Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
EagleBrand-Vietbao-1230x152-12042022-viet

Giọt Nước Mắt Muộn Cho Budapest

17/09/201300:00:00(Xem: 15745)
Có ai ngờ được 56 năm, sau cuộc nổi dậy của nhân dân Hung Gia Lợi năm 1956, tôi được đứng giữa trời Budapest. Nơi này năm xưa, hàng ngàn người đứng lên chống lại bạo cường Liên Xô, đòi độc lập tự do. Xe tăng đã tiến vào Budapest bắn giết và tàn sát lực lượng nổi dậy không thương tiếc. Máu và nước mắt các sinh viên trẻ thi nhau đổ xuống. Giấc mơ tự do của một ngày mùa đông tháng 11 đã trở thành một cuộc tự sát tập thể của một dân tộc.

Tôi đi giữa Quảng Trường Anh Hùng đông nghịt du khách của Budapest mà thần trí còn mơ màng nghe được tiếng đạn chiến xa ngày xưa còn réo vọng trên đầu. Đứng ngây người nhìn lâu đài thành quách tuyệt đẹp soi bóng bên dòng Danube, tôi không khỏi nhỏ thầm giọt nước mắt muộn màng cho cuộc tình duyên với tự do không thành của người dân Hung Gia Lợi. Đó cũng là giọt nước mắt tôi khóc cho quê tôi, cho những người có cùng một mục đích đã đổ máu và hy sinh thân xác cho Việt Nam được tự do.

Trời thu Đông Âu mang mang gió lạnh, thổi về tiếng hát day dứt đầy cảm xúc của anh Hoàng Ngọc Tuấn hôm nào “Hãy cho anh khóc bằng mắt em....Những cuộc tình duyên Budapest!”. Mới năm rồi, nhân lúc ghé Cali, anh Tuấn đã đàn hát cho chúng tôi nghe một bài thơ của Thanh Tâm Tuyền do anh phổ nhạc “Cho anh khóc bằng mắt em”. Tôi không thể quên được nét mặt cùng những ngón đàn chuyên chở trọn vẹn trái tim Thanh Tâm Tuyền dành cho Budapest của anh Tuấn. Anh hát thật xuất thần. Năm mươi sáu năm xưa, giọt máu từ tim của người thanh niên 20, 21 tuổi Thanh Tâm Tuyền từ trời Nam đã rỉ thành thơ mà khóc cho lớp lớp sóng người thi nhau đổ gục ở trời Âu.

Hãy cho anh khóc bằng mắt em
Những cuộc tình duyên Budapest
Anh một trái tim, em một trái tim
Chúng kéo đầy đường chiến xa đại bác
Hãy cho anh giận bằng ngực em

Như chúng bắn lửa thép vào
Môi son họng súng
Mỗi ngã tư mặt anh là hàng rào
Hãy cho anh la bằng cổ em
Trời mai bay rực rỡ
Chúng nó say giết người như gạch ngói
.......
Hãy cho anh chết bằng da em
Trong giây xích chiến xa tội nghiệp
Anh sẽ sống bằng hơi thở em
Hỡi những người kế tiếp
.......
(Trích thơ Thanh Tâm Tuyền “Cho anh khóc bằng mắt em”)


Dấu đạn của cuộc nổi dậy ngày nào, nay vẫn còn được giữ nguyên trên tường, mái những ngôi nhà cũ nhưng tinh thần bất khuất mới là những lưu dấu muôn năm trong lòng người dân Budapest.

Tôi ghé Cộng Hoà Nghị Viện Hung trong một chuyến du lịch Đông Âu. Thủ đô Budapest là thành phố đầu tiên chúng tôi đặt chân đến. Người hướng dẫn địa phương đã đưa chúng tôi đi xem toàn thành phố bằng xe bus. Chúng tôi không ngừng xuýt xoa khen kiến trúc lầu đài cung điện của Hung thật tuyệt đẹp. Budapest còn được gọi là “Hòn ngọc của Danube” là “thành phố của lễ hội”, là “trái tim của Âu châu” vì nó nằm giữa lòng Âu Châu, mà sự tráng lệ, giàu có của nền văn hoá và kiến trúc lóng lánh sáng như một viên ngọc quý.
budapes_y_resized
Budapest. Hàng trên, từ trái: Quảng trường Anh Hùng, Nhà hát Budapest; Hàng dưới, từ trái: Toà nhà nghị viện, Trung tâm Budapest.

