Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Đề Phòng Sốt Rét Khi Du Lịch

21/10/200000:00:00(Xem: 5487)
Năm mươi (50) năm về trước bệnh sốt rét ngã nước (malaria) tưởng đã bị tiêu diệt. Nhưng ngày nay, sốt rét vẫn còn là một vấn đề nan giải của nhân loại. Thực vậy, chúng ta thấy bệnh sốt rét càng ngày càng lan tràn.

Trên thế giới, mỗi năm có khoảng 300 tới 500 triệu người mới bị mắc bệnh, và ít ra, từ một triệu rưỡi tới hai triệu bảy người chết vì sốt rét. Phần lớn là trẻ em (World Health Report 1997).

Du lịch ra nước ngoài rồi mang bệnh về đây là mối lo ngại hàng đầu của nước Mỹ (G. Juckett, American Family Physician, May 1999). Bởi vậy đề phòng sốt rét khi du lịch rất cần thiết: vừa tránh được loại bệnh nguy hiểm, vừa không mang bệnh về. Vì họ sợ nhất là có thể phát sinh lan tràn dịch sốt rét tại đây.

Vấn đề khác không kém quan tâm là thuốc trừ ký sinh trùng sốt rét Plasmodium, đã bị quen thuốc tại hầu hết các vùng nhiệt đới, nơi đang có bệnh. Gần như không có thuốc nào có thể coi là phòng ngừa sốt rét được hiệu nghiệm trăm phần trăm. Bởi vì, một mặt khoa học gia chưa sáng chế được thêm thuốc mới. Mặt khác, thuốc men chỉ có giới hạn. Lại nữa, chỉ có rất ít thuốc dùng được cho trẻ em. Và thuốc cũng không dùng được cho phụ nữ mang thai. Phần lớn thuốc trừ sốt rét đều rất độc.

Vậy bệnh sốt rét-malaria là gì"
Là bệnh nguy hiểm, chết người, sinh ra bởi nhiều ký sinh trùng như Plasmadium falciparum, P.vivax, P.ovale và P.malariae.

Bệnh truyền như thế nào"
Chúng ta mắc bệnh sốt rét vì bị muỗi-Anopheles mang ký sinh trùng sốt rét cắn chúng ta. Khi muỗi cắn người có bệnh, hút máu chứa đầy ký sinh trùng sốt rét. Ký sinh trùng sốt rét sẽ lớn dần trong muỗi. Khi muỗi đốt vào người lành mạnh, sẽ truyền bệnh. Ký sinh trùng vào gan bệnh nhân, chui vào tế bào gan, nẩy nở, sinh sản. Ký sinh trùng vào hồng huyết cầu, khoảng 8 ngày đến nhiều tháng, rồi cũng sinh sôi nảy nở, phá bể hồng huyết cầu. Độc tố ký sinh trùng sốt rét lan tràn trong máu, làm bệnh tình nặng thêm.

Triệu chứng sốt rét gồm có:
Giống như bị cảm, nóng, run rét, nhức đầu, đau nhức mình mẩy, và mệt mỏi. Đôi khi ói, mửa, ỉa chảy. Sốt rét làm da vàng, thiếu máu. Bệnh sốtrét do ký sinh trùng P. falciparum, nếu không chữa kịp thời, làm suy thận, lên kinh phong, tâm trí mê hoảng, bất tỉnh và tử vong (http://www.cdc.gov/travel/malaria).

Khi bị muỗi cắn thì bao lâu sinh bệnh"
Bình thường khoảng 10 ngày tới 4 tuần lễ sau. Đôi khi sớm hơn, khoảng 8 ngày. Đôi khi rất trễ, khoảng một năm. Có khi ký sinh trùng sốt rét (P Vivax và P. Ovale) nằm yên trong gan hàng tháng hay kéo dài tới 4 năm sau rồi mới phát bệnh.

Vậy việc đề phòng bệnh sốt rét là phải làm thế nào"
. Trước hết, cần phải đề phòng muỗi cắn, tức là muỗi Anopheles. Muỗi bay lặng lẽ. Khi muỗi đậu thì đầu chúc thẳng xuống. Nếu bạn chỉ ở trong nhà, không ra ngoài ban đêm, sẽ giảm được muỗi cắn rất nhiều. Phải ngủ trong mùng, và mùng có thể bơm thêm thuốc permethrin. Nên mặc áo dài tay, vải lạt mầu. Thoa thuốc chống muỗi, chứa dưới 35 phần trăm thuốc N,N-dethyl-meta-toluamide.

. Đề phòng sốt rét bằng thuốc uống:


- Chloroquine. Mặc dầu ký sinh trùng đã quen thuốc nhưng nhiều nước ở Trung Đông, Trung Mỹ, hay ở những quần đảo Haiti chẳng hạn vẫn còn dùngClhoroquine để ngừa sốt rét.
- Mefloquine. Là thuốc hiện nay được Trung Tâm Phòng Ngừa Bệnh ở Georgia, Hoa Kỳ, cho phép dùng khi du lịch. Là thuốc tốt nhất chống được ký sinh trùng sốt rét-Falcifarum. Tuy nhiên đã có trường hợp ký sinh trùng quen thuốc tại Campuchia, vùng biên giới Campuchia và Thái Lan, và tại Miến Điện.
- Proguanil (Chloroguanide hydrochloride). Rất công hiệu trong vùng PhiChâu (Saharan Africa). Thuốc không có ở Mỹ, nhưng được phép bán ở Gia Nã Đại.
- Doxycycline (Vibramycin). Là thuốc trụ sinh. Thường dùng phòng ngừa tiêu chảy khi du lịch. Nhưng thuốc củng có thể dùng phòng ngừa ký sinh trùng sốt rét đã từng quen thuốc, dọc theo biên giới Thái Lan.
- Premaquine. Dùng trị ký sinh trùng sốt rét Plasmodium Vivax và Plasmodium Ovale.

Tất cả những thuốc kể trên đều phải có toa và tùy thuộc bác sĩ gia đình quyết định.
. Những thuốc mới đang còn trong vòng nghiên cứu:
- Thuốc để chữa sốt rét như Pyrimethamine-sulfadoxine (Fansidar),
- Để phòng ngừa sốt rét như Azithromycine.
- Nhưng đặc biệt nhất là thuốc chủng ngừa sốt rét, sẽ hy vọng được xử dụng một ngày rất gần.

Sau đây là vài lời khuyên thêm về đề phòng sốt rét khi du lịch:
. Ngủ trong phòng có che màng lưới ngoài cửa ra vào hay cửa sổ.
. Dùng mùng, đôi khi xịt thêm thuốc Permethrin.
. Buổi chiều nên mặc áo dài tay, mặc quần dài, mầu lạt.
. Dùng thuốc xịt chân tay thuốc (deet), N,N-Diethyl-methyl-meta-toluamide (sau đó, phải rửa sạch sẽ để tránh ngộ độc thuốc).
. Không ra ngoài buổi tối, sau mặt trời lặn.
. Phải uống thuốc phòng ngừa sốt rét: Thuốc thường dùng nhiều nhất là Mefloquine (có thể dùng khi du lịch Viêt Nam), nhưng cũng không đề phòng sốt rét được 100 phần trăm. Thuốc có vài công phạt như ói, chóng mặt, khó ngủ, mộng mị. Cần hỏi ý kiến và tùy thuộc bác sĩ gia đình quyết định. Nếu không chịu Mefloquine, hoặc phải đi những vùng biên giới Campuchia-Thái Lan hay trong nước Campuchia, có thể dùng doxycycline.

Thuốc cũng có vài công phạt. Thuốc chloroquine dùng trong vùng Trung Mỹ, Haiti và Trung Đông. Xin nhắc lại: cần hỏi bác sĩ gia đình để biết chi tiết cách dùng thuốc cho đúng, kể cả những hiểu biết về công phạt của thuốc.

Nhưng quan trọng nhất vẫn là nên liên lạc với Trung Tâm Phòng Ngừa Bệnh (Centers for Disease Control and Prevention), vào trang Web (http://www.cdc.gov), hay kêu điện thoại trực tiếp 1-888-232-3299, để tìm hiểu thêm về sốt rét.

Nếu biết rằng mình sẽ phải du lịch những vùng có bệnh sốt rét, bạn có thể liên lạc Hội Y Khoa Du lịch Quốc Tế (International Society of Travel Medicine), trang Web http://www.istm.org, hay điện thoại cho 1-770-736-7060, để biết thêm chi tiết.

(Ghi chú: Bài này viết với mục đích giúp nâng cao kiến thức, không dùng để tự trị liêu. Nếu bạn có thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay thuốc men, xin hỏi bác sĩ gia đình).

Bác sĩ Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., FAAFP; E-mail: nmtran@hotmail.com ; Điện thoại: (714) 547-3915.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Không có cách nào để bọc đường tin này: Một nửa người Mỹ lớn tuổi sẽ béo phì rất nghiêm trọng trong vòng hơn 12 năm nữa, theo một phúc trình mới tiên đoán.
Hoa Kỳ mất đi một cây cổ thụ quý giá có một trăm năm với hai ngày lẻ tuổi thọ.Trước sự ra đi này, đích thân vị nguyên thủ quốc gia cũng phải lên tiếng tỏ ý nuối tiếc là người Mỹ mới mất một bảo vật hiếm có. Đó là tài tử Bob Hope mà nhân dân Hoa Kỳ coi như một nhà ái quốc, một diễn viên hài tuyệt hảo, một người mang niềm vui tới cho mọi người.
Cách nay 100 năm, Émile Coué (1857-1926) một nhà tâm lý học và đồng thời cũng là một dược sĩ Pháp đã đề xướng ra phương pháp tư tưởng tích cực (pensée positive) để cải thiện sức khỏe. Đây là một phương pháp đơn giản và rất dễ thực hiện. Theo nhiều người cho biết nó tỏ ra rất hiệu nghiệm.
Theo truyền thông Hoa kỳ, ông Trump đang được chữa trị với nhiều thứ thuốc cho bệnh COVID-19. Ba thuốc trong danh sách hôm nay 2 tháng 10, 2020 là Regeneron, famotidine, và aspirin. Chúng tôi xin lược sơ một cách tổng quát lý do mà ba thứ thuốc này được bác sĩ dùng cho ông Trump.
Một trăm năm qua đã có nhiều phát minh, sáng kiến tuyệt hảo để chẩn bệnh, trị bệnh, phòng bệnh. Tuổi thọ trung bình 45 tuổi ở năm 1900 đã được nâng lên 76,5 tuổi vào cuối thế kỉ, cái gọi là thất thập cổ lai hy đã trở nên chuyện bình thường, trường thọ đã là một trong nhiều quà tặng của nền y khoa tiến bộ trong thế kỉ 20 dành cho nhân loại.
Tại Canada, từ tháng 4 tới tháng 7 hằng năm là mùa tôm hùm (homard, lobster). Đây là một loại tôm biển. Nên phân biệt tôm hùm lobster với một loại tôm hùm nước ngọt tương tự mà người ta gọi là crawfish hay crayfish có rất nhiều tại vùng Kentucky và Louisiana.
Bệnh dại còn được gọi là bệnh chó điên vì trong thực tế thường do chó điên cắn phải… Bệnh dại vẫn còn là một vấn đề trọng đại tại các vùng Đông Nam Á, Ấn độ, Châu Phi và Châu Mỹ La Tinh. Hằng năm, số tử vong vì bệnh chó dại cắn được ước đoán vào khoảng trên 50.000 người khắp thế giới…
Nói đến tuổi già thì ai mà không băn khuăn, lo nghĩ. Già có nghĩa là ốm yếu, bệnh hoạn, xấu xí, mất năng lực, không còn hữu dụng, mất khả năng, phải trong cậy vào người khác, nghèo khó, buồn nãn, cô đơn trong căn phòng hiu quạnh ngày nầy qua ngày nọ để chờ đến lúc ra đi theo ông theo bà...
Ngày nay tại hải ngoại, đạp xe máy hay cỡi ‘ngựa sắt’ là một cái mode xê dịch rất ư là phổ thông, vừa duỡng sanh, rất tốt cho sức khỏe, lý thú cho mọi lứa tuổi kể cả các cụ ông lẫn cụ bà “chưa quá rệu” và vẫn còn ham sống ham vui…
Biết rằng hệ tiêu hóa của chúng ta chứa thường trực trên 400 loại vi khuẩn khác nhau với tổng số trên 100 000 tỉ vi khuẩn. Đây là những vi khuẩn có ích cho cơ thể. Chúng tạo thành hệ vi sinh đường ruột (intestinal flora). Các vi khuẩn nầy giúp ích trong việc làm lên men vài loại glucid như chất cellulose mà cơ thể không hấp thụ được. Cellulose là một chất trong các loài thực vật.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Mắt thường chúng ta có thể nhìn thấy bao xa?
Theo nhà dịch tễ học hàng đầu của Thụy Điển, hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy miễn dịch cộng đồng đang giúp nước họ chống lại Covid-19
Theo dự báo mới nhất của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), đại dịch Covid-19 sẽ gây thiệt hại lớn cho ngành hàng không toàn cầu trong giai đoạn 2020-2021.
Sau khi các hãng dược phẩm Mỹ và Anh lần lượt công bố kết quả thử nghiệm khả quan vaccine phòng Covid-19, Nga cũng tuyên bố sẽ bán vaccine Covid-19 với giá rẻ hơn và đặt mục tiêu sản xuất 1 tỷ liều trong năm 2021
Theo trang Financial Times, Facebook đang lên kế hoạch “lấy lòng” ông Biden bằng các chiến dịch tập trung vào Covid-19 và biến đổi khí hậu.