Hôm nay,  
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật
Việt Báo Văn Học Nghệ Thuật

Quân Đội Miến Điện Trong Vành Móng Ngựa

30/03/201300:00:00(Xem: 7123)
Và vương miện quá nặng trên đầu phong trào dân chủ...

Khi Miến Điện đang chuyển sang một chế độ dân chủ hơn để thoát khỏi hoàn cảnh bị cô lập và lệ thuộc quá nhiều vào Trung Quốc, dư luận chú ý đến hai tác nhân chính của sự thay đổi. Đó là quân đội và lãnh tụ của phong trào đấu tranh cho dân chủ, bà Aung San Suu Kyi....

Hôm Thứ Tư 27 Tháng Ba vừa qua, quân đội Miến duyệt binh trước Quảng trường Ba Vua tại thủ đô Naypyidaw. Tham gia cuộc biểu dương là sáu ngàn quân thuộc ba binh chủng hải, lục, không quân và lực lượng cảnh sát, cùng chiến xa, đại pháo và phản lực cơ. Ngồi ở dưới, có Phu nhân Aung San Suu Kyi, nữ dân biểu lãnh đạo phong trào dân chủ. Thời sự quốc tế loan tin như vậy.

Ta hãy thử nhìn sâu hơn chuyện đó....

Tháng Ba năm 2006, chế độ quân phiệt Miến Điện chính thức thiên đô từ Yangon (ta thường gọi là Ngưỡng Quang) ở ven biển phía Nam lên Naypyidaw (xin đọc là Naipiđơ) ở giữa rừng tại một khu vực chiến lược trong nội địa. Lý do có thể là phong thủy, sấm ký - dạ vâng! - hay an ninh, vì khu vực này tiếp cận với các địa phương xưa nay vẫn do dân thiểu số kiểm soát bằng lực lượng võ trang riêng.

Ngày 27 Tháng Ba được dân Miến gọi là "Ngày Cách Mạng Chống Phát Xít", để kỷ niệm cuộc khởi nghĩa chống quân Nhật vào năm 1945 dẫn đến nền độc lập của Miến Điện năm 1948. Với quân đội, đấy là "Ngày Quân Lực". Ngày 27 Tháng Ba năm 2006 chế độ quân phiệt đã nhân dịp này tổ chức cuộc duyệt binh với 12 ngàn quân - gấp đôi tuần qua - và nhiều chiến cụ để chính thức thông báo sự hình thành của thủ đô mới. Sau đấy, thủ đô mới được phát triển. Trung tâm là một quảng trưởng có ba bức tượng của Anawrahta, Bayinnaung và Alaungpaya, ba vị vua anh hùng nhất trong lịch sử.

Hôm Thứ Tư 27 vừa qua, Đại tướng Min Aung Hlaing là Tư lệnh Quân đội Miến Điện (gọi là Tatmadaw) đã ban huấn từ cho binh lính, được phát thanh trên toàn quốc, về vai trò của quân đội: lãnh đạo sinh hoạt chính trị quốc dân, chuyển hóa sang nền dân chủ và bảo vệ Hiến pháp.

Bài diễn văn "hoành tráng" – chữ nghĩa của Hà Nội quả là đắc dụng – là một món chua ngọt.

Nôm na là Quân đội vẫn lãnh đạo chính trị và có nhiệm bụ bảo vệ bản Hiến pháp. Được trưng cầu dân ý năm 2008, bản Hiến pháp này đề ra tiến trình "dân chủ hóa trong kỷ luật", nhưng đang được mổ xẻ và tu chính vì do chế độ quân phiệt đặt ra để thao túng hệ thống chính trị và vẫn duy trì quyền chỉ định thành phần tham gia Quốc hội. Đấy là phần hơi chua.

Nhưng vị ngọt trong lời hiệu triệu của người cầm đầu quân đội, là quân đội cũng chỉ đạo tiến trình dân chủ hóa tại Miến Điện. Tiến trình ấy khởi sự từ tháng Ba năm 2011 khi chế độ quân phiệt giải tán hội đồng của các tướng lãnh (Hội đồng Hòa bình và Phát triển) và trao quyền cho một Tổng thống dân sự là nguyên Thủ tướng và Đại tướng Thein Sein.

Diễn giải cho dễ hiểu, Miến Điện đã có một chính quyền dân sự về hình thức nhưng vẫn do quân đội chi phối trong hậu trường.

Chính quân đội – các tướng lãnh – đã chủ động chuyển hướng từ năm 2010 trước sự hoài nghi của Liên minh Quốc gia cho Dân chủ, lực lượng đối lập chính yếu do bà Aung San Suu Kyi lãnh đạo. Sau đó, đôi bên mới từng bước tiến thoái cho tới cuộc bầu cử bán phần vào Hạ viện đầu năm 2012 khi đảng của bà Suu Kyi chấp nhận tham gia bầu cử và thắng 43 trong 45 ghế được bầu lại.

Nghĩa là Miến Điện đang ở giữa giai đoạn tiến thoái đó của quân đội và phong trào dân chủ.

Khi ấy, ta mới chú ý đến phía đối lập: Phu nhân Aung San Suu Kyi đã lần đầu xuất hiện trong cuộc duyệt binh ngày 27. Ý nghĩa của sự hiện diện này là gì?

Xin hãy mở rộng tầm nhìn và ống kính.

Trong ba ngày đại hội từ mùng chín vừa qua của Liên minh Dân chủ, bà Suu Kyi xác định quyền lãnh đạo của mình trước những phân vân và thiếu thống nhất ngay trong đảng. Từ một phong trào đấu tranh chuyển qua vai trò một đảng có hy vọng cầm quyền sau cuộc bầu cử Tổng thống vào năm 2015, phe đối lập tất nhiên là bị phân hóa về mục tiêu lẫn phương thức hành động.

Còn lại, chỉ có uy tín của một lãnh tụ quả cảm và anh hùng. Nhưng chính bà Suu Kyi đã làm thất vọng nhiều người ở trong và ngoài Miến Điện.

Ở bên ngoài là một số dư luận Tây phương và các tổ chức đấu tranh cho nhân quyền. Họ thất vọng về lập trường thiếu kiên quyết của bà Dân biểu Suu Kyi trước những vụ xung đột về sắc tộc. Bà còn ngợi ca vai trò của quân đội nên có người cho rằng thay vì lãnh đạo sự chuyển hướng qua nền dân chủ, bà Suu Kyi có vẻ như đang thoả hiệp với quân đội và chính quyền.

Ở bên trong, nhiều người phàn nàn là ủy ban điều tra của Quốc hội do bà cầm đầu đã không đề nghị bác bỏ một dự án liên doanh khai thác đồng giữa một doanh nghiệp Trung Quốc và một đơn vị quân doanh của Miến Điện tại Letpadaung, dù dân chúng đã biểu tình phản đối dự án trong 11 ngày. Họ cho là bà nên bác dự án này như đã xảy ra năm 2011 với đập thủy điện Myitsone do Trung Quốc thiết kế và thực hiện. Người ta càng không yên tâm khi bà khẳng định là không chủ trương chống Bắc Kinh.

Bây giờ, lãnh tụ đối lập lại ngồi nghe một viên tư lệnh nói về vai trò lãnh đạo của quân đội! Từ ở xa, mình chẳng biết rằng bà có vỗ tay hay vẫn giữ nét nghiêm và buồn...

Nhưng ta hãy thử lùi lại một chút xem đôi bên tiến thoái ra sao....

Miến Điện có hai tai ách là địa dư và lịch sử.

Về địa dư hình thể, xứ này có trung tâm thù phú nhất là lưu vực sông Irrawaddy, chảy dọc từ Bắc xuống Nam ra vùng châu thổ ở giữa Vịnh Bengale ở hướng Tây và biển Andaman ở phía Đông. Tai ách địa dư ở đây là một vành móng ngựa bao quanh dòng sông và các phụ lưu ở mạn Bắc. Đấy là những núi rừng trùng điệp chạy vòng từ biên giới với Ấn Độ ở phía Tây qua biên giới với Trung Quốc ở phía Đông.

Tai ách lịch sử là Đế quốc Anh bảo vệ quyền thống trị bằng lối phân công trách nhiệm quái đản: chiếm hai phần ba dân số, người Miến Điện lo về hành chánh và chính trị, mà không được nhập ngũ; di dân từ Ấn Độ thì góp phần về kinh tế; các sắc tộc thiểu số trong vành móng ngựa trên núi thì có quyền võ trang. Bên trong, các sắc tộc phải sống chung mà nhiều khi thiếu hoà bình.

Khi giành lại độc lập từ năm 1948, Miến Điện phải giải quyết bài toán ác ôn đó.

Một giải pháp về an ninh là dân Miến Điện nắm lấy quân đội để còn bảo vệ sự vẹn toàn lãnh thổ. Hậu quả của giải pháp là chế độ độc tài quân phiệt xuất hiện từ năm 1962. Thử nghiệm mô thức xã hội chủ nghĩa kiểu cộng sản không thành – mà làm sao thành công được! - chế độ quân phiệt nghiêng từ tả qua hữu và tăng cường ách độc tài từ năm 1988 nên bị thế giới cô lập.

Càng bị cô lập họ càng lệ thuộc hơn vào Trung Quốc.

Lãnh đạo Bắc Kinh bèn vớt cá hai ba tay, vừa mua chuộc chế độ trung ương vừa thực hiện các dự án khai thông luồng giao lưu kinh tế cho các tỉnh bị khóa trong lục địa để trổ ra Ấn Độ dương, lại vừa yểm trợ các sắc dân thiểu số sống trên vùng biên giới Miến-Hoa y như đồng bào của họ ở bên kia biên giới. Đôi khi họ có ý thức Hoa hơn Miến, hay ngược lại tùy theo mức độ bị đàn áp. Nhưng các lãnh chúa ở trên thường xuyên xây dựng lực lượng võ trang và khai thác đủ nghề, từ nha phiến qua buôn lậu võ khí, và khai thác sức yểm trợ của Trung Quốc để mặc cả với chính quyền trung ương của Miến.

Nghĩa là giải pháp an ninh của quân đội dẫn đến hậu quả tai hại về ngoại giao, chính trị và kinh tế. Càng bị các nước Tây phương tẩy chay họ càng trôi vào vòng tay Trung Quốc.

Bây giờ, họ muốn ra khỏi trật tự u ám đó. Nhưng mà lui đến đâu thì sợ đến đó.

Lý do là không chỉ có phong trào dân chủ hay bà Aung San Suu Kyi đang mở rộng ảnh hưởng từ ngoài vỉa hè vào đến trung tâm chính trị. Các lực lượng sắc tộc và chính dân Miến Điện cũng tham gia vào sự chuyển động dưới nhiều hình thức, kể cả bạo động. Giao tranh rồi ngưng bắn bị cắt quãng bằng xung đột giữa quân đội và các sắc dân Kachin hay Karen đã xảy ra. Khi có xung đột, thường dân cũng là nạn dân, thủ phạm là kẻ có súng. Xô sát rồi tàn sát bằng dao búa cũng xảy ra, mà nạn nhân của dân Miến theo Phật giáo lại là người Hồi giáo hoặc di dân gốc Hồi từ Bangladesh qua....

Trong cảnh hỗn loạn đó, Trung Quốc vẫn lạnh lùng theo dõi và kín đáo khuynh đảo, trong khi Tây phương cũng theo dõi, nhiều khi ồn ào và nông cạn theo tiêu chuẩn lý tưởng của họ.

Sự thật thì các nước dân chủ như Hoa Kỳ, Ấn Độ hay Nhật Bản vào tới đâu thì Trung Quốc phải lui tới đó. Nhưng khi mà họ chần chờ do dự xem lãnh tụ dân chủ tiến thoái ra sao thì Bắc Kinh còn cơ hội tác động. Vì vậy, thảm kịch ngày nay của Miến Điện là xã hội này chưa xây dựng được một giải pháp thay thế có thực lực.

Phong trào đấu tranh cho dân chủ chưa đủ mạnh để đẩy quân đội vào vai trò bảo vệ quốc gia hơn là bảo vệ chế độ. Các tướng lãnh cũng chưa đủ mạnh để bảo vệ biên cương và ổn định nội tình. Họ biết là phải lui bước, mà cũng sợ để lại một khoảng trống nguy hiểm, chi bằng tự trám vào khoảng trống đó bằng sức mạnh. Còn quần chúng ở giữa thì sẵn sàng vọng động vì cả ước vọng dân chủ lẫn tinh thần kỳ thị dị tộc.

Trong thảm kịch đó, người ta còn thấy ra một mâu thuẫn cực nguy hiểm: Miến Điện muốn mở ra thế giới bên ngoài mà chưa hội nhập ở bên trong. Quân đội bị vây hãm trong vành móng ngựa và cái vương miện dân chủ bỗng như quá nặng cho một vị nữ lưu anh hùng.

Xét như vậy, người ta đừng vội phê phán theo kiểu truyền thông Tây phương mà nên theo dõi bản lãnh và trình độ trưởng thành của những tác nhân trong cuộc. Khẩu hiệu dân chủ thiếu nội dung thực tế không thể là bản lãnh.

Gửi ý kiến của bạn
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu. Cách gõ tiếng Việt có dấu ==> https://youtu.be/ngEjjyOByH4
Tên của bạn
Email của bạn
Điều làm tôi khâm phục và ngưỡng mộ anh hơn hết là ý chí và niềm đam mê văn chương của anh rất mạnh mẽ. Stroke thì mặc stroke, anh ráng tự tập luyện bàn tay và trí óc bằng cách gõ những bài văn thơ trên phím chữ của máy vi tính thay vì những cách tập therapy thông thường mà các bác sĩ và y tá ở bệnh viện yêu cầu.
Nguyễn Công Trứ không chỉ là một con người có tài văn và võ mà ông còn là một người có tài kinh bang tế thế (trị nước cứu đời). Được vua cử làm Dinh điền sứ (1828), ông đã có sáng kiến chiêu mộ dân nghèo, di dân lập ấp, khai khẩn đất hoang, đắp đê lấn biển, lập lên hai huyện mới Tiền Hải (thuộc tỉnh Thái Bình) và Kim Sơn (thuộc tỉnh Ninh Bình).
Một số chuyên gia lập luận rằng chúng ta đang "hiện diện trong việc thành lập" một kiến trúc an ninh mới cho Ấn Độ -Thái Bình Dương, bằng cách dựa vào tên cuốn hồi ký của Dean Acheson, một trong những kiến trúc sư chiến lược của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn vào những năm của thập niên 1940. Có lẽ chúng ta cũng như cả khối AUKUS và hội nghị thượng đỉnh của bộ Tứ (Quad) cũng đều không giúp chúng ta tiến rất xa trên con đường đó. Trong khi cả hai đều báo hiệu sự phản kháng ngày càng tăng đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Bắc Kinh, nhưng vẫn còn những khoảng trống đáng kể trong nỗ lực nhằm khai thông các tham vọng của Trung Quốc.
Thông tin chống đảng trên Không gian mạng (KGM) đang làm điên đầu Lãnh đạo Việt Nam. Tuy điều này không mới, nhưng thất bại chống “tự diễn biến” và “tự chuyển hóa” trong Quân đội, Công an và trong đảng của Lực lượng bảo vệ đảng mới là điều đáng bàn.
Có anh bạn đồng hương và đồng nghiệp trẻ, sau khi tình cờ biết rằng tôi là dân thuộc bộ lạc Tà Ru (tù ra) bèn nhỏ nhẹ khen: Không thấy ai đi “cải tạo” về mà vẫn lành mạnh, bình thường như chú! Chưa chắc đó đã là lời chân thật, và dù thật thì e cũng chỉ là câu khen trật (lất) thôi! Nói tình ngay, tôi không được “bình thường” hay “lành mạnh” gì lắm. Tôi ít khi đề cập đến những năm tháng lao tù của mình, giản dị chỉ vì nó rất ngắn ngủi và vô cùng nhạt nhẽo.
Trước hết nói về thị trường địa ốc ở Trung Quốc hiện chiến 25-30% GDP – so với 9% GDP ở Mỹ năm 2006 tức là vào lúc cao điểm trước cuộc khủng hoảng địa ốc 2007-08. Nhà đất chiếm 80% tài sản của dân Tàu (so với 40% ở Mỹ). Người Hoa không có nhiều cơ hội đầu tư vào cổ phiếu hay trái phiếu như ở Hoa Kỳ nên để dành tiền mua nhà nhất là khi giá nhà tăng liên tục từ 30 năm nay (trừ những lúc giá cả khựng lại trong ngắn hạn như vào năm 2014.) Ngành địa ốc ở Trung Quốc nếu suy sụp trong một khoảng thời gian dài sẽ ảnh hưởng đến GDP, và trực tiếp tác động lên dân chúng vốn dựa vào giá nhà như khoảng đầu tư lớn nhất trong đời chuẩn bị cho cưới hỏi, hưu trí hay gia tài để lại con cháu. Cho nên Bắc Kinh vô cùng thận trọng quản lý khủng hoảng địa ốc để không nổ bùng trở thành bất mãn xã hội như trường ở Mỹ năm 2007 vốn dẫn đến Donald Trump và Bernie Sander năm 2016 và 2020. Khủng hoảng kinh tế nguy hiểm ở chỗ từ một đốm lửa nhỏ trong chớp mắt lây lan thành trận cháy rừng, lý do nơi tâm lý
Lời người dịch: Chủ nhật vừa qua, Chủ tịch Tập Cận Bình đã kêu gọi Đài Loan gia nhập Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc, điều mà Tổng thống Thái Anh Văn đã bác bỏ rõ ràng. Vào tuần trước đó, Trung Quốc đã nhiều lần điều máy bay chiến đấu đến vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan. Hiện nay, Lầu Năm Góc đã thừa nhận rằng các giảng viên Mỹ đang bí mật huấn luyện cho quân đội Đài Loan.
Trước khi đội Việt Nam gặp đội Tàu China trong giải đấu chọn đội đại diện Châu Á dự World Cup Qatar 2022 ở bảng B ngày 7 tháng 10 năm 2021 thì báo chí quốc tế đưa ra nhiều nhận xét nhưng tổng quát là trình độ 2 đội coi như ngang ngửa nhau. Đội nào cũng có cơ hội thắng đội kia.Tuy vậy, cũng có vài ý kiến lo ngại rằng yếu tố chính trị sẽ xen vào chuyện thể thao- một trận đấu mang nhiều ý nghĩa danh dự của quốc gia.
Sau 2 năm vật lộn với dịch Covid-19, tình hình kinh tế Việt Nam đang đứng trước viễn ảnh u tối nhất kể từ khi Đổi mới 35 năm trước đây (1986). Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam thì: “Tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III/2021 ước tính giảm 6,17% so với cùng kỳ năm trước, là mức giảm sâu nhất kể từ khi Việt Nam tính và công bố GDP quý đến nay. Trong đó, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 1,04%; khu vực công nghiệp và xây dựng giảm 5,02%; khu vực dịch vụ giảm 9,28%.“
Ngược lại, những biến cố dồn dập đủ loại trong COVID-19 mở ra cuộc đấu tranh chính trị mới: đòi quyền được sống còn, có thuốc trị cho tất cả, đi lại an toàn, đó là một cái gì thiết thực trong đời sống hằng ngày và không còn chờ đợi được chính quyền ban phát ân huệ; nó khiến cho người dân có ý thức là trong các vấn đề nội chính, cải tổ chế độ là cần ưu tiên giải quyết. Người dân không còn muốn thấy vết nhơ của Đồng Tâm hay tiếp tục qùy lạy van xin, thì không còn cách nào khác hơn là phải có ý thức phản tỉnh để so sánh về các giá trị tự do cơ bản này và hành động trong gạn lọc. Tình hình chung trong việc chống dịch là bi quan và triển vọng phục hồi còn đấy bất trắc. Nhưng đó là một khởi đầu cho các nỗ lực kế tiếp. Trong lâu dài, dân chủ hoá là xu thế mà Việt Nam không thể tránh khỏi. Cải cách định chế chính trị và đào tạo cho con người để thích nghi không là một ý thức riêng cho những người quan tâm chính sự mà là của toàn dân muốn bảo vệ sức khoẻ, công ăn việc làm
TIN TỨC
NHẬN TIN QUA EMAIL
Vui lòng nhập địa chỉ email muốn nhận.