăn vì sợ mập, ăn cho nhiều cho mập lại sợ chết vì phát phì. Vòng lần quẩn đó đang diễn ra. Có nơi chết vì đói, thiếu ăn (Châu Phi), và cũng có nơi (như Mỹ) chết vì mập phì. Cái “Con Bọ Trên Guồng Quay” là hình ảnh thật, nó diễn ra hàng ngày trước mắt mà con người không thấy. Nó là “Điêu Linh” miên viễn chớ không phải “Một Thời”. Nó là căn nhà lửa trong Diệu Pháp Liên Hoa Kinh.

Càng đọc càng thấy thấm thía. Màu xanh của cỏ cây, màu hồng của tình yêu hy vọng, mà xám của sự thất vọng, đen của sự chết....tất cả đều cần cho một bức tranh phong cảnh, tranh lập thể, tranh trừu tượng....hoặc cho có vẽ thời thương thì nói là siêu thực, hậu hiện đại gì đó...vân, vân.

Người xưa nói “Thi trung hữu hoạ” và tôi cũng muốn lặp lại “văn trung hữu họa” để diễn đạt cái ý của tôi khi “xem” chữ mà “thấy” tranh của nhà văn Lê Lạc Giao. Một bức họa chân dung, rất chân phương, và chân thật, mới nhìn vào tưởng đâu là lộn xộn: Khi thì ở Mỹ, khi ở Việt Nam. Lúc thì hiện tại, thoắt một cái như sóc đã nhảy vào quá khứ...nhưng rất rõ ràng mạch lạc. Chữ nghĩa của Lê Lạc Giao có nhuốm mùi “thiền”, vị “đạo”

Đạo khả đạo, phi thường Đạo.
Danh khả danh, phi thường Danh.
Vô danh thiên địa chi thỉ.
Hữu danh vạn vật chi mẫu. (Đạo Đức Kinh)
.
Thường vô dục, dĩ quan kỳ diệu.
Thường hữu dục, dĩ quan kỳ kiếu.
Thử lưỡng giả đồng.
Xuất nhi dị danh.
Đồng vị chi Huyền.
Huyền chi hựu Huyền.
Chúng diệu chi môn. (Đạo Đức Kinh)


Dường như tất cả cùng một gốc nhưng gọi 2 tên khác nhau? Ông Lão nói vậy. Ông Thích Ca cũng nói vậy? “Sắc và không là hai nhưng sắc là không, không phải sắc diệt mới không mà là sắc tánh tự không; cũng vậy, thọ, tưởng, hành, thức…”. Bất nhị là kết thuyết “chân không diệu hữu” của Bát Nhã và Hoa Nghiêm. "sắc bất dị không,không bất dị sắc, sắc tức thị không, không tức thị sắc. Thọ, tưởng, hành, thức diệc phục như thị. “ (Bát Nhã tâm Kinh)

Chuyện của tác giả kể là chuyện có thật, chuyện đó “không hai” (nhưng nên nhớ không hai không có nghĩa là một) Trong Lời Mở Đầu có đoạn “Một số truyện ngắn có liên hệ ít nhiều đến một giai đoạn lịch sử, nhưng các nhân vật trong truyện được hư cấu, không hề ám chỉ cá nhân nào..” Tôi nghĩ “không hề ám chỉ cá nhân” nào, nhưng chỉ tất cả...tất cả những ai đã sống trong cùng một giai đoạn lịch sử với tác giả-baby boomer- Một bức tranh toàn cảnh với nhiều màu sắc, nhiều góc cạnh (nếu để riêng) nhưng thực thể của nó là không hai, xuyên qua tất cả 14 chuyện ngắn. Theo tôi đó là một “chuyện dài” với các chương được phân ra, như thời gian là vô thủy vô chung, nhưng con người vẫn thích chia nó ra làm 3 thời, 4 hướng, 8 phương để tìm cho nó một chỗ đứng, một góc nhìn.

Như một tấm gương, vì tôi không thể “bổn lai vô nhứt vật” cho nên “thời thời thường phất thức, vật sử nhá trần ai”. Và sống.

Cảm ơn Lê Lạc Giao.

