Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Sử Việt: Mãn Giác Thiền Sư

12/11/201300:00:00(Xem: 4069)
MÃN GIÁC THIỀN SƯ: NGUYỄN TRƯỜNG (1052 - 1096)

Mãn Giác thiền sư tên tục là Nguyễn Trường (có tài liệu nói là Lý Trường), thân phụ là Hoài Tố làm chức Trung thơ Viên ngoại lang. Thái tử Lý Càn Đức khi còn trẻ, triều đình cho con em các danh gia vào hầu. Nguyễn Trường là người học rộng và thông cả Nho, Lão, Phật, nên được tuyển. Đến khi Thái tử lên ngôi, đế hiệu Lý Nhân Tông, vua ban Nguyễn Trường hiệu Hoài Tín. Sau đấy, Nguyễn Trường dâng biểu xin xuất gia, theo học Thiền sư Quảng Trí. Sau khi được y bát, sư Hoài Tín thường chống gậy mang bát vân du khắp thiên hạ để tìm thiện tri thức. Thiền sư đến nơi nào cũng được đông đảo bá tánh đến nghe nhà sư thuyết giảng.

Vua và bà Cảm Linh Hoàng Nhân Thái hậu (Ỷ Lan), muốn học Thiền, nên dựng ngôi chùa Giáo Nguyên bên cạnh cung Cảnh Hưng, thỉnh Thiền sư về trụ trì để tiện việc tới lui học hỏi. Thường tôn xưng Sư là Trưởng lão. Lúc rảnh rỗi, Đại sư và Lý Thường Kiệt, thường đàm đạo hoặc đi thăm viếng đôi nơi, chọn đất dựng chùa theo ý của Hoàng Thái hậu.

Một hôm, tại Giáo Nguyên thiền viện, nhà vua bảo Thiền sư: “Bậc chí nhân thị hiện, cốt cứu vớt chúng sanh, không hạnh nào chẳng đủ, không việc nào chẳng tu, chẳng phải chỉ sức định tuệ, mà cũng có công giúp ích, nên phải kính nhận đó”. Đại sư phụng chiếu nhận chức Nhập nội Đạo tràng, Tứ tử Đại Sa-môn, Đồng tam ty Công sự, được hưởng năm mươi hộ. Hoài Tín đại sư truyền Tổ Vô Tu Vô Chứng Tâm Ấn.

Niên hiệu Hội Phong thứ năm (1096), tháng 11, Đại sư đọc kệ “Cáo tật thị chúng” để truyền lại chúng sanh:

1- Xuân khứ bách hoa lạc,

2- Xuân đáo bách hoa khai.

3- Sự trục nhãn tiền quá,

4- Lão tùng đầu thượng lai.

5- Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,

6- Đình tiền tạc dạ nhất chi mai

.

Bài thơ này được cụ Ngô Tất Tố dịch như sau:



1- Xuân đi trăm hoa rụng

2- Xuân đến trăm hoa khai

3- Trước mắt việc đi mãi


4- Trên đầu già đến rồi

5- Đừng bảo xuân tàn hoa rụng hết

6- Đêm qua sân trước một cành mai

.

Đọc xong bài kệ, Đại sư ngồi kiết già thị tịch, nhằm ngày 30 tháng 10 Bính tý (17-12-1096), khi ấy 45 tuổi. Sau lễ hoả táng, xá lợi được thờ tại chùa Sùng Nghiêm, Lý Nhân Tông đặt pháp danh Đại sư là Mãn Giác. Nhà vua cũng truyền xây tháp để thờ Đại sư ở chùa Sùng Nghiêm, làng An Cách.

*- Thiển nghĩ: Bài kệ “Cáo tật thị chúng” (Căn bệnh khuyên người đời) là một kệ thi nổi tiếng cổ kim, vừa sâu sắc vừa phong phú, là một tuyệt tác vượt thời gian. Đại sư đã dùng cảnh vật hiện hữu của trời đất, hoà hợp với “công quả” của mình, uyển chuyển khai phóng về nhân tình thế thái; phản ánh đời người trong chu kỳ của sinh diệt, diệt sinh. Từ câu 1 đến câu 4, Thiền sư đã dùng quy luật mất còn của hoa mai, của thiên nhiên, đem so sánh với đời người. Cái hay của bốn câu kệ thi ấy, là ứng dụng thực tế về quy luật khoa học, Thiền sư đã trình bày bằng một chất liệu của thi ca, vẫn giữ được đầy đủ tính khách quan về định luật sinh diệt của tạo hoá. Trong câu 3, Thiền sư đã dùng chữ “nhãn tiền”, để chỉ sự sinh tử rất hiển nhiên, mong ai cũng cảm nhận dễ dàng!.

