Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Trang Đất Việt: Tỉnh Phú Thọ

09/05/201300:00:00(Xem: 6450)
TỈNH PHÚ THỌ

Tỉnh Phú Thọ có diện tích 3.520 km vuông. Dân số năm 2011 là 1.400.2200 người, mật độ 375 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Dao, Sáng Chày, Mường, Hoa. Gồm có: Thành phố Việt Trì, thị xã Phú Thọ và 11 huyện: Hạ Hoà, Thanh Ba, Đoan Hùng, Lâm Thao, Yên Lập, Thanh Sơn, Tam Nông, Yên Thủy, Phù Ninh, Cẩm Khê, Tân Sơn. Tỉnh lỵ ở thành phố Việt Trì. Phú Thọ bắc giáp tỉnh Tuyên Quang, Yên Bái. Tây giáp Sơn La, phía đông giáp Vĩnh Phúc, đông nam giáp Hà Nội, nam giáp Hoà Bình. Nhiệt độ trung bình 23,5 độ C.

Lịch sử tỉnh Phú Thọ: Vùng đất Phú thọ ngày nay, thời vua Hùng thuộc bộ Văn Lang, là nơi trung tâm của nước Văn Lang. Thời Bắc thuộc, thuộc huyện Mê Linh. Thời nhà Trần, thuộc lộ Tam Giang. Sau khi Pháp chiếm Bắc Kỳ, Toàn quyền Đông Dương đã điều chỉnh một số huyện của tỉnh Sơn Tây, cộng với một số huyện khác thành lập tỉnh Hưng Hoá. Ngày 5-5-1903, lại cho thành lập thị xã Phú Thọ và đổi tên tỉnh Hưng Hoá thành tỉnh Phú Thọ. Ngày 26-1-1968, hợp nhất hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc thành tỉnh Vĩnh Phú. Ngày 26-11-1996, tỉnh Vĩnh Phú tách ra lại thành tỉnh Phú Thọ và tỉnh Vĩnh Phúc.

Sông chính của Phú Thọ là: Sông Hồng, Sông Lô, Sông Đà, nhờ phù sa các sông, nên Phú Thọ đất đai màu mỡ. Kỹ nghệ tiến triển, mua bán tấp nập; đường sá và trường trại khang trang.

Văn hoá lễ hội ở Phú Thọ, nổi bật là lễ hội đền Hùng vào ngày 10 tháng 3 âm lịch. Từ ngày 8 đến 11 tháng 3, cờ phướn phất phới, chiêng trống vang trời, hành lễ tưởng nhớ 18 thế hiệu Hùng Vương dựng nước và giữ nước. Đền Hùng ở núi Đền (còn gọi: Nghĩa Cương, Nghĩa Lĩnh, Hùng Sơn, Hy Cương) thuộc xã Hy Cương, huyện Lâm Thao.

Nơi đền Hạ có gác chuông, chùa Thiên Quang, phía chân núi đông nam có giếng Ngọc, đền Trung là nơi các Lạc hầu, Lạc tướng bàn bạc việc nước, đền thượng là nơi nhà vua lập đàn để tế trời đất, và cũng là nơi Thục Phán dựng cột đá thề giữ nước.

Đền Âu Cơ ở xã Hiền Lương, huyện Hạ Hòa, tương truyền Đức Mẹ Âu Cơ, sinh một bọc 100 trứng, nở 100 người con.

Chùa Phúc Thánh, thuộc huyện Tam Nông, ở núi Ngọc Phúc. Chùa do một bà Quí phi của Lý Thần Tông là bà Lê Thị Lan Xuân, dựng năm 1145, bà tu và mất ở đây vào năm 1171.

Đầm Ao Châu ở huyện Hà Hoà, đầm có diện tích 2 km vuông, trên đầm có 100 đảo chơi vơi và 99 cửa khe suối, phát xuất từ nơi những đồi có cây lá hoa quả sum sê, nước chảy ra đầm như đầu các giao long ngấp ngó. Ban đêm, nơi đây trông thơ mộng. Rừng Xuân Sơn, thuộc huyện Thanh Sơn, có nhiều hang động, các nhũ đá tạo muôn hình lạ lẫm, Động Tiên, có ngõ thông lên đỉnh núi, không khí luôn dịu mát.

Đền Hùng trên núi Nghĩa Cương
Nhớ ơn Quốc tổ, quê hương giữ gìn
Cảm tác: Non nước Phú Thọ
Bờ nam Phú Thọ giáp Hoà Bình
Đền miếu nước non, cảnh hữu tình
Vĩnh Phúc phía đông, cây cỏ tốt
Tuyên Quang hướng bắc, phố phường xinh
Học đường Phú Thọ, khá khang trang
Kỹ nghệ mở mang, tiến vững vàng
Màu mỡ đất đai, trông bát ngát
Phẳng phiu đường sá, ngó thênh thang
Đền Hùng lễ hội rỡ ràng thay!
Đông đảo đồng bào khắp đó đây
Chiêng trống thùng thùng vang đất nước
Phướn cờ phất phới, rợp trời mây
Phong Châu ấn tích đất Hùng Vương
Quốc Tổ lo lường dựng thổ cương
Nghĩa Lĩnh, ba đền luôn cổ kính
Đồng bào, một bọc mãi thân thương
Hoá công nắn nót đầm Ao Châu
Dáng dấp giao long, ngấp ngó đầu
Cây cỏ sởn sơ, nơi nước cạn
Trăng sao lấp lánh, chỗ ao sâu
Rừng Xuân Sơn, đẹp đẽ vô cùng!
Rực rỡ bông hoa, khắp một vùng
Óng ánh động hang, muôn thạch nhũ
Nhớ nhung Phú Thọ, nhớ đền Hùng