Con sông Danube chảy qua Áo, Slovakia và đến vương quốc Hung đã chia đôi hai bờ Buda và Pest. Buda và Pest tuy hai mà một, Budapest thấy chỉ có một, nhưng đích thị là hai. Pest là thành phố cổ, nằm bên phải của dòng sông Danube. Thắng cảnh đẹp nhất của Pest có lẽ là tòa nhà Nghị Viện và quảng trường Anh Hùng (Hero’s Square). Còn Buda và Obuda nằm phía bên kia sông, phía đồi Gellert Hill nhìn xuống. Trên đỉnh đồi sừng sững bức tượng Nữ Thần Tự Do của Hungary đứng suốt từ năm 1945 sau Thế Chiến II. Cấu trúc một bên là đồi, bên kia là bình nguyên, giòng Danube ở giữa của Budapest tương tợ như Kiev của Ukraine.

“Rước em lên đồi, cỏ hoa ngập lối”, Sun Hill đầu thu không có hoa chỉ có cỏ ngợp xanh. Chúng tôi lên đồi vùng Central Park để nhìn xuống toàn cảnh thành phố trữ tình này. Dọc theo con dốc, hai bên đường là những quán cà phê lộ thiên, những quầy hàng lưu niệm, đặc biệt là kem Âu châu nơi nào cũng có. Thơm biết bao nhiêu là mùi kem hạt Hazelnut mịn như lụa tan chậm trên đầu lưỡi. Thời gian ở Hung không nhiều nên phần lớn các nơi chúng tôi được thăm viếng quanh quẩn trong vòng đai thành phố. Nào là Cung Điện Hoàng Gia, Cầu Chain Bridge, kiến trúc cổ Fishermen’s Bastion soi mình bên sóng nước đánh dấu một di tích như một pháo đài, một tuyến phòng thủ của những người ngư phủ xây nên để chống ngoại xâm. Gần đó những đỉnh tháp nhọn của thánh đường St. Matthias trang nghiêm vươn lên cao vút như chọc thủng trời. Đó đây gót chân những cô gái tóc vàng sợi nhỏ, đầu phủ khăn ngoan, tay ôm một bó hoa nhỏ bước về miền giáo đường trông thánh thiện như những thiên thần.

Toà nhà nghị viện (Parliament building) với kiến trúc Gothic Revival đứng uy nghi lộng lẫy bên bờ sông Danube tạo nên một bức toàn ảnh tuyệt đẹp cho những tay phó nhòm. Ban đêm cũng thế, thành phố cổ này long lanh sáng trong đáy mắt người nhìn. Do đó nếu bạn là một người đam mê nhiếp ảnh, một lữ khách giang hồ thích phiêu lưu cảnh lạ đường xa, một tay yêu thiên nhiên, mến kiến trúc, bạn không thể không ghé nơi đây. Có thể nói Budapest là một trong những thành phố đẹp nhất của Âu châu.

Chiều xuống, chúng tôi sửa soạn cho chuyến du ngoạn có ăn tối trên sông Danube. Bước vào con tàu sửa soạn cho cuộc hải hành, chúng tôi thấy ban nhạc với những cây đàn bass, violin, guitar cùng vào. Khi bóng tối đổ xuống, con tàu bắt đầu lênh đênh thì nhạc cũng trổi lên. Tiệc Buffet được bày ra. Nến, hoa hồng và sâm banh nổ cùng cung nhạc, chúng tôi tha hồ say. Ánh sáng những căn nhà hai bên bờ sông hắt vào con tàu lung linh, nhạc Mozart, Beethoven, Johann Strauss sóng sánh. Theo lời yêu cầu của chúng tôi những bản nhạc cổ điển được tấu lên. Đặc biệt nhất là bài “Chủ nhận buồn” tức “Sombre Dimanche” hay “Gloomy Sunday” của Reszo Seress được anh Thắng người hướng dẫn Tour yêu cầu.

