Hôm nay,  

Sự Thành-Lập Của Đài Á-Châu Tự Do

18/09/201300:00:00(Xem: 19181)
Lời Toà Soạn: Hôm rồi, bà Libby Liu, TGĐ Đài Á Châu Tự Do (RFA), có đi với anh Nguyễn Văn Khanh, Trưởng Ban Việt-ngữ, sang Bắc Cali để gặp gỡ một số nhà báo VN tại tiệm Hội An của L.S. Nguyễn Minh Tâm để nói về triển-vọng của Đài trong tình-trạng ngân-sách Mỹ đang bị cắt giảm. Thiết tưởng đây cũng là một cơ-hội để nhắc đến những ngày đầu tranh đấu khá cơ cực để vận-động cho việc thành-lập Đài, trong đó cộng-đồng VN đóng một vai trò then chốt.

Chỉ mấy tuần sau khi Chương-trình Việt-ngữ của Đài Á-châu Tự do (RFA) phát thanh về Việt-nam, ông bà Shep Lowman đã có nhã-ý tổ-chức một buổi tiếp tân để chào mừng Đài và ban Việt-ngữ. Tại đây, anh Lionel Rosenblatt, một "hiệp-sĩ" lo cho người tỵ nạn VN, lấy làm lạ là không hiểu sao, anh lại không biết tí gì về cái dự-án này. Anh hỏi: "Đâu ra cái ý-tưởng [lập đài]?" Một chị bạn Trung-hoa của tôi liền trả lời: "Thì đó là do vụ Thiên-an-môn chứ sao?"

Sự thực không hề là do vụ Thiên-an-môn, ít nhất cũng theo như những tài-liệu chứng-vật mà ta hiện còn. Ngay từ Lễ Tạ Ơn năm 1982, Liên-đoàn Tự do (Freedom Federation), một tổ-chức chống Liên-Xô được thành-lập để ủng-hộ Công-đoàn Đoàn-kết Ba-lan từ năm 1980, đã nảy ra ý muốn vận-động lập một đài tương-tự như Đài Âu-châu Tự do nhưng nhắm vào Á-châu. Thế là G.S. Nguyễn Ngọc Bích, một thành-viên của Liên-đoàn thời bấy giờ, được yêu-cầu phác-thảo một dự-án theo hướng đó (cả 4 năm trước vụ Thiên-an-môn, xảy ra vào tháng 6/1986).

Khi mới viết xong, ai cũng cho đó là một dự-án điên khùng bởi một đài Á-châu Tự do đã từng được dựng ra từ năm 1947 rồi 1951 nhưng sau đó thất bại hoàn-toàn. "Một tiếng kêu trong sa-mạc," có người phẩm-bình vì theo ông ta, "Mỹ đã bỏ rơi VN từ năm 1975, họ đâu còn muốn dính dáng gì đến VN nữa!" Thế nhưng khi hai người của Liên-đoàn Tự do được vào làm việc, một người, Linas Kojelis, ở Tòa Bạch Ôc dưới thời ông Reagan, và một người, Rolf Dammann, đi làm cho bà Dân-biểu Helen D. Bentley trên Quốc-hội thì tự-nhiên, mọi sự bắt đầu nhúc nhích. Bà Bentley tự-thân là người gốc Nam-tư nên bà rất hiểu CS, do vậy nên bà sớm ủng-hộ dự-án thành-lập Đài Á-châu Tự do.

Rồi vụ Thiên-an-môn xảy ra, và Dân-biểu John Porter ở Illinois chủ-trương lập ra đài Trung-quốc Tự do (Radio Free China).

Tuy-nhiên, với hai dự-luật nội-dung gần giống nhau mà lại tách rời, đi song song thì khó có đủ người ủng-hộ để đi đến đâu. Do vậy mà đến tháng 4 năm 1991, Nghị-hội Toàn-quốc Người Việt tại Hoa-kỳ (lập ra tháng 8/1986) đã cộng-tác với Hội-đồng Bảo vệ Tự do (Council for the Defense of Freedom) của Mỹ để mời bà Bentley và ông Porter đến một hội-nghị nguyên ngày để bàn xem có thể sát-nhập hai dự-luật về Đài ACTD và Đài TQTD thành chung một dự-luật được không? Vụ thu xếp này sau đó đã thành công và số người ủng-hộ việc lập Đài ACTD và số người ủng-hộ việc lập Đài TQTD đã đồng-ý ngồi lại với nhau để đẩy một đài duy nhất, đem con số dân-biểu ủng-hộ lên gần 40 người, nghĩa là khoảng 1/10 số dân-biểu ở Hạ-viện. Với một khối dân-biểu như vậy đằng sau việc thành-lập Đài ACTD, việc trở nên rất dễ kêu gọi các dân-biểu còn lại vào ủng-hộ cho dự-luật.

