Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Yểm Trợ Thị Trường hơn Yểm Trợ Doanh Nghiệp

25/04/201300:00:00(Xem: 5850)
... “yểm trợ doanh nghiệp” là một sai lầm...

"Nhà nước nên phát huy thị trường tự do hơn là hỗ trợ các doanh nghiệp thì mới phát triển được kinh tế một cách hữu hiệu và công bằng". Nguyên tắc trên được chuyên gia kinh tế Nguyễn-Xuân Nghĩa nêu ra khi được hỏi về tình trạng teo tóp và suy sụp của các doanh nghiệp tại Việt Nam. Xin quý thính giả theo dõi cách lý giải của ông qua phần trao đổi với Vũ Hoàng trong tạp chí "Diễn đàn Kinh tế" tuần này.

Vũ Hoàng: Xin kính chào ông Nghĩa. Thưa ông, báo cáo thường niên do Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam vừa công bố cho thấy hai chi tiết đấy quan ngại về nền kinh tế Việt Nam. Một là số lượng doanh nghiệp hoạt động đã giảm sút mạnh. Hai là quy mô của doanh nghiệp lại càng ngày càng nhỏ hơn và tuyển dụng ít nhân công hơn. Hiện tượng teo tóp về cả lượng lẫn phẩm như vậy xảy ra mặc dù nhà nước Việt Nam đã có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp từ hơn một năm nay. Ông nghĩ sao về chuyện này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trước tiên là tôi rất mừng khi Việt Nam có một hiệp hội tư nhân với chức năng yểm trợ việc phát triển tư doanh và được sự góp ý của các chuyên gia kinh tế ngoài chính quyền. Nhờ vậy mà đã có nhiều cuộc khảo sát và cả những phê phán về những gì bất cập. Đây là một bước tiến bộ về trình độ tổ chức và giúp Việt Nam thoát khỏi cái nhìn và nhất là chính sách duy ý chí và hẹp hòi của nhà nước.

- Chi tiết đáng chú ý khác và cũng từ Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam thì so sánh tình hình từ giữa Tháng Chín đến cuối Tháng 12, số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam đã từ 471 nghìn sụt xuống còn 312 nghìn, là mất toi gần 160 nghìn cơ sở trong có hơn ba tháng. So với 694 nghìn doanh nghiệp được thành lập thì con số hoạt động hiện tại là 312 nghìn chỉ còn gần 45%, nghĩa là mất hơn phân nửa. Tình trạng này quả thật là đáng lo ngại. Đó là về số lượng.

- Chứ về phẩm thì sự tình lại còn bi đát hơn như ông vừa nêu ra. Đó là kích thước hay quy mô của các doanh nghiệp còn tồn tại đã chẳng tăng mà lại co cụm hơn. Loại vừa thì biến thành nhỏ, loại nhỏ thì trở thành tí hon. Tức là trong hệ thống sản xuất kinh tế, sức sản xuất của tư doanh đã giảm sút mạnh về cả số lượng lẫn tầm cỡ. Vài con số khái quát và trừu tượng ấy không thể làm chúng ta quên là nhiều triệu người đang điêu đứng vì cơ sở phá sản và bị nguy cơ thất nghiệp.

Vũ Hoàng: Thưa ông, sự tụt hậu xảy ra sau khi nhà nước Việt Nam đề ra chính sách yểm trợ doanh nghiệp từ hơn một năm nay. Nếu như vậy, thưa ông, có cái gì bất cập trong chính sách ấy hay chăng?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Tôi lại làm thính giả của chúng ta giật mình khi nói rằng lý luận gọi là "yểm trợ doanh nghiệp" là một sai lầm về tư tưởng, nhận thức lẫn thực tế. Sự sai lầm ấy thật ra khá phổ biến và có lẽ chương trình kỳ này của chúng ta nên cố giải thích cho rõ để may ra còn cải sửa được. Vắn tắt là nhà nước phải yểm trợ thị trường hơn là yểm trợ doanh nghiệp thì mới phát triển được doanh nghiệp và kinh tế.

Vũ Hoàng: Ông thường có cách nêu vấn đề bằng nghịch lý rồi mới lần lượt lý giải. Thắc mắc của nhiều người ở đây là sau khi bị khủng hoảng vì chế độ tập trung quản lý, Việt Nam và nhiều xứ khác đã áp dụng quy luật thị trường và cho phép tư doanh hoạt động. Như vậy, việc yểm trợ tư doanh là cần thiết và có lợi để mở rộng không gian sinh hoạt của các doanh nghiệp tư nhân. Chuyện ấy có gì sai?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chúng ta sẽ đi từng bước để thấy ra sự khác biệt và thậm chí đối lập giữa hai quan niệm là "phát huy thị trường" và "hỗ trợ doanh nghiệp".