Cung nhạc xưa vang lên trầm lắng và não nuột, tiếng vĩ cầm liên tục quấn rít vào sống lưng khiến người nghe không khỏi chơi vơi. Bản nhạc xưa này đã một thời nổi tiếng khắp thế giới vì nó là “tiếng gọi của tử thần”. Đã hơn 100 người chết khi họ nghe bản nhạc này mà tác giả Reszo Seress là người Hung đã viết vào một ngày Chủ Nhật thật ảm đạm của tháng 12 năm 1932. Trong nỗi tuyệt vọng của thất tình, anh đã sáng tác ra bài hát sầu thảm nhất trong đời. Một người đàn ông đang ngồi trong một quán café đông đúc tại Budapest đã đòi ban nhạc chơi bản "Gloomy Sundaỵ". Người đàn ông khác ngồi tại bàn ông ta vừa nhấp rượu champagne vừa lắng nghe bài nhạc. Khi bản nhạc chấm dứt, người đàn ông trả tiền, rời khỏi quán, và vẫy một chiếc xe taxi. Vừa ngồi vào trong xe, ông ta liền lôi ra một khẩu súng và tự kết liễu đời mình. Vài ngày sau đó, một cô gái bán hàng thật trẻ đã tự treo cổ tại Berlin. Nằm phía dưới chân của cô gái là tờ nhạc của bài "Gloomy Sunday". Và một cô thư ký xinh đẹp tại New York tự tử trong căn apartment bằng hơi ga đã để lại một mẩu giấy nhỏ xin yêu cầu bản nhạc "Gloomy Sunday" được chơi vào buổi lễ an táng cô.

Rezso Seress, người viết ra bài nhạc này cũng đã tự tử vào năm 1968.

Bài hát này được dịch ra nhiều thứ tiếng và được lưu truyền khắp thế giới. Năm 2000 một cuốn phim mang tên “Gloomy Sunday” ra đời. Phim này từng đoạt nhiều giải thưởng của Ðức năm 2000 trong các hạng mục quay phim, kịch bản, đạo diễn, và nam chính (người đóng vai L.Szabo). Ðạo diễn và cả ekip làm phim là của Tây Ðức kết hợp với Hung. Cô Erika Marozsan đóng phim này lúc 26 tuổi, có vẻ đẹp vừa e lệ dịu dàng, lại vừa rất hoang dã, khiêu khích, lột tả tính cách nhân vật thật xuất sắc, nhưng Joachim Kol đúng là tuyệt hơn hẳn trong vai ông chủ nhà hàng tốt bụng. Giống trong chuyện phim, Budapest thật sự có một quán ăn tên Kulacs(Chủ nhận Buồn) cũng đổi thay theo vận mệnh thành phố, lúc là quán ăn, quán café, hoặc đổi thành quán Jazz Café. Bao nhiêu đời chủ nhân đã đi qua quán! Năm ngoái, quán hãy còn mở, năm nay đã đóng và đang để bảng cho thuê. Phải nói đây là một phim hay của Âu châu rất đáng xem.

Có một điều rất buồn cười trong ngôn ngữ của Hung Gia Lợi là tiếng Magyar, không phải Slavic, cũng chẳng phải Latin mà dân Hung không ai nói tiếng Hung cả. Chính vì Hung là tập hợp của nhiều giống dân nên cộng đồng nào nói tiếng đó. Ngôn ngữ, Đức, Lỗ Ma Ni, Croatian, Serbian, Slovak đều được nói. Dân Hung phần lớn theo công giáo Slavic (70%). Muslim là thiểu số. Hiện họ có khoảng 100 ngàn người Do Thái còn sống ở đây. Người Trung Hoa cũng có ở Hung nhưng không có phố Tàu mọc lên. Cô hướng dẫn viên du lịch cười bảo chúng tôi, người Hoa là những người rất quan trọng, những VIP của Hung. Cô tiếp, họ là những chủ nợ vì chính phủ Hung có những món nợ khổng lồ. Mùa đông xứ này rất lạnh, tới trừ 20 độ C. Phần lớn dân Hung sống trong những căn chung cư rất lớn, dưới thời cộng sản họ bị chia ra thành những căn hộ nhỏ hơn. Phương tiện di chuyển công cộng chính trong thành phố của họ là Bus, Tram và Metro.

