Trang Sử Việt: Vua Lý Thái Tông

15/10/201300:00:00(Xem: 4571)
LÝ THÁI TÔNG: LÝ PHẬT MÃ (1000-1054)

Vua Lý Thái Tông là con trưởng của Lý Thái Tổ, còn tên là Đức Chính, sau việc các Hoàng tử tranh giành ngôi báu, vua buộc các quan, hàng năm thi hành lễ tuyên thệ tại đền Đồng Cổ (xã Yên Thái, giáp Tây Hồ, cạnh thành Hà Nội ngày nay): “Làm con phải hiếu, làm tôi phải trung, ai bất hiếu bất trung xin quỷ thần làm tội”. Ai mà không tới làm lễ tuyên thệ phải bị phạt 50 trượng.

Lý Thái Tông là một ông vua thông minh, am hiểu việc quân sự và chính trị. Ngài lấy hiệu là Minh Đạo năm 1042, vua có lòng thương dân lo nước, sửa sang nền quân chủ, coi trăm họ như con. Vua cho đúc tiền Minh Đạo để tiện việc buôn bán trong dân gian. Vua thường thân chinh đi đánh dẹp giặc giã. Năm 1038, người Nùng ở Quảng Nguyên (Lạng Sơn) thường hay nổi loạn. Đây là thời người Nùng chống triều đình mạnh mẽ nhất. Lãnh tụ Nùng Tồn Phúc cát cứ tại châu Đảng Ro (gồm Cao Bằng và Lạng Sơn bây giờ). Vây cánh của Phúc là Nùng Tồn Lộc (em ruột Phúc) thủ lĩnh châu Vũ Lạc (thuộc Cao Bằng, Lạng Sơn). Họ Nùng lại sửa sang bờ cõi, binh bị và xây thành trì, đồn ải, rồi tuyệt giao với nhà Lý (tức là không xưng thần nạp cống) từ năm 1038.

Năm 1039, vua Thái Tông phải thân chinh đi đánh dẹp. Nùng Tồn Phúc và con là Nùng Trí Thông bị bắt đem về kinh xử tội, còn vợ và một con trai nữa là Nùng Trí Cao chạy thoát. Nùng Trí Cao quật cường, nên hai năm sau lại lập được quân đội, cùng mẹ trở về chiếm châu Đảng Ro, nhưng sau đó Nùng Trí Cao cũng bị bắt, vua Thái Tông nghĩ đã giết cha và anh hắn rồi, nên không nỡ giết Trí Cao nữa, cho trở về làm Quảng Nguyên Mục, sau gia phong hàm Thái Bảo. Năm 1048, Nùng Trí Cao lại làm phản, tự xưng Nhân Huệ hoàng đế, lấy quốc hiệu là Đại Nam. Tháng 10 năm 1052, quân Nùng vây đánh Tân Châu và Ung Châu, chiếm được 8 châu (là các châu: Hoành, Quí, Cung, Tàm, Đằng, Ngô, Khang, Đoan) thuộc Quảng Đông và Quảng Tây, làm cho Tống triều lo ngại. Tháng chạp năm 1052, quân của Địch Thanh (quân Tàu) đến Quảng Tây và Nam Ninh, hợp với quân của bọn Dư Tĩnh, Tôn Miện. Trí Cao thả lữa đốt thành rồi chạy trốn ở nước Đại Lý (thuộc Vân Nam) bị người Đại Lý bắt chém đầu, đem nộp cho nhà Tống.