Câu 5 và 6, là một thuyết nhị nguyên (vật chất và tinh thần), Thiền sư đã nói về thời gian (xuân tàn), không gian (tiền đình), để người đời tỉnh táo mà tự nghiền ngẫm sự sinh diệt, luân hồi. Từ đấy, Sư lại chỉ điểm cho người đời, khi cái tâm được định, là tâm không bị chao đảo bởi cái “bản ngã”, thì sẽ thấy được rõ ràng về “sắc tướng” của sự sinh diệt. Thiền sư đã dẫn dắt người đời từ nhị nguyên đến thế giới tâm linh, rồi trở lại sự sinh tồn đầy hương vị của thiền học.

Cảm niệm: Đại Sư Mãn Giác

Kệ thi, hâm mộ khắp nhân gian
Sâu sắc, khuyên người lẽ hợp tan
So sánh hoa mai cùng lẽ sống
Từng câu, từng ý gợi miên man


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đọc các bản tin về ngày lễ nhậm chức của Tổng Thống tân cử Joe Biden cùng Phó TT Kamala Harris với chủ đề Nước Mỹ Đoàn Kết (America United), bên cạnh những thông tin áp đảo về vấn đề an ninh, có thể nhiều người còn thấy con số 191,500 lá cờ đủ kích cỡ tượng trưng cho người dân không thể đến tham dự cùng 56 bệ đèn được cắm và dựng quanh khu vực tổ chức.
Kết quả bầu cử tại Georgia cho thấy quyền lực chính trị ở Mỹ thay đổi chỉ vỏn vẹn 10 ngàn lá phiếu nhất là đến từ dân thiểu số. Cho nên đảng Dân Chủ dưới thời Biden sẽ gấp rút đẩy mạnh các chính sách nhập cư và an sinh xã hội nhằm biến đỏ thành xanh ở các tiểu bang như Arizona, Georgia hay ngay cả Florida và Texas vốn là những thành trì của đảng Cộng Hòa cho đến nay.
Bao lâu nữa thì hệ thống môi sinh nơi quê hương tôi sẽ bị hủy hoại, đến độ không sinh vật nào có thể sống được ở nơi này? Khi cái vòng sống liên tục vô thủy vô chung đó có một mắt xích bị hỏng, khi môi trường sinh thái ở một nơi nào đó bị mất quân bằng, có bao nhiêu sinh vật sẽ bị ảnh hưởng – và bị ảnh hưởng tận cùng rốt ráo ra sao?
Tôi đã phỏng vấn các nhà tư tưởng hàng đầu về 101 đề tài riêng biệt – từ tiền bạc tới nợ nần, các hệ thống cung cấp tới mậu dịch, việc làm tới máy robots, báo chí tới chính trị, nước tới thực phẩm, biến đổi khí hậu tới nhân quyền, thương mại điện tử tới an ninh mạng, tuyệt vọng tới tinh thần lành mạnh, giới tính tới kỳ thị chủng tộc, nghệ thuật tới văn học, và ngay cả hy vọng và hạnh phúc.Những người tôi phỏng vấn gồm chủ tịch của Viện Khoa Học Quốc Gia Hoa Kỳ, cựu giám đốc CIA, cựu tư lệnh đồng minh tối cao NATO, cựu thủ tướng Ý và nhà thiên văn học hoàng gia Anh. Tôi đã “Zoom” – chữ này đã trở nên một động từ chỉ sau một đêm – với Kishore Mahbubani tại Singapore, Yolanda Kakabadse tại Quito, Judith Butler tại Berkeley, California, Alice Ruhweza tại Nairobi và Jeremy Corbyn tại London. Đối với tập mới nhất của chúng tôi, cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon từ Hán Thành. Đối với tôi, đó thật sự là lý do của điều tôi học được. Trong số những thứ khác, nó giúp tôi hiểu tại sao
Nước Mỹ đang phải đối diện với những thử thách nghiêm trọng, kể từ khi người biểu tình ủng hộ Tổng thống Donald Trump tràn vào chiếm toà nhà quốc hội ở Thủ đô Washington chiều ngày 6/1 vừa qua. Trong bốn tiếng đồng hồ bị chiếm đóng, các dân cử có lúc đã phải nằm xuống ghế, chui xuống bàn để tránh bị thương do bạo loạn, trước khi được sơ tán đến một nơi an toàn. Vụ bạo loạn hôm 6/1 làm cho 5 người chết trong đó có một cảnh sát, mấy chục người bị thương gồm hơn chục nhân viên an ninh tại quốc hội. Lịch sử đã lập lại, sau hơn hai trăm năm. Năm 1814 quân lính Anh tấn công và đốt phá nhiều nơi kể cả toà nhà quốc hội đang được xây dựng. Đó là lúc có cuộc chiến tranh mang tên “1812 War”.
