Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Bài số 2 – Loạt bài Du lịch tại Hoa Kỳ: Trận Bighorn June, 1876

08/06/201300:00:00(Xem: 6214)
Giao Chỉ, San Jose 
Thăm chiến trường xưa.

Xa lộ liên bang số 90 chạy hướng Đông Tây tại nơi giáp ranh 2 tiểu bang Montana và Wyoming sẽ gặp ngã ba liên tỉnh lộ 212. Đây là vùng được mang danh Little Bighorn Valley. Cả vùng sông nước Bighorn phía Bắc xa lộ 90 cách đây 137 năm là chiến trường của trận lịch sử quân da đỏ tiêu diệt toàn thể trung đoàn kỵ binh số 7 của Hoa Kỳ. Đoàn du khách Á Châu chúng tôi từ chuyến xe Bus đổ xuống bãi đậu ngay giữa chiến trường. Hơn 50 khách du lịch trang bị 30 máy hình và máy quay phim ồn ào bấm nút. Khu chính giữa là viện Bảo Tàng. Phía cánh phải là nghĩa trang quốc gia cấp tiểu khu. Hướng lên đồi cao là đài kỷ niệm của chiến sĩ Hoa Kỳ, ngay bên cạnh là khu tử chiến cuối cùng của trung đoàn kỵ binh số 7. Từ ngọn đồi này nhìn xuống bên trái là khu tưởng niệm của các dũng sỉ da đỏ. Tại đây cỏ tranh mọc cao và có bảng chỉ dẫn coi chừng rắn độc. Chính nơi đây là trận Bighorn đã xẩy ra. Trận đánh ghi dấu chiến thắng hào hùng của dân da đỏ. Sau trận này, phe da đỏ bị tiêu diệt dần và phải rút vào các khu tập trung. Hình ảnh các chiến binh da đỏ sau đó chỉ còn trên màn ảnh Hoa Kỳ. Trước khi kể chuyện hôm nay xin nhắc lại chuyện cũ.

Năm 1976 đoàn di dân tỵ nạn Việt Nam theo tiếng gọi của tình quê đã kéo nhau đi từ miền Đông qua miền Tây. Từ thủ đô DC về Cali. Lúc đó lòng người chưa ổn định, đi ngang nước Mỹ rất vội vàng. Tiện đâu thì ghé lại bên đường. Chưa bao giờ nghĩ đến việc du lịch . Vì vậy chúng tôi dễ dàng bỏ qua vùng Bighorn.

Bây giờ có dịp trở lại trung tâm Bắc Mỹ, tìm hiểu nước Hoa Kỳ, đã ghi nhận lịch sử Tây tiến với rất nhiều xúc động.

Đầu tiên xin tóm lược như sau.

Khi người Âu Châu theo con tàu May Flower đến Mỹ, gặp thổ dân trên bờ biển Đại Tây Dương đã chung sống rất thân thiện. Hai bên cùng nhau thù tạc trong cái năm có Lễ tạ ơn lần đầu tiên. Nhưng sau đó cuộc sống đã không thuận lợi. Dành dân chiếm đất vẫn là nguyên do của chiến tranh. Dân da đỏ sống trong các lều du mục. Các bộ lạc trồng tỉa theo mùa, nuôi gia súc trên các đồng cỏ thiên nhiên. Dân da trắng chiếm đất cắm dùi. Xây cất các nông trại và các thị xã. Nấu rượu bán cho da đỏ và bán cả súng đạn. Các bộ lạc da đỏ bắt đầu khoanh vùng giữ đất chặn con đường Tây tiến. Cuộc chiến giữa 2 phe diễn ra trong nhiều thập niên. Đồng thời cũng đã có nhiều thỏa hiệp giữa 2 bên được ky kết tùy từng giai đoạn. Trước năm 1870 một thỏa hiệp đã được chính quyền Hoa Kỳ ký kết với các bộ lạc Lakota và Cheyenne. Cam kết rằng từ nay khu thung lũng Bighorn này thuộc da đỏ. Lấy thiên nhiên làm chứng. Khi nào suối không chảy, mưa không rơi, lá không rụng thì mới giải lời cam kết. Nhưng vài năm sau, tin tức Bighorn có vàng, lập tức dân giang hồ Hoa Kỳ tràn vào Bighorn đào vàng. Trận chiến giữa dân tìm vàng và dân da đỏ bùng nổ. Chính phủ Hoa Kỳ theo chủ trương do dân, vì dân và cho dân Mỹ bèn xé hiệp ước, ra lệnh cho da đỏ phải di chuyển về vùng tập trung. Mặc cho lá rừng vẫn rơi với nước mắt da đỏ. Suối vẫn chảy nhưng lời cam kết thì để trôi theo nước. Hàng ngàn dân da đỏ gồm gia đình, ông già bà già, đàn bà trẻ con phải bỏ Bighorn ra đi. Lịch sử di dân ghi lại đây là những chuyến đi đầy nước mắt. Hàng ngàn dân da đỏ đã chết trên đường về các khu tập trung.
giao_chi_3_resized
Hình ảnh trên tuyến đường du lịch.
Nhưng tại vùng thung lũng Bighorn đã có các chiến binh da đỏ của các bộ lạc Lakota và Cheyenne tình nguyện ở lại giữ đất. Lãnh đạo quân liên hiệp các bộ lạc da đỏ là dũng sĩ Sitting tù trưởng Lakota, với tay súng anh hùng có tước hiệu là ngựa điên Crazy Horse chỉ huy tác chiến..