Tới đó thì Toà Bạch Ốc (thời TT Reagan) cảm thấy bắt đầu phải nhìn vào vấn-đề khả-thi của Đài ACTD. Đến tháng 12/1991, ủy-ban do Tổng-thống chỉ-định đã nộp "Phúc-trình của Ủy-ban nghiên cứu về Phát thanh Quốc-tế của Chính-phủ Hoa-kỳ" ("Report of the President's Task Force on U.S. Government International Broadcasting") được công-bố, theo đó "Có nhiều người ở Hoa-kỳ cho rằng ta nên gộp những quốc gia khác, nhất là Việt-nam, vào trong một chương-trình phát thanh điền-thế về Á-đông. Ủy-ban đã nhận được hàng trăm lá thư từ các thành-viên trong cộng-đồng người Mỹ gốc Việt kêu gọi việc khuyến-cáo nên có một ban Việt-ngữ." Ở một đoạn khác bản phúc-trình còn nói là "cộng-đồng người Mỹ gốc Việt đặc-biệt mãnh-liệt khi khẳng-định với Ủy-ban là một ban truyền thanh điền thế về VN sẽ giúp vào cuộc tranh đấu cho tự do ở đó."


Tiếp theo đó, Quốc-hội cũng tạo ra một ủy-hội lưỡng đảng để nhìn vào vấn-đề phát thanh vào Trung-quốc (bản tường-trình của Ủy-hội này được in ra vào tháng 9/1992, theo đó "một nhóm đối-kháng của người Việt ở ngoài này gần đây đã bắt đầu phát thanh một giờ một ngày từ Mạc-tư-khoa [về VN], dùng đài chuyển vận 250 KW của Mạc-tư-khoa. Có những nguồn tin từ VN cho biết chương-trình đó đã trở thành chương-trình radio ăn khách nhất ở đó." Đây là nói đến chương-trình phát thanh Irina, "Đài Tự Do phát thanh từ Mạc-tư-khoa," do Irina Zisman và Hoàng Dung cộng-tác để phát thanh vào trong nước. Chương-trình này do Nghị-hội và Tổ Chức Phục Hưng tài-trợ trong năm 1991-1992.)

Dự-luật về Đài ACTD chẳng mấy lúc thu hút nhiều sự ủng-hộ quá đến độ Cơ-quan Nghiên cứu của Quốc-hội (Congressional Research Service) được lệnh phải ra một bản "tóm lược vấn-đề" ("Issue Brief") để trả lời tất cả những câu hỏi mà các văn-phòng Quốc-hội cần câu trả lời. Bản tóm lược cập nhật của CRS mang tên "Radio Free Asia" do Kennon H. Nakamura thuộc ngành Ngoại-giao Quốc-phòng trong cơ-quan đó đã được in ra vào ngày 17/2/1994.

Tới đó thì phong trào ủng-hộ việc thành-lập Đài ACTD trong cộng-đồng người Việt và các bạn Đông-dương của họ, đã tập hợp thành Ủy-ban Đông-dương vận-động cho Đài ACTD (Indochinese Committee for Radio Free Asia) do G.S. Nguyễn Thanh Trang ở San Diego, CA, cầm đầu sau khi ông đi dự Diễn-đàn Chính-trị của Tổng-liên-hội NVTD tổ-chức ở Montréal vào tháng 9/1991 về. Xong đến lượt Tổ Chức Phục Hưng cũng nhập cuộc ủng-hộ và vận-động rất mạnh qua tờ Diễn Đàn Thanh Niên của họ, nhất là trong việc gây quỹ vận-động. Cuối cùng, cả Ủy-ban Đông-dương lẫn Tổ Chức Phục Hưng đã cùng với Nghị-hội tổ-chức hai chuyến đi vận-đông qui-mô trên Quốc-hội thành công tới mức báo Orange County Register vào cuối năm 1991 đã phải gọi cuộc vận-động hành-lang này là "tổ-chức còn giỏi hơn cả kỹ-nghệ thuốc lá," một nhận-định của bà Marge Cook thuộc Ủy-ban do Tổng-thống chỉ-định về Phát thanh Quốc-tế. "Và xem chừng họ cũng có kết-quả như kỹ-nghệ kia," tờ báo kết-luận.