Mọi người ai cũng hi vọng qua năm mới 2021 Huê kỳ thoát ra khỏi một năm đen tối : có hơn 300 000 người chết vì corona vũ hán, kinh tế khủng hoảng do đại dịch nghiêm trọng không thua hồi năm 1929 tác hại, dân da đen bị kích động vấn đề chủng tộc, cận ngày bầu cử, nổi loạn ở nhiều Tiểu bang, biến Huê kỳ trở thành một nước khủng hoảng và chia rẽ.
Hãy hỏi những người đã mang Cờ Vàng-3 sọc đỏ đi tham gia biểu tình bạo động có biết nhiều người Mỹ và báo chí Mỹ đã cáo buộc những người tấn công vào điện Capitol là “quân khủng bố nội địa” (Domestic Terrorists), hay những kẻ phá hoại (Rioters)? Vì vậy thật khó biết, khi hình ảnh một người leo lên sân thượng của Capitol phất cờ Việt Nam Cộng hòa chiều tối ngày 6/01/2021 được truyền đi khắp Thế giới, trong khi những người biểu tình khác đập phá bên trong, có khiến ai chua xót và đau lòng vì là cờ đã bị xúc phạm ?
Sửa chữa các thiệt hại này trong một sớm một chiều sẽ là chuyện rất khó, nếu không muốn nói là không thể. Trump sẽ không còn là tổng thống nữa, nhưng Trump sẽ vẫn có ảnh hưởng trong đảng Cộng hòa và đất nước. Trong khi thế giới đang ngày càng rối ren và ảnh hưởng của Hoa Kỳ đã suy giảm, Trump đã thúc đẩy đáng kể cả hai xu hướng. Điểm mấu chốt là Trump đang để lại một đất nước và một thế giới trong tình trạng tồi tệ hơn nhiều so với những gì mà Trump được thừa hưởng. Đó là di sản đau buồn của Trump.
Nước Mỹ đang lâm vào Nội Chiến -Civil War-đó là thông điệp mà người Mỹ tìm thấy trên áo của đám người bạo loạn tấn công đập phá điện US Capitol hôm 6-1-2021. Bộ trưởng lâm thời về Nội An của Mỹ vừa từ chúc hôm 9/1, FBI liền cảnh cáo Trump sẽ xách động những cuộc bạo loạn vũ trang trên khắp 50 State Capitols từ ngày 16-1 đến 20-1, US Capitol kể từ ngày 17 đến 20-1, Acting DHS Secy resigns as FBI warns of “Armed Protests” at all 50 State Capitols from Jan-16-20, US Capitol from Jan 17-20.
Bạn đã đến Washington D.C. để tham gia cuộc bạo loạn tại Quốc Hội, đã xông vào tòa quốc hội hay chỉ đơn giản là vượt qua các rào chắn không được phép bước sang hay leo lên bậc thềm tòa quốc hội, nay có thể đang ở nhà và nghĩ rằng mình đã thoát tội. Có phải vậy không?
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Các đồng minh và cộng sự thân thiết của Tổng thống Mỹ Donald Trump bị cáo buộc đã thu hàng chục nghìn USD từ những người xin ông ân xá.
Khảo sát từ trang CNN cho thấy, tổng thống Donald Trump sẽ kết thúc nhiệm kỳ với tỷ lệ ủng hộ thấp nhất trong 4 năm qua
Trung tâm thủ đô Washington bị phong tỏa sau vụ bạo loạn ở Quốc hội và nguy cơ bạo lực gia tăng tại lễ nhậm chức của ông Biden.
Tổng thống đắc cử Joe Biden dự kiến sẽ công bố đề xuất gói kích thích 1.900 tỷ USD nhằm khôi phục kinh tế Mỹ, tăng tốc phản ứng với đại dịch
Theo thông báo mới của Intel, CEO Bob Swan sẽ từ chức vào ngày 15/02/2021 và được thay thế bởi Pat Gelsinger, CEO đương nhiệm của VMWare.