- Thực tế rất phũ phàng của loài người là mọi chế độ chính trị đều mặc nhiên nâng đỡ thành phần xã hội có khả năng bảo vệ và củng cố quyền lực của chế độ, như tăng lữ, quý tộc hay trí thức, quân đội, v.v... Do thực tế đó mà chế độ dân chủ là tương đối ít tệ nhất vì dân chủ chính là sự bình đẳng của mọi người trước hệ thống luật pháp do chính người dân góp phần lập ra.

- Nó ít tệ hơn cả vì định chế hóa sự bình đẳng của quyền dân bằng pháp luật và phải khởi đi bằng luật pháp. Cuộc tranh luận hiện nay tại Việt Nam về việc cải tổ Hiến pháp là cơ hội làm sáng tỏ thực tế này. Cơ bản nhất là người dân chưa có quyền tham gia vào việc làm ra luật vì vẫn bị một đảng chính trị cột tay và đòi một thứ quyền lãnh đạo tiên thiên từ trên đầu chụp xuống.

- Nhìn ra bên ngoài, khi một đảng cầm quyền không thể độc quyền quản lý kinh tế theo kiểu kế hoạch hóa vì gây ra khủng hoảng làm xứ sở lụn bại, người ta mới nói đến quy luật của thị trường. Sự chuyển biến ấy có nghĩa là người ta thấy ra ưu thế của quyền tự do quyết định và chọn lựa về kinh tế. Các quốc gia tiên tiến đều đã áp dụng quy luật thị trường tự do từ cuối thế kỷ 18 nên mới trở thành tiên tiến, và nền dân chủ có góp phần đáng kể cho sự thay đổi lớn lao này.

- Nhưng ngay trong một xã hội dân chủ, chính quyền vẫn mặc nhiên nâng đỡ thành phần có thể bảo vệ quyền lực của mình vì vậy đấu tranh chính trị trước quốc hội hay trong công luận là điều cần thiết để gìn giữ nguyên tắc bình đẳng trước luật pháp. Trong các quốc gia đã chuyển hướng theo kinh tế thị trường mà chưa có dân chủ đích thực thì tình hình còn tồi tệ hơn khi nhà nước nói đến chuyện "yểm trợ doanh nghiệp" vì thật ra lại không yểm trợ thị trường. Đó là hoàn cảnh của Việt Nam và ta nên nhìn ra sự khác biệt giữa hai khái niệm doanh nghiệp và thị trường.


Vũ Hoàng: Xin cám ơn ông là đã chậm rãi phân tích sự chuyển hóa về nhận thức và tổ chức của các nước trên thế giới để đi dân tới hoàn cảnh của Việt Nam ngày nay. Sự khác biệt giữa hai khái nhiệm doanh nghiệp và thị trường là gì?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Trong một chương trình trước đây, chúng ta có nói đến quyền tự do mặc cả và trao đổi giữa hai tác nhân kinh tế mà mình tạm gọi là ông A và bà B trong thị trường. Nhà nước do ông X nào đó lãnh đạo phải bảo đảm quyền kinh doanh bình đẳng của hai thành phần A và B này vì nó mở rộng quyền chọn lựa của mọi người khi tiêu thụ và đầu tư. Bây giờ, vì bất cứ một lý do hay động lực nào đó, được ngụy trang thành chính sách yểm trợ doanh nghiệp, ông X có thể nâng đỡ một trong hai thành phần này thì cái nhà nước đó đã đi ngược quy luật thị trường.

- Nó can thiệp vào hệ thống sinh hoạt kinh tế một cách bất công và thực chất vẫn là nâng đỡ thành phần làm lợi cho mình. Kinh tế học gọi đó là nạn "tư bản thân tộc", tức là dù có tư bản chủ nghĩa về hình thức nhưng dành ưu thế cho tay chân và thân tộc của những kẻ có chức có quyền.

- Nói cụ thể vào hoàn cảnh Việt Nam thì tôi xin nhắc lại khoản hai của điều 55 trong dự thảo Hiến pháp đang được tranh cãi là "Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân, cùng phát triển lâu dài, hợp tác, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật. Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo." Chi tiết ấy cho thấy giữa các thành phần kinh tế thì thành phần kinh tế nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo, tức là chưa có sự bình đẳng trên sân chơi và thị trường chưa thể vận hành tự do. Vì thế, loại tập đoàn kinh tế nhà nước có đặc tính sản nhập chứ không sản xuất vì là một trung tâm hao tốn, như Vinashin hay Vinalines, vẫn được tài trợ dồi dào trong khi tư doanh khát vốn bị phá sản hàng vạn.