Nguyễn Lộc Yên

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Rõ ràng toàn là những đòi hỏi quá đáng và … quá quắt. Ngay đến bác Hồ mà còn không bảo vệ được cả vợ lẫn con, bác Tôn cũng chỉ có mỗi một việc làm là… sửa xe đạp cho nó qua ngày đoạn tháng thì bác Quang biết làm sao hơn và làm gì khác được?
✱ VOA: Trên cương vị tổng thống, ông Trump đôi khi chia sẻ thông tin, bất kể mức độ nhạy cảm của nó. Ông ngẫu hứng cung cấp thông tin bảo mật cấp độ cao cho bộ trưởng ngoại giao Nga ✱ VOA: Những tài liệu này cần được bảo mật là việc rất nghiêm trọng- đặc biệt là đối với Mar-a-Lago, những khách nước ngoài ở đó - tạo ra một mối đe dọa đến an ninh quốc gia ✱ VOA: John Kelly khởi động một nỗ lực để cố gắng hạn chế những người có quyền tiếp cận ông Trump tại Mar-a-Lago, nhưng nỗ lực này thất bại khi Trump từ chối hợp tác...
Hôm thứ Sáu 23-9 trên tạp chí Project-Syndicate, nhà báo Laurence Tubiana cho rằng không có gì là hay, là tốt một khi châu Âu theo đuổi chính sách đa phương hóa theo tiêu chuẩn hai mặt (double standard) trong cuộc chiến Ukraine, vì cộng đồng Âu còn nhiều vấn đề ưu tiên giải quyết...
Đại Hội Đồng Liên Hiêp Quốc lần thứ 77 đã khai mạc tại New York hôm 20-9-2022, trong bối cảnh thế giới đối mặt với hàng loạt khủng hoảng, đang bị chia rẽ vì nhiều vấn đề: Cuộc chiến Ukraine, khủng hoảng khí hậu, mất an ninh lương thực, khủng hoảng năng lượng, và nạn dịch Covid-19 vẫn chưa chấm dứt...
Truyện dài chống tham nhũng, lãng phí ở Việt Nam đã được thi hành từ Trung ương xuống địa phương, nhưng tham nhũng cứ trơ ra là vì sao? Thắc mắc này không phải đến thời Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng mới có mà từ khuya lắm rồi, ít nhất cũng từ khóa đảng VII thời ông Đỗ Mười làm Tổng Bí thư (28 tháng 6 năm 1991 - 26 tháng 12 năm 1997). Nhưng tại sao tình trạng này cứ kéo dài mãi và không có dấu hiệu suy giảm mà còn biến chứng, lan nhanh mặc dù nhà nước đã tung ra nhiều biện pháp phòng ngừa và chữa trị...
Tôi đã trót có dăm ba lời về nón cối, mũ cối, và dép râu nên (lỡ trớn) cũng xin được thưa luôn, đôi câu, về cái nón tai bèo...
Bạn ơi, -Kẻ trí tuệ ít lỗi lầm và khi phạm lỗi thì nhận biết và tu sửa. Kẻ ngu si không biết lỗi lầm và khi nhận biết thì biện minh mà không hề tu sửa. -Kẻ trí tuệ trước mọi sự việc đều tìm hiểu và phân tích lợi-hại. Còn kẻ ngu si chỉ nhìn thấy lợi mà không thấy hại. -Kẻ trí tuệ biết đo lường thời thế. Còn kẻ ngu si thì làm bừa, khi thất bại lại đổ lỗi cho Trời. Tức khí nhảy ra đâm chém dễ. Nhẫn nhục chờ thời khó, “Khảng khái cần vương dị. Thung dung tựu nghĩa nan.” (Lý Trần Quán Tiến Sĩ đời Lê Trung Hưng)
Theo VOA Tiếng Việt hôm 9-9-2022 bà Aler Grubbs, giám đốc Quốc gia USAID Mỹ tại Việt Nam và ông Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng GD&ĐT-VN đã ký kết bản ghi nhớ nâng cao chất lượng giáo dục Đại học và thúc đẩy xây dựng một nền Đại Học Tự Trị tại Việt Nam...
Trận đánh tái chiếm cổ thành Quảng Trị kéo dài 81 ngày trong mùa Hè đỏ lửa 1972 là một trong những trận đánh dài và khốc liệt nhất trong chiến tranh Việt Nam. Trong tạp chí tháng Tư trên trang mạng khảo cứu lịch sử historynet năm nay, Thiếu Tướng hồi hưu John D. Howard, một sĩ quan West Point và cựu cố vấn tại chiến trường Việt Nam vào năm 1972 đã kể lại diễn biến toàn bộ chiến dịch và trận tái chiếm lịch sử này. Xin giới thiệu lại bài viết này nhân kỷ niệm 50 năm trận tái chiếm cổ thành kết thúc vào ngày 16 tháng 9 năm 1972...
Vào giữa tháng 3, chưa đầy một tháng sau khi Nga xâm lăng Ukraine, nhà khoa học chính trị Francis Fukuyama đã đưa ra một dự đoán nổi bật: Ukraine sẽ chiến thắng. Sáu tháng sau, Ukraine đang trên đà tấn công và tái chiếm lãnh thổ quan trọng giữa nhiều dấu hiệu là quyết tâm của Nga đang suy yếu. Các bản tường thuật chỉ ra rằng vũ khí và thông tin tình báo do Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh khác cung cấp đang mang lại cho cuộc phản công của Ukraine một sự thúc đẩy nghiêm trọng. Liên minh NATO vẫn bền vững và đoàn kết đứng sau Ukraine, bất chấp nỗ lực của Nga nhằm làm suy yếu sự thống nhất đó bằng cách hạn chế xuất khẩu khí đốt tự nhiên sang châu Âu...
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.