Chiêm Thành, nhân dịp Giao Châu thay đổi ngôi vua, liền bỏ việc thông sứ và triều cống. Quân Chiêm còn quấy nhiễu các vùng duyên hải nước ta. Năm 1044, sau khi sửa soạn binh thuyền, lương thực. Lý Thái Tông ngự giá đánh Chiêm. Hai đạo quân đụng độ ở phía Nam sông Ngũ Bồ. Quân ta đánh bắt 5000 quân Chiêm và 30 con voi. Ngay khi đó, trong nội bộ của Chiêm xảy ra việc bội phản: Tướng Chiêm là Quách Gia Dĩ hạ sát quốc vương Xạ Đẩu rồi xin hàng. Quân của Thái Tông tiến đến thành Phật Thệ (Kandapurpura) là đô thị Phật, là quốc đô Chiêm Thành (thuộc làng Nguyệt Biều, xã Thủy Xuân, huyện Hương Thủy, Thừa Thiên) bắt được vương phi Mị Ê và một số cung nữ Chàm đem về nước. Thuyền ngự về tới Hà Nam, thì Mị Ê quấn chiên lăn xuống sông tự vẫn, ngày nay bên bờ sông Châu Giang, cạnh tỉnh lỵ dân chúng có lập một ngôi đền để thờ Mị Ê. 5000 người Chàm bị bắt về nước ta, sau được nhà Lý cấp ruộng đất để lập ấp sinh sống.

Ngày mồng một tháng 10 âm lịch (3-11-1054), vua băng hà, sau 27 năm trị quốc. Vua Lý Thái Tông làm bài kệ thi truy tặng Thiền sư Tì-ni-đa-lưu-chi người Nam Thiên Trúc (Ấn Độ), ca ngợi người đã khai sáng dòng thiền Nam Phương:

Nguyên văn:
Sáng tự lai Nam Quốc
Văn quân cửu tập thiền
Ứng khai chư Phật tín
Viễn hợp nhất tâm nguyên
Hạo hạo lăng già nguyệt
Phân phân Bát nhã liên
Hà thời lâm diện kiến
Tương dữ thoại trùng huyền
.
Dịch Nôm:
Vừa đến đất Phương Nam
Màu thiền đượm lẹ làng
Phật tâm đang rộng mở
Ngẫu hợp một tâm can
Lồng lộng bóng trăng chiếu
Mùi sen Bát nhã ban
Bao lâu cùng hợp mặt?!
Huyền diệu rộng thênh thang
.
Cảm niệm: Lý Thái Tông
Ngôi vua, thân tộc lại tranh giành
Củng cố trong ngoài, mới thái bình
Dẹp loạn, phạt Chiêm, gìn giữ nước
Sửa sang yên ổn, nước quang vinh


Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Hiệp định về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết ngày 27 tháng 1 năm 1973 tại Paris, gồm có 9 chương và 23 điều khoản. Nội dung mà Chính phủ Hoa Kỳ, Chính phủ VNDCCH, Chính phủ VNCH và Chính phủ CMLTMNVN đồng thuận không phải là thoả hiệp giữa hai phe thắng và thua, mà nhằm quy định việc ngưng mọi cuộc giao tranh, Hoa Kỳ rút quân trong vòng 60 ngày ra khỏi Việt Nam, QĐNDVN được ở lại miền Nam; bù lại, Hà Nội trao trả các tù binh Hoa Kỳ, VNCH và MTGPMN cùng hoạt động trên lãnh thổ của mình...
Tại sao rất ít người Việt đọc sách Việt? Tôi muốn nói đến sách văn chương, sách triết học, sách khoa học. Đây là ba nguồn kiến thức, tư tưởng lớn của nhân loại. Nếu lấy ra hết ba loại hiểu biết này, con người chỉ là đàn bò nhai lại và tranh cãi. Nếu một người không có hiểu biết nào từ ba nguồn cung cấp trên, người đó không thể khác hơn con bò. Tuy nhiên, việc này không bao giờ xảy ra.
Hôm thứ Sáu 13/1/2023 vừa qua, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden tiếp Thủ tướng Kishida Fumio của Nhật Bản tại phòng Bầu Dục Tòa Bạch Ốc. Chương trình nghị sự của hai nguyên thủ quốc gia hẳn phải đề cập đến hiểm họa an ninh từ Trung quốc, mà cả hai quốc gia trong thời gian những năm gần đây đều đặt lên trọng tâm hàng đầu
Làm sao để giữ vững tư tưởng trong Quân đội và Công an là vấn đề sống còn năm 2023 của đảng Cộng sản Việt Nam (CSVN). Lý do vì năm con Mèo (Quý Mão) có Hội nghị Trung ương giữa nhiệm kỳ Khóa đảng XIII, dự trù vào khoảng tháng Sáu, để bỏ phiếu tín nhiệm các cấp Lãnh đạo từ Trung ương xuống địa phương. Cuộc bỏ phiếu này sẽ là cơ hội cho các cấp tranh đua, chạy chức, chiếm quyền lãnh đạo. Và kết quả cuộc bỏ phiếu này sẽ đặt nền tảng cho Đại hội đảng khóa XIV để bầu lên Tổng Bí thư và Bộ Chính trị mới nhiệm kỳ 2026-2031...
Chứ chả lẽ cái chết thảm thiết của bà Cát Hanh Long và của hàng bao nhiêu triệu lương dân khác nữa (ở khắp ba miền đất nước, từ hơn nửa thế kỷ nay) thì đất/trời có thể dung tha được hay sao?
✱ Lê Đức Thọ: Bây giờ về phần thỏa thuận chúng tôi đã đồng ý, chúng ta sẽ tiến hành như thế nào? ✱ Kissinger: Để tránh nhầm lẫn, chúng tôi sẽ đánh máy lại từ tiếng Anh của chúng tôi và ông có một bản sao của bản văn. Chúng tôi sẽ nỗ lực tận tâm nhất để đảm bảo rằng mọi thứ chúng ta đã đồng ý đều được hợp nhất. ✱ TT Thiệu: Nếu chúng tôi không thể ký thỏa hiệp này trước cuộc bầu cử, thời liệu Hoa Kỳ có cần phải công bố cho người dân biết rằng họ vẫn có ý định ký kết thỏa hiệp này không? ✱ TT Nixon: Tôi phải có câu trả lời của ông (TT Thiệu) trước 1200 giờ Washington, ngày 21 tháng 1 năm 1973...
Sau 13 năm, cuối cùng thì Bác sĩ David Sinclair và các đồng nghiệp đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi: Điều gì thúc đẩy quá trình lão hóa? Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell vào ngày 12 tháng 1 năm 2023, Sinclair, giáo sư di truyền học và đồng giám đốc của Paul F. Glenn Center for Biology of Aging Research tại Trường Y Harvard (Harvard Medical School), đã phác họa ra một chiếc đồng hồ lão hóa, khi ta vặn chiều kim là có thể đẩy nhanh hoặc đảo ngược quá trình lão hóa của các tế bào.
Lời báo động muộn màng này cũng đã giúp tôi hiểu ra lý do mà sư Minh Trí – sau khi xuất gia, từ bỏ mọi hoạt động chính trị, đã hết lòng tận tụy chăm lo cho những lớp học Việt Ngữ, ở Kampuchea, cho đến… hơi thở cuối!
Trong bài viết sau đây, Henry Kissinger đã cảnh báo về một cuộc thế chiến mới có thể xảy ra và phương cách tốt nhất là tìm cách tạo cho Nga một cơ hội đàm phán trong danh dự. Ý kiến của Kissinger còn nhiều điểm chưa thuyết phục, cần được thảo luận sâu xa hơn...
Trong hơn ba năm - chính xác là 1,016 ngày - Trung Quốc đã đóng cửa với cả thế giới. Hầu hết sinh viên nước ngoài rời khỏi đất nước khi bắt đầu đại dịch. Khách du lịch đã ngừng đến tham quan. Các nhà khoa học Trung Quốc đã ngừng tham dự các hội nghị nước ngoài. Các giám đốc điều hành người nước ngoài bị cấm quay trở lại công việc kinh doanh của họ ở Trung Quốc. Vì vậy, khi Trung Quốc mở cửa biên giới vào ngày 8 tháng 1, từ bỏ những tàn tích cuối cùng của chính sách “không covid”, việc đổi mới tiếp xúc thương mại, trí tuệ và văn hóa sẽ có những hậu quả to lớn, mà phần nhiều là lành tính.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.