Trận quyết liệt sinh tử. Lúc đó là tháng 6 năm 1876 các bộ lạc da đỏ quyết định ở lại Bighorn với 7000 dân Lakota, Cheyenne, Sioux và Arapaho cùng với 2000 chiến binh.

Quân chính phủ có trung đoàn kỵ binh số 7 do trung tá George Amstrong Custer chỉ huy. Đây là đơn vị tiền phương của chiến dịch tập trung và di dân da đỏ. Ông Custer vốn là anh hùng của kỵ binh Hoa Kỳ, có nhiều chiến công và nhiều huy chương trong quân lực. Ngay khi được tin da đỏ tập trung tại trung tâm Bighorn, ông Custer ước tính nhầm về khả năng địch nên đã vội mở cuộc tấn công mà không chờ đợi đại quân của liên bang ở phía sau. Với trung đoàn 7 gồm 600 kỵ binh ông chia công tác cho 3 tiểu đoàn. Đích thân Custer chỉ huy 5 đại đội tiến thẳng vào mục tiêu. Đơn vị xung phong của ông lọt vào giữa mặt trận trong khi các tiểu đoàn bị chận đánh bên ngoài bởi quân số đông đảo của chiến binh da đỏ. Giữa một ngọn đồi thấp tại Bighorn bộ chỉ huy trung đoàn và các đại đội xung kích bị vây hãm bởi hàng ngàn tay súng da đỏ. Dũng sĩ của ba bộ lạc hò hét cưỡi ngựa chung quanh phòng tuyến của trung đoàn 7 giữa bãi trống. Kỵ binh của Custer phải bắn cho ngựa của mình ngã quỵ xuống để làm điểm tựa mà tác chiến. Không một chiến binh nào của đại đội chỉ huy và các đại đội tác chiến của trung đoàn 7 còn sống. Tất cả đều hy sinh tại chỗ với trung tá Custer. Một chiến binh da đỏ sau này đã kể lại: Da đỏ vừa cưỡi ngựa vòng quanh thật nhanh và bắn. Trong vòng vây lính Hoa Kỳ tử chiến giữa một khu vực đầy khói lửa. Kẻ đứng người ngồi. Những người chết nằm xuống. Những người bị thương vẫn còn bắn. Ngựa hý vang trời rồi người và ngựa cũng bị đạn gục xuống. Trung đoàn kỵ binh số 7 bị giết riêng tại ngọn đồi Bighorn là 5 đại đội.


Phía da đỏ bị chết lối 100 người nhưng xác đã đem đi hết. Khi đại quân của liên bang Hoa Kỳ kéo đến chiến trường thì chỉ thấy còn toàn xác lính Mỹ. Chuyện xảy ra vào tháng 6-1876.
giao_chi_2_resized
Hình ảnh trên tuyến đường du lịch.
Sau cuộc chiến, những tháng Sáu….

