Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Giải Mật: CIA Chủ Mưu Cuộc Đảo Chính Năm 1953 Tại Iran

20/08/201300:00:00(Xem: 5720)
WASHINGTON - Vào ngày kỷ niệm năm thứ 60 cuộc đảo chính năm 1953 tại Iran, lật đổ chính quyền Mohammad Mossadegh cực hữu, Hoa Kỳ đã giải mật tài liệu mô tả chi tiết hoạt động mật của CIA đưa vua Shah trở lại quyền lãnh đạo.

Thư khố an ninh Hoa Kỳ cho hay sự can dự của Hoa Kỳ và Anh đã đuợc biết từ lâu, nhưng công bố hôm nay gồm những điều đuợc tin là sự nhận biết chính thức đầu tiên của CIA rằng cơ quan đã giúp hoạch định và thi hành cuộc đảo chính.

Công bố hôm Thứ Hai theo luật về tự do thông tin diễn ra như là sự kiện bất ngờ, vì đa số hồ sơ và tài liệu đuợc tin là đã bị hủy.

CIA cho biết: kho tài liệu đã là quá đầy.

Hoạt động gọi là TPAJAX của CIA tìm kiếm sự thay đổi tại Iran thông qua hối lộ các giới chính khách, an ninh và viên chức và cuộc tuyên truyền quy mô chống chính quyền Mossadegh để tiếp sức gây ra cuộc nổi dậy năm 1953.

Các tài liệu giải mật cho thấy 5, 6 kiểu mẫu tuyên truyền mô tả Thủ Tướng Mossadegh vờ là "cứu tinh của đất nước" nhưng xây dựng 1 bộ máy do thám gài tại mọi lãnh vực xã hội, từ quân đội tới báo chí, từ chính khách tới các lãnh đạo tôn giáo.

Chiến dịch tuyên truyền khuấy động hình ảnh Thủ Tướng Mossadeagh như là liên minh của các thế lực sát nhân Qashqai Khan và tổ chức Bolshevik - các tác giả đặt vấn đề "Đó có là cách mà ông Mossadegh cứu nuớc". Thu hồi độc lập từ vuơng quốc Anh sau thế chiến, năm 1951 Iran bầu thủ lãnh Mossadegh của đảng Mặt Trận Quốc Dân làm Thủ Tướng - ông này nhanh chóng quốc hữu hoá các tài sản tại Iran của công ty dầu Anglo-Iranian (tiền thân của BP hiện nay), là 1 bước đưa tới đối đầu Anh và Hoa Kỳ.


Tình báo Anh và Hoa Kỳ phối hợp thực hiện cuộc đảo chính hạ bệ Thủ Tướng Mossadegh vào Tháng 8-1953, đưa vua Shah Mohammed Reza Pahlavi trở lại chính quyền.

Âm mưu đầu tiên thất bại khi ông Mossadegh "nghe hơi gió" - nhưng, tình báo Anh-Mỹ tổ chức đảo chính đợt 2, tập trung quân đội thân Shah và huy động biểu tình quy mô ngày 19-8-1953.

Biểu tình lập tưc đuợc cảnh sát và quân đội hậu thuẫn. Nhà của ông Mossadegh bị phá hủy sau cuộc tấn công kéo dài của các lực luợng thân biểu tình có chiến xa.

Thủ Tướng Mossadegh bị thay thế bởi Tướng Fazlollah, do tình báo Anh-Mỹ chọn. Ông Mossadegh bị kết án tử hình nhưng vua Shah không dám thi hành án - sau cùng ông Mossadegh chết tại nhà riêng năm 1967.

Nền độc tài thân phương tây của vua Shah kéo dài 27 năm, kết thúc với cuộc cách mạng Hồi Giáo 1979.