Đến khi Hội-nghị Liên-kết, tập-hợp được nhiều tổ-chức của người Việt trên khắp thế-giới, được thành-lập (vào tháng 4/1995), Hội-nghị cũng quyết-định đứng đằng sau cuộc vận-động này. Tới đó thì Đài ACTD đã gần đến ngày thành hiện-thực. Trong cuộc tranh cử Tổng-thống năm 1992, cả hai ứng-cử-viên Bill Clinton và George W. Bush đều tuyên-bố là ủng-hộ việc thành-lập Đài ACTD. Rồi khi ông vào Toà Bạch Ốc, ông Clinton đã giữ lời hứa khi dự-luật về Đài ACTD được Quốc-hội thông qua để thành luật (1994). Cho niên-khoá 1995 Tổng-thống Clinton đã đưa vào một dòng trong ngân-sách của ông, cho 10 triệu đô-la để thành-lập Đài ACTD. Tháng 3/1996, Đài trở thành sự thực dưới tên Asian Pacific Network nhưng sau đó, Quốc-hội buộc phải đổi tên trở lại thành Đài ACTD (Radio Free Asia). Tháng 9 năm đó, Đài bắt đầu phát thanh tiếng Hoa (phổ-thông) vào Trung-quốc và đến tháng 2/1997, đúng vào đêm Giao thừa ở VN (Tết Đinh-sửu), ban Việt-ngữ có buổi phát thanh đầu tiên vào Việt-nam. Lúc đầu, ngân-sách còn được quyết-định năm một nhưng tới ngày hôm nay, ban Việt-ngữ đã phát thanh được 16 năm và còn khả-năng phát thanh nhiều năm nữa, cho đến ngày tự do và dân-chủ, nhân-quyền trở thành như hơi thở của hơn 90 triệu dân ở trong nước.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
)
Tôi không thân thiết, và cũng chả quen biết chi nhiều với Trương Văn Dũng (TVD). Thản hoặc, mới có chút chuyện cần – cần phải trao đổi đôi ba câu ngăn ngắn – thế thôi. Tuy thế, tôi hoàn toàn không ngạc nhiên khi nghe ông bị “túm”, và bị kết án tù. Dù rất ngại làm mất lòng thiên hạ (và cũng rất sợ gạch đá tán loạn, từ khắp bốn phương) nhưng tôi vẫn phải khách quan mà nhìn nhận rằng ông Tô Lâm chưa hề bắt “lộn” một nhân vật bất đồng chính kiến nào (ráo trọi) nhất là trường hợp của TVD!
Khi bài này đến với độc giả thì Tổng Bí thư đảng CSVN, Nguyễn Phú Trọng đã vắng mặt gần một tháng mà không có lời giải thích nào của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Lần gần nhất công chúng Việt Nam nhìn thấy ông Trọng là khi ông tiếp Tổng thống Putin thăm Hà Nội ngày 20/06/2024. Sau đó ông đã vắng mặt tại các buổi họp quan trọng...
Không ai biết chắc khi nào một đế chế sẽ sụp đổ. Chẳng ai có thể xác định chính xác thời điểm Đế chế La Mã, Bồ Đào Nha, Ottoman hay Anh kết thúc. Trong bài thơ "Waiting for the Barbarians", nhà thơ Hy lạp Constantine P. Cavafy nhiều lần khẳng định rằng những kẻ man rợ sẽ đến hôm nay. Người ta chờ đợi, như thể đây là chuyện thường nhật như việc một công ty sẽ phá sản, hay một buổi lễ ra trường vậy. Nhưng một đế chế thì sao? Liệu vào thời của mình, nhà thơ Hy Lạp Cavafy có thuộc về một đế chế nào đáng để gọi là đế chế không?
Tôi hoàn toàn (và tuyệt đối) không có năng khiếu hay tham vọng gì ráo trong lãnh vực thơ văn/thi phú. Suốt đời chỉ ước mong sao có sách báo để đọc, để thưởng thức những lời hay ý đẹp của giới văn nhân thi sỹ, là vui thích lắm rồi. Sở thích, cùng niềm vui, tuy giản dị thế thôi nhưng đôi lúc tôi vẫn bị lôi thôi vì những câu cú (vô cùng) tối nghĩa:
Tệ nạn “dưới đẩy lên, trên đùn xuống” và “vô trách nhiệm” không mới trong cán bộ, đảng viên CSVN, nhưng số người “sáng vác ô đi tối vác về” vẫn khơi khơi trong hệ thống cầm quyền mới là điều lạ. Tổng Bí thư đảng CSVN Nguyễn Phú Trọng từng nói:“Ai không làm thì đứng sang một bên cho người khác làm”, nhưng không ai muốn về vườn vì chứng bệnh nan y “tham quyền cố vị” đã có trong máu thịt Đảng...
Đảng CSVN đang bối rối về câu hỏi: Tại sao phải kiên định Chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Cộng sản Hồ Chí Minh để xây dựng đất nước? Lý do đơn giản, vì đảng sợ “dân chủ”, nhát “tự do” và lo phải đối phó với tình trạng “tự diễn biến, tự chuyển hóa” trong nội bộ đảng, đe dọa sự sống còn của chế độ...
BBC ái ngại loan tin: “Hôm 8/6, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) đã phát một video (‘Thông tin xuyên tạc ẩn tu của ông Thích Minh Tuệ’) có độ dài 3 phút 40 giây … Sau khi phóng sự được đăng tải trên các trang báo, cũng như các trang mạng xã hội, có không ít người nghi ngờ về độ chân thực của video”.
Hội nghị thượng đỉnh về hoà bình cho Ukraine tại Bürgenstock, Thụy Sĩ vào ngày 15 và 16 tháng 6 năm 2024 được coi là một thành công khiêm nhường cho Ukraine. 80 nước đã lên tiếng ủng hộ mạnh mẽ cho chính nghĩa đấu tranh của Ukraine, nhưng tiếp tục phát huy thành quả này sẽ là không chắc chắn.
Cảnh người Mỹ tranh cãi và dọa dẫm kiện tụng liên quan đến “Thập giới” lại làm tôi nghĩ đến “Thập cửu giới” – tức “Mười chín điều đảng viên không được làm” trên đất Việt. Trên phương diện sử học thì “Thập giới”, hay “Mười điều răn”, chính là bộ luật hình sự đầu tiên của nhân loại. Theo Cựu ước thì bộ luật này được Thượng Đế ban cho Nhà tiên tri Moses trên đỉnh núi Sinai để thiết lập trật tự cho cộng đồng Do Thái. Cũng trên phương diện sử học thì Cựu ước chính là một “đại tự sự” – một “câu chuyện lớn” tương tự câu chuyện về Bốn ngàn năm văn hiến hay con Rồng cháu Tiên của chúng ta v.v.. – với ý hướng tạo một bản sắc chung để kết hợp các bộ lạc Do Thái lại với nhau.
Tôi quen Đinh Quang Anh Thái đã lâu, lâu tới cỡ không còn biết là mình đã gặp gỡ y vào cái thuở xa xưa nào nữa. Dù không mấy khi có dịp “giao lưu” (hay “tương tác”) nhưng tôi vẫn nghe thằng chả ra rả hàng ngày, về đủ thứ chuyện trên trời/biển – ròng rã suốt từ thế kỷ này, qua đến thế kỷ kia – và hoàn toàn chưa thấy có dấu hiệu gì là gã sẽ (hay sắp) tắt đài trong tương lai gần cả. Nghề của chàng mà. Tắt tiếng là (dám) treo niêu luôn, chớ đâu phải chuyện chơi. Chỉ có điều hơi bất ngờ là đương sự không chỉ nói nhiều mà viết cũng nhiều không kém. Hết xuất bản Ký 1, Ký 2, rồi tới Ký 3. Nay mai (không chừng) sẽ có Ký 4 và Ký 5 luôn nữa.
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.