Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Sự Thành-Lập Của Đài Á-Châu Tự Do

18/09/201300:00:00(Xem: 17856)
Lời Toà Soạn: Hôm rồi, bà Libby Liu, TGĐ Đài Á Châu Tự Do (RFA), có đi với anh Nguyễn Văn Khanh, Trưởng Ban Việt-ngữ, sang Bắc Cali để gặp gỡ một số nhà báo VN tại tiệm Hội An của L.S. Nguyễn Minh Tâm để nói về triển-vọng của Đài trong tình-trạng ngân-sách Mỹ đang bị cắt giảm. Thiết tưởng đây cũng là một cơ-hội để nhắc đến những ngày đầu tranh đấu khá cơ cực để vận-động cho việc thành-lập Đài, trong đó cộng-đồng VN đóng một vai trò then chốt.

Chỉ mấy tuần sau khi Chương-trình Việt-ngữ của Đài Á-châu Tự do (RFA) phát thanh về Việt-nam, ông bà Shep Lowman đã có nhã-ý tổ-chức một buổi tiếp tân để chào mừng Đài và ban Việt-ngữ. Tại đây, anh Lionel Rosenblatt, một "hiệp-sĩ" lo cho người tỵ nạn VN, lấy làm lạ là không hiểu sao, anh lại không biết tí gì về cái dự-án này. Anh hỏi: "Đâu ra cái ý-tưởng [lập đài]?" Một chị bạn Trung-hoa của tôi liền trả lời: "Thì đó là do vụ Thiên-an-môn chứ sao?"

Sự thực không hề là do vụ Thiên-an-môn, ít nhất cũng theo như những tài-liệu chứng-vật mà ta hiện còn. Ngay từ Lễ Tạ Ơn năm 1982, Liên-đoàn Tự do (Freedom Federation), một tổ-chức chống Liên-Xô được thành-lập để ủng-hộ Công-đoàn Đoàn-kết Ba-lan từ năm 1980, đã nảy ra ý muốn vận-động lập một đài tương-tự như Đài Âu-châu Tự do nhưng nhắm vào Á-châu. Thế là G.S. Nguyễn Ngọc Bích, một thành-viên của Liên-đoàn thời bấy giờ, được yêu-cầu phác-thảo một dự-án theo hướng đó (cả 4 năm trước vụ Thiên-an-môn, xảy ra vào tháng 6/1986).

Khi mới viết xong, ai cũng cho đó là một dự-án điên khùng bởi một đài Á-châu Tự do đã từng được dựng ra từ năm 1947 rồi 1951 nhưng sau đó thất bại hoàn-toàn. "Một tiếng kêu trong sa-mạc," có người phẩm-bình vì theo ông ta, "Mỹ đã bỏ rơi VN từ năm 1975, họ đâu còn muốn dính dáng gì đến VN nữa!" Thế nhưng khi hai người của Liên-đoàn Tự do được vào làm việc, một người, Linas Kojelis, ở Tòa Bạch Ôc dưới thời ông Reagan, và một người, Rolf Dammann, đi làm cho bà Dân-biểu Helen D. Bentley trên Quốc-hội thì tự-nhiên, mọi sự bắt đầu nhúc nhích. Bà Bentley tự-thân là người gốc Nam-tư nên bà rất hiểu CS, do vậy nên bà sớm ủng-hộ dự-án thành-lập Đài Á-châu Tự do.

Rồi vụ Thiên-an-môn xảy ra, và Dân-biểu John Porter ở Illinois chủ-trương lập ra đài Trung-quốc Tự do (Radio Free China).

Tuy-nhiên, với hai dự-luật nội-dung gần giống nhau mà lại tách rời, đi song song thì khó có đủ người ủng-hộ để đi đến đâu. Do vậy mà đến tháng 4 năm 1991, Nghị-hội Toàn-quốc Người Việt tại Hoa-kỳ (lập ra tháng 8/1986) đã cộng-tác với Hội-đồng Bảo vệ Tự do (Council for the Defense of Freedom) của Mỹ để mời bà Bentley và ông Porter đến một hội-nghị nguyên ngày để bàn xem có thể sát-nhập hai dự-luật về Đài ACTD và Đài TQTD thành chung một dự-luật được không? Vụ thu xếp này sau đó đã thành công và số người ủng-hộ việc lập Đài ACTD và số người ủng-hộ việc lập Đài TQTD đã đồng-ý ngồi lại với nhau để đẩy một đài duy nhất, đem con số dân-biểu ủng-hộ lên gần 40 người, nghĩa là khoảng 1/10 số dân-biểu ở Hạ-viện. Với một khối dân-biểu như vậy đằng sau việc thành-lập Đài ACTD, việc trở nên rất dễ kêu gọi các dân-biểu còn lại vào ủng-hộ cho dự-luật.