Vũ Hoàng: Như vậy, phải chăng khi nhà nước nói đến chính sách gọi là "yểm trợ doanh nghiệp" thì điều ấy có nghĩa là thành phần doanh nghiệp nào mà có quan hệ với khu vực chủ đạo này vẫn được nâng đỡ hơn các thành phần khác hay không?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Thưa rằng đúng như thế và ta có quá nhiều thí dụ đau lòng mà nát việc.

- Chúng ta nên mường tượng ra một hình tháp tròn như cái nón. Trên đỉnh và ở giữa là các tập đoàn kinh tế nhà nước được thu vét tối đa nguồn lực mà sản xuất tối thiểu. Chung quanh là các doanh nghiệp nhà nước cũng được yểm trợ theo diện chính sách mà đóng góp rất ít cho kinh tế vì có hiệu năng thấp nhưng vẫn tồn tại nhờ không bị cạnh tranh và củng cố thế lực của nhà nước. Ở dưới là một dàn cơ sở vệ tinh, tiếng là doanh nghiệp tư nhân và thực chất là tay chân thân tộc đang trở thành các đại gia cực giầu. Dưới cùng là các tiểu doanh thương loại vừa và nhỏ lẫn các cơ sở mới được thành lập thì đã chết ngộp vì chính sách kiểm soát có thiên vị ở trên và chết đói vì thiếu vốn kinh doanh ở dưới. Mà các cơ sở này mới thật sự tạo ra công ăn việc làm và tiếp cận với đời sống thật của thị trường.

- Qua mấy năm sai lầm tai hại vì quản lý vĩ mô quá tồi, sự khốn đốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa ở vòng ngoài, dưới đáy tháp, đã tạo cơ hội cho nhà nước Việt Nam bày tỏ nỗi quan tâm. Nhưng khi nhà nước nói đến "yểm trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa" thì đấy là lúc ba tầng doanh nghiệp trên cùng được tiếp vận, nào vốn nào tín dụng nào đất đai nào cơ hội thu mua hay kinh doanh xuất nhập khẩu, v.v... Trong khi đó đa số cơ sở ở dưới bị thiểu số ở trên chèn ép và đang tiêu vong lần mòn với số tử vong kỷ lục trong vòng có mấy năm.

Vũ Hoàng: Câu hỏi cuối của chúng tôi, thưa ông Nghĩa, là trong hoàn cảnh khó khăn hiện nay, người ta đang tranh luận là nên hay không nên tung tiền cấp cứu các doanh nghiệp có thể vỡ nợ trong khu vực địa ốc ở tại Việt Nam. Ông có ý kiến gì về chuyện này?

Nguyễn-Xuân Nghĩa: - Chẳng riêng gì ở Việt Nam mà tại nhiều quốc gia khác, kể cả các nước tiên tiến, đều có vụ tranh luận là nên cứu hay không và nên cứu ai hay bỏ ai khi kinh tế suy trầm, nhà nước mắc nợ và doanh nghiệp gặp nguy cơ sụp đổ. Chính là vào lúc đó mình mới càng thấy rằng nên phát huy thị trường và quyền kinh doanh bình đẳng hơn là yểm trợ doanh nghiệp hoặc tung tiền cấp cứu doanh nghiệp.

- Lý do là gặp cảnh nguy nàn, và vì những lý cớ cao đẹp, nhà nước dễ yểm trợ hoặc lấy công quỹ cấp cứu loại cơ sở gọi là thân hữu, đấy là khi các nhóm lợi ích có thể tác động vào chính sách của nhà nước để kiếm lợi. Tại các nước Tây phương thì đấy là đại gia ngân hàng, đại tổ hợp và nghiệp đoàn. Tại các nước chưa có dân chủ và đang chuyển sang kinh tế thị trường thì đấy là hệ thống kinh tế nhà nước và doanh nghiệp thân tộc. Càng cấp cứu loại cơ sở này là càng khuyến khích nạn "ỷ thế làm liều" mà giới kinh tế gọi là "moral hazard" vì họ ỷ vào sự cấp cứu và yểm trợ của nhà nước mà có hành động bất cẩn hay bất lương khi đầu cơ. Việc cấp cứu đó chỉ là sự biến hóa của nạn "tư bản thân tộc" crony capitalism, vốn dĩ cũng là một nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng.

Vũ Hoàng: Xin cảm tạ ông Nghĩa về cuộc trao đổi hôm nay.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Có lẽ cũng không thể quên những đóng góp tích cực từ một số cơ quan truyền thông Việt ngữ, các ký giả chuyên hay không chuyên nghiệp, những dịch giả, các chuyên viên đủ ngành nghề trong cộng đồng gốc Việt, đặc biệt là một giới trẻ năng động và tài ba, cũng đã tham gia tích cực vào việc cung cấp thông tin nhanh chóng và xác thực, dù trong tư cách nghề nghiệp hay chỉ là công dân tự phát.
Sau khi Biển và Chim Bói Cá được dịch giả Tây Hà chuyển sang Pháp ngữ (La Mer et le Matin-Pêcheur) trong một cuộc phỏng vấn dành cho RFA, vào hôm 15 tháng 4 năm 2012, Bùi Ngọc Tấn đã có đôi lời tâm sự về tác phẩm của mình: “Tôi chỉ có thể tóm tắt lại như thế này, đây là sử thi, quyển tiểu thuyết sử thi thời sự tan rã. Tan rã trong hệ tư tưởng, tan rã trong quan hệ sản xuất, nghĩa là tan rã trong ý thức hệ, tan rã trong quan hệ giữa người với người.”
Rât ngỡ ngàng và xót xa khi tôi nghe tin Kiêm Thêm đã ra đi giữa mùa đại dịch. Mấy tuần trước, Thêm còn rủ tôi về nhà Thêm ở Monterey Hills uống bia và ngắm khu vườn nhỏ Thêm đã chí thú vun trồng trong những ngày sống cách ly ở nhà. Tuy từ nơi tôi ở, xuống nhà Kiêm Thêm chỉ cách khoảng 6 giờ lái xe trên đường cao tốc; nhưng con đường xa lộ bây giờ thành dài vô tận trong mùa dịch bệnh đang phải cách ly.
Người Việt ở nước ngoài đi biểu tình thì may mắn là không ai bị trọng thương hoặc tử thương gì sất. Tuy thế, những lời lẽ nẩy lửa – hay cay độc – mà họ dùng để mạt sát nhau (trong lúc tranh cãi để bênh vực quan điểm chính trị của mình) thì có thể làm cho tha nhân bị tổn thương cho đến khi nhắm mắt!
Ngày 6 tháng 1 năm 2021 một cuộc nổi dậy đã xảy ra tại Thủ Đô Hoa Thịnh Đốn khi hàng trăm người bạo loạn tràn vào Tòa Nhà Quốc Hội Hoa Kỳ khiến cho 5 người chết. Trong khi nhiều người tại Thủ Đô Washington, bề ngoài đi biểu tình chống lại điều mà họ thấy sai lầm rằng cuộc bầu cử bị đánh cắp, sự có mặt của họ -- và các hành động của họ -- phản ảnh một loạt mục tiêu lớn hơn mà các dân quân người Mỹ đang hy vọng đạt được để có thêm hành động cực đoan hơn. Nhiều bài viết bởi các học giả chuyên về phong trào cực đoan bạo động, thượng đẳng da trắng và dân quân giải thích con đường đi xuống mà những người bạo loạn và nổi dậy này tìm cách chiếm lấy nước Mỹ. Báo The Conversation U.S. đã biên soạn các trích đoạn của 5 trong số những bài viết đó, tìm cách giải thích sự rạn nứt đã lan rộng trong xã hội Mỹ. “Những người theo QAnon, Proud Boys và các nhóm cực hữu và cực hữu và dân tộc da trắng kết nối lỏng lẻo khác tập họp tại Washington tưởng rằng họ đang sống trong ý tưởng rất ư kỳ quặc
Với bối cảnh này, Tổng thống Biden thừa nhận ông sẽ phải đối phó với một nước Mỹ phân hóa trầm trọng hơn bao giờ hết, cộng thêm với nạn dịch Thế kỷ và một nền Kinh tế suy thoái với 6.7% người Mỹ thất nghiệp. Con số này tương đương với khoảng 40 triệu người cần được trợ giúp khẩn cấp. Tổng thống Biden nói với nhân dân Mỹ rằng ông biết rất rõ phải làm gì trong cương vị Tổng thống để hàn gắn vết thương chia rẽ do các khuynh hướng bạo lực và cường quyền gây ra, nhanh chóng ngăn chặn dịch Covid 19 và phục hồi kinh tế.
Một nền dân chủ lâu đời, bén rễ hơn ba trăm năm qua của một cường quốc hàng đầu thế giới bỗng dưng trở thành nền “cộng hòa chuối” (banana republic)[1] qua cuộc bầu cử tổng thống 2020, với tố cáo gian lận, kiện tụng rồi trở thành bạo loạn sau đó, tưởng như chỉ có thể xảy ra ở một nước độc tài kém phát triển nào đó ở Nam Mỹ hay mãi tận châu Phi xa xôi. Tại sao lại có thể xảy ra những chuyện kỳ lạ như thế với một nền dân chủ được xem như mẫu mực để thế giới noi theo?
Khi Facebook và Twitter quyết định đóng cửa vĩnh viễn tài khoản của Tổng thống Trump, sau nhiều lần cảnh cáo, dư luận bùng lên tranh luận về quyền tự do phát biểu và Tu chính án Số 1 trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Từ ngày lên làm lãnh đạo, ông Trump đã dùng tài khoản twitter để nói chuyện thẳng với những ai có kết nối với tài khoản của ông. Twitter của tổng thống có 80 triệu người theo dõi và ông đã dùng nó như là phương tiện phát ngôn chính, vào bất cứ khi nào ông thấy cần, kể cả lúc đêm khuya hay khi trời còn tờ mờ sáng. Ông viết vài hàng về những gì ông suy nghĩ mà chẳng cần tham khảo ý kiến với cố vấn hay những người làm chính sách trong nội các. Ông bốp chát, khinh miệt những người không đồng ý hay chê bai ông. Nhiều lần Twitter và Facebook đã dán lời cảnh báo trước những phát tán của ông, khi cho rằng tổng thống không nói đúng sự thật. Cho tới khi biến cố 6/1 xảy ra, là sự việc nhiều người ủng hộ Tổng thống Trump tràn vào trụ sở Quốc Hội làm loạn,
Chiến tranh ở Việt Nam sôi động nhất là vào thập niên 70. Nam ký giả nhà binh thì nhiều, nhưng nữ ký giả chỉ có Phan Trần Mai, thuộc binh chủng Nhảy Dù, sau khi giải ngũ về làm cho nhật báo Trắng Đen. Chúng tôi gặp nhau vào mùa hè đỏ lửa, lúc ở địa đầu giới tuyến, tỉnh Quảng Trị.
Hôm nay công sở và trường học cùng một số hãng xưởng đã được nghỉ lễ ngày Martin Luther King Jr. Day để đón mừng sinh nhật và tưởng niệm ông. MLK sinh ngày 15 tháng Một năm 1929 nhưng ngày MLK Day được chọn là ngày thứ Hai thứ ba trong tháng Một hàng năm, tức hôm nay. Ngoại trừ sinh nhật tổng thống George Washington và Abraham Lincoln được kết hợp và đón chào như một ngày lễ liên bang qua Ngày Tổng Thống - President Day, ông là công dân Hoa Kỳ duy nhất có ngày sinh đã được Quốc Hội chuẩn thuận và tổng thống Ronald Reagan thông qua vào năm 1983, trở thành ngày lễ liên bang chính thức, nhằm tưởng niệm và vinh danh một nhân vật lịch sử vĩ đại của nước Mỹ. Người mà cái tên hầu như hiện diện khắp nước Mỹ qua những bảng tên đường, các trung tâm, tổ chức, phong trào xã hội dân sự.
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.
Người Việt Phone
Một đám cháy đã bùng phát tại Viện Huyết thanh ở bang Maharashtra, Ấn Độ, nơi đang sản xuất hàng triệu liều vaccine Covid-19.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cố vấn y tế của Tổng thống Mỹ Joe Biden, đã lên tiếng cảm ơn WHO vì dẫn dắt nỗ lực ứng phó Covid-19, trái ngược với chỉ trích thời ông Trump.
Loạt sắc lệnh được ký nhanh chóng ngay trong ngày làm việc đầu tiên của tân Tổng thống Mỹ Joe Biden tại Nhà Trắng nhằm thực hiện những lời hứa tranh cử của ông.
Ông Joe Biden chính thức trở thành tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ và cũng là tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Giá dầu thế giới tăng cùng với thị trường chứng khoán Mỹ trong phiên giao dịch hôm thứ Ba (19/01/2021), một ngày trước lễ nhậm chức của Tổng thống đắc cử Joe Biden,