Đi ngược quá khứ, tìm về nguồn gốc, theo sử liệu Hungary là giống dân Magyars. Quốc gia này được thành lập khoảng 946 năm do bảy bộ lạc của khoảng 80 bộ tộc gom lại. Ngay chính người Hung cũng mù mờ về nguồn gốc của họ vì trong cuộc viễn chinh của Mông cổ hay Hung Nô(The Huns), tất cả nguồn gốc dân tộc đã bị xoá mất khi Hung Nô tràn vào càn quét. Lịch sử của Hung trải qua nhiều sóng gió. Đất nước này bước vào Thời kỳ Cộng sản từ năm 1946. Khi khối xã hội chủ nghĩa Đông Âu sụp đổ. Hungary tuyên bố độc lập và trở thành một quốc gia dân chủ theo thể chế cộng hòa nghị viện và có mức thu nhập cao.

Ngày nay, Hungary đã là một quốc gia phát triển thịnh vượng nhất trong khối cộng sản Đông Âu cũ.

Trịnh Thanh Thủy

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đến hôm nay thứ sáu 2 tháng 12 giải túc cầu thế giới năm 2022 đã đi được nửa đoạn đường. Cũng như bất kỳ một cuộc tranh đua thể thao nào phải có kẻ thắng người thua. Kẻ thắng thì vui mừng hớn hở vì đã đem lại vinh quang cho xứ sở và dân tộc mình. Kẻ thua thì viện lý do nầy hay lý do khác vì mình đã bị xử ép để tránh sự chỉ trích của những người hâm mộ. Nhưng đó là những sự kiện thường tình lúc nào cũng xẩy ra.
Bài này sẽ phân tích về một số ý chỉ trong hai hội đầu trong Cư Trần Lạc Đạo Phú của Vua Trần Nhân Tông (1258-1308), người sáng lập dòng Thiền Trúc Lâm. Bài phú này có 10 phần, chữ xưa gọi là 10 hội, chỉ ra đường lối của Thiền Trúc Lâm.
Một người nghĩ rằng, người kia làm chuyện lầm lỗi, vì muốn chống đối, người này làm chuyện có lỗi để gây tiếng vang, phản đối lại sự lầm lỗi của người kia. Vậy thì ai có lỗi? Và lỗi nào nặng hơn? Có lẽ, bạn đọc nghĩ rằng, tôi đang muốn nói về chuyện luật tử hình. Lý luận này: một kẻ cố ý giết người, hoặc giết nhiều người, cần phải đền tội bằng cái chết. Mắt đền mắt. Răng đền răng. Đúng và hữu lý. Nhưng lý luận kia: Trong xã hội văn minh, trừng phạt là thứ yếu, giáo dục, cải thiện người xấu trở thành tốt mới là mục tiêu nhân bản. Người phạm tội, có quyền được hưởng, ít nhất, một cơ hội để hối lỗi, để trở thành người tốt hơn. Cả hai lý luận đều đúng. Có lý luận thứ ba: Giết người là có tội, dù là lý do gì, ngoại trừ phải tự vệ trong tình trạng khẩn cấp. Như vậy, khi tòa án kết tội tử hình, chính tòa án (luật pháp, thẩm phán, và công tố viên) đã phạm tội giết người.
Dư âm cuộc cách mạng Mùa Xuân Ả Rập năm 2010 ở Trung Đông, Bắc Phi châu và sự tan rã của Thế giới Cộng sản ở Nga năm 1992, đang là mối lo hàng đầu của đảng CSVN, sau hơn 35 năm đổi mới. Dưới lăng kính bảo vệ an ninh quốc gia, nhà nước Cộng sản Việt Nam (CSVN) coi mọi phản ứng của dân trong cuộc sống, kể cả các hoạt động đòi dân chủ, tự do và nhân quyền v.v… đều là “diễn biến hòa bình” nhằm phát triển “cách mạng mầu” để lật đổ đảng CSVN...
Cuộc chiến hiện nay tại Ukraine, chẳng cần nói nhiều, đã là một bài học rất lớn cho Hoa Kỳ, và có lẽ nó sẽ được dùng làm chuẩn mực cho những xung đột trong tương lai giữa Hoa Kỳ và các thế lực thù địch trên thế giới...
Vậy bằng cách nào mà cuốn tạp chí BK, số cuối cùng (phát hành vào ngày 20 tháng 4 năm 1975) đã không bị ném vào mồi lửa, không trở thành giấy gói xôi, không bị thu hồi, tịch thu, tiêu hủy” và vẫn có thể xuất hiện “nguyên con” trên trang web của Tạp Chí Thế Kỷ 21 vào ngày 2 tháng 4 năm 2017? Đây là câu hỏi mà qúi vị lãnh đạo của chính phủ hiện hành ... cần “suy ngẫm” để có thể ban hành những nghị quyết, hay nghị định đỡ ngớ ngẩn (và lạc hậu) hơn chút xíu...