Tới đó thì Toà Bạch Ốc (thời TT Reagan) cảm thấy bắt đầu phải nhìn vào vấn-đề khả-thi của Đài ACTD. Đến tháng 12/1991, ủy-ban do Tổng-thống chỉ-định đã nộp "Phúc-trình của Ủy-ban nghiên cứu về Phát thanh Quốc-tế của Chính-phủ Hoa-kỳ" ("Report of the President's Task Force on U.S. Government International Broadcasting") được công-bố, theo đó "Có nhiều người ở Hoa-kỳ cho rằng ta nên gộp những quốc gia khác, nhất là Việt-nam, vào trong một chương-trình phát thanh điền-thế về Á-đông. Ủy-ban đã nhận được hàng trăm lá thư từ các thành-viên trong cộng-đồng người Mỹ gốc Việt kêu gọi việc khuyến-cáo nên có một ban Việt-ngữ." Ở một đoạn khác bản phúc-trình còn nói là "cộng-đồng người Mỹ gốc Việt đặc-biệt mãnh-liệt khi khẳng-định với Ủy-ban là một ban truyền thanh điền thế về VN sẽ giúp vào cuộc tranh đấu cho tự do ở đó."


Tiếp theo đó, Quốc-hội cũng tạo ra một ủy-hội lưỡng đảng để nhìn vào vấn-đề phát thanh vào Trung-quốc (bản tường-trình của Ủy-hội này được in ra vào tháng 9/1992, theo đó "một nhóm đối-kháng của người Việt ở ngoài này gần đây đã bắt đầu phát thanh một giờ một ngày từ Mạc-tư-khoa [về VN], dùng đài chuyển vận 250 KW của Mạc-tư-khoa. Có những nguồn tin từ VN cho biết chương-trình đó đã trở thành chương-trình radio ăn khách nhất ở đó." Đây là nói đến chương-trình phát thanh Irina, "Đài Tự Do phát thanh từ Mạc-tư-khoa," do Irina Zisman và Hoàng Dung cộng-tác để phát thanh vào trong nước. Chương-trình này do Nghị-hội và Tổ Chức Phục Hưng tài-trợ trong năm 1991-1992.)

Dự-luật về Đài ACTD chẳng mấy lúc thu hút nhiều sự ủng-hộ quá đến độ Cơ-quan Nghiên cứu của Quốc-hội (Congressional Research Service) được lệnh phải ra một bản "tóm lược vấn-đề" ("Issue Brief") để trả lời tất cả những câu hỏi mà các văn-phòng Quốc-hội cần câu trả lời. Bản tóm lược cập nhật của CRS mang tên "Radio Free Asia" do Kennon H. Nakamura thuộc ngành Ngoại-giao Quốc-phòng trong cơ-quan đó đã được in ra vào ngày 17/2/1994.

Tới đó thì phong trào ủng-hộ việc thành-lập Đài ACTD trong cộng-đồng người Việt và các bạn Đông-dương của họ, đã tập hợp thành Ủy-ban Đông-dương vận-động cho Đài ACTD (Indochinese Committee for Radio Free Asia) do G.S. Nguyễn Thanh Trang ở San Diego, CA, cầm đầu sau khi ông đi dự Diễn-đàn Chính-trị của Tổng-liên-hội NVTD tổ-chức ở Montréal vào tháng 9/1991 về. Xong đến lượt Tổ Chức Phục Hưng cũng nhập cuộc ủng-hộ và vận-động rất mạnh qua tờ Diễn Đàn Thanh Niên của họ, nhất là trong việc gây quỹ vận-động. Cuối cùng, cả Ủy-ban Đông-dương lẫn Tổ Chức Phục Hưng đã cùng với Nghị-hội tổ-chức hai chuyến đi vận-đông qui-mô trên Quốc-hội thành công tới mức báo Orange County Register vào cuối năm 1991 đã phải gọi cuộc vận-động hành-lang này là "tổ-chức còn giỏi hơn cả kỹ-nghệ thuốc lá," một nhận-định của bà Marge Cook thuộc Ủy-ban do Tổng-thống chỉ-định về Phát thanh Quốc-tế. "Và xem chừng họ cũng có kết-quả như kỹ-nghệ kia," tờ báo kết-luận.