Lê Bình

San Jose mùa tạ ơn 2013

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Ma túy đang là tệ nạn gây nhức nhối cho toàn xã hội Việt Nam, nhưng Đảng và Nhà nước Cộng sản chỉ biết tập trung nhân lực và tiền bạc vào công tác bảo vệ Chủ nghĩa Mác-Lenin và làm sao để đảng được độc tài cầm quyền mãi mãi.
Tôi sinh ra ở Sài Gòn, nơi vẫn được mệnh danh là Hòn Ngọc Viễn Đông. Chỉ tiếc có điều là ngay tại chỗ tôi mở mắt chào đời (Xóm Chiếu, Khánh Hội) thì lại không được danh giá hay ngọc ngà gì cho lắm.
Một ngày không có người Mexican có thể sẽ không dẫn đến tình trạng xáo trộn quá mức như cách bộ phim hài "A day without a Mexican" đã thể hiện nhưng quả thật là nước Mỹ sẽ rất khó khăn nếu thiếu vắng họ. Xã hội sẽ bớt phần nhộn nhịp vì sự tươi vui và tràn đầy sức sống của một sắc dân phần lớn là chân thật và chăm chỉ.
Công cuộc chống độc tài vẫn đang tiếp tục và đang trả những cái giá cần phải trả cho một tương lai tốt đẹp hơn. Chị là một trong số những người chấp nhận tự đóng góp vào những phí tổn đó cho toàn dân tộc. Chị là: NGUYỄN THÚY HẠNH.
Dưới thể chế Việt Nam Cộng Hòa người dân không chỉ bình đẳng về chính trị mà còn có cơ hội bình đẳng về kinh tế, nên mặc dù chiến tranh khoảng chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa những người ở thành thị với nhau không mấy khác biệt.
Nếu so sánh với nuôi con thì có 2 việc là cho ăn và dạy dỗ. Ăn uống phải đầy đủ và điều độ (không mặn, ngọt, béo v.v…) để cơ thể khỏe mạnh. Giáo dục không gò bó thì trẻ hoặc hư hay cương cường tự lập, trái lại rầy la đánh đập hay nuông chiều thì trẻ sinh ra nhút nhát, kém tự tin hoặc ỷ lại. NHTƯ ví với bàn tay Midas nuôi dưỡng thức ăn (tiền) cho nền kinh tế, trong khi bàn tay hữu hình (hay thô bạo) của nhà nước (gồm Hành Pháp và Quốc Hội ở Mỹ) có quyền hạn thả lỏng hay siết chặc thị trường.
Bắt đầu từ đây thì xu hướng nịnh nọt nở rộ và tràn lan ra khỏi lãnh vực thơ văn, vào đến tận nhà vệ sinh công cộng – theo ghi nhận của nhà báo Bút Bi : Thấy tóc sếp đen thì nịnh: “Anh lo nghĩ nhiều mà giữ được tóc đen vậy thì tài tình quá!”, tóc sếp bạc thì âu lo: “Anh suy tư công việc nhiều quá nên để lại dấu ấn trên mái tóc anh”. Sếp ốm: “Quanh năm suốt tháng lo cho người khác nên anh chẳng nghĩ đến tấm thân gầy guộc của mình”. Sếp mập: “Anh quả là khổ, làm việc nhiều quá đến không có thời gian tập thể dục...”
Mau quá anh nhỉ! Mới đó đã hai mươi chín năm. Không ngờ đi ăn cưới người cháu vợ ở Cali, gặp lại anh ở phố Bolsa sau gần ba mươi năm. Nhớ ngày nào bốn anh em: Ngọc, Nhất, Tâm, Thể, coi như tứ trụ vây quanh người anh đầu đàn, anh Lê Văn.
Sáng 30 tháng 4, khoảng 6 giờ 30, lệnh gọi tất cả sĩ quan và nhân viên chiến hạm đang sửa chữa tại Hải-Quân Công-Xưởng tập họp tại Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội. Một sĩ quan cao cấp Hải-Quân tuyên bố rã ngũ. Từ Bộ-Tư-Lệnh Hạm-Đội trở lại HQ 402, với tư cách sĩ quan thâm niên hiện diện, Trung-Úy Cao Thế Hùng ra lệnh Thiếu-Úy Ninh – sĩ quan an ninh – bắn vỡ ổ khóa phòng Hạm-Trưởng, lấy tiền trong tủ sắt phát cho nhân viên để họ tùy nghi. Nhân viên ngậm ngùi rời chiến hạm, chỉ còn một hạ sĩ, một hạ sĩ nhất, một hạ sĩ quan tiếp liệu, vì nhà xa không về được.
Vấn đề, chả qua, là cả ba nhân vật thượng dẫn đều không thích cái thói xu nịnh và đã thẳng thắn nói lên những lời trung thực khiến ông Nguyễn Phú Trọng (và cả giới cầm quyền nghịch nhĩ) nên họ đành phải chịu họa – họa trung ngôn – giữa thời buổi nhiễu nhương. Trong một xã hội mà không có nhân cách người ta vẫn sống (thậm chí còn sống béo tốt hơn) thì những người chính trực bị giam trong Viện Tâm Thần … là phải!
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.