Chính biến 1953 vẫn còn phủ mây u ám trên các quan hệ giữa Iran và Hoa Kỳ cho tới nay. 1 phúc trình của CIA tỏ ý quan ngại về cuộc xâm lấn của Nga, là sự can thiệp của Nga thời thế chiến mà sử gia của CIA mô tả, khi 1 hiệp ước Liên-Xô Iran 1940 cho phép Nga đặt binh lực tại Iran nếu biên giới Nga bị đe dọa. Thực tế là Nga chiếm đóng 1 phần lãnh thổ Iran năm 1941-1945.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Đợt nóng nguy hiểm đang tràn khắp Miền Tây từ California tới Utah, theo bản tin của Yahoo News tường thuật hôm Thứ Hai, 14 tháng 6 năm 2021. Nhiệt độ được dự đoán lên tới 105 độ F tại Thành Phố Salt Lake, 118 độ tại Phoenix và 123 độ tại Needles, California vào Thứ Ba.
Một cuốn sách mới được viết bởi một trong những cố vấn về vi khuẩn corona hàng đầu của Tổng Thống Joe Biden cho thấy rằng Bác Sĩ Deborah Birx đã hy vọng cựu Tổng Thống Donald Trump sẽ bị thất cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2020, theo CNN tường thuật hôm Thứ Bảy, 12 tháng 6 năm 2021.
Tổng thanh tra Bộ Tư Pháp, Michael Horowitz, đang thực hiện cuộc điều tra riêng. Bộ này hôm Thứ Sáu cho biết rằng việc xem xét của Horowitz sẽ tập trung vào “việc sử dụng các trác đòi của Cộng Hòa và các viên chức pháp lý thẩm quyền khác” để có được các hồ sơ của những nhà lập pháp, các ký giả, và những người khác liên quan với những cuộc điều tra liên tục trong những vụ rò rỉ trái phép.
Thống Đốc Gavin Newsom đã đặt 41 trong số 58 quận của tiểu bang trong tình trạng khẩn cấp tiểu bang vì hạn hán, chiếm khoảng 30% dân số California, theo một thông cáo báo chí được công bố từ văn phòng thống đốc cho biết. Vào đầu tuần này, các viên chức địa phương tại Quận Santa Clara đã tuyên bố tình trạng thiếu nước khẩn cấp, công bố các hạn chế nước đối với 2 triệu cư dân của quận.
Một nhóm 10 Thượng Nghị Sĩ Dân Chủ và Cộng Hòa đã thỏa thuận điều họ gọi là “khung sườn thỏa hiệp thực tế để hiện đại hóa hạ tầng cơ sở và các kỹ thuật năng lượng của quốc gia,” theo một tuyên bố chung được công bố hôm Thứ Năm bởi TNS Kyrsten Sinema, Dân Chủ-Arizona, cho biết. Kế hoạch “sẽ chi trả toàn bộ cho và không gồm việc tăng thuế,” theo các thượng nghị sĩ cho biết thêm.
Phó Tổng Thống Hoa Kỳ Kamala Harris đã đối diện với áp lực phải đi thăm biên giới Hoa Kỳ-Mexico, khi bà giải quyết sự gia tăng di dân kỷ lục trong chuyến công du hải ngoại chính thức đầu tiên của bà, theo bản tin của BBC tiếng Anh tường thuật hôm Thứ Ba, 8 tháng 6 năm 2021. Bà Harris đã có một cuộc trao đổi đầy thử thách với một nhà báo là người đã hỏi bà tại sao không đến biên giới phía nam của Hoa Kỳ.
Thượng Viện Hoa Kỳ đã thông qua dự luật lưỡng đảng hiếm có hôm Thứ Ba, 8 tháng 6 năm 2021, nhằm mục đích chống lại sự ảnh hưởng đang gia tăng của Trung Quốc bằng cách đầu tư hơn 200 tỉ đô la vào kỹ thuật, khoa học và nghiên cứu của Mỹ, theo CNN tường thuật hôm Thứ Ba. Cuộc bỏ phiếu cuối cùng với tỉ số phiếu 68-32. Thượng Nghị Sĩ Độc Lập Bernie Sanders của Vermont là lá phiếu duy nhất của nhóm Dân Chủ chống lại dự luật. 9 Thượng Nghị Sĩ Cộng Hòa đã tham gia với Dân chủ để bỏ phiếu thông qua.
Băng thu âm chưa bao giờ được nghe trước đây, mà CNN độc quyền có được, cho thấy cách cố vấn trong thời gian dài của cựu Tổng Thống Donald Trump là Rudy Giuliani đã liên tục áp lực và dụ dỗ chính quyền Ukraine trong năm 2019 để điều tra những âm mưu không có chứng cứ về ứng cử viên Joe Biden, theo CNN tường thuật hôm Thứ Hai, 7 tháng 6 năm 2021.
Các viên chức Kiểm Soát Xa Lộ California (CHP) hôm Thứ Hai, 7 tháng 6 năm 2021, nói rằng họ tin là họ đã khám phá khẩu súng được dùng để bắn chết Aiden Leos 6 tuổi trên Xa Lộ 55 vào tháng trước, cũng như chiếc xe mà một người hành khách đã nổ súng giết người, theo bản tin của Báo Los Angeles Times tường thuật hôm Thứ Hai.
Bộ Trưởng Tài Chánh Hoa Kỳ Janet Yellen nói rằng kế hoạch chi tiêu 4,000 tỉ đô la của Tổng Thống Joe Biden sẽ là tốt cho Hoa Kỳ, ngay cả nó góp phần vào việc lạm phát tăng và đưa tới lãi suất cao hơn, theo Bloomberg News qua tường thuật của Reuters được đăng trên trang mạng Yahoo.com hôm Chủ Nhật, 6 tháng 6 năm 2021.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.