Trận thảm bại của kỵ binh Hoa Kỳ xẩy ra tháng 6-1876. Ngay sau đó người Mỹ tìm thấy duy nhất 1 con ngựa của trung đoàn 7 còn sống. Bộ chỉ huy đem con ngựa nuôi tại Fort Lincoln. Chiến mã có tên là Comando sống thêm được 15 năm nhưng không kể được về những cái chết oai hùng của các kỵ sĩ. 50 năm sau, cũng vào tháng 6-1926 ngay tại Bighorn một ngôi mộ chiến sĩ vô danh được dựng lên để tưởng niệm cho các chiến sĩ 2 phía. Hai bên tượng đài là tượng bán thân của chiến binh Hoa Kỳ và da đỏ. Đại diện 2 phe thù địch ngày xưa bắt tay nhau với sự chứng kiến của 50 ngàn dân Montana trong buổi lễ kỷ niệm 50 năm trận Bighorn. Trong dịp này dũng sĩ da đỏ Crazy Horse được xưng tụng là người da đỏ anh hùng tiêu biểu của tiền nhân da đỏ trong cuộc chiến đấu bảo vệ truyền thống văn minh của nền văn hóa bộ lạc. Tháng 6 năm 1948 một điêu khắc gia Hoa Kỳ gốc Ba Lan tưởng như cũng mang dòng máu điên của con ngựa chứng ngày xưa đã khởi sự công trình đục núi để khắc tượng Crazy Horse trên núi đá South Dakota. Phải chờ đến 50 năm sau, vào ngày 3 tháng 6 năm 1998 công trình mới hoàn tất được khuôn mặt của Crazy Horse. Lễ khánh thành với 7000 người tham dự có con cháu của các chiến binh da đỏ hiện diện. Phần còn lại của công trình kiệt tác này dự trù còn phải thêm vài thập niên nữa. Điêu khắc gia tác giả đã qua đời cùng người con trưởng. Mộ phần cha con chôn ở chân núi. Chương trình điêu khắc vĩ đại nhất thế giới hiện đã bàn giao lại cho thế hệ thứ hai và bắt đầu có thế hệ thứ ba nối tiếp. Đây sẽ là đề tài của bài tiếp theo.

Riêng bài viết lần này về trận Bighorn mục đích đề cao tinh thần mã thượng của Hoa Kỳ đã xây dựng khu Bảo tàng ghi thành tích chiến thắng huy hoàng của người da đỏ và đồng thời gương hy sinh của trung đoàn 7 kỵ binh Hoa Kỳ.

Sau này tại Việt Nam trận chiến Quảng Trị, trận chiến Bình Long cần học được bài học quân tử của Bảo tàng Viện Montana và tượng đài South Dakota. Để đem lại cho thế hệ tương lai các bài học lịch sử đến từ cả 2 phía. Đứng giữa ngọn đồi Bighorn, chúng tôi nhìn xuống phía dưới. Khu vực có hàng rào chôn mộ bia của kỵ binh trung đoàn 7. Đây là ngọn đồi tử chiến sau cùng. The Last Stand Hill. Phía bên kia là đài tưởng niệm da đỏ quây vòng tròn tượng hình của chiến thuật bao vây cổ điển.
giao_chi_1_resized
Hình ảnh trên tuyến đường du lịch.
Mỗi bên đều có bia đá ghi rõ. Đây là nơi chiến binh Hoa Kỳ ngã xuống. Đây là nơi dũng sĩ da đỏ hy sinh." Hồn tử sĩ gió ù ù thổi". Ngọn gió nào cho bên đây, ngọn gió nào cho bên kia.

Và một ngày nào đó ngọn gió Cao Miên thổi qua chiến trường An Lộc. Ai đã chết cho bên này và ai đã chết cho bên kia ở con đường số 13 oan trái.

Một tấc đường, một giải khăn tang. Ai đem máu đỏ nhuộm cờ vàng. Rồi ra đến miền Trung. Gió Lào thổi trên sông Quảng Trị. Đưa những thuyền giấy hoa đèn mang theo các linh hồn tử sĩ trôi ra biển Đông. Linh hồn nào của lính Bắc và linh hồn nào của lính Nam. Nếu người Việt trong nước chưa học được bài học đối xử với tử sĩ phe thù nghịch. Người Việt ở hải ngoại đã học được những gì qua cuộc chiến Nam Bắc Hoa Kỳ và cuộc chiến trên đường Tây tiến của kỵ binh Mỹ tử chiến cùng dân da đỏ.

Bao giờ tượng đài của tướng quân Nguyễn Khoa Nam được khắc trên núi Thất Sơn. Và nơi ông tự sát phải trở thành bảo tàng viện. Sáng ngày 1 tháng 5-1975 với ba hồi chuông thỉnh Phật và một phát súng vào đầu. Hình ảnh này sẽ lưu trữ trong ngôi nhà ông đã sống giờ phút cuối cùng tại Cần Thơ. Đó chính là ý nghĩa tôi tìm thấy trong chuyến đi vào lòng lịch sử Hoa Kỳ. (Bài số 3 tiếp theo: Ba thế hệ tạc tượng Crazy Horse. Khắc cho giấc mơ – Carving a Dream).

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Tại sao photon di chuyển nhanh như ánh sáng? Tại sao từ đốm lửa diêm, ngọn đuốc, ngọn đèn, một tinh cầu phát nổ v.v… phóng ra, photon lập tức đạt tốc độ nhanh nhất trong Vũ Trụ? Câu trả lời có rồi, giản dị và không đòi hỏi những kiến thức vật lý cao siêu. Nhưng nói ngay thì bạn sẽ bỡ ngỡ, hoang mang, và rồi thắc mắc rất nhiều, mất vui. Vậy ta kiên nhẫn đi từng bước một. Chậm nhưng mà chắc. Đường trường lên thác xuống ghềnh, băng rừng lội suối, lạc tới lạc lui trong núi thẳm rừng sâu… kẻ dò đường này đã lãnh hết. Giờ sông sâu đã bắc cầu, đường xuyên rừng đã khai quang chờ đón bạn.
Cùng với số phận chung của Thế giới, nạn dịch Covid-19 đã phủ mây mù lên nền kinh tế của Việt Nam trong 7 tháng đầu năm 2021. Khoảng 80,000 Doanh nghiệp đóng cửa và hàng chục triệu công nhân mất việc làm. Việt Nam đã nhập siêu 2,7 Tỷ Dollars trong thời gian này, trong khi tình hình dịch Covid-19 vẫn còn nghiêm trọng.
Mười một năm trời ròng rã, mỗi lần nghĩ tới anh là tôi nghĩ tới Nelson Mandela, chỉ ra được khỏi tù sau 27 năm, vì những người khác đã tranh đấu thành công để có một cuộc thay đổi toàn diện trong xã hội. Ngay sau khi ra tù, Mandela đã được bầu làm lãnh đạo một cuộc thương nghị với nhà cầm quyền cho vấn đề hòa giải dân tộc.
‘Tổng thu nhập một tháng trên một khẩu của chúng tôi là 40.000 đồng …’ 40.000 đồng có giá trị như thế nào lúc này. Đó là giá của 2 bát phở, giá của 4 lít xăng, giá của hai xuất cơm trưa văn phòng, giá của một cuốc xe ôm trên đoạn đường 10km, giá của hơn một bao thuốc lá 555, giá của 3 ly cà phê… Tôi biết sẽ có rất nhiều người không thể tin rằng tổng thu nhập hàng tháng của một khẩu trong hầu hết những gia đình nông dân lại chỉ với một con số ‘kinh hoàng’ như thế.”
Các lãnh tụ của Đảng Cộng Hòa có thể tiếp tục than phiền về tình trạng kinh tế khó khăn và các chương trình của Biden có khuynh hướng xã hội, nhưng khi nhìn những thống kê về dư luận quần chúng thì rõ ràng quan điểm của Đảng Cộng Hòa không phản ảnh đúng với nhận thức của đa số dân Mỹ.
Nhạc Sĩ Tô Hải và Cựu Đại Tá Bùi Tín là hai nhân vật đã có dịp theo dõi và tham gia cuộc sống trong thời gian hai biến cố kể trên xảy ra, đã phục vụ chính quyền Cộng Sản trong Quân Đội Nhân Dân, trong văn nghệ và báo chí, sau đó đã đổi thái độ. Ngày 11/8/ 2018, hơn một tuần lễ trước ngày có thể coi là mở đầu cho định mệnh của hai ông, hai ông cùng qua đời, cùng ở tuổi 91. Câu hỏi được đặt ra là hai ông đã nhận định ra sao về ngày 19/8/1945 này? Người viết xin vắn tắt ghi lại sau đây để người đọc tiện theo dõi và hiểu rõ hơn quan điểm của hai ông, đồng thời cũng xin ghi thêm một vai chi tiết liên quan tới ngày 19/8/1945 ít được mọi người biết tới hay chỉ biết mơ hồ, trong đó có chuyện tấm ảnh của Tướng Cọp Bay Chennault ký tặng Hồ Chí Minh, chuyện Việt Minh lấy đồ trong cung vua đem ra chợ bán, chuyện bốn tấn bạc người Nhật trả lại cho Chính Phủ Việt Nam, chuyện Việt Minh tịch thu của cải của nhà giầu...
Tuy nhiên, khi Chính phủ áp dụng giãn cách nhà với nhà, người với người, cấm ra đường nếu “không có lý do chinh đáng”, khoanh vùng, lập chốt kiểm soát cho tới ban hành lệnh giới nghiêm tại Sài Gòn từ 6 giớ tối đến 6 giớ sáng thì tình hình kinh tế và xã hội xáo trộn rất nhanh. Đời sống người dân bị đảo lộn, gặp muôn vàn khó khăn do mất việc, giảm việc, cạn kiệt tài chính vì dù không có việc làm nhưng vẫn phải ăn để sống, vẫn phải trả tiền thuê nhà, điện nước v.v…
Tôi tha phương cầu thực đã lâu nên tiếng mẹ đẻ không khỏi có phần giới hạn. Bữa qua, đứng xếp hàng ở chợ chờ trả tiền thùng bia, chợt nghe loáng thoáng dăm câu đối thoại của mấy người đồng hương mà không khỏi có đôi chút băn khoăn: Vậy chớ chị thuộc diện gì? Nào có “thuộc diện” gì đâu. Mình chỉ là loại … ăn theo thôi mà! Về nhà, xem qua tự điển thì thấy Soha định nghĩa (“ăn theo”) thế này: Khẩu ngữ: Được hưởng hoặc có được nhờ dựa theo cái khác, người khác, không phải do tự bản thân có hoặc làm nên: “Nước lên cá đuối ăn theo, Lái buôn hết gạo bỏ neo cầm chừng.” (Cdao)
Lời người dịch: Các lý giải của Jude Blanchette và Richard McGregor về sự ra đi và kế vị của Tập Cận Bình trong tương lai là một đóng góp hữu ích cho độc giả quan tâm đến sự nghiệp chính trị của Nguyễn Phú Trọng và sự thống trị của ĐCSVN, vì không có sự khác biệt to lớn trong hệ thống chính trị của Trung Quốc và Việt Nam. Nhưng hai tác giả không nêu lên một khía cạnh thời sự đang tác động cho tình thế là dịch bịnh COVID-19. Cả hai ĐCSTQ và ĐCSVN đều luôn tự hào về các thành tích kinh tế toả sáng mà không cần cải cách tự do chính trị và tự tuyên dương là “cường quốc chống dịch bịnh” hữu hiệu hơn các nước dân chủ phương Tây. Hiện nay, biến chuyển thảm khốc về dịch bịnh tại Việt Nam cho thấy một sự thật khác hẳn và giúp cho người dân có một cơ hội để nhận định đúng đắn hơn về sự lãnh đạo của ĐCSVN.
Ở độ cao hơn 46,000 feet tức là cao hơn 14 kilomets trên vùng sa mạc khô cằn của tiểu bang New Mexico, chiếc phi thuyền không gian màu trắng và bạc đã được hỏa tiễn phóng lên hướng về bầu khí quyển của Trái Đất, cỡi lên một chòm khói khí đốt và nhiên liệu cao su cứng đang cháy rực, theo ký giả Michael Greshko của báo National Geographic. Một vài phút sau, 2 phi công và 4 hành khách của phi thuyền, gồm tỉ phú Richard Branson, đã trôi trên bề mặt của hành tinh chúng ta hơn 53 dặm, tức hơn 85 cây số là độ cao đủ để nhìn thấy độ cong của Trái Đất và trượt qua mối ràng buộc của hấp lực, trong vòng ít nhất vài phút. Chiếc phi thuyền lấp lánh đó -- Virgin Galactic’s V.S.S. Unity – được phóng vào không trung từ một chiếc máy bay lớn hơn để đạt tới độ cao hơn 53 dặm trên bầu trời. Khi nó hoàn tất đường phóng lên, nó xoay cặp đuôi của nó lại, sắp xếp lại hình dạng chiếc phi thuyền để cho phép nó rơi trở lại thượng tầng khí quyển như một trái banh vũ cầu. 15 phút sau khi tách khỏi phi thuyền mẹ,
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.