Đến khi Hội-nghị Liên-kết, tập-hợp được nhiều tổ-chức của người Việt trên khắp thế-giới, được thành-lập (vào tháng 4/1995), Hội-nghị cũng quyết-định đứng đằng sau cuộc vận-động này. Tới đó thì Đài ACTD đã gần đến ngày thành hiện-thực. Trong cuộc tranh cử Tổng-thống năm 1992, cả hai ứng-cử-viên Bill Clinton và George W. Bush đều tuyên-bố là ủng-hộ việc thành-lập Đài ACTD. Rồi khi ông vào Toà Bạch Ốc, ông Clinton đã giữ lời hứa khi dự-luật về Đài ACTD được Quốc-hội thông qua để thành luật (1994). Cho niên-khoá 1995 Tổng-thống Clinton đã đưa vào một dòng trong ngân-sách của ông, cho 10 triệu đô-la để thành-lập Đài ACTD. Tháng 3/1996, Đài trở thành sự thực dưới tên Asian Pacific Network nhưng sau đó, Quốc-hội buộc phải đổi tên trở lại thành Đài ACTD (Radio Free Asia). Tháng 9 năm đó, Đài bắt đầu phát thanh tiếng Hoa (phổ-thông) vào Trung-quốc và đến tháng 2/1997, đúng vào đêm Giao thừa ở VN (Tết Đinh-sửu), ban Việt-ngữ có buổi phát thanh đầu tiên vào Việt-nam. Lúc đầu, ngân-sách còn được quyết-định năm một nhưng tới ngày hôm nay, ban Việt-ngữ đã phát thanh được 16 năm và còn khả-năng phát thanh nhiều năm nữa, cho đến ngày tự do và dân-chủ, nhân-quyền trở thành như hơi thở của hơn 90 triệu dân ở trong nước.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
Câu chuyện của Giannis Antetokounmpo cũng là câu chuyện của những người di dân Mỹ. Bất kể đến từ đâu, bất kể màu da, bất kể chủng tộc, giá trị của người di dân chỉ có thể được đánh giá trên sự phấn đấu và những đóng góp của họ cho quê hương mới.
Như vậy, thì “mạng xã hội” đã lũng đoạn thành công và làm tha hóa đảng Cộng sản chưa, hay là, nói như lời để lại ngày 15/09/2017 của Cố Thiếu tướng Nguyễn Trọng Vĩnh, nguyên Đại sứ của CSVN tại Bắc Kinh (Trung Cộng) rằng: ”ĐCSVN nay đã hoàn toàn biến chất, trở nên quá hư hỏng, khó có thể sửa chữa được! Đảng đã đánh mất mình, không còn xứng đáng là lực lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội nữa.”
Sóng radio, sóng ánh sáng lan tỏa trong không gian như thế nào ta đã biết. Chỉ còn một thắc mắc: Nguyên do nào khiến một vi phân tử, thí dụ như photon, “bay” nhanh đến thế – có thể nhanh nhất trong Vũ Trụ. Theo truyền thống, trước hết, thỉnh ý tiền nhân. Lên Gúc, tra cứu sách báo khoa học, không thấy các ngài – như Einstein, Newton – dạy bảo gì rõ ràng, dứt khoát về vụ này. Đành trông chờ ở các bậc cao minh của thời đại chúng ta.
Trong bóng hậu trường đàm phán có các sự thật khác mà hồi ký của Khrushchev hé lộ một phần trong chi tiết. Khrushchev kể lại nội dung trao đổi giữa Chu Ân Lai với Hồ Chí Minh. Về diễn tiến trận Điện Biên Phủ, Hồ Chí Minh cho biết tình hình chiến sự là tuyệt vọng, nếu không ngừng bắn sớm, Việt Minh không thể chống Pháp trong lâu dài. Trước nguy cơ này, Viêt Minh, khi cùng đường, có thể tháo chạy qua biên giới tìm nơi trú ẩn và xin Trung Quốc tiến quân sang Việt Nam, như đã làm ở Triều Tiên.
Với riêng những người dân Việt Nam, còn có thêm câu trả lời rằng, chính phủ Mỹ của tổng thống Joe Biden hiện nay cũng là một ân nhân khi đã viện trợ và chấp thuận các hãng chế tạo thuốc ngừa Covid của Mỹ được phép bán thuốc cho Việt Nam vì nội các tiền nhiệm của Trump đã từ chối tham gia chương trình viện trợ nhân đạo COVAX cho thế giới. Chích mũi thuốc Pfizer hay Moderna, hy vọng người dân Việt Nam sẽ nhớ đến điều này.
Đạo đức của thị trường không phải kinh doanh lương thiện mà chính ở chổ đầu tư khôn ngoan và chính chắn sẽ được thị trường tưởng thưởng, bằng ngược lại liều lỉnh hay lảng phí sẽ bị đào thải. Bàn tay vô hình thường xuyên tẩy sạch các sai lầm thì thị trường mới sinh hoạt tự do và lành mạnh. Sách báo kinh tế Hoa Kỳ lại nhắc đến “moral hazard” hay là rủi ro đạo đức. Giống như cháu hư tại bà tức có can thiệp từ bên ngoài - thường là do bàn tay hữu hình của nhà nước – dung dưỡng bao che khiến thị trường trở nên ỷ lại không cải sửa thói hư tật xấu. Thị trường không tự sửa sai sẽ có ngày vấp ngã giết chết nền kinh tế.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.