✱ Reuters: Nga đang hy vọng rằng đảng Cộng hòa kiểm soát Quốc hội - Chính quyền Biden sẽ gặp khó khăn trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua các chương trình viện trợ cho Kyiv. ✱ Military: Các nhà vận động hành lang làm việc cho các nhà thầu quốc phòng, đã từng làm việc cho chính phủ liên bang trước đây - cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mark Esper đã từng làm việc văn phòng quan hệ chính phủ của Raytheon. ✱ Al Jazeera: Nhiều dự luật trong quá khứ, đã được Hạ viện và Thượng viện thông qua trong nhiều thập kỷ mà không bị thất bại. ✱ Bilderbergmeetings Co. UK: Chính quyền Biden đã coi Nga và Trung Quốc là đối tác trong thách thức đối với “trật tự thế giới”- Sự cạnh tranh toàn diện với Trung Quốc đang trở thành một nguyên tắc trong các chính sách kinh tế, đối ngoại và an ninh của Hoa Kỳ...
Nhiều người nghĩ ngay đến con số 18 tỷ kiều hối USD chuyển về Việt Nam năm 2021. Đó thật ra không phải là điều nên mất thời gian bàn tính vì đó là một thực thể không thay đổi được. Những người gởi có những lý do riêng không ai lay chuyển được và người Việt trong nước đều muốn nhận những đồng tiền gởi về. Nhưng còn những món tiền khổng lồ khác từ những chương trình viện trợ đủ mọi kiểu cho dân VN từ những chính phủ Âu-Mỹ mà người dân không hay biết, những nguồn tài trợ đã từ lâu bị thất thoát, hoặc cả biến mất mà không ai đặt câu hỏi. Đây là một địa hạt cần soi giọi.
* Cựu Tổng Thống Trump tuyên bố tái tranh cử để tránh bị truy tố nhưng vô hiệu quả. * Trump sẽ bị truy tố trước hoặc sau mùa lễ 2022. * Việc đề cử ông Jack Smith làm cố vấn đặc biệt để giám sát cuộc điều tra hình sự cựu Tổng Thống Trump chỉ làm chậm trễ một vài tuần là cùng. Trường hợp này khác với việc đề cử Robert Muller. * Trump sẽ bị truy tố về vụ lưu trữ bất hợp pháp tài liệu mật quốc gia và vụ bạo loạn 6/1. * Truy tố ăn cắp tài liệu mật dễ dàng như truy tố buôn bán ma túy. Trường hợp bạo loạn 6/1 phức tạp hơn. * Phiên tòa sẽ kéo dài 12 – 24 tháng và kết thúc trước nhiệm kỳ của Tổng Thống Biden chấm dứt. * Việc truy tố Trump của cố vấn đặc biệt không ảnh hưởng đến việc tái tranh cử của cựu tổng thống ngoại trừ Tu Chánh Án 14 được mang ra xét xử.
✱ The Guardian, Uk: Donald Trump tuyên bố ứng cử chắc chắn sẽ không làm cho việc truy tố ông ta trở nên bất khả thi - chẳng qua chỉ là một nỗ lực nhằm đánh lừa mọi người, và nó không làm thay đổi mức độ tội ác của ông ta đã phạm - nhiều khả năng khiến Trump trở thành cựu tổng thống Mỹ đầu tiên phải vào tù. ✱ NY Post: Cựu Bộ Trưởng Tư pháp Bill Barr cho rằng chính phủ liên bang có đủ bằng chứng để buộc tội cựu Tổng thống Donald Trump - ông ta đã thất bại với tư cách tổng thống trước đây, thời không nên tìm kiếm một nhiệm kỳ khác ✱ Yahoo News/Ms Evans: Donald Trump không thể cứu nước Mỹ - Ông ta thậm chí không thể tự cứu được mình - Ông ấy đã lợi dụng chúng tôi để giành được Tòa Bạch Ốc. ✱ Brookings Edu: Cựu tổng thống phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của ông ta đã phạm ở Georgia. Chúng tôi kết luận rằng Trump có nguy cơ cao sẽ bị truy tố hình sự ở